שלום עליכם.
 
אפשר קענט איר מיר זאגן: א. וואס איז דער פשט אין חז"ל "נדרים סייג לפרישות"? ב. איז שייך נדרים און נזירות אין אונזערע צייטן?
 
משה ריבקין.
 
 
ענטפער פון גרשון קרעמער:
 
איר פרעגט זייער גוט. איר פרעגט צוויי שאלות: וואס איז דער טייטש פון דעם וואס די משנה זאגט אין אבות (פרק ג, משנה יג) "נדרים סייג לפרישות", און צי עס איז שייך היינט "נדרים און נזירות".
 
די ערשטע שאלה, איבער דעם פשט פון "נדרים סייג לפרישות", געהערט נישט צו מיר. חז"ל זאגן אין מסכת אבות (פרק ו, משנה ו): "התורה נקנית בארבעים ושמונה דברים." דאס זענען גרויסע יסודות כדי צו קענען קונה זיין די תורה. מען קען זיך אפשטעלן אויף יעדן איינעם פון זיי, צווישן זיי טרעפט מען "שמחה", "אמונת חכמים", און אויך "המכיר את מקומו". מיר דא אין אונזער רובריק קענען פרובירן צו טרעפן שיינע זאכן וואס מיר קענען ארויסנעמען פון צווישן די שורות. איר ווילט מן הסתם נישט הערן פון מיר פשוט'ן עברי-טייטש; איך גלייב אז איר האט שוין אריינגעקוקט אין די פירושים, אבער עפעס איז אייך נאך אלץ שווער, אבער דאס וועל איך איבערלאזן פאר די כולל אינגעלייט.
 
און דאס וואס איר פרעגט צי עס זענען שייך היינטיגע צייטן נדרים, חרמים און נזירות – איז דער ענטפער: זיכער איז דאס דא.
 
עס מאכט זיך זייער אפט אז א מענטש איז ביי זיך ממש זיכער און שווערט זיך אז ער איז א דורכפאל. מען שפירט זיך ווי אין א חרם, ווי א נזיר – קיינער דארף מיר נישט, קיינער קוקט נישט אויף מיר, און עס איז נישטא קיין וועג צוריק.
 
אפשר פארדעם איז דער מנהג ביי אידן יעדן ערב ראש השנה, ווען מיר געפינען זיך אינעם חצר פונעם הייליגן רבי'ן אין אומאן, זאגט מען דעם גאנצן נוסח פון "התרת נדרים". כדי צו קענען תשובה טון דארף מען זיך מתיר נדר זיין פון די אלע מאל וואס איך שווער ביי זיך אז איך האב שוין נישט קיין האפענונג און קיינער קען מיך נישט העלפן. דא ביים הייליגן רבי'ן איז דא די רפואה פאר דעם; מען רעכנט אויס אלע סארטן חרמות, נדרים, שבועות און נזירות מיט אלע מיני לשונות וואס זאלן זיך נישט מאכן, און מען איז עס מבטל מיט א בית דין של שלשה: "מותר לך, מופר לך". אלעס איז אויס, אלעס איז בטל; די אלע שווארצע נבואות וואס יעדער האט געזאגט אויף מיר, אז פון מיר וועט שוין גארנישט זיין און איך וועל קיינמאל נישט מצליח זיין, אלעס איז גענצליך גארנישט, פונקט ווי שטויב.
 
די זעלבע זאך איז ווען עס קומט דער יום הקדוש ביי כל נדרי, די הייליגסטע נאכט פונעם יאר. דער אויבערשטער איז מוחל אלע עבירות, אבער מען דארף נאר תשובה טון. תשובה איז נישט קיין בער; מען דארף בלויז זאגן "אשמנו, בגדנו", מען דארף פארציילן פארן באשעפער וואס מען האט געטון, און זאגן פארן באשעפער: "איך גיי שוין זיין גוט".
 
אבער מען קען זיך נישט עפענען דאס מויל. דער יצר הרע קומט צום מענטש און זאגט אים: "מיט דיין מויל גייסטו רעדן צום אויבערשטן? דו ווייסט דאך וואס דו האסט שוין אלץ צוזאמגערעדט און וואס דו האסט שוין אפגעטאן!" מען שפירט זיך ווי אין א חרם, מען שפירט כאילו יעדער זאגט אויף מיר אז איך בין שוין דערנאך. אפשר דאס איז די סיבה פארוואס מען האט איינגעפירט א מנהג ביי כלל ישראל אז דער בעל תפילה הייבט אן די ערשטע זאך מיט "כל נדרי"; ער נעמט צוויי דיינים נעבן זיך און רופט אויס אז אלע נדרים און אלע חרמות זענען בטל ומבוטל. דו קענסט אנהייבן פונדאסניי, דער אויבערשטער דארף דיר יא, דו דארפסט בלויז עפענען דיין מויל. מיט אמונת חכמים קען יעדער ארויסגיין פון די אלע חרמות און נזירות.