בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#8824 - שלום בית מיינט נישט צו זיין א קנעכט פאר די ווייב
שלום בית, התחזקות, שלום, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת ואתחנן, ה' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


נישט דאס מיינט שלום בית, זיין א קנעכט פאר די ווייב; מיר מאכן יעדן טאג א ברכה ביי ברכת השחר: "שכוח הייליגער באשעפער 'שלא עשני עבד', איך בין קיינעמ'ס קנעכט, איך דין קיינעם נישט, איך דין נאר דיך הייליגער באשעפער"; שלום בית איז - רעדן שיין, ווייך און איידל, שלום בית איז - נישט וויי טון, נישט טשעפען, נישט זיך טענה'ן און נישט מאכן קיין וויכוחים, אבער נישט אז יעדע זאך וואס זי זאגט און וואס זי הייסט - דארף מען מאכן.


ליבער ברודער, איך בעט דיר זייער, שטארק זיך און זיי פרייליך, און דאנק דעם אייבערשטן אויף די גרויסע חסדים אז דו האסט חתונה געהאט, און דו האסט אזא טייערע ווייב, און אז דיין ווייב פארלאנגט פון דיר זאכן וואס דו ביסט נישט ביכולת דאס צו טון - זאלסטו זיך נישט צעקוועטשן, זאלסט בלייבן שטארק און פרייליך, זאלסט איר נישט וויי טון, זאלסט נאר זאגן אז דאס איז דיר שווער צו טון, נעם די עצה פון הייליגן רבי'ן, גיי א שפאציר, דו מיטן אייבערשטן אליינס, שמועס אויס דיין הארץ מיטן אייבערשטן, דערצייל אים דיינע געפילן, דערצייל אים דיינע מחשבות, דערצייל אים ווי דו שפירסט זיך אזוי צעקוועטשט, בעט אים ער זאל דיר געבן פארשטאנד, דו זאלסט וויסן ווי אזוי צו בויען א שיינע שטוב, און אין די זעלבע צייט - זיין א קנעכט נאר פארן אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8823 - רעדט שיין און ווייך, אבער פעלזן פעסט מיט אידישקייט
חינוך הילדים, שלום בית, שלום, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת ואתחנן, ה' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי' קרית ברסלב, ליבערטי


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


לאזט אייך נישט, בלייבט שטארק, בלייבט פעלזן פעסט עס זאל נישט אריינקומען ביי אייך אין שטוב קיין סמ' טעלעפאן, רעדט שיין צו אייער מאן, בעטס אים: "איך וויל אזוי שטארק אינאיינעם מיט דיר אויפבויען א הייליגע שטוב, אן ערליכע שטוב, ערליכע קינדער, איך בעט דיר מיט מיין גאנצע הארץ ברענג נישט אריין א סמארטפאון אין שטוב".


עס שטייט אין פסוק (משלי טו, א): "מַעֲנֶה רַּךְ יָשִׁיב חֵמָה", דער וואס רעדט ווייך, קערט אוועק די צארן; נאך שטייט אין פסוק (שם יד, א): "חַכְמוֹת נָשִׁים בָּנְתָה בֵיתָהּ", א פרוי האט א ספעציעלע חכמה וואס זי קען אויפבויען איר שטוב; פון איין זייט - זיין זייער זייער שטארק אויף די הייליגקייט פון די שטוב, און פון די אנדערע זייט - זיין זייער קלוג צו געבן דעם געפיל פארן מאן אז ער איז חשוב און טייער און באליבט אין די אויגן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8822 - מיטהאלטן אינפארמאציע פון שטעטל, אן קיין טעקסט
צניעות, מוסדות, טעלעפאן, מנין

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת ואתחנן, ה' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד אברהם הערש וועבערמאן נרו יאיר, גבאי קרית ברסלב ליבערטי


איך בין זיך אזוי מחיה צו זיין די זומער וואכן אין שטעטל מיט אנשי שלומינו, איך ווער אזוי פרייליך יעדן טאג, מער און מער, צו מיטהאלטן פון די נאנט דאס שיינקייט און דאס ערליכקייט פון אנשי שלומינו.


א שטיק צייט צוריק זענען געקומען צו מיר משפחות אז זיי ווילן נישט האבן אויף די טעלעפאן קיין טעקסט מעסעדזשעס, זיי האבן געזאגט, וואס זאלן מיר טון אז אלע הודאות פון שטעטל ווערט געשיקט אויפן טעקסט מעסעדזש, און אז זיי האבן נישט קיין טעקסט מעסעדזש, פאלן זיי ארויס, זיי ווייסן נישט די אלע זאכן; ווען עס איז דא צאמקום ביי די פרויען, און ווען געשעפטן קומען פארקויפן, שמחות וכדומה; האבן מיר דעמאלט געמאכט א פרויען טעלעפאן וואס מעלדט אלע הודאות פאר משפחות.


יעצט זענען געקומען צו מיר חשוב'ע אינגעלייט וואס זיי האבן א גדר, זיי האבן נישט קיין טעקסט אויף זייער טעלעפאן, און זיי פרעגן ווי אזוי קענען זיי מיט האלטן די שמחות אין שטעטל, און די זמנים ווען מען דאוונט אין שטעטל, און אזוי ווייטער; וויל איך דיר בעטן אפשר איז כדאי צו מאכן א טעלעפאן וואס רופט אן און מעלדט אלע זאכן וואס איז נוגע אויך פאר די מענער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8821 - וואס וועט איר טון ווען זיינע נערווען וועלן זיך צערייסן?
שלום בית, שלום, תפילה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת ואתחנן, ה' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


אייער מאן האט מיר געשריבן אז עס איז אים זייער שווער דאס לעבן, ער פילט ווי ער ווערט צעקוועטשט און צעדריקט פון אייך, ער פילט כמה פעמים ווי ער פארלירט זיין אטעם; די וועג ווי אזוי איר רעדט צו אים, איר שאפט אויף אים אזוי ווי א האר שאפט אויף א קנעכט; ספעציעל אייער מאן וואס איז זייער איידל און הייקל, ער האט זייער אן איידעלע נפש; ער טוט זיך אלץ באשולדיגן, פיר און צוואנציג שעה לעבט ער מיט די מחשבה אז ער מאכט שלעכט פאר אנדערע.


איך בעט און איך ווארן, די וועג ווי אזוי איר פירט זיך מיט אים מוז זיך גלייך תיכף ומיד טוישן; רעדט צו אים שיין, ווייך און איידל; אלעס וואס איר דארפט פון אים זאלט איר נישט אים הייסן דאס טון, נאר פרעגן בדרך שאלה: "וואלסטו געוואלט אהיימקומען יעצט?" "וואלסטו מיך געקענט נעמען ערגעץ?" "וואלסטו געוואלט קומען מיט מיר איינקויפן?" "שפירסטו אז דו האסט כח מיר יעצט צו העלפן?" געבט זיך אכטונג, עס קען זיין אז איר וועט איבערציען דעם שטריק און זיינע נערוון וועלן זיך אים צערייסן, און וואס וועט איר דעמאלט טון...?


זאגט יעדן טאג דעם יום תהלים און וויינט צום אייבערשטן ער זאל אייך געבן שכל און פארשטאנד ווי אזוי מען רעדט צו א מאן, מיט כבוד און עהרע.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8820 - שבת דארף זיין פרייליך, לופטיג און געשמאק
דאווענען, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת עקב, י"ז מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


שבת ביי די סעודות זאלסטו זיך קאנצענטרירן אויף נאר איין זאך, אויף זיין פרייליך און אויף געבן יעדן איינעם גוטע ווערטער; האסט א גאנצע וואך צייט צו מחנך זיין די קינדער, יעצט שבת קענסטו נישט מאכן די גאנצע סעודה אנגעצויגן וכו', ביי די סעודות שבת דארף זיין פרייליך, לופטיג און געשמאק.


ווען דו זאגסט פרייטאג צו נאכטס ביי די סעודה דעם שטיקל זוהר (פרשת יתרו, פח.): "זָכוֹר אֶת יוֹם הַשַּׁבָּת לְקַדְּשׁוֹ" - זאלסטו אויפכאפן ווי אזוי די הייליגע תנאים, די הייליגע חבריא פון רבי שמעון בר יוחאי - האבן געמאכט די שבת סעודות, שטייט ביי אלעמען נאר איין זאך: "וַהֲוָה חַדֵּי בְּכָל חַד וְחַד", זיי האבן זיך געפרייט ביי יעדע סעודה, עיין שם.


מאך די סעודות מיט בגדי שבת, טו נישט אויס דיין בעקיטשע מיט די שטריימל ביי די סעודות. אויך זאלסטו קומען אין שול מיט די בגדי שבת, (עס באדערט מיך אז אינגעלייט קומען אין שול אן די בגדי שבת, ענדערש זאלן זיי נישט אראפקומען די לאנגע וועג נאר בלייבן דאווענען אין שול נעבן זייער שטוב מיט בגדי שבת ווי איידער אראפקומען צו מיר אנעם שטריימל).


געדענק צו געבן גוטע ווערטער אין שטוב, שבת דארף מען געבן דאפלטע גוטע ווערטער, דער הייליגער זוהר זאגט (תיקון כא, דף נז.) אז שבת דארף מען מפייס זיין דאפלט ווי א גאנצע וואך.


ווען מען דאווענט און דער בעל תפלה ציט אויס די שטיקלעך, ער חזן'ט און גארגלט זיך - זאלסטו אויסניצן די סעקונדעס און מינוטן זיך צו מתבודד זיין; ערשט זאלסטו דאנקען דעם אייבערשטן אויף די פאריגע וואך, אויף יעדן טאג, און אז עס בלייבט נאך איבער אפאר סעקונדעס - זאלסטו בעטן אויף די קומענדיגע וואך, אז אלעס זאל זיין ווי עס דארף צו זיין.


אויך ביי פתיחת הארון, ווען מען עפנט דעם ארון הקודש ארויסצונעמען די ספר תורה - זאלסטו זיך באהאלטן אינעם טלית און בעט אלע פריוואטע זאכן, אלעס וואס דריקט פריוואט; ווייל ווען מען מאכט פתיחת הארון עפענען זיך די טויערן אין הימל, עס איז אן עת רצון צו פועל'ן ישועות.


א פרייליכן שבת.

#8819 - איין זאך בלייבט איבער מיט'ן מענטש, די מויל
תפילה והתבודדות, מוסדות, קאמפיין, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת ואתחנן נחמו, י' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


מוהרא"ש זאגט, שטענדיג געפאלט שבת נחמו אום פרשת ואתחנן, ווייל 'ואתחנן' איז א לשון 'תפלה', און נאר דורך תפלה קענען מיר זיך טרייסטן; ווייל פון יעדע צרה און פון אלע שווערע זאכן וואס גייען אריבער, אויב ווייסט דער מענטש פון תפלה, ער ווייסט אז ער קען בעטן דעם אייבערשטן, ער קען אויסשמועסן זיין ווייטאג מיטן אייבערשטן - אזוי קען מען זיך טרייסטן, דער מענטש איז מער נישט קיין פארלוירענער, פון יעדע מצב וועט ער זיך קענען ארויס זען.


אזוי אויך, ווען עס קומט צו עבודת השם, מען זעט אז מען האלט און איין פאלן אין עבירות, וויפיל מען פרובירט צו זיין גוט, וויפיל מען פרובירט זיך פארצונעמען אז מען גייט דינען דעם אייבערשטן, זעט מען ווי מען פאלט צוריק און מען פאלט אראפ זייער זייער טיף; בלייבט אבער איין זאך איבער מיטן מענטש, די מויל; דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן עח), אז די מויל, דאס רעדן צום אייבערשטן - ווערט אנגערופן די מאמע פונעם מענטש, אזוי ווי עס שטייט אין פסוק (ירמיהו לא, יט): "כִּי מִדֵּי דַבְּרִי בּוֹ", און אזוי ווי ווען א קינד ווערט שמוציג און עס גייט פון אים א גערוך - טוען זיך אלע דערווייטערן פון אים, נאר די מאמע ווארפט נישט אוועק דאס קינד, די מאמע נעמט דאס קינד, זי וואשט אים, ווישט אים און טוט אים אן שיינע קליידער, אזוי אויך זאגט דער רבי, אמאל פאלט א מענטש אראפ אין א בלאטע, אלע טוען זיך דערווייטערן פון אים, בלייבט אים איבער איין זאך, די מויל; עס בלייבט איבער תפילה והתבודדות, און אז ער ניצט די מויל, ער שרייט פון די בלאטע: "טאטע טאטע, נעם מיך ארויס פון מיין בלאטע" - איז ער זוכה צו ווערן ריין אפגעוואשן, און דערפאר איז שבת 'נחמו' אלץ ביי פרשת 'ואתחנן', ווייל מיט תפילה קען מען זיך טרייסטן.


איך וויל דיר בעטן עפעס גאר פערזענליך, אם ירצה ה' אין א וואך און א האלב מאכן מיר די יערליכע קאמפיין פאר אונזער קהלה און מוסדות, איך דארף די יאר דו זאלסט מיר נישט אפזאגן, איך דארף די יאר דו זאלסט מיר העלפן, די קאמפיין איז מיין פערזענליכע קאמפיין, קיינער זאל דיר נישט פארדרייען דעם קאפ אז דאס האט נישט מיט מיר, כאילו מען מאכט מיר זאגן זאכן, ברוך הוא וברוך שמו אז איך האב נישט קיינער וואס זאל מיר זאגן וואס צו טון, איך האב נישט קיינעם, איך דארף נישט קיינעם, איך האב נאר די הייליגע צדיקים, און נאר זיי זאגן מיר וואס צו טון, און זיי זאגן אז א איד דארף עוסק זיין אין גיין נאך געלט, און הלואי וואלטן אלע תלמידים עוסק געווען א גאנץ יאר אין גיין נאך געלט, איז כאטשיג יעצט וועלן מיר אלע עוסק זיין אין די הייליגע מצוה פון גיין נאך געלט פאר די מוסדות, פאר די קהילה; איך נעם די קאמפיין זייער פערזענליך, איך האב א באריכט פון יעדן פון די קהילה וויפיל ער האט אריינגעברענגט פאר יאר, און דורכאויס אלע יארן, און ווען איך זע נעמען וואס ניצן די קהילה און וואקסן אין די קהילה, און עס אינטערעסירט זיי נישט צו גיין נאך געלט פאר די צוועק - נעם איך עס זייער פערזענליך.


איך האב חובות פון מיליאנען דאלער, דאס איז נישט מיינע חובות, דאס זענען דיינע חובות, איך נעם נישט קיין פרוטה פון די מוסד און פון די קהילה, איך בארג די חובות פאר דיר, פאר דיין משפחה, פאר דיינע קינדער און אייניקליך, און איך נעם עס זייער פערזענליך.


זאלסט האבן א פרייליכע שבת.

#8818 - ווי אזוי קומסטו צום רבי'ן ראש השנה מיט א כלי טמא ומטמא?
התחזקות, אומאן, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת עקב, ט"ז מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


עס איז דא א בריוו פון הייליגן רבי'ן געשריבן פאר אנשי שלומינו (מכתבי רבינו ז"ל בתחילת ספר עלים לתרופה, מכתב א), דער רבי שרייבט דעם לשון: "דערמאנט אייך איטליכער ווי אזוי איך האב אייך געפונען"; דער רבי פרעגט אונז אויב מיר געדענקען ווי אזוי מיר האבן אויסגעזען איידער אונזער התקרבות, דער רבי וויל מיר זאלן עס געדענקען, מיר זאלן אלץ מכיר טובה זיין דעם רבי'ן און אלץ דאנקען דעם אייבערשטן, ווי אזוי מיר האבן אויסגעזען אנעם צדיק, ווייל דאס וועט אונז געבן כח צו בלייבן ביים צדיק, מיר זאלן נישט שוואך ווערן פון די מניעות, חלישות הדעת, בלבולים וכו'.


זיי זיך נישט מבלבל פון קיינעם, און ווער נישט אויסער זיך אז מען האט געלאכט און געשפעט פון דיר וכו'; לאכן לאכט דער וואס לאכט ביים סוף, יעצט קען מען לאכן פון ברסלב'ע חסידים, יעצט קען מען לאכן פון סדר דרך הלימוד, מען קען לאכן פון חתונה מאכן די קינדער בקדושה ובטהרה, אבער ווען עס וועט קומען דעם לעצטן טאג - דעמאלט וועט דער ברסלב'ער חסיד וואס האט זיך געשטארקט מיטן רבינ'ס עצות - קענען לאכן, עס וועט זיין (משלי לא, כה): "וַתִּשְׂחַק לְיוֹם אַחֲרוֹן".


נאכאמאל בעט איך דיר מיין ליבער ברודער, ווארף אוועק דיין סמארטפאון, ווארף אוועק דיין טעבלעט; ווי אזוי וועסטו קענען קומען צום רבי'ן ראש השנה ווען דו האסט א כלי טמא ומטמא? דו פארטרייבסט די שכינה הקדושה פון דיין שטוב, די תורה זאגט (דברים כג, טו): "כִּי ה' אֱלֹקֶיךָ מִתְהַלֵּךְ בְּקֶרֶב מַחֲנֶךָ לְהַצִּילְךָ וְלָתֵת אֹיְבֶיךָ לְפָנֶיךָ, וְהָיָה מַחֲנֶיךָ קָדוֹשׁ, וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר, וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", דער אייבערשטער זאגט: "איר זאלט זיך פירן הייליג, ווייל אויב איר וועט זיך נישט פירן הייליג וועל איך אוועק גיין פון אייך"; די כלים פארטרייבן די שכינה הקדושה, איך בעט דיר טו עס פאר דיר, פאר דיינע דורות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8817 - טרויערן אויפ'ן חורבן, אבער נישט מיט עצבות
שמחה, אמונה, התחזקות, משיח

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת ואתחנן, ח' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


יעצט ווען מיר האלטן הלכות אבילות, מיר טרויערן אויפן חורבן בית המקדש דארפן מיר געדענקען אז מען טאר נישט זיין בעצבות ומרה שחורה, נאר גלייבן באמונה שלימה אז דער אייבערשטער האט אונז ליב, דער אייבערשטער האט א נחת רוח פון אונזערע מצוות ומעשים טובים, און גלייבן אז דער אייבערשטער וועט אונז שיקן משיח צדקינו וואס וועט אויפבויען דעם בנין בית המקדש השלישי.


בנוגע לערנען תשעה באב נאך חצות; מוהרא"ש זאגט אז מען קען גורס זיין אויפן סדר דרך הלימוד (המבואר בשיחות הר"ן, סימן עו) - שיעורים כסדרן וואס מען לערנט יעדן טאג. ספר אשר בנחל - דאס קען מען א גאנצע צייט לערנען, דאס קען מען אויך לערנען תשעה באב ביינאכט און תשעה באב צופרי; ווייל דאס איז פשוט חיזוק אויף אמונה און חיזוק אויף יראת שמים, וואויל איז דער וואס לערנט עס, דער וועט קיינמאל נישט פאלן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גרינגן תענית.

#8816 - מען מוז ברענגען געלט פאר די ווייב און קינדער
שלום בית, צדקה, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


אז דו האסט נישט קיין פרנסה, דו האסט נישט וואס אהיים צו ברענגען - מעגסטו על פי הלכה גיין נאך געלט; אזוי ווערט גע'פסק'נט אין שולחן ערוך (יורה דעה, סימן רנג).


מוהרא"ש זאגט, אויב מען וויל נישט 'פושט רגל' זיין (באנקראטירן) - זאל מען 'פושט יד' זיין, זיך נישט שעמען אויסצושטרעקן די האנט בעטן הילף.


פאר זיך קען מען מקיל זיין, און אז מען האט נישט קיין געלט פאר זיך - איז נישט געפערליך, אבער ווען עס קומט צו די ווייב און קינדער - דארט איז נישטא קיין תירוצים: 'איך האב נישט וכו'', דארט מוז מען ברענגען געלט, די הייליגע חכמים זאגן (חולין פד:): "שֶׁהֵן תְּלוּיִין בּוֹ וְהוּא תָּלוּי בְּמִי שֶׁאָמַר וְהָיָה הָעוֹלָם", די ווייב און קינדער זענען אנגעהאנגען אינעם מאן, אבער דער מאן איז אנגעהאנגען אינעם אייבערשטן.


געדענק דיין התחייבות ביי דיין חופה, האסט אונטערגעשריבן אין די כתובה: "אֲנָא אֵיזִן, וְאוֹקִיר, וְאֶפְלַח לֵכִי", איך וועל דיך שפייזן וכו'; דארפסטו דאס מקיים זיין, און אויך קען די גאנצע שלום בית גיין שלאפן, די הייליגע חכמים זאגן (תמורה טז.): "אִשָּׁה כֵּיוָן שֶּׁאֵין לָהּ תְּבוּאָה בְּתוֹךְ בֵּיתָהּ מִיָּד צוֹעֶקֶת", אויב עס איז נישטא קיין עסן אין שטוב הייבט גלייך די ווייב אן צו שרייען; דאס נעמט אוועק די ליבשאפט און דאס איז גורם אז אלעס זאל צעפאלן.


קומענדיגע וואך וועט אם ירצה ה' זיין די יערליכע קאמפיין פאר די קהילה און די מוסדות, איך וויל דו זאלסט די יאר נעמען א חלק; נישט אבי יוצא צו זיין, איך וויל עס זאל זיין מיטן גאנצן הארץ.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#8815 - דיין ווייב זאל נישט מורא האבן פון דיר
שלום בית, התחזקות, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


טייערער ... נרו יאיר


שטארק זיך, שטארק זיך מיט דיינע שיעורים כסדרן אין משניות און גמרא, אויך זאלסטו לערנען יעדן טאג דעם רבינ'ס ספרים, דאס וועט דיך ברענגען נענטער צום אייבערשטן.


געב דיין ווייב געלט, דער עיקר זאלסטו זיך היטן זי זאל נישט האבן קיין אימה יתירה, איבריגע שרעק פון בעטן געלט פאר די שטוב זאכן וכדומה, און אזוי וועסטו האבן גרויס שפע, ווייל ווען עס איז דא ליבשאפט צווישן מאן און ווייב – איז דא שפע.


דער הייליגער צדיק רבי ישכר דוב – דער בעלזער רב זכותו יגן עלינו זאגט, אז דאס איז מרומז אין די ווערטער וואס די הייליגע חכמים זאגן (שבת קל.): "ליכא כתובה דלא רמו בי' תיגרא", 'תיגרא' איז א לשון פון תגר און מסחר, און די ווארט 'רמו' איז א לשון פון הרמה, אויפהייבן; אז ווען עס איז דא שלום בית ווערט גרויס שפע.


שטארק זיך מיט די גוטע מנהג נישט אריין צו ברענגען דיין אפיס אין שטוב; זמן אפיס לחוד – וזמן זיין א מאן און א טאטע פאר די קינדער – לחוד, מיש נישט אויס, מאך נישט כלאים.

#8814 - אייבערשטער, איך וויל זיך אויסרעדן עפעס גאר פריוואט
אמונה, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


דא האט איר א תפילה צו זאגן יעדן טאג:


"הייליגער באשעפער איך לויב דיך און דאנק דיך פאר אלע חסדים און טובות וואס דו טוסט מיר, וויפיל איך זאל נאר דאנקען וועל איך נישט אנקומען צו דאנקען אויף אלעס גוטס וואס דו טוסט מיט מיר.


אייבערשטער איך וויל זיך צו דיר אויסרעדן עפעס גאר פריוואט, מיין יונגסטע שוועסטער האט נאכנישט קיין קינדער און דאס טוט מיר אזוי שטארק וויי, איך קען עס נישט נעמען, ספעציעל ווען איך מאך א שמחה, אנשטאט איך זאל זיך פרייען - ווערט מיין הארץ פארקלעמט מיט די צער פון מיין שוועסטער; אנא ה', העלף מיין שוועסטער זי זאל אויך מאכן שמחות, און העלף מיר איך זאל זיך קענען שטארקן, איך זאל קענען קאנטראלירן מיינע מחשבות, זיך פרייען ביי מיינע שמחות, נישט אויסמישן די שמחות מיט די געפילן וכו', איך זאל דיך שטענדיג דאנקען, און שטענדיג זיין נאר בשמחה, אמן".

#8813 - איר רפואה איז נאר אנגעהאנגען אין שמחה
שלום בית, התחזקות, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


דער אייבערשטער זאל שיקן א רפואה שלמה פאר דיין ווייב, זי זאל צוריק באקומען אירע כוחות, זי זאל קענען זיין א מאמע פאר די קינדער און א ווייב.


יעצט ווען די שטוב ארבעט איז געפאלן אויף דיר, זאלסטו זיך זייער שטארקן דאס צו טון מיט גרויס שמחה, אויך זאלסטו משמח זיין דיין ווייב, איר רפואה איז נאר אנגעהאנגען אין שמחה; נעם איר צו דאקטער פרייליך, דאקטער פרייליך איז דער גרעסטער און בעסטער דאקטער, "שמחה הוא הרפואה לכל" (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן כד).


אויך איז דא א גרויסער פראפעסאר דאקטער פעלדמאן – איש שדה, לילך ביערים ובשדות, גיין צווישן די ביימער און פעלדער שמועסן מיטן אייבערשטן, אים בעטן אויף אלעס.


מוהרא"ש זאגט, דאס זענען געווען זיינע דאקטוירים וואס האבן אים געהאלטן ביים לעבן, דאקטער פרייליך, דאקטער פעלדמאן, דאקטער לערנער און דאקטער וואסערמאן; שמחה, התבודדות, תורה און מקוה; והבן למעשה.

#8812 - דער רבי מאכט ליכטיג אין אלע פלעצער
חינוך הילדים, שלום בית, התחזקות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, מאנסי


איך האב ערהאלטן דיין בריוו מיט די פדיון.


איך פריי זיך צו הערן אז דו ביסט זיך מחי' מיט די עצות און חיזוק פון הייליגן רבי'ן, דיין לעבן איז געווארן א לעבן, דער רבי מאכט דיר ליכטיג אין אלע פלעצער; ביים לערנען, ביים דאווענען, ביי שלום בית, ביים מחזק זיין די קינדער און ביי כיבוד הורים וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן דו זאלסט האבן נחת ביי דיינע קינדער און הצלחה אין אלע דיינע וועגן.

#8811 - ארייננעמען די עלטערן פאר שבתים און ימים טובים
חינוך הילדים, שלום בית, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית ברסלב


דאס וואס דו פרעגסט אז דיין שווער און שוויגער ווילן כסדר קומען, און עס איז שווער פאר דיין ווייב, דו ווילסט וויסן וואס איז ריכטיג.


ריכטיג איז – וואס מער ארייננעמען די עלטערן פאר שבתים און ימים טובים, בפרט ווען די עלטערן ווערן פארעלטערט – איז ריכטיג וואס מער זיי צו מכבד זיין, וואס מער זיי ארייננעמען אין שטוב, און אז זיי פירן זיך אנדערש, און דו טראכסט אז עס וועט גיין אויף די חשבון פון די קינדער, דאס איז נישט אזוי, די קינדער וועלן נאר שענער אויפוואקסן בזכות כיבוד הורים.


(נאר אויב פאר דיין ווייב'ס מח איז דאס נישט גוט, זי פאלט צוריק וכו' – דעמאלט זאלסטו שיינערהייט זאגן אז עס איז אונז יעצט אביסל שווער וכו', חייך קודמין, ערשט קומט די געזונט פיזיש, און נאך מער די נפש גייסטיש).


האלט אן דיין גדר פון נישט האבן טעקסט מעסעדזש.

#8810 - נישטא קיין עצה, נאר צו גיין קאפ אין וואנט
תפילה והתבודדות, התחזקות, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית ברסלב


מאכסט מיך אזוי פרייליך מיטן גיין יעדע נאכט צום גמרא שיעור, עס איז אזוי הייליג צו לערנען די הייליגע תורה; אז מען לערנט תורה ווערט מען צוגעקלעבט צום אייבערשטן, מען ווערט אויסגעלייטערט און אויסגערייניגט, "אין לך בן חורין אלא מי שעוסק בתורה" (אבות ו, ב), מען ווערט באפרייט פון די שלעכטע תאוות און שלעכטע מידות.


זייער גוט טוסטו אז דו ביסט שטארק מיט דיין גדר נישט צו האבן א טעלעפאן מיט וואטס עפפ, דו ווערסט נישט דערשראקן פון דיין בעל הבית; אזוי זאלסטו ווייטער טון, ווייל די נסיונות פארשוועמען די בעסטע און די חשוב'סטע... נישטא קיין עצה, נאר צו גיין קאפ אין וואנט, בלייבן פעלזן פעסט מיט די גדרים וואס מען נעמט אויף זיך, און נאר מיט תפילה והתבודדות; בעטן דעם אייבערשטן פאר זיך, פאר די משפחה און פאר די דורות.


זיי נישט מוותר אויף לערנען יעדן טאג ח"י פרקים משניות, און אויף זאגן א יום תהלים.

#8809 - גוטע מלמדים און גוטע טיטשערס אין אונזער מוסד
חינוך הילדים, מוסדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרדכי אינדיג נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


איך האב געהערט דיינע מעסעדזשעס, און איך פריי זיך זייער אז דו באקומסט נאך גוטע מלמדים פאר קומענדיגע יאר הבא עלינו לטובה; איך בעט אסאך אויף דעם, היינט אינדערפרי איז געווען א ברית ביים מדפיס נחמן נתן בוים, און זיצנדיג אויפן כסא של אליהו ביים זיין סנדק האב איך געבעטן אויף דעם פרט, אויף גוטע מלמדים, גוטע טיטשערס אין אונזער מוסד.


אויך פאריגע וואך דאנערשטאג פרשת דברים איז געווען צוויי ברית'ן, איך האב געבעטן זייער שטארק פון אליהו הנביא: "עמוד על ימיני וסמכני, שטיי מיר צו מיין האנט איך זאל האבן כח ווייטער צו האלטן די מוסדות".


איך דאנק דיך פארן זיין ווארעם צו די מלמדים, זיי זאגן מיר אלע בפה אחד אז נאר בזכות די ווארעמקייט און חיזוק פונעם מנהל – האבן זיי כח ממשיך צו זיין און משפיע זיין פאר די תלמידים.


איך האב היינט געגעבן דריי שיעורים; פאר די פרויען צאמקום, פאר מלמדים און טיטשערס; דאס איז אויסער די שיעור אינדערפרי, די דף גמרא, און אויסער די שיעור פאר בית פיגא; אשרינו.


לאז מיר וויסן וואו דו האלסט מיטן מגי' זיין ספר הקדוש אשר בנחל באידיש; איך האב צוגעזאגט אז איך וויל דאס ארויסגעבן...

#8808 - אפשרייבן די שיעורים אויף א גרינגן וועג
הפצה, מוסדות, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך האב געזען די נייע שיינע קונטרסים אין אידיש און אין לשון הקודש, עס איז הערליך שיין, איך בין מקנא דיין זכות.


יעצט הער איך אז מיט די פארגעשריטענע טעכנעלאגיע קען מען נעמען א גאנצע שיעור וואס איז געזאגט אין אידיש, און ביז אפאר סעקונדעס קומט ארויס די גאנצע שיעור אפגעטייפט ווארט ביי ווארט. ווען איך האב דאס געהערט האב איך באלד געטראכט פון דיר מיט דיין חבר ... נרו יאיר, וואס ענק זיצן שעות אויף שעות טעג אויף טעג אפצוטייפן מיינע שיעורים; א שאד אויף די צייט, א שאד די הארעוואניע, קענסט נעמען א גאנצע פייל מיט שיעורים און דאס מאכן פאר ספרים אין אפאר סעקונדעס. קענסט צוריק נעמען די מלמדות און אויך ארויסגעבן די ספרים, ווייל מיט די טעכנעלאגיע גייט דאס אין סעקונדעס.


שטארק זיך מיט די עצה פון התבודדות, גיי יעדן טאג א שפאציר און שמועס מיטן אייבערשטן, דערצייל אים ווי שטארק דו ווילסט זיין גוט, ווי דו ווילסט זיין ערליך, ווי דו ווילסט זיין דבוק צו אים, און וואס עס גייט אלץ אריבער אויף דיר; דאס וועט דיך ברענגען צו א שטארקע דביקות, דו וועסט באקומען גדלות המוחין, און צו תשובה שלמה.

#8807 - העלפן מיט די יערליכע קאמפיין
הפצה, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


נעכטן נאכט נאך מעריב בין איך געזיצן ביי א גרופע אינגעלייט וואס גייען אויך די יאר העלפן די יערליכע קאמפיין פון "אנשי חיל", מיר האבן גערעדט צוויי און א האלב שעה ווי אזוי מיר קענען מאכן אז אלע אנשי שלומינו זאלן טון דאס מערסטע צו שאפן געלט פאר די מוסדות און קהילה.


עס איז מיר געווען אינטערעסאנט אז דו ביסט נישט געקומען, איך האב זיך נאכגעפרעגט אויף דיר.


איך וויל דיך מחזק זיין, די הייליגע חכמים זאגן (עיין במדבר רבה כב, ד): "המתחיל במצוה אומרים לו גמור", די וואס הייבן אן טון – דארפן אסאך חיזוק נישט אפצולאזן, 'אומרים לו', מען דארף אים זאגן: "ברודער לויף נישט אוועק, לאז נישט אפ, 'גמור', ענדיג טון די גוטע זאכן".


וואס מיינסטו, איך קען נישט אנטלויפן? איך קען נישט אפלאזן (חס ושלום)? איך וויל נישט אנטלויפן, איך וויל נישט אפלאזן, דער הייליגער רבי זאגט (עיין חיי מוהר"ן, סימן רכט): "איך וויל אויספירן און איך וועל ענדיגן".


איך וויל דיר בעטן זאלסט מיר אויך די יאר און אויך אלע יארן העלפן מיט די קאמפיין, סיי אליינס גיין נאך געלט, און סיי מחזק זיין אנשי שלומינו, אלע זאלן גיין נאך געלט און זיך נישט שעמען פון קיינעם.

#8806 - די טרוקענע תפילות זענען זייער חשוב אין הימל
אמונה, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ואתחנן, ו' מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית יואל


איך האב ערהאלטן דיין בריוו מיט די פדיון.


איך בין מתפלל פאר דיינע קינדער זיי זאלן אויסוואקסן ערליך, אויך בין איך מתפלל פאר דיר דו זאלסט זיך קענען דערהאלטן יעצט ווען דו גייסט אריבער דיין פרשה ה' ירחם.


והעיקר זאלסטו נישט פארגעסן צו אויפזוכן גוטס אין דיין חשכות, אין דיין צרה, און דו זאלסט דאנקען דעם אייבערשטן; דאס וועט דיר געבן מוחין און כח צו קענען זיך דערהאלטן און אנגיין אין דיין לעבן, קענען דינען דעם אייבערשטן בשמחה ובטוב לב.


גיי ארויף צום ציון פון הייליגן רבי'ן זכותו יגן עלינו מסאטמער, גיס אויס דיין הארץ און דערצייל דעם אייבערשטן דיין גאנצע פרשה, און אז די הארץ איז פארקלעמט זאלסטו זיך אויסרעדן אן די הארץ, ווייל די טרוקענע תפילות זענען זייער חשוב אין הימל.

#8805 - חתונה מאכט די קינדער אן כאפן הארץ אטאקעס
חינוך הילדים, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך דאנק דיך פארן זיין יעצט אין די זומער וואכן מיין זון ...'ס מלמד, מיר – איך און מיין ווייב – האבן זייער אסאך הכרת הטוב פאר דיר, איך פרעג יעדן טאג מיין זון ער זאל מיר דערציילן פון חדר, ער דערציילט מיר אזעלכע שיינע זאכן... געבענטשט זאלסטו זיין.


אויך דאנק איך דיר פארן אראפנעמען פון מיר דעם עול פון העלפן אנשי שלומינו חתונה מאכן בחנם דא אין שטעטל, דאס איז פון די חשוב'סטע זאכן ביי אונז אין די קהילה, אז אנשי שלומינו זאלן קענען אויסלעבן די יארן, חתונה מאכט די קינדער אן כאפן הארץ אטאקעס און קראנק ווערן פון ווערן בעלי חובות, כידוע וואס טוט זיך אפ אין אנדערע מקומות, מען קען נישט מאכן שמחות מיט שמחה, מען קומט צו די קינדער'ס חתונות מיט שווערע הונדערטער טויזנטער דאלער חובות.


אויך מאך איך זיך די חשבונות פון די לעצטע אכט יאר קאמפיינס, האסטו מיר געהאלפן שאפן צדקה געלט אלעס אינאיינעם געברענגט די סכום פון ניין טויזנט פונף הונדערט און איין און זעכציג טויזנט דאלער, איך בין דיר זייער דאנקבאר, און איך האף אז אויך די יאר וועסטו מיר העלפן שאפן געלט און גיין נאך געלט פאר די צוועק.

#8804 - אפילו עס איז דא חלוקי דעות, דאך איז די ליבשאפט שטארק
מוסדות, מחלוקת, שלום

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מנחם נרו יאיר


דיין זכות איז זייער גרויס מיטן העלפן בויען די שטעטל, איך דאנק דיך זייער פאר אלעס וואס דו טוסט, ספעציעל פארן זען עס זאל זיין שלום, און אפילו עס איז דא חלוקי דעות דאך איז די ליבשאפט שטארק, מען פארגעסט נישט אונזער ציל, צו מגלה זיין און מפרסם זיין פאר אלעמען דעם רבינ'ס חיזוק, דעם רבינ'ס עצות; אין דעם ליגט אונזער הצלחה. אפילו די גויים וועלן אונז כסדר אונטער לייגן פיסלעך, זיי וועלן אונז מאכן שמאל, אונז נישט לאזן בויען וכו'; דאס איז נישט אונזער פראבלעם, ווייל אויב מיר וועלן זיך ליב האבן וועלן מיר זייער מצליח זיין, קיינער וועט אונז נישט קענען שטערן; אזוי האב איך געהערט פון הייליגן סאטמער רבי זכותו יגן עלינו: "א מוסד מאכט זיך נישט צו פון נישט האבן געלט, א מוסד פארמאכט זיך פון מחלוקת, פון שנאה און קנאה".


איך דאנק דיך פארן העלפן אלע יארן ביים קאמפיין, איך מאך די חשבונות פון די לעצטע אכט יאר, זע איך אז דו האסט מיר געהאלפן ברענגען פאר די קהילה א חשבון פון פינף און זיבעציג טויזנט דאלער, נאר פון די קאמפיינס אליינס; דאס איז אויסער וואס דו האסט געגעבן אזויפיל אייגענע געלט, האסט געגעבן איבער א מיליאן דאלער צו בויען די חדר, און פאר די שול האסטו געגעבן הונדערט פופציג טויזנט דאלער, און נאך אסאך; דאך איז מיר מער חשוב די קאמפיין געלט, ווייל דאס גיין נאך געלט איז מיר מער חשוב ווי געבן אייגענע געלט; וואס עס איז ידוע פון צדיקים אז מיט גיין נאך געלט איז מען מתקן ד' מיתות בית דין און כריתות, מען מאכט זיך א חלוקא דרבנן מיט וואס צו זיצן אין גן עדן.

#8803 - שטארק זיך באמונה שלמה אז דו האסט אויך א שידוך
אמונה, צדקה, תפילה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


שטארק זיך מיט אלע כוחות, אפילו עס איז דיר ביטער שווער, שוין אזוי לאנג וואס דו דארפסט א שידוך, שוין אזויפיל יאר וואס דו ביסט אליין, און עס גייט איבער וואס גייט איבער; דאך זאלסטו זיך שטארקן באמונה שלמה אז דו האסט אויך א שידוך, און ישועת ה' כהרף עין.


איך בין דיך זייער דאנקבאר, ווייל איך בין איבערגעגאנגען די חשבונות פון די לעצטע אכט יאר וואס מיר מאכן די קאמפיין, אינאיינעם האסטו מיר געהאלפן ברענגען פאר די קהילה א חשבון פון איבער הונדערט און צען טויזנט דאלער, און איך האף אז אויך די יאר וואסטו מיר העלפן גיין נאך געלט.


קומענדיגע וואך דינסטאג, מיטוואך און דאנערשטאג פרשת ראה – וועט אם ירצה ה' זיין די יערליכע קאמפיין פון 'אנשי חיל'; איך בעט דיר זייער, העלף מיר ארויסגיין פון מיינע חובות, די חובות זענען נישט מיינע, דאס בארג איך פאר ענק, צו בויען די קהילה און די מוסדות פאר די דורות הבאים.


הייב אן זאגן יעדן טאג דעם יום תהלים, און זיי מסיים יעדע וואך ספר תהלים, און פלעכט אריין דיינע אייגענע לויב ווערטער און תפילות ובקשות פאר א גוטע שידוך מיט געזונטע דורות.

#8802 - אנהייבן דעם טאג מיט לערנען גמרא און אביסל חיזוק
התחזקות, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך בענק זיך צו פאריאר זומער ווען דו פלעגסט קומען אינדערפרי צום גמרא שיעור, הלוואי זאלסטו קומען אינדערפרי אנהייבן דעם טאג מיט לערנען גמרא און אביסל חיזוק פון רבינ'ס עצות.


אם ירצה ה' קומענדיגע וואך מאך איך די יערליכע קאמפיין פון "אנשי חיל", איך גיי איבער די חשבונות, איך זע אז די לעצטע דריי יאר האסטו קאמפיינט און געברענגט צדקה געלט פאר די קהילה די חשבון פון אכט טויזנט דריי הונדערט איין און זיבעציג דאלער, איך בין דיר זייער דאנקבאר, און איך האף אז אויך די יאר וועסטו מיר העלפן קאמפיינען, מיך ארויסנעמען פון מיינע חובות, די חובות זענען נישט מיינע, דאס זענען פון די קהילה און די מוסדות.

#8801 - זיך אנשליסן צו קאמפיינען פאר די קהילה און מוסדות
הפצה, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


בני הרב ... שליט"א


איך האב גרויס נחת פון דיר און פון דיין איידעלע ווייב מיט דיינע זיסע ליכטיגע קינדער.


אם ירצה ה' קומענדיגע וואך מאך איך די יערליכע קאמפיין פון "אנשי חיל", איך מאך די חשבונות פון די אלע קאמפיינס אינאיינעם, האסטו מיר געהאלפן ברענגען צדקה פאר די קהילה און מוסדות אכט טויזנט פיר הונדערט און ניין דאלער, איך בין דיר זייער דאנקבאר און איך בעט דיר, אויך די יאר זאלסטו זיך אנשליסן צו קאמפיינען און גיין נאך געלט פאר די קהילה און מוסדות.


אויך זאלסטו ממשיך זיין א גאנץ יאר מיט דיין פריוואטע צדקה קאסע צו העלפן משפחות הנצרכים אין די קהילה, בפרט תלמידי חכמים הלומדים מתוך הדחק.

#8800 - וואס דארפסטו אן אפיס אן ברכות?
צניעות, צדקה, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת עקב, י"ב מנחם-אב, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


אויף דיין פראגע וכו'; די הייליגע תורה זאגט (דברים כג, טו): "וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר, וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", דארט וואו עס איז דא ערוה – 'וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ', גייט די שכינה אוועק; איז דאך נישטא קיין ברכה און קיין הצלחה, איז אפילו די ווייבל איז א גוטע ארבעטער, אבער אז זי קומט אויסגעטון ה' ישמרינו, זי קומט מיט בגדי פריצות – איז דארט נישטא קיין ברכה, איז וואס דארפסטו אן אפיס אן ברכות; איז זיכער איר זאגן שיינערהייט אז זי קען ווייטער בלייבן, אבער זי דארף קומען אנגעטון איידל. דער אייבערשטער זאל העלפן דו זאלט מצליח זיין, סיי איר משכנע זיין צו גיין איידל, און סיי עס זאל זיין גרויס שפע.


אם ירצה ה' קומענדיגע וואך מאך איך א קאמפיין אז די גאנצע קהילה זאל גיין נאך געלט פאר די קהילה, איך מאך די חשבונות פון די לעצטע אכט יאר, אלע קאמפיינס אינאיינעם האסטו מיר געהאלפן ברענגען פאר די קהילה איין און צוואנציג טויזנט ניין הונדערט און צוועלעף דאלער, איך האף אז די יאר וועסטו מיר העלפן, איך בין דיר זייער דאנקבאר פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר.