בעזרת ה' יתברך

יום א' פרשת שופטים, כ"ו מנחם-אב, שנת תשפ"ג לפרט קטן

לכבוד ... נרו יאיר

איך האב ערהאלטן דיין בריוו.

א קלוגער מענטש ליינט נישט קיין צייטונגען, בלאגס וכדומה; דאס איז געמאכט פאר נארישע מענטשן. א קלוגער מענטש פארשטייט אז די נייעס גייט איבער און איבער, די נייעס דארפן ליארמען פיר און צוואנציג שעה א טאג, זיי מוזן צושטעלן נייעס – דערפאר דרייען זיי די מוחות מיט אלע נארישקייטן; אלע יארן גייט איבער די נייעס אויפן זעלבן וועג, נישטא וואס צו ליינען און נישטא וואס צו הערן, מען נארט אפ מענטשן, מען פארדרייט די מוחות פאר זייערע אינטערעסן.

אז מען איז זוכה צו פארזוכן פון הייליגן רבינ'ס עסן, מען טרינקט פון די אונגארישע וויין - עקלט מען זיך פון ליינען צייטונגען און ליינען בלאגס; ווער עס האט נאר פארזוכט פון די 'אונגארישע וויין' - אים קען מען שוין נישט אפנארן. אזוי ווי דער הייליגער רבי האט דערציילט (חיי מוהר"ן, סימן רס) עס איז געווען א גרויסער וויין סוחר, ער האט געהאט פון די בעסטע וויין, די 'אונגארישע וויין'. אמאל איז ער געפארן אונטערוועגנס און דער משרת און דער בעל עגלה האבן געבעטן אויב זיי קענען פארזוכן אביסל פון די גוטע אונגארישע וויין; דער בעל הבית האט זיי געגעבן אביסל צו פארזוכן פון די גוטע וויין.

אפאר טעג שפעטער האט זיך געמאכט אז דער משרת איז אנגעקומען אין א קליין שטעטעלע צו א פלאץ וואו מען האט געטרינקען וויין, די מענטשן האבן זייער אויסגעלויבט די וויין, זיי האבן געזאגט: "דאס איז דאך די גוטע וויין, די אונגארישע וויין", האט דער משרת זיי געבעטן אויב ער קען אויך טרינקען אביסל פון די גוטע וויין, די אונגארישע וויין; זיי האבן אים געגעבן אביסל פון די וויין, נאכדעם וואס ער האט געטרינקען דערפון האט ער זיך אנגערופן צו זיי און געזאגט: "איך ווייס אז די וויין איז נישט קיין גוטע וויין, עס איז בכלל נישט קיין אונגארישע וויין", אלע האבן אנגעהויבן שרייען אויף אים, מען האט אים געשלאגן, היתכן ער רעדט אויף די וויין, אבער ער האט זיך געהאלטן ביי זיינס און ווייטער געזאגט: "איך ווייס אז די וויין איז נישט קיין גוטע וויין, עס איז בכלל נישט קיין אונגארישע וויין, איך בין געווען ביי א גרויסער סוחר און דארט האב איך פארזוכט פון די גוטע וויין וכו'".

דער רבי האט אויסגעפירט די מעשה און געזאגט: "לֶעָתִיד כְּשֶׁיָּבוֹא מָשִׁיחַ", ווען משיח וועט קומען, "אָז יֵדְעוּ כְּשֶׁיִּתְּנוּ יַיִן הַמְשֻׁמָּר", דעמאלט וועט איר וויסן ווען מען וועט אייך געבן פונעם יין המשומר, "אֲזַי לַאֲחֵרִים יוּכְלוּ לְהַטְעוֹת וְיִתְּנוּ לָהֶם יַיִן וָואלִיחְשֶׁין סְטְרָאוִויצְטֶיר וְיֹאמְרוּ לָהֶם שֶׁהוּא יַיִן הַטּוֹב הַמְשֻׁמָּר", אנדערע מענטשן וועט מען קענען אויסנארן, מען וועט זיי געבן סתם וויין און מען וועט זיי זאגן אז דאס איז גוטע וויין, דאס איז דער יין המשומר, "אֲבָל לְאַנְשֵׁי שְׁלוֹמֵנוּ לֹא יוּכְלוּ לְהַטְעוֹת כִּי אֲנַחְנוּ טָעַמְנוּ הַיַּיִן הַטּוֹב", אבער אנשי שלומינו וועט מען נישט קענען פארנארן ווייל איר האט שוין טועם געווען פון די גוטע וויין.

איינער וואס לערנט דעם רבינ'ס ספרים - קען שוין נישט סובל זיין די נארישע בלאגס, נארישע ארטיקלען. דער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן נא): "אֶת זֶה תְּקַבְּלוּ מִמֶּנִּי", דאס זאלט איר מקבל זיין פון מיר, "שֶׁלֹּא יַטְעֶה אֶתְכֶם הָעוֹלָם", די וועלט זאל אייך נישט אפנארן, "כִּי הָעוֹלָם מַטְעֶה מְאֹד", ווייל מען קען זיך זייער אפנארן דא אויף די וועלט. דער רבי לייגט אריין אמת, מוהרא"ש זאגט: 'אמת' איז 'אהיה מת', מען הייבט אן טראכטן: 'איך וועל באלד זיין א נפטר, א טויטער, מיין נשמה וועט ארויפגיין אין הימל און מען וועט איר פרעגן: "'ערוך מקרא שקרית', זאג וויפיל חומש דו האסט געלערנט, 'ערוך משנה ששנית', זאג וויפיל משניות דו האסט געלערנט? וואס וועל איך ענטפערן? וואס וועל איך זאגן? וואס וועל איך טון מיט אלע ארטיקלען וואס איך האב געליינט? ווי וועל איך קענען נעמען די בושה?'

אויבן אין הימל איז דא אנדערע חשבונות ווי דא, אויבן איז חשוב פרקים משניות און בלעטער גמרא, אויבן איז חשוב קאפיטלעך תהילים. אזוי ווי דער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן כג): "בָּעוֹלָם הַבָּא מֻנָּחִין כַּמָּה בְּנֵי אָדָם בַּחוּץ וְהֵם צוֹעֲקִים בְּקוֹל מַר", אויבן אין הימל זענען דא נשמות וואס שרייען מיט א ביטערע קול: "תְּנוּ לָנוּ מַה לֶּאֱכֹל", געבט אונז עסן מיר זענען הונגעריג, געבט אונז טרינקען מיר זענען דורשטיג, "וּבָאִין אֶצְלָם וְאוֹמְרִים לָהֶם: 'הֲרֵי לָכֶם אֲכִילָה וּשְׁתִיָּה, אִכְלוּ וּשְׁתוּ'", מען ברענגט זיי עסן, מען זאגט זיי דא האט איר פיינע עסן, מען ברענגט זיי טרינקען און מען זאגט זיי דא האט איר פיינע טרינקען, "וְהֵם מְשִׁיבִים: 'לֹא לֹא, אֵין אָנוּ צְרִיכִים אֲכִילָה זֹאת, רַק אָנוּ צְרִיכִים אֲכִילָה וּשְׁתִיָּה שֶׁל תּוֹרָה וַעֲבוֹדָה'", די נשמות שרייען ניין, ניין, נישט דאס מיינען מיר, נישט די עסן; מיר דארפן עסן פון לערנען און דאווענען. "וְכֵן מֻנָּחִים כַּמָּה בְּנֵי אָדָם עֲרֻמִּים בַּחוּץ וְהֵם צוֹעֲקִים גַּם כֵּן מְאֹד", נאכדעם זענען דא נשמות וואס שרייען: "תְּנוּ לָנוּ בַּמֶּה לְהִתְכַּסּוֹת", ברענגט אונז קליידער, מיר דארפן זיך צודעקן, "וּבָאִין אֶצְלָם וְאוֹמְרִים: 'הֲרֵי לָכֶם מַלְבּוּשִׁים'", מען ברענגט זיי קליידער, מען זאגט זיי דא האט איר קליידער, "וְהֵם מְשִׁיבִים: 'לֹא, אֵין אֵלּוּ מַלְבּוּשִׁים נִצְרָכִים לָנוּ כְּלָל'", זאגן זיי ניין, ניין, נישט די סארט קליידער דארפן מיר, "רַק אָנוּ צְרִיכִים מִצְווֹת וּמַעֲשִׂים טוֹבִים לְהִתְלַבֵּשׁ בָּהֶם", מיר דארפן קליידער פון מצוות און מעשים טובים.

חכמינו זכרונם לברכה זאגן (אבות ה, כא): "בֶּן אַרְבָּעִים לַבִּינָה", יעצט איז א גוטע צייט זאלסט אנהויבן לערנען שיעורים כסדרן בכל התורה כולה, אויך איז דא א שיטה (בראשית רבה ל, ח) אז אברהם אבינו האט ביי די פערציג יאר מכיר געווען דעם אייבערשטן; יעצט איז א צייט זאלסט זיך בארעכענען אז 'נאך אביסל גייען מיר אהיים' און זיך אנפילן מיט די הייליגע תורה. וואלסטו געוואוסט ווער די שרייבערס זענען - וואלסטו נישט געליינט זייערע ארטיקלען, עס וואלט דיר נישט געפאסט צו שטיין מיט זיי אין ווארט און זיכער נישט זיך שרייבן מיט זיי.

דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.