עמפינדליך צו א פראסטע שפראך
שאלה איך בין לעצטנס אריין אין די ברסלב'ער חדר, און איך זע אז אין דעם חדר איז דא א נייע שפראך. מען רעדט שיין, מען באדאנקט זיך אויף יעדע זאך. אז א יונגל דארף עפעס, בעט ער שיין און איידל: "זיי מוחל, קען איך עס האבן?" מיין רבי, הר"ר יואל טייטלבוים שליט"א, זאגט אז אויב מ'פארגעסט צו בעטן שיין, איז ער "אלערדזשיק" (עמפינדליך). אבער איך וואונדער מיך: אויב ער איז אלערדזשיק, פארוואס באקומט ער נישט קיין רויטע באקן? איך זע דאך נישט קיין שום אלערגיע רעאקציע? ענטפער ס'איז דא עטלעכע מיני אלערגיע רעאקציעס. עס זענען דא מענטשן וואס זענען אלערדזשיק צו געבן קאמפלימענטן. עס זענען דא מענטשן וואס זענען אלערדזשיק צו זאגן "שכוח". און עס איז אויך דא פארקערט: א מענטש ווערט אלערדזשיק ווען יענער באדאנקט זיך נישט, אדער אויב א מענטש רעדט אומאיידל, אזוי ווי ביי קמצא און בר קמצא. די גמרא (גיטין נה: - נו.) דערציילט אז דער בית המקדש איז חרוב געווארן צוליב קמצא און בר קמצא. "ההוא גברא דרחמיה קמצא, ובעל דבביה בר קמצא עבד סעודתא. אמר ליה לשמעיה: זיל אייתי לי קמצא, אזל אייתי ליה בר קמצא..." אויף אידיש: אמאל איז געווען א מענטש וואס האט געהאט א גוטן חבר מיט'ן נאמען קמצא, און א שונא וועמען מען האט גערופן בר קמצא. דער מענטש האט אמאל געמאכט א גרויסע סעודה, און ער האט געהייסן זיין באדינער: "גיי, רוף מיר קמצא צו דער סעודה." דער שמש האט זיך אבער טועה געווען, און אנשטאט קמצא האט ער אהינגעברענגט בר קמצא. ווען דער בעל הבית האט געזען אז בר קמצא זיצט ביי זיין סעודה, איז ער געווארן זייער בייז און אים אנגעשריגן: "וואס זוכסטו דא? דו ביסט דאך מיין שונא! שטעל דיך אויף און גיי ארויס פון דא!" בר קמצא האט זיך געבעטן ביי אים: "אז איך בין שוין דא, לאז מיך ביטע בלייבן, און איך וועל דיר באצאלן פאר אלעס וואס איך וועל עסן." "ניין!" איז געווען דער ענטפער. בר קמצא האט ווייטער געבעטן: "איך וועל דיר באצאלן פאר האלב פון די גאנצע סעודה." – "אויך נישט!" "ווייסטו וואס, איך וועל דיר באצאלן פאר די גאנצע סעודה!" – "בשום אופן!" דער בעל הבית האט אים אנגעכאפט און ארויסגעווארפן פאר די אויגן פון יעדן איינעם. בר קמצא איז געווארן שרעקלעך פארשעמט. ער האט געטראכט: "עס זענען דאך דארט געזעסן גרויסע חכמים און קיינער האט נישט פרובירט אפצושטעלן דעם בעל הבית; דאס מיינט," האט ער געטראכט, "אז זיי זענען אויך מסכים מיט דעם וואס מען האט מיר דא אפגעטון." ער האט נעבעך באשלאסן זיך צו נוקם זיין. ער איז געגאנגען צום קייסר און אים גע'מסר'ט: "די אידן האבן געמאכט אן אויפשטאנד קעגן דיר." כדי אויפצואווייזן זיין בלבול, האט ער פארגעשלאגן אז דער קייסר זאל שיקן א קרבן צום בית המקדש. אויפ'ן וועג האט בר קמצא שטילערהייט געמאכט א קליינעם מום אינעם קעלבל, וואס מאכט עס פסול על פי הלכה, אבער ביי די גויים ווערט עס נישט גערעכנט פאר קיין מום. די חכמים האבן צוערשט געוואלט מקריב זיין דעם קרבן צוליב שלום המלכות, אבער רבי זכריה בן אבקולס האט געזאגט: "מענטשן וועלן זאגן אז מען מעג מקריב זיין א בעל מום אויפ'ן מזבח." דערנאך האט מען געוואלט הרגענען בר קמצא כדי ער זאל נישט קענען מסר'ן ווייטער, אבער רבי זכריה האט עס ווייטער נישט געלאזט, זאגנדיג: "מענטשן וועלן זאגן אז ווער עס מאכט א מום אין א קרבן דארף מען הרגענען." דאס האט צום סוף געברענגט צו אונזער גרויסן חורבן. וואס האסטו טענות אויפ'ן בעל הבית פונעם סעודה? דער מענטש וואס האט געמאכט די סעודה איז דאך געווען א "נארמאלער" מענטש; כ'מיין "וואס זוכסטו דא? מען האט דיר דאך נישט גערופן!" ער האט אים נישט ארויסגעשיקט סתם פאר גארנישט, ער איז געווען א "נארמאלער מענטש", אבער ביים הייליגן רבי'ן איז מען אלערדזשיק אויף אזא סארט שפראך. עס זענען דא מענטשן וואס ווערן רויט ווען זיי זאגן דעם אמת. דער מענטש האט נעבעך אזוי פארדרייט זיין מח, אז ער ווערט פארשעמט ווען ער זאגט דעם אמת. ער זאל זאגן א קאמפלימענט? ער שעמט זיך ארויסצוזאגן א גוט ווארט פאר א צווייטן. ער דארף עפעס? עס איז אים א בושה צו בעטן שיין. אבער ביי אונז איז פונקט פארקערט: פארלאנגען און באפעלן "איך דארף...", אן בעטן שיין אדער זאגן א שכוח – דאס איז א בושה. דער הייליגער רבי האט געזאגט, אז אויב קעניגן און קייסערן וואלטן געזען דעם דרך ארץ און די מידות טובות פון זיינע לייט, וואלטן זיי געשיקט זייערע קינדער לערנען דרך ארץ ביי אונז. מוהרא"ש זי"ע האט דערציילט, אז ברסלב'ער חסידים האבן קיינמאל נישט גערעדט צו קיינעם מיט א לשון פון "דו!" – "קום אהער, דו!". זיי האבן אלעמאל גערעדט איידל: "קענט איר אפשר אהערקומען?" זיי האבן גערעדט א שיינע, הייליגע שפראך. לאמיר בעטן דעם אויבערשטן מיר זאלן שטענדיג האבן א שיינע און הייליגע שפראך, רעדן שיין צו יעדעם, און אין דעם זכות זאלן מיר מקרב זיין די גאולה. פאר קאמענטארן אדער שאלות ביטע רופט אדער טעקסט 845-445-7447 אדער שיקט אן אימעיל צו askgershon@gmail.com.
