שיינער חומש סעודה אין שטעטל

היינט זונטאג פרשת חוקת בלק זענען די זאלן פונעם בנין התלמוד תורה געווארן איבערגעפילט מיט עלטערן און זיידעס, וואס זענען געקומען מיטפרייען ביי די שמחת התורה און מיטצוהאלטן דעם גאר געהויבענעם מעמד, ווען די קינדער פון כיתה א' האבן אנגעהויבן לערנען דעם הייליגן חומש. צום ערשט זענען די קינדער אריינגעקומען אין זאל, אריינמארשירנדיג ווי סאלדאטן און זיך אויסגעשטעלט אויפן סטעידזש. איין קינד איז צוגעגאנגען צום מייקראפאן אויסצופרעגן: "וואס גייט דא פאר? וואס פארא טאג איז היינט? פארוואס שטייען מיר דא אין די הייך?" און די קינדער האבן זיס געענטפערט מיט גרויס פרייד אז זיי זענען שוין "גרויסע בחורים" און גייען שוין לערנען חומש. דערנאך זענען עטליכע קינדער ארויפגעקומען פארזאגן די פסוקים פון דעם הייליגן חומש, בשעת די איבריגע קינדער זאגן מיט אזוי בא'חנ'ט. דערנאך האט מען געזונגען הערליכע ניגונים לכבוד התורה. צום ערשט האט מען געהערט דיבורים פונעם מנהל הר"ר מרדכי אינדיג שליט"א, ארויסברענגענדיג די ריינקייט פון די קליינע אידישע קינדער, וועלכע טוען אלעס ווי א "חק בלי טעם" אן פארשטיין. ווי מ'זעט די וואך אין די סדרה פרשת חוקת, אז מ'דארף טון די מצוות פונעם אייבערשטן — ווי דער רבי זאגט — אן פארשטיין, נאר טון א מצוה מיט תמימות און פשיטות. דאס זעט מען טאקע ביי די קינדער, און ער האט אנגעווינטשן אז דער אייבערשטער זאל העלפן אז זיי זאלן זיך אזוי פירן א גאנץ לעבן, צו טון די מצוות פונעם אייבערשטן מיט תמימות און פשיטות אן וועלן פארשטיין. דערנאך האט מען געהערט ווערטער פונעם מלמד הר"ר בערל שניטצלער שליט"א, וועלכער האט געדאנקט דעם אויבערשטן אויף דעם וואס מען האלט שוין דא, און זיך עקסטער באדאנקט ביי די חשוב'ע עלטערן וואס געבן זיך אוועק יעדן טאג, טאג איין טאג אויס, פונעם אנפאנג יאר ביז היינט, איבערצו חזר'ן די עברי אינדערהיים מיט זייערע קינדער. ער האט ארויסגעהויבן אז אפילו ס'קומט נישט אלעמאל אן גרינג, האבן זיי איינגעזען די וויכטיגקייט דערפון און אוועקגעגעבן צייט פאר דעם. ער האט צוגעלייגט אז מ'רעדט דא פון עלטערן וואס זענען באמת דא פאר זייערע קינדער; נישט אז מ'לאזט זיי פשוט איבער אין חדר און מ'גייט ווייטער, נאר עלטערן וואס האלטן אין איין "אריינטשעקן" ווי מ'רופט עס, און פרעגן זיך כסדר נאך ביי דעם מלמד: "וואס מאכט מיין זון? וואס קען מען בעסער מאכן?", און די רעזולטאטן קען מען ב"ה דא זען. דער מלמד האט צוגעענדיגט מיט א רוף צו די עלטערן נישט צו פארגעסן פונעם עיקר: צו בעטן דעם אויבערשטן פאר ערליכע קינדער, אז די קינדער זאלן אויפוואקסן יראי שמים און ערליכע אידן. דערנאך האט מען געהערט דעם ראש הישיבה שליט"א, וועלכער האט צוערשט אנגעהויבן מיט א דאנק פארן מנהל פארן זיך אוועקגעבן מיט "מסירות נפש" – אזוי האט דער ראש הישיבה זיך אויסגעדריקט – פאר אונזער חדר. דער ראש הישיבה האט ארויסגעברענגט אז מ'קען ממש נישט באגרייפן וואספארא כוחות און ארבעט דער מנהל לייגט אריין, און ער האט אים אנגעוואונטשן ער זאל זען פיל אידיש נחת ביי זיין גאנצע משפחה. דערנאך האט דער ראש הישיבה באדאנקט דעם חשוב'ן מלמד, זאגנדיג אז קיינער קען נישט פארשטיין וואס עס מיינט א מלמד וואס זיצט מיט יונגע קינדער און לערנט מיט זיי עברי. "דער מלמד ר' בערל," האט דער ראש הישיבה געזאגט, "נעמט יעדעס קינד פערזענליך כאילו עס איז זיין אייגן קינד." דער ראש הישיבה האט אויך אנגעוואונטשן פארן מלמד ר' בערל ער זאל זוכה זיין צו זען אסאך אידיש נחת ביי זיין משפחה געזונטערהייט. דערנאך האט דער ראש ישיבה ארויסגעברענגט די וויכטיגקייט פון איבערגיין עברי אינדערהיים מיט די קינדער. דער ראש ישיבה האט געזאגט אז מען קען זיך נישט פארשטעלן ווי קריטיש דער לימוד פון עברי איז פאר א קינד, וויבאלד דאס באגלייט אים זיין גאנץ לעבן. דער ראש ישיבה האט אויך באטאנט אז עברי ענדיגט זיך נאך נישט אין כיתה א', ווייל כיתה ב' איז נאך אלץ א יאר פון עברי. "יעדער טאטע ביי וועמען זיין זון איז אים חשוב און טייער, זאל זיך אוועקזעצן פיר מינוט א טאג – מען דארף נישט אוועקגעבן מער ווי א פאר מינוט – און מאכן א שמועס מיט זיין זון. לערן מיט אים יעדן טאג א האלבע פעידזש תהילים; פאר עברי דארף מען האבן סבלנות און רגילות," האט דער ראש ישיבה אויסגעפירט. נאכדעם האט דער ראש ישיבה ארויסגעברענגט נאך א שטארקע נקודה: "יעדע מאל וואס איך קום אריין אין דעם בנין, ווער איך נאכאמאל נתרגש צו זען וואס דא האט זיך אפגעשפילט מיט יארן צוריק," האט דער ראש ישיבה געזאגט. "אידישע קינדער זענען געקומען קיין אמעריקע, און מ'האט נישט געקענט היטן שבת אין ברוקלין; ווייל אויב זיי האבן געוואלט ברענגען ברויט אויפן טיש, האבן זיי געדארפט ארבעטן שבת רח"ל. זענען געווען אידן מיט מסירת נפש וואס זענען ארויסגעקומען דא אין די קעטסקילס; זיי זענען אוועקגעגאנגען פון שטאט נאר כדי צו קענען היטן שבת. זיי האבן געבויט שיינע שולן – דא איז געווען זייער גרויסער בית המדרש – אבער דעם עיקר האבן זיי פארגעסן: חינוך הבנים והבנות. זיי האבן אינגאנצן אין א זייט געלייגט די קינדער, און רחמנא ליצלן איז גארנישט געבליבן פון זיי." "און היינט," האט דער ראש ישיבה געזאגט, "ווער איך נתרגש אז מ'האט געקענט נעמען אט דעם בנין, און דייקא דארט וואו זיי האבן פארפאסט, נוצט מען עס יעצט פאר א תלמוד תורה, פאר חינוך הבנים והבנות, קרוב צו זעקס הונדערט אידישע קינדער לערנען אין דעם בנין." האט דער ראש ישיבה געזאגט, און האט זייער שיין אנגעווינטשן פאר אלע משתתפים. דערנאך האט מען זיך ארויסגעלאזט אין געהויבענע טענץ, ווען די עלטערן האבן גענומען זייער חומש סעודה צדיק'ל מיט די קרוינען אויף די קעפ. עס איז געווען א דאפלטע רינג: אונטן די טאטעס, און אויף זייערע אקסלען האבן זיך אנגעכאפט די קינדערלעך מיט די קרוינען. עס איז ממש געווען זיס ווי צוקער. דערנאך זענען די עלטערן און זיידעס אהיימגעגאנגען מלא שמחה, אז זיי האבן זוכה געווען אז זייער זון לערנט די הייליגע תורה. בן חמש שנים למקרא

< זעה מער ו תמוז תשפ"ו 📝

שיינע שבת אין שטעטל מיט'ן ראש ישיבה שליט"א

א שבת נאך פסח האט מען געהאט די זכיה צו האבן דעם ראש ישיבה אין שטעטל. שבת אינדערפרי האט דער ראש ישיבה פארגעלערנט זוהר הקדוש פרשת ואתחנן, וויבאלד ער צילט צו ענדיגן דעם גאנצן זוהר הקדוש אויף ל"ג בעומר, און פראווען א סיום ברוב פאר והדר אינעם הייליגן טאג ל"ג בעומר ביי די סעודה אין שטעטל, כדי אריינצוברענגען אז אנשי שלומינו זאלן זיך קובע זיין א שיעור אין זוהר הקדוש. גאר שיינע שטיקלעך זענען פארגעלערנט געווארן, מיר וועלן געבן איין ביישפיל: עס ווערט אויסגעשמועסט וויאזוי דער יצר הרע מאכט זיך באקוועם ביים איד, פונקט ווי א איד נעמט אריין אן אורח צו זיך אין שטוב; אין אנהייב פירט ער זיך אויף ווי אן אורח, אן אריינצוגריבלען צו פיל אינעם בעל הבית, אבער אויב ער זעט אז דער בעל הבית לאזט אים דארט ווערן דער בעל הבית, גייט ער אלץ איין טריט ווייטער און מאכט זיך מער און מער באקוועם אין די דירה, ביז ער ווערט גאר דער בעל הבית און ער זאגט פארן עכטן בעל הבית וויאזוי זיך צו פירן אין זיין אייגענער דירה. אזוי איז אויך מיטן יצר הרע: קודם קומט ער צום מענטש ווי אן אומשולדיגער אורח, ער וויל נאר דו זאלסט געבן א שלעכטן קוק אומגעוואלט, אבער אויב דער מענטש לאזט זיך פירן פון אים און טוט נישט תשובה, גייט ער אלץ איין טריט נאך א טריט, ביז ער ווערט שוין דער בעל הבית, אזוי אז דער איד פילט שוין כאילו ער האט מער נישט קיין בחירה, און דער יצר הרע איז דער בעל הבית אויף אים רח"ל. דערפאר דארף א איד אלעמאל זען צו בלייבן דער בעל הבית, און נישט לאזן דעם יצר הרע געוועלטיגן אויף אים. אויך האט מען געלערנט איבער די גרויסקייט פון א מזוזה, אז דאס היט פון די שלעכטע קליפות וואס שטייען ביים טיר פון א אידיש הויז און ווילן ח"ו שעדיגן די מענטשן. דערפאר דארף מען זען צו האבן גוטע כשר'ע מזוזות, און נישט זוכן ביי דעם צו צאלן ביליג. דאס דאווענען איז אריבער גאר ווארעם, אינאיינעם מיט'ן ליינען פונעם ראש ישיבה שליט"א. ביי דעם קידוש האט מען פארגעלערנט די מעשה פונעם בעל תפילה, איבער די אלע כיתות וואס זענען נעבעך אריינגעפאלן אין זייערע תאוות, ווי למשל תאוות ממון אדער תאוות ניאוף. דער ראש ישיבה האט דערציילט, אז אין איינע פון די חול המועד טעג ביי שחרית, האט זיך אראפגעזעצט אן אינטערעסאנט אידל ממש נעבן זיין זיץ אין שול. געוויסע מענטשן האבן אים געוואלט פארשיקן פון דארט, אבער דער ראש ישיבה האט נישט געלאזט, זאגנדיג אז ער איז דער וואס שיקט די טשעקלעך אין די פאסט פארן מוסד די לעצטע שטיק צייט... מען האט געזען ווי געוויסע מענטשן האבן דאן געטוישט זייער בליק אויף דעם אידל, נאר צוליב דעם פאקט וואס ער האט געלט. פאר א צווייטן האט דער ראש ישיבה געזאגט, אז אפשר איז ער גאר אליהו הנביא וואס האט זיך פארשטעלט ווי אזא פשוט'ן אינטערעסאנטן אידל. שפעטער האט דער ראש ישיבה געזאגט, אז מ'דארף נישט צוקומען צו די צוויי טעמים כדי ליב צו האבן א איד; מ'דארף אים פשוט ליב האבן ווייל ער איז א איד און ער האט א אידישע נשמה. אבער פון דא זעט מען, אז געלט רעדט צו א מענטש פיל מער ווי דער פאקט אז יענער איז א איד. אויף דעם דארף מען בעטן דעם אייבערשטן אז מ'זאל נישט זיין פארזונקען אין תאוות ממון. בנוגע די תאוות ניאוף האט דער ראש ישיבה געזאגט, אז די פראבלעם הייבט זיך אן ווען מען מאכט א "שיטה" פון די עבירה, אזוי ווי מען זעט אין די מעשה פונעם בעל תפילה, אז זיי האבן געמאכט א שיטה פון תאוות ניאוף רח"ל. דאס איז די גרעסטע פראבלעם, אז ער בעט שוין ניטאמאל דעם אייבערשטן ארויסצוגיין פון די שרעקליכע עבירה, ווייל ער פילט זיך שוין ליידער באקוועם דערין. דערפאר זענען מיר דא ביים רבי'ן, ער זאל אונז ארויסנעמען דערפון דורך דעם וואס מיר רעדן צום אייבערשטן און בעטן אים מען זאל זוכה זיין ארויסצוגיין דערפון. נאכן קידוש האט דער ראש ישיבה געזאגט, אז פאר שלש סעודות וועט מען זיך צאמקומען לערנען ח"י פרקים משניות און א יום תהילים; דאס איז דער עיקר און דער יסוד, און נאכן האבן די צוויי שיעורים קען מען צולייגן נאך און נאך שיעורים. דער ראש ישיבה האט צוגעלייגט, אז ער האט זייער הנאה געהאט פון א טאטע וואס האט געזאגט פאר זיין זון, אז ער צאלט אים געלט פאר יעדן טאג וואס ער זאגט ח"י פרקים פאר דריי אזייגער נאכמיטאג – דאס איז א קלוגער טאטע. אויך האט דער ראש ישיבה געזאגט, אז ער האט זייער הנאה צו זען אז לעצטנס זעט מען אנשי שלומינו ארומגיין מיט די נייע "ח"י פרקים משניות סעט", ארויסגעגעבן דורך ר' מאיר דוד פארקאש הי"ו. ביי שלש סעודות האט דער ראש ישיבה ארומגערעדט פונעם ענין פון "וידם אהרן", אז ער האט נישט געהאט קיין קשיות אויפן אייבערשטן אפילו פאר איין רגע. דאס איז די גרעסטע מדריגה, אז וואס א מענטש זאל נאר דורכגיין זאל ער נישט האבן קיין קשיות, נאר ער זאל וויסן אז אלעס ווערט געפירט מיט א פונקטליכן חשבון פונעם אייבערשטן. אויך האט דער ראש ישיבה ארומגערעדט איבערן וויכטיגקייט פון האבן אן אפגעהיטענע שטוב, און נישט אריינצוברענגען קיין שום כלי וואס מ'קען דורך דעם צוקומען צו עבירות רח"ל. מ'קען זיך נישט באהאלטן פון די ווייב און קינדער, און זיכער קען מען זיך נישט באהאלטן פונעם אייבערשטן וואס זעט אלעס איבעראל. מוצאי שבת האט איינער באדאנקט דעם ראש ישיבה פארן זאגן מוסר, האט דער ראש ישיבה געזאגט אז דאס איז נישט קיין מוסר, נאר עס איז מלא חיזוק.  

< זעה מער כז ניסן תשפ"ו 📝