בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#3 - פאלגן דעם אייבערשטן אן קיין פארוואס און אן קיין פארווען
אמונה, טהרת המשפחה

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ויקהל, כ"א אדר א', שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מיר דארפן טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן אן קיין פארוואס און אן קיין פארווען; מיר ווייסן גארנישט, איין זאך ווייסן מיר אז דער אייבערשטער זאגט אונז אן צו היטן די מצוות - איז דאס פאר אונז גוט און מיר וועלן דאס טון אפילו עס איז שווער.


איר פרעגט פארוואס דער אייבערשטער האט געהייסן היטן הלכות טהרת המשפחה; ווי קענען מיר פארשטיין דעם אייבערשטן?! איך וועל אייך דאס געבן צו פארשטיין מיט א ביישפיל, א קליין קינד קען נישט פארשטיין פארוואס זיין טאטע לאזט אים נישט גיין אויפן גאס וואו קארס פארן און ער ווערט ברוגז אויף זיין טאטע ווען ער שרייט אויף אים און זאגט אים אן נישט צו טון געוויסע זאכן, ווייל דאס קינד מיט זיין פינטעלע שכל מיינט אז ער פארשטייט אליינס וואס איז גוט פאר אים, הערשט ווען ער ווערט ערוואקסן זעט ער אז זיינע עלטערן האבן אים אפגעהיטן פון שלעכטס; אזוי קענט איר אביסל פארשטיין אז עס איז נישט מעגליך פאר א מענטש צו פארשטיין דעם אייבערשטן, מיר האבן נישט קיין פינטעלע שכל און פארשטאנד אנטקעגן דעם אייבערשטן.


דער הייליגער רבי זאגט (ליקוטי מוהר"ן, חלק ב, סימן מד): אז די גרעסטע חכמה איז אוועק צו לייגן אלע חכמות און טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן; דעריבער, אז דער אייבערשטער האט געזאגט מען זאל ציילן זיבן טעג וכו' דארף מען דאס טון מיט גרויס שמחה.


חכמינו זכרונם לברכה זאגן (נדה לא:): "רַבִּי מֵאִיר אוֹמֵר: מִפְּנֵי מָה אָמְרָה תּוֹרָה נִדָּה לְשִׁבְעָה? מִפְּנֵי שֶׁרָגִיל בָּהּ וְקָץ בָּהּ", רבי מאיר זאגט: פארוואס האט דער אייבערשטער געזאגט אז א נדה זאל ציילן זיבן טעג וכו'? "אָמְרָה תּוֹרָה: תְּהֵא טְמֵאָה שִׁבְעָה יָמִים, כְּדֵי שֶׁתְּהֵא חֲבִיבָה עַל בַּעְלָהּ כִּשְׁעַת כְּנִיסָתָהּ לְחֻפָּה", ווייל אזוי וועט די פרוי זיין באליבט צו איר מאן פונקט אזוי ווי זי איז געווען באליבט צו אים אין די טאג פון די חופה; און זוכה זיין צו געזונטע קינדער, ווייל אז מען היט הלכות טהרה האט מען געזונטע קינדער, און אז מען היט נישט די הלכות ווערן געבוירן קראנקע קינדער רחמנא לצלן.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו גיין אויף די וועג פון די תורה, אוועק לייגן אלע חכמות און זיך פירן מיט תמימות ופשיטות. די גרעסטע חכמה איז - אוועק צו לייגן די שכל, אזוי ווי דער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן טו): "שֶׁהוּא חָכְמָה וּמְלָאכָה גְדוֹלָה לִהְיוֹת כְּמוֹ בְּהֵמָה", עס איז א גרויסע חכמה צו זיין אזוי ווי א בהמה, דאס הייסט זיך צו פירן פשוט בתמימות ובפשיטות. אזוי ווי עס שטייט (שמות לו, א): "וְכֹל אִישׁ חֲכַם לֵב אֲשֶׁר נָתַן ה' חָכְמָה וּתְבוּנָה בָּהֵמָּה", און אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (חולין ה:): אויפ'ן פסוק: (תהלים לו, ז): "אָדָם וּבְהֵמָה תּוֹשִׁיעַ ה'", אֵלּוּ בְּנֵי אָדָם שֶׁעֲרוּמִים בְּדַעַת וּמְשִׂימִין עַצְמָן כִּבְהֵמָה, און אזוי ווי אסף בעט דעם אייבערשטן (שם עג, כב): "וַאֲנִי בַּעַר וְלֹא אֵדָע בֶּהֱמוֹת הָיִיתִי עִמָּךְ".


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#2 - עטליכע הדרכות פאר א אידישע מאמע
תפילה והתבודדות, חיזוק פאר פרויען, טהרת המשפחה

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מען דארף זייער אכטונג געבן צו האלטן חשבון אינעווייניג אין א לוח, און גלייך אויפשרייבן וכו', ווייל מען קען נישט האלטן חשבון בעל פה; אז מען שרייבט נישט גלייך אויף אינעם לוח פארגעסט מען און מען קען חס ושלום צוקומען צו גרויסע מכשולות. מען טאר קיינמאל נישט אפשטיפן אויף שפעטער טראכטנדיג: 'איך וועל שוין שפעטער אויפשרייבן', ווייל נאכדעם פארגעסט מען און מען קען צוקומען צו איסורי כריתות רחמנא לצלן.


בנוגע וואס איר זענט מסופק וכו' זונטאג אדער מאנטאג וכו', אין דעם פאל נעמט מען אן אז עס איז אנגעקומען מאנטאג און מען האלט חשבון אויף ווייטער פון מאנטאג.


קליינע קינדער קען מען באדן צוזאמען מיט די אונטער וועש וכו', און ווען זיי ווערן גרעסער דעמאלט באדט מען יעדעס קינד באזינדער.


דער עיקר זאלט איר בעטן דעם אייבערשטן אויף ערליכע דורות; ווען אידישע מאמעס וואלטן געוויסט וואס פאר א כח זייערע תפילות האבן אין הימל, וואלטן זיי נישט אויפגעהערט צו בעטן פאר זיך, פאר די מאן, פאר די קינדער און פאר אלע אידן.


אז מען האט נישט קיין צייט צו דאווענען ווייל מען איז פאריאגט מיט די שטוב ארבעט, זאל מען רעדן צום אייבערשטן בשעת מען וואשט וועש און בשעת מען קאכט און באקט וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#1 - עלטערן דארפן ארבעטן צוזאמען מיט'ן מלמד
חינוך הילדים, מלמדים, טהרת המשפחה

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת וישלח, י"א כסליו, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך האב זייער הנאה אז דו רעדסט מיט דיין זונ'ס מלמד, דו ווילסט דיין זון זאל מצליח זיין. אונזערע מלמדים זענען איינס ביי איינס ערליכע אידן, איבערגעגעבענע מלמדים מיט אייזערנע סבלנות. עס איז ממש געזאגט געווארן ביי זיי דעם פסוק (דניאל א, ד): "וַאֲשֶׁר כֹּחַ בָּהֶם לַעֲמֹד בְּהֵיכַל הַמֶּלֶךְ"; די מלמדים נוצן נישט זייערע הענט, ווייל דער רבי האט נישט געלאזט שלאגן.


דעריבער אז דו פארציילסט מיר אז דו רופסט דיין קינד'ס מלמד און דו ביסט אינטערעסירט צוצוהעלפן, וועסטו זען מיטן אייבערשטנ'ס הילף אסאך נחת פון דיינע קינדער.


איין מאל א חודש זאלסטו ווייזן דיין לוח וכו', פאר דיין דַיָין וועם דו פרעגסט דיינע שאלות, ער זאל דיר העלפן אויסשטעלן דעם לוח אז דו זאלסט זיין אפגעהיטן אין אלע הלכות.


מען מוז האבן א דיין וועם מען פרעגט שאלות און מען טאר זיך נישט שעמען צו פרעגן שאלות; עס איז נישט דא אזא זאך אז מען זאל זיך אליינס פסק'נען מראות וכו'. יעדעס מאל מען האט א שאלה דארף מען גיין פרעגן א דיין. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (אבות ב, ה): "וְלֹא הַבַּיְשָׁן לָמֵד", דער וואס שעמט זיך צו פרעגן ווייסט נישט ווי אזוי זיך צו פירן; יעדע שאלה וואס מען האט מוז מען פרעגן אן ערליכן מורה הוראה, נאר אזוי קען מען זיין אפגעהיטן אין טהרת המשפחה.


קומענדיגע וואך מיטוואך וועט פארקומען אן "אסיפת הורים" פאר די מאמעס פון די קינדער וואס לערנען אין סקול בית פיגא; זאלסט אוועק לייגן דעם נאכט אז דיין ווייב זאל קענען קומען.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.