בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#98 - אין די באהעלטעניש, איז דא דער אייבערשטער
דאווענען, פורים, מגילה

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת תצוה, ז' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


עס קומט פורים, מען גייט זוכה זיין צו הערן די מגילה; צדיקים זאגן, עס לוינט זיך צו קומען אויף די וועלט און ליידן וואס מען ליידט – אבי זוכה זיין צו הערן איין מאל אין לעבן די מגילה.


צדיקים זאגן, 'מגילת' אסתר, עס ווערט אנטפלעקט אז דער אייבערשטער איז באהאלטן אין יעדע זאך, ווייל אז מען לייגט צו די אויערן צו די מגילה פון אנהייב הערט זיך עס ווי א געווענליכע מעשה; אחשורוש מאכט א סעודה און ער רופט ושתי וכו', ער הרג'עט איר, ער זוכט א ווייב, אסתר ווערט פארכאפט, א מעשה מיט בגתן ותרש וכו' וכו', און מען זעט ווי דער אייבערשטער איז באהאלטן אין די מעשה, און דאס וועקט אונז אויף מיר זאלן זיך ערוועקן און וויסן אז אין אונזער טאג טעגליכע לעבן, אין אונזער לעבנ'ס געשיכטע – איז באהאלטן דער אייבערשטער.


ברודער וועק זיך אויף, הייב אן הערן די קול פון הייליגן רבי'ן וואס איז אונז מגלה אז אפילו בהסתרה נמצא השם יתברך, אז אין די באהעלטעניש איז דער אייבערשטער (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן נו), דער רבי לערנט אונז אויס מיר זאלן זיך ווענדן צום אייבערשטן, אים בעטן: "רבונו של עולם איך וויל דיך זען, רבונו של עולם באהאלט זיך נישט פון מיר, איך וויל זיין נאנט צו דיר" (שם חלק ב, סימן יב).


שטארק זיך צו דאווענען די דריי תפילות מיט מנין מיט א סידור, ברענג נישט אין שול דיין טעלעפאן, נעם די פאר מינוט צו זיין פריוואט, דו מיטן אייבערשטן, אליינס זיך אויסשמועסן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#97 - ראטעווע מיך פון המן און פון עמלק
תפילות אויף אידיש, לימוד התורה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת תצוה, ו' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


עס קומט פורים, וועלן מיר זוכה זיין צו ממתיק זיין אלע דינים. דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן י), דורך טאנצן און פאטשן ווערן נמתק אלע דינים; ווייל ווען מען איז פרייליך, מען נעמט אריין אין זיך דעם אייבערשטן, מען שטעלט זיך פאר ווי די גאנצע וועלט איז איין שטיק אלקות, אלעס איז אייבערשטער, קיין שום זאך פאסירט נישט פון זיך אליין אדער פון א טעות חס ושלום, אלעס איז מיט א פינקטליכע חשבון – דעמאלט ווערן בטל אלע דינים, ווייל דאס אליינס איז דינים; דאס פארגעסן פון אמונה – איז דינים, דאס ברענגט אלע פראבלעמען.


עס קומט פורים, ווי אזוי גרייט מען זיך אויף אזא הייליגע יום טוב? דורך שרייען צום אייבערשטן: "הייליגער באשעפער ראטעווע מיך פון המן און פון עמלק, ראטעווע מיך פון זייער טומאה, זיי ווילן מיך אוועק נעמען פון אמונה, זיי ווילן מיך מטמא זיין מיט טבע, מקרה, מזל, און מיט ניאוף, טאטע ראטעווע מיך" וכו' וכו'.


יעצט ווען עס קומען אזעלכע הייליגע טעג איז א צייט זיך צו באנייען אין לימוד התורה. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת פח.): "הדור קבלוה", די אידן האבן נאכאמאל מקבל געווען די תורה בימי מרדכי מיט ליבשאפט; איז יעצט א גוטע צייט צוריק אנהייבן לערנען משניות און גמרא אויפן סדר דרך הלימוד פון הייליגן רבי'ן (כמבואר בשיחות הר"ן, סימן עו), צו לערנען שיעורים כסדרן בכל התורה כולה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#96 - אלע התחלות היינט זענען פון פורים
אמונה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


עס קומט שוין פורים, דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן עד; לקוטי הלכות ברכות הריח הלכה ד, אות כה), אלע התחלות היינט זענען פון פורים; ווייל מען קען זיך נאר באנייען אויב מען איז פרייליך, דורך שמחה קען מען אנקומען צו די העכסטע מדריגות, דערפאר האט דער הייליגער רבי אזויפיל גערעדט צו אונז פון זיין פרייליך, ווייל דאס עפנט אויף אלע היכלות, מען קומט צו די העכסטע פלעצער.


עס איז נאך דא א וואך צו פורים, לערן דורך מסכת מגילה אפילו בגירסא, עס איז גאר אנדערש די פורים און די קריאת המגילה נאכן לערנען מסכת מגילה, מען הייבט אן זען אז עס איז גארנישט דא, נישט דא קיין טבע, נישטא קיין מקרה, נישטא קיין מזל, נאר אלעס איז דער אייבערשטער, און עס איז דא נאר איין עצה, תפילה; טון וואס מרדכי הצדיק ואסתר המלכה האבן געטון, זיי האבן געשריגן צום אייבערשטן און זיי האבן אריינגעברענגט אין אידישע קינדער אז אין יעדע צרה זאל מען וויסן אז עס איז דא נאר די איין עצה פון שרייען צום אייבערשטן, אים בעטן ער זאל העלפן.


די נס פורים איז גאר אנדערש פון אלע אנדערע ניסים; די ניסים אין מצרים, די מכות, קריאת ים סוף, אזוי אויך די ניסים ביי מתן תורה, און שפעטער ביי יהושע בן נון וואס האט אפגעשטעלט די זון, דניאל אין לייבן גרוב, חנניא מישאל ועזרי' אין קאלעך אויוון – די אלע זאכן זענען געווען ארויס פון די טבע, און עס איז געווען אין יענע צייט; אנדערש איז די נס פון פורים, וואס אלעס איז געווען אין די טבע, א לאנגע מעשה, פון אנהייב ביזן סוף, אלעס זעט אויס טבע, אחשורוש, ושתי, אסתר, און גרויס מאכן המן וכו' וכו', און אז מען קוקט זיך גוט צו זעט מען אז אלעס איז השגחתו יתברך.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#95 - די הייליגע מינוטן ביים מגילה ליינען
תפילות אויף אידיש, פורים, מגילה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים ביינאכט ביים ליינען די מגילה זאלסטו אויסניצן די הייליגע מינוטן, און ווען דער בעל קורא גרייט זיך אנצוהייבן די מגילה – זאלסטו זאגן א שטילע קורצע תפילה צום אייבערשטן:


"הייליגער באשעפער, יעצט ווען מען גייט ליינען די מגילה זאלסטו מיר העלפן איך זאל קענען יוצא זיין די מצוה, הערן יעדעס ווארט, און זוכה זיין צו באקומען אלע הייליגקייטן וואס קומען אראפ אויף די וועלט ביים ליינען די מגילה".


און ביים אויסהערן די מגילה זאלסטו נישט קוקן אויף חברים וכו', נאכן מגילה ליינען קען מען אלעס ערלעדיגן, יעצט קוקט מען נאר אין די מגילה אדער אינעם חומש, און אויך ביים קלאפן "המן" זאלסטו נישט מאכן קיין ליצנות פון די מגילה, נישט ארומלאכן; חכמינו זכרונם לברכה זאגן (מגילה ד:): "עיניהם של עניים נשואות למקרא מגילה", די אויגן פון די ארעמעלייט קוקן ארויס און ווארטן ווען וועט מען שוין ליינען די מגילה צו באקומען מתנות לאביונים; צדיקים טייטשן, דאס מיינט מען אונז, וואס מיר זענען עניים בדעת, יעדער איינער אין זיינע נסיונות, און ביים מגילה ליינען איז מען זוכה ארויסצוגיין פון די אלע ארעמקייטן.


וואויל איז דעם וואס ניצט אויס די צייט צו בעטן דעם אייבערשטן אויף וואס ער דארף, וועט ער זוכה זיין צו באקומען גוטע מתנות לאביונים, ער וועט ווערן אויס ארעם, ער וועט ווערן אן ערליכער איד.

#94 - פורים און שושן פורים אין ישיבה
פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת משפטים, כ"ה שבט, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


שבתי מארקוס נרו יאיר, גבאי בית המדרש היכל הקודש וויליאמסבורג


מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועל איך זיין פורים און אויך שושן פורים אזוי ווי אלע יארן – אין וויליאמסבורג, אין ישיבה.


איך וועל דיר בעטן דו זאלסט אנגרייטן א סעודה פאר אנשי שלומינו פאר פורים נאכמיטאג, און אויך א סעודה פאר מיטוואך, שושן פורים נאכמיטאג; אויך וועט זיין א פלעי פון בחורים און אברכים, דארפסטו אנגרייטן נאש פאר די קינדער און אויך פאר די עלטערן.


געב איבער פאר אנשי שלומינו, ווער עס וויל מיר געבן משלוח מנות קען קומען אינדערפרי נאכן דאווענען, אדער שפעטער נאכמיטאג אין ישיבה. ביי מיר אין שטוב איז נישט שייך צו קומען, איך בין נישט אין שטוב פורים. נאך שחרית גיי איך צו מיינע עלטערן, און אויך צו מיין שווער און שוויגער. איך וועל זיין נאכמיטאג פיר אזייגער.


א גרויסן יישר כח פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר מיט די רענט קאמפיין, און אויך מיט די קרן הבנין. יעדע מאל איך בין אין שטעטל אין חדר וויל איך דיר נאכאמאל זאגן יישר כח פארן דאס אהערשטעלן.


דער אייבערשטער זאל דיר העלפן מיט נחת ביי דיינע קינדער, און הצלחה בכל ענינים.

#93 - בחורים זאלן גיין נאך געלט פורים אין שטעטל
צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת משפטים, כ"ה שבט, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


אברהם לעזער נרו יאיר, קרית ברסלב


איך וויל דיר בעטן א טובה, אפשר ווילסטו צאמנעמען די בחורים אין שטעטל, מאכן א גרופע, ארום גיין פורים נאך געלט ביי אנשי שלומינו.


איך זינק אין שווערע חובות, איך קוק ארויס אויף פורים אז די בחורים זאלן מיר העלפן צאמנעמען צדקה פאר די ישיבה און די מוסדות.


עס לוינט נישט אריינקומען אין וויליאמסבורג, עס איז נישט מער לעבעדיג אין שטאט, אפשר טרעפיק איז מער דא אין שטאט, און מער צעווילדעוועטע שיכורים וכו', נעם צאם די בחורים אין שטעטל, פרייטס ענק דארט, פרעג אנשי שלומינו ווער עס נעמט אויף, ווער עס וויל האבן די בחורים זאלן קומען זינגען און משמח זיין.


לאז מיר וויסן.


דער עיקר זאלסטו זיך שטארקן מיט ח"י פרקים משניות און זאג דעם יום תהילים און גיי התבודדות, זינג צום אייבערשטן: "טאטע איך וויל זיין אן ערליכער איד".

#92 - ארומגיין פורים מיט די בחורים פאר די ישיבה
צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת תרומה, א' דראש חודש אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


שמשון קאהאן נרו יאיר, תלמיד ישיבת היכל הקודש וויליאמסבורג


איך וויל דיר זייער בעטן זאלסט צאמנעמען די בחורים אין א גרופע און ארום גיין פורים ביי גוטע אידן וואס האבן א געפיל צו די ישיבה, צאמנעמען צדקה פאר אונזער ישיבה, און אויך אין שטעטל זאלן די בחורים מאכן א גרופע ארום גיין צו אנשי שלומינו צאמנעמען צדקה פאר די ישיבה. ווייל העלפן די ישיבה און די מוסדות פון הייליגן רבי'ן – איז זייער א הייליגע צדקה, מיר מוטשען זיך זייער, מיר בעטן נישט קיין גרויסע געלט פאר שכר לימוד, און אויך צאלן נישט אלע עלטערן, איך האף אז דו וועסט נעמען די מצוה, נעמען די עול פון דעם, טראגן די אחריות פון דעם.


פורים ווען עס איז 'נכנס יין' – קומט ארויס די סוד, דעמאלט קען מען זען די שיינקייט פון די תלמידי הישיבה, קיינער רעדט נישט ניבול פה, אלע פרייען זיך, מען האט זיך ליב און מען וויינט און מען שרייט אז מען וויל זיין אן ערליכער איד.

#91 - פרייליכע פורים, מיט אן ערליכע מויל
פורים, ניבול פה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים – ווען דו גייסט ארום מיט די חברים ביי הייזער משמח זיין און צאמנעמען צדקה זאלסטו זיך אכטונג געבן פון רעדן און הערן ניבול פה, ווייל ליידער ליידער זענען דא בחורים און אינגעלייט וואס זיי מיינען אז פורים איז א טאג וואס מען שיכור'ט, קען מען רעדן שמוציג; זאלסט זיך זייער היטן פון רעדן און הערן ניבול פה, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת לג.): "בַּעֲווֹן נִבּוּל פֶּה", דורך די עבירה פון רעדן ניבול פה, "צָרוֹת וּגְזֵרוֹת מִתְחַדְּשׁוֹת", קומען געפערליכע צרות השם ישמרינו; בפרט אין אזא הייליגע טאג ווי פורים, וואס איז נאך הייליגער פון יום כיפורים, ווייל דער זוהר הקדוש זאגט (תיקוני זוהר תיקון כא, דף נז:) יום כיפורים איז אזוי ווי פורים.


זאלסט גיין מיט ערליכע חברים, גיי אין די הייזער מיט שמחה, טאנצט און שפרינגט און מאכט אלעמען פרייליך, אבער אז דו הערסט רעדן ניבול פה – זאלסטו אנטלויפן ווי מען אנטלויפט פון פייער; ווייל אויך אויב מען רעדט נישט ניבול פה, נאר מען הערט ניבול פה – איז זייער געפערליך, אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המדות אות ניבול פה, סימן ד): "גַּם לַשּׁוֹמֵעַ וְשׁוֹתֵק", אויך דער וואס הערט רעדן שמוציג און שווייגט – ברענגט אויף זיך אלע צרות.

#90 - פורים קען מען פועל'ן גרויסע זאכן
תפילות אויף אידיש, בחור, סדר היום, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים איז זייער א הייליגע טאג, וואס מען בעט דעם אייבערשטן פורים – באקומט מען. צדיקים טייטשן דאס וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (ירושלמי מגילה א, ד): "כָּל הַפּוֹשֵׁט יַד נוֹתְנִים לוֹ", יעדער וואס שטרעקט אויס זיינע הענט צום אייבערשטן מיט תפילה ותחנונים – 'נותנים לו', געבט מען אים זיינע בקשות; זאלסטו אויפשטיין פרי און זאגן תהלים, אז דו קענסט אויסזאגן גאנץ תהלים פארן דאווענען – מה טוב ומה נעים, און אז נישט – זאלסטו זאגן אביסל תהלים; חכמינו זכרונם לברכה זאגן (מנחות קי.): "אֶחָד הַמַּרְבֶּה וְאֶחָד הַמַּמְעִיט, וּבִלְבַד שֶׁיְּכַוֵּן אָדָם אֶת דַּעְתּוֹ לַשָּׁמַיִם", סיי דער וואס פארמערט, און סיי דער וואס קען נאר טון ווייניג – זענען ביידע חשוב ביים אייבערשטן; און ווען דו זאגסט תהלים זאלסטו אריינפלעכטן דיינע אייגענע תפילות ובקשות צום אייבערשטן.


רעד זיך אויס דיין הארץ צום אייבערשטן אין אידיש, אויף דיין מאמע לשון, בעט אים דו זאלסט טרעפן דיין שידוך, וויין זיך אויס דיין הארץ, זאג: "רבונו של עולם איך מוז שוין חתונה האבן, איך וויל זיין הייליג און ריין, איך האלט אין איין פאלן אין עבירות, איך טו תשובה, איך וויל נישט טון קיין שלעכטס, וואס קען איך טון אז איך האלט אין איין אראפפאלן, וויפיל איך פרוביר פאל איך ווייטער, אייבערשטער געב מיר מיין שידוך".

#89 - טרינק אפאר גלעזלעך וויין און טאנץ און שפרינג
סדר היום, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים איז א מצוה צו טרינקען וויין, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (מגילה ז:): "חַיָיב אִינִישׁ לִבְסוּמֵי בְּפוּרַיָּא", מען דארף טרינקען פורים וויין, "עַד דְלֹא יָדַע בֵּין אָרוּר הָמָן לְבָרוּךְ מָרְדְכַי"; אבער וויסן זאלסטו אז דאס מיינט נישט מען זאל טרינקען ביז מען ווערט שיכור ווי לוט, מען זאל ווערן אינגאנצן אויס, ליגן אויפן גאס אנגעבראכן וכו', און פארפאסן בענטשן און דאווענען השם ישמרינו, דאס איז בכלל נישט קיין מצוה, דאס איז בכלל נישט וואס די הייליגע חכמים זאגן.


דעריבער בעט איך דיר מיין ליבער ברודער, טרינק צוויי דריי גלעזלעך וויין און טאנץ און שפרינג; וועט זיך דיין קאפ אביסל אנהייבן דרייען, מיט דעם וועסטו האבן יוצא געווען די מצוה, אבער נישט מער פון דעם.


אויך איז כדאי זאלסט ערשט דאווענען מנחה, און נאכמיטאג זאלסטו זיך וואשן צו א סעודה און אביסל טרינקען, און דער עיקר זאלסטו טאנצן און פאטשן, ביז דו וועסט ווערן זייער פרייליך און דו וועסט וויסן אז אלעס איז דער אייבערשטער; אז עס גייט גוט – איז עס דער אייבערשטער, און אז חלילה פארקערט – איז עס אויך פונעם אייבערשטן, און דאס איז די זאך פון 'עד דלא ידע בין ארור המן לברוך מרדכי', סיי עס איז גוט – ברוך מרדכי, סיי שלעכט – ארור המן – ווייס איך אז עס איז נאר לטובה, דער אייבערשטער טוט נישט קיין שלעכטס, אלעס איז פאר מיין תיקון הנצחי, מיך צו מתקן זיין.

#88 - פורים מיט קדושה וטהרה
קדושה, צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים איז זייער א הייליגע טאג, מען קען זוכה זיין צו באקומען אסאך קדושה וטהרה, דעריבער וויל איך דיר זייער בעטן זאלסט זיך אכטונג געבן צו זיין הייליג און זיך פירן מיט יראת שמים, און אז דו גייסט ביי די שטיבער פרייליך מאכן און צאמנעמען צדקה – זאל דאס זיין בקדושה ובטהרה, עס מוז זיין אפגעטיילט די מענער מיט די פרויען, און אז דו קומסט אין א שטוב און עס איז דארט ליידער דא תערובות, מענער מיט פרויען, זאלסטו אוועק גיין פון דארט, זאלסט חס ושלום נישט זיין דארט.


די תורה זאגט (דברים כג, טו): "וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", דער אייבערשטער גייט כביכול אוועק פון א שטוב וואס עס דא דארט תערובות, און אז דער אייבערשטער געפינט זיך נישט דארט – איז די טומאה דארט, די קליפות און די סטרא אחרא זענען דארט.


לויף אוועק פון אזעלכע פלעצער, עס לוינט נישט צו פארלירן אלע קדושות און אלע טהרות וואס דו האסט זוכה געווען צו מקבל זיין ביי די מגילה און פון די מצוות היום.


איך בעט דיר ליבער ברודער, גיי נאר אין שטיבער און אין זאלן וואס איז אפגעזונדערט די מענער מיט די פרויען, און אפילו מען וויל דיר געבן גרויס געלט – זאלסטו נישט גיין ביי פלעצער וואו עס איז דא תערובות, (משלי א, טו): "בְּנִי, אַל תֵּלֵךְ בְּדֶרֶךְ אִתָּם", מיין קינד גיי נישט אויף זייער וועג, "מְנַע רַגְלְךָ מִנְּתִיבָתָם", גיי נישט אויף זייערע וועגן.

#87 - די ערשטע זאך איז מגילה ליינען
סדר היום, פורים, מגילה

 


בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים אינדערפרי נאך שחרית ליינט מען נאכאמאל די מגילה, אזוי ווי די הייליגע חכמים זכרונם לברכה זאגן (מגילה ד.): "חייב אדם לקרות את המגילה בלילה ולשנותה ביום", מען איז מחויב צו ליינען די מגילה פורים ביינאכט און נאכאמאל אינדערפרי; ביים ליינען די מגילה קען מען פועל'ן גרויסע ישועות, די 'גן עדן' עפנט זיך אויף, און די גרעסטע ישועה איז – דאס ווערן נאנט צום אייבערשטן.


טו נישט קיין שום זאך איידער דו הערסט מגילה ליינען, און אז דו ביסט אויפגעשטאנען שפעט און דיינע חברים גיין שוין ארום ביי די הייזער מיט די באס... מיט די מוזיק... דו ווילסט נישט פארפאסן – זאלסטו נישט גיין צו זיי איידער דו הערסט מגילה ליינען.


 


צדיקים האבן געזאגט: "עס לוינט זיך צו לעבן זיבעציג יאר און אריבערגיין וואס מען גייט אריבער, אבי זוכה זיין צו הערן איין מאל מגילה ליינען"; זאלסטו פורים אינדערפרי פארלעשן דיין טעלעפאן, גיי נישט צו די גרופ נאר נאכן דאווענען, נאכן לייגן תפילין און נאכן הערן די מגילה, וועסטו זוכה זיין צו מצליח זיין.


 

#86 - א שיכור נעמט ארום א חבר מיט ליבשאפט
הדרכות, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


אויב דו ווילסט וויסן ווער עס איז אן אמת'ער שיכור, קוק זיך ארום פורים; די אלע וואס זענען פרייליך צו א צווייטן איד די זענען אמת'ע שיכורים, אבער די וואס שלאגן און טוען וויי אנדערע – די זענען נישט שיכור, די זענען געמאכטע שיכורים, ווייל דער וואס שלאגט – איז נישט קיין שיכור, דער וואס שלאגט איז א שגץ, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (סנהדרין נח:): "הסוטר לועו של ישראל כאילו סוטר לועו של שכינה", דער וואס שלאגט א צווייטן איד, איז דאס כאילו ער שלאגט כביכול דעם אייבערשטן; א שיכור שלאגט נישט, א שיכור נעמט ארום א חבר מיט ליבשאפט, ער פריידט זיך צו א צווייטן איד, אדער וויינט ער זיך אויס צום אייבערשטן אז ער וויל זיין אן ערליכער איד וכו', אבער די וואס שלאגן און ווילדעווען – די זענען בדרך כלל נישט שיכור, זיי האבן חשבונות מיט דעם און מיט יענעם, זיי וואלטן א גאנץ יאר געוואלט שלאגן, זיי האבן מורא אז מען וועט זיי צוריק טון, ווארטן זיי אויף א צייט וואס זיי וועלן זיך מאכן שיכור.


דערפאר זאלסטו זיך אכטונג געבן אין אזא הייליגע טאג ווי פורים נישט צו האבן צוטון מיט ווילדע זאכן; דו זאלסט נאר זען ווי דו קענסט פרייליך מאכן א צווייטן איד און טון א טובה פאר א איד.

#85 - אכטונג געבן פון געמישטע טרינקען
וויין, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


זאלסט זיך זייער אכטונג געבן וואס דו טרינקסט און פון וועם דו טרינקסט, ווייל עס זענען דא מענטשן וואס מישן אויס אלקאהאל מיט זיסע געטראנקען, און ווען די בחורים און אינגעלייט גייען ארום ביי די שטיבער פרייליך מאכן און צאמנעמען צדקה געבט מען זיי פון די געמישטע טרינקען, און דאס קען צוברענגען צו גרויסע סכנות, און אויך איז דא וואס מישן אריין שעדליכע זאכן ה' ישמרינו.


דעריבער בעט איך דיר זייער זאלסט נישט נעמען פון קיינעם קיין טרינקען, בפרט אז דו האסט שוין געטרינקען וויין איז א גרויסע סכנה צו טרינקען געמישטע טרינקען פון ברוינפן, און אז דו ביסט דורשטיג זאלסטו נאר טרינקען וואס דו ביסט זיכער אז וואס דו טרינקסט איז נישט קיין סכנה; ווייל אפילו פורים וואס איז דא א מצוה פון טרינקען וויין איז אויך דא די מצוה פון (דברים ד, טו): "וְנִשְׁמַרְתֶּם מְאֹד לְנַפְשֹׁתֵיכֶם", און ווען דו טאנצט און דו שפרינגסט – זאלסטו דאנקען דעם אייבערשטן אז דו האסט זוכה געווען צו וויסן פון מרדכי הצדיק, פונעם צדיק אמת וואס לערנט אונז די ריינע אמונה, מיר זאלן וויסן און געדענקען אז אלעס איז דער אייבערשטער, נישטא קיין טבע, מקרה, מזל, עס איז נאר דא דער אייבערשטער וואס באהאלט זיך אין יעדע זאך.

#84 - נישט טרינקען די ערשטע נאכט פורים
בחור, סדר היום, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


ליל פורים – נאכן הערן די מגילה איז נישטא קיין מצוה צו טרינקען וויין, אויך איז עס נישט א גוטע זאך, ווייל אז מען טרונקט זיך אן די ערשטע נאכט פארלירט מען דעם גאנצן פורים, מען קען פארפאסן צו הערן די מגילה אינדערפרי, און נאך אסאך מצוות; דעריבער געב איך דיר א גוטע עצה, נאכן הערן די מגילה זאלסטו אויספאסטן, און וואש זיך צו א סעודה, אויך קענסטו אביסל ארומגיין אין הייזער צאמנעמען צדקה, און לייג זיך שלאפן, ליין קריאת שמע און גרייט זיך אן נעגל וואסער; אזוי וועסטו קענען אויפשטיין פורים אין צייט, גיין אין מקוה און לערנען דיינע שיעורים כסדרן, אביסל חומש רש"י, משניות און גמרא וכו'.


ווען דו לייגסט זיך שלאפן זאלסט איינשלאפן מיט התבודדות, נעם נישט די טעלעפאן אין בעט, שלאף איין מיט תפילות, שלאף איין מיט וידוי דברים, זאג פארן אייבערשטן:


"רבונו של עולם געב מיר משלוח מנות און מתנות לאביונים, געב מיר מיין שידוך, רבונו של עולם איך בין אזוי צעבראכן, איך בין אזוי אליין, אזוי עלנד, געב מיר א שידוך..."


קענסט זיך נישט פארשטעלן ווי חשוב און טייער די ווערטער זענען ביים אייבערשטן, בפרט אין אזא הייליגע טאג ווי פורים וועסטו זיכער געהאלפן ווערן מיט א שידוך.

#83 - אונזערע מנהגים אינעם הייליגן יום טוב פורים
מנהגים, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת כי תשא, י"ג אדר, תענית אסתר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


היינט נאכט איז די הייליגע יום טוב פורים, איך וויל דיר שרייבן בקיצור אונזערע מנהגים ווי אזוי מיר פירן זיך.


מען קומט אין שול צו מנחה מעריב שוין אנגעטון מיט בגדי שבת.


מען געבט א מחצית השקל פאר זיך, פאר די ווייב און אויך פאר די קינדער, דריי האלבע דאלער פאר יעדן מענטש, און מען בעט דעם אייבערשטן מען זאל זוכה זיין געראטעוועט צו ווערן פונעם יצר הרע. דער רבי זאגט (ספר המדות אות צדקה חלק ב, סימן יט): "על ידי נתינת שקלים ניצולין מיצר הרע", דורך געבן שקלים ווערט מען געראטעוועט פונעם יצר הרע.


מען פאסט אויס נאכן מגילה ליינען; און אויב מען איז הונגעריג, מען האט נישט קיין כח - קען מען אויספאסטן נאך מעריב אויף א קלייניקייט, נישט אויף קיין סעודה.


מען ליינט די מגילה ביינאכט און בייטאג, אויך פרויען זענען מחויב צו הערן מגילה ליינען, סיי ביינאכט און סיי אינדערפרי.


היינט נאכט איז נישט קיין מצוה צו טרינקען, און אויך נישט קיין מצוה פון משלוח מנות. היינט נאכט איז בעסער צו גיין שלאפן פרי, אזוי קען מען אויפשטיין פרי לערנען און דאווענען, אויסניצן די הייליגקייט פונעם טאג.


מאך נישט קיין עסק וכו', געב נאך אין שטוב, זיי א מוותר; דורך נאכגעבן קומט מען צו זיין א מרכבה פון די שכינה, ווייל ווי נאר מען וויל גארנישט, מען דארף גארנישט, מען וויל נאר טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן - רוט די שכינה ביי דעם מענטש.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א פרייליכן פורים.

#82 - תענית אסתר דארף מען וויינען און שרייען צום אייבערשטן
צדקה, תעניתים, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת כי תשא, י"ב אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מארגן איז א תענית, מען פאסט, עס איז א גרויסע טאג; עס שטייט פון צדיקים אז מען קען זיך זייער אויסבעטן און פועל'ן ישועות. זאלסטו אויסניצן דעם טאג מיט זאגן תהלים און התבודדות, און בעטן דעם אייבערשטן: "'כִּי בְצָרָה גְּדוֹלָה אֲנָחְנוּ', איך בין אין א גרויסע צרה, 'וְאַל תַּסְתֵּר פָּנֶיךָ מִמֶּנּוּ', רבונו של עולם באהאלט זיך נישט פון מיר, 'וְאַל תִּתְעַלַּם מִתְּחִינָתֵנוּ', הער צו מיין געבעט".


אמאל איז געווען ביי מוהרנ"ת אום תענית אסתר, מען האט געהאלטן פאר מנחה, פארן ליינען ויחל, און רבי נחמן טולטשינער זכר צדיק לברכה איז אריינגעקומען אין שול מיט א גרויסע הוט מיט ברענעדיגע ליכט, ער האט צוגעקלעבט די היט מיט ליכט צו מאכן פרייליך. האט אים רבי נתן געזאגט "נחמן מען גייט יעצט זאגן 'כִּי בְצָרָה גְּדוֹלָה אֲנָחְנוּ', וואס איז מיט דיר?" יעדע זאך האט זיך זיין צייט; פורים איז פורים און תענית אסתר איז נאכנישט פורים, יעצט דארף מען וויינען און שרייען צום אייבערשטן אויף די גזירות וואס מען מאכט אויף אונז.


איך וויל דו זאלסט גיין נאך געלט. א גאנץ יאר וויל איך דו זאלסט עוסק זיין אין גיין נאך געלט, און זיכער אין אזא הייליגע טאג פורים זאלסטו צאמנעמען געלט פאר צדקה. קענסט זיך אויסקלויבן א צדקה צוועק, הלואי אז דו וועסט זיין א גבאי צדקה פאר עפעס א צוועק אין קהילת היכל הקודש, ווייל אז מען גייט נאך געלט קומט מען אפ אלעס, מען נעמט אראפ פון זיך אלע דינים.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#81 - אין די הייליגע טעג, געב זיך איבער צום אייבערשטן
כעס, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת כי תשא, י"א אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


יעצט ווען עס קומען די הייליגע טעג איז זייער וויכטיג זיך איבער צו געבן צום אייבערשטן, און בעטן דעם אייבערשטן מען זאל נישט קומען צו קיין כעס. ווייל יעדע מאל עס קומט א הייליגע צייט, ווען מען קען ווערן זייער הייליג און נאנט - דארף מען זיך היטן פון די קליפות, זיי זאלן נישט פארכאפן דעם מענטש אין כעס און אין גאוה, וואס דאס איז עבודה זרה ממש - אל אחר.


געב זיך איבער צום אייבערשטן, און בעט אים אז די הייליגע טעג זאלן אריבער גיין אן כעס וכו', און דו זאלסט זוכה זיין צו די קדושה פון מרדכי ואסתר. אזוי ווי דער רבי האט געזאגט (שיחות הר"ן, סימן ב): "וְדַרְכִּי, כְּשֶׁבָּא הַיּוֹם אֲנִי מוֹסֵר כָּל הַתְּנוּעוֹת שֶׁלִּי, וְשֶׁל בָּנַי, וְהַתְּלוּיִים בִּי, עַל הַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ, שֶׁיִּהְיֶה הַכֹּל כִּרְצוֹנוֹ יִתְבָּרַךְ, וְזֶה טוֹב מְאֹד", איך פיר זיך אז יעדן טאג געב איך איבער דעם גאנצן טאג פארן אייבערשטן, און אלעס וואס איך דארף ערלעדיגן - סיי פון מיר און סיי פון מיינע קינדער, אז דער אייבערשטער זאל טון ווי אזוי ער פארשטייט, "וְכֵן כְּשֶׁמַּגִּיעַ שַׁבָּת אוֹ יוֹם טוֹב", אזוי אויך - זאגט דער רבי - ווען עס קומט שבת און יום טוב, "אֲזַי אֲנִי מוֹסֵר כָּל הַהִתְנַהֲגוּת וְכָל הָעִנְיָנִים וְהַתְּנוּעוֹת שֶׁל אוֹתוֹ הַשַּׁבָּת אוֹ הַיּוֹם טוֹב - לְהַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ, שֶׁיִּהְיֶה הַכֹּל כִּרְצוֹנוֹ יִתְבָּרַךְ", געב איך זיך אינגאנצן איבער פארן אייבערשטן, "וַאֲזַי, אֵיךְ שֶׁמִּתְנַהֵג בְּאוֹתוֹ הַשַּׁבָּת וְיוֹם טוֹב, שׁוּב אֵינוֹ חוֹשֵׁב וְחוֹשֵׁשׁ כְּלָל שֶׁמָּא לֹא יָצָא יְדֵי חוֹבָה בְּהַנְהָגַת קְדֻשַּׁת אוֹתוֹ הַיּוֹם, מֵאַחַר שֶׁכְּבָר מָסַר הַכֹּל לְהַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ, וְסָמַךְ עָלָיו יִתְבָּרַךְ לְבַד". אזוי בין איך רואיג און פרייליך פונעם שבת און פונעם יום טוב, איך דארף נישט איבער טראכטן און איבער קלערן צי איך האב גוט געטון צי נישט.


פורים זאלסטו נישט גיין עסן מיט אנדערע משפחות; אפילו א גאנץ יאר איז דאס נישט גוט, עס קומט נישט ארויס פון דעם קיין גוטס, און זיכער נישט פורים, עס איז זייער א הייליגע טאג, מען דארף רחמי שמים, אויסניצן די טאג מיט קדושה וטהרה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#80 - זיין פרייליך, האט נישט מיט די פלאץ
שמחה, שטעטל, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת כי תשא, ט' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איינער פרעגט מיר אין א בריוו, לכבוד דער ראש ישיבה, איך בין געווען צוגעוואוינט אלע יארן צו זיין אין א גרויסע לעבעדיגע שטאט אום פורים, עס איז אלץ געווען פרייליך און לעבעדיג אויף די גאסן, אויסער דעם וואס איך בין געגאנגען צו מיינע עלטערן וואס דארט קומט זיך צוזאם די גאנצע משפחה און עס ווערט אויטאמאטיש מער פרייליך.


דאס יאר געפאלט פורים אום ערב שבת קודש, און אזוי ווי מיר האבן זיך אריבערגעצויגן אין קרית ברסלב אין שטעטל, לכבוד דעם זעט אויס אז מיר וועלן נישט קענען פארן אין ערגעץ, און עס ווערט שוין יעצט אומעטיג ביי אונז אין שטוב, אז מיר גייען האבן דאס יאר א נעבעכדיגע פורים, עס וועט נישט זיין פרייליך, מען וועט דארפן זיצן אליין אינדערהיים.


ווי אזוי קען מען מאכן א פרייליכע און לעבעדיגע פורים זיצנדיג אינדערהיים, אן צו זען לעבעדיגס אין די גאסן, אן מיטצוהאלטן לוסטיג מיט די משפחה, און אזוי ווייטער?


בנוגע וואו צו זיין פורים וכו'; מענטשן האבן א טעות, מענטשן זוכן א פלאץ וואו צו זיין פרייליך, עס האט נישט מיט די פלאץ, זיין פרייליך איז נישט אין א פלאץ, זיין פרייליך איז אין הארץ, זיין פרייליך איז ווען מען נעמט אריין אין מח אז דער אייבערשטער איז דא, ער האט מיך ליב, און ער האט ליב מיינע מצוות, ער האט ליב צו הערן מיין קול ווי איך בעט אים; דאס איז אמת'ע שמחה, זיין פרייליך איז נישט דא אדער דארט, עס איז דורך שרייען יעדן טאג צום אייבערשטן: "רבונו של עולם איך וויל זוכה זיין צו זיין פרייליך, נעם מיך ארויס פון מיין עצבות און מיין מרה שחורה".


ווער עס געדענקט פורים ביי מוהרא"ש, עס איז נישט געווען קיין גרויסער עולם אויסער די לעצטע פאר יאר ווען די ישיבה פלעגט קומען, עס איז געווען גאנצע צען מענטשן, אבער די שמחה איז געווען אזוי שטארק, די שמחה איז אין הארץ, מען טאנצט, מען פרייט זיך ווי מען געפינט זיך נאר, אז מען האט א רבי וואס שרייט: "שכל קוויך" אלע וואס האפן און ווארטן און ווילן זיין גוט  - "לא יבושו", וועלן נישט פארשעמט ווערן, "ולא יכלמו לנצח, כל החוסים בך", און אלע וואס ווארטן אויף די ישועה פונעם אייבערשטן - וועלן געהאלפן ווערן, מען האט מרדכי הצדיק וואס איז לוחם מיט המן הרשע.


ווער עס האט נאר געטראפן ברסלב'ע חסידים פורים, ווייסט אז דאס איז עפעס וואס מען זעט נישט, מען זעט שמחות און בכיות, מען לאכט און מען וויינט, מען טאנצט און מען וויינט ביידע אינאיינעם, מען הערט די שמחה אז מען האט א רבי און מען הערט וויינען אז מען וויל זוכה זיין צו קדושת מרדכי ואסתר.


פורים איז נישט די מוזיק אין די גאסן, עס איז נישט די צעלאזטע זאכן, מען מוטשעט זיך אין די גרויסע שטעט ווי אזוי מען קען דאס אפשטעלן, נישט דאס איז פורים, דאס איז עקשע"ן, פורים איז א הייליגע שמחה, מען טרינקט וויין און עס קומט ארויס די סוד אז עס איז נישטא קיין טבע, נישטא גארנישט נאר דער אייבערשטער.


בלייבט אין שטעטל און מאכט א סעודה אינאיינעם, שלעפט אייך נישט אריין אין שטאט, עס האט נישט קיין פשט אין אזא הייליגע צייט זיך צו שלעפן אויף די וועגן מיט א משפחה וכו', נעמט אייך צאם, מאכט א סעודה און טרינקט און טאנצט, און פועל'ט אלע ישועות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#79 - זיך נישט פארשטעלן ווי די ארמיי פון די ערב רב
היכל הקודש, ארץ ישראל, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת כי תשא, י"ב אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר, בני ברק


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


זיי נישט ברוגז אויף וואס דער מנהל שליט"א האט געזאגט, אז מען זאל זיך נישט פארשטעלן ווי די ארמיי פון די ערב רב, און אויף וואס דער מנהל האט געזאגט אז אויב מען וויל פארשטעלן די קינדער ווי אן ארמיי, קען מען זיי מאכן ווי די אמעריקאנע ארמיי, טערקישע ארמיי, רוסישע ארמיי.


דער מנהל פרעגט מיר יעדע זאך, מיר מאכן נאר וואס מיר האבן מקבל געווען פון די הייליגע צדיקים פון די פריערדיגע דרות, און אזוי האב איך מקבל געווען פון מוהרא"ש און פון די הייליגע צדיקים, אז די מיליטער פון די ערב רב איז כולל אלע עבירות פון די תורה, וויל איך נישט מען זאל זיך פארשטעלן ווי זיי, און אפילו מען פארשטעלט זיך ווי גוים - איז דאס נישט ווי מינים, דאס איז אונזער חינוך וואס מיר געבן פאר אונזערע קינדער, אז די מדינה הציונות איז א מרידה אינעם אייבערשטן, א מרידה אין די תורה און א מרידה במלכות שמים.


יעצט זאלסטו זיך נאכאמאל מתבודד זיין אויף וואס מיר זענען געקומען צום רבי'ן, וואס זענען די עיקרים; מיר זענען געקומען צום רבי'ן צו לעבן מיט די זיסע עצות פון לעבן מיט אמונה און זיך מחי' זיין מיט פשטות יהדות און סדר דרך הלימוד, און די חיזוק זיך נישט צו מייאש זיין, און עס זאל דיר נישט מחליש דעת זיין די אנדערע זאכן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#78 - וויפיל טרינקט מען אום פורים?
אמונה, התחזקות, וויין, פורים, ערב שבת

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת תצוה, זכור, ז' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


חכמינו זכרונם לברכה זאגן (תנחומא תצא, ד): "אָמְרוּ יִשְׂרָאֵל", אידישע קינדער זאגן פארן אייבערשטן, "רִבּוֹנוֹ שֶׁל עוֹלָם, אֵין אָנוּ יְכוֹלִין בּוֹ", הייליגער באשעפער דו זאגסט אונז מיר זאלן אויסמעקן עמלק, מיר קענען נישט, "אוֹמֵר לָהֶם הַקָּדוֹשׁ בָּרוּךְ הוּא, תִּהְיוּ אַתֶּם מַזְכִּירִין שְׁמוֹ מִלְּמַטָּה, וַאֲנִי מוֹחֵק שְׁמוֹ מִלְמַעְלָה", זאגט דער אייבערשטער, ענק זאלן ליינען די פרשה פון די מצוה פון אויסמעקן עמלק און איך וועל שוין טון דאס איבריגע, איך וועל אים אויסמעקן.


דאס איז מורא'דיגע חיזוק פאר אונז, ווען מיר זעען ווי שטארק די נסיונות זענען, מען שפירט ווי מען קען נישט באזיגן דעם יצר הרע און מען שרייט: "אֵין אָנוּ יְכוֹלִין בּוֹ", באשעפער איך קען נישט באזיגן דעם יצר הרע, דעם עמלק; דארף מען זיך מחזק זיין, דער אייבערשטער זאגט: "תִּהְיוּ אַתֶּם מַזְכִּירִין שְׁמוֹ מִלְּמַטָּה", דו בעט און בעט, דו שריי און שריי, "וַאֲנִי מוֹחֵק שְׁמוֹ מִלְמַעְלָה", און איך וועל דיר העלפן; דער אייבערשטער וויל נאר מיר זאלן רעדן צו אים, מיר זאלן אים בעטן.


נעם אריין די אמונה אין דיר, מיט דעם וועסטו אויסמעקן עמלק, דורך אמונה ווערן בטל אלע ספיקות, קשיות און בלבולים. אז מען ווייסט און מען חזר'ט אז דער אייבערשטער פירט די וועלט מיט א פינקטליכע השגחה, קיין שום זאך פאסירט נישט פון זיך אליין, "אֵין אָדָם נוֹקֵף אֶצְבָּעוֹ מִלְּמַטָּה, אֶלָּא אִם כֵּן מַכְרִיזִין עָלָיו מִלְּמַעְלָה", א מענטש צעקלעמט זיך נישט זיין פינגער אן דעם וואס מען זאל אויסרופן אין הימל פון פאראויס אז פלוני זאל זיך צעקלאפן זיין פינגער (חולין ז.); דאס איז מחיית עמלק.


דו ווייסט אודאי און דו געדענקסט וואס מוהרא"ש האט אונז אלע יארן פורים געלערנט וואס איז ריכטיג, וויפיל צו טרינקען, מען זאל נישט ליגן אין גאס טויט שיכור; נישט דאס איז די מצוה, די מצוה איז צו טרינקען אביסל און זיין פרייליך און שרייען צום אייבערשטן (אסתר ז, ד): "כִּי נִמְכַּרְנוּ אֲנִי וְעַמִּי לְהַשְׁמִיד לַהֲרוֹג וּלְאַבֵּד", רבונו של עולם איך בין פארקויפט פאר מיינע תאוות, איך וויל זיין ערליך; מען טרינקט אפאר כוסות און מען טאנצט ביז די קאפ דרייט זיך, און מען וויינט צום אייבערשטן (שם ח, ו): "אֵיכָכָה אוּכַל וְרָאִיתִי בְּאָבְדַן מוֹלַדְתִּי", איך בין א פארלוירענער, רבונו של עולם ראטעווע מיך.


בפרט די יאר ווען פורים געפאלט ערב שבת דארף מען זיך זייער אכטונג געבן מען זאל נישט קומען צו חילול שבת, מען דארף אלעס אנגרייטן פרי אז ביים זמן שבת זאל מען קענען מקבל זיין דעם שבת.


א פרייליכן שבת.

#77 - דער עיקר מחיית עמלק איז דורך שמחה
שמחה, פורים, ערב שבת, שבת זכור

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת תצוה, ו' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


די וואך שבת דארף מען קומען אין שול הערן די קריאה ווי מען מעקט אויס עמלק. מוהרא"ש זאגט בשם דעם צדיק רבי אברהם בן רבי נחמן זכרונו לברכה: "דער עיקר מחיית עמלק איז דורך שמחה", 'שמחה' איז די זעלבע אותיות פון "'שֶׁמָחֹה' תִּמְחֶה אֶת זֵכֶר עֲמָלֵק", מיט שמחה מעקט מען אויס די טומאת עמלק.


דער סמ"ך מ"ם, עמלק - ווילן נאר איין זאך, מען זאל אויפגעבן אויף דאס וועלן זיין ערליך און אויף דאס בענקען צו זיין גוט. דער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן קכ) אויפן פסוק (תהילים לא, כה): "חִזְקוּ וְיַאֲמֵץ לְבַבְכֶם כָּל הַמְיַחֲלִים לַה'", דוד המלך זאגט, שטארקט אייך אלע וואס 'האפן' צום אייבערשטן, "אֲפִלּוּ אִם אֵינְכֶם זוֹכִים לְשׁוּם קְדֻשָּׁה וַעֲבוֹדָה חַס וְשָׁלוֹם", אפילו די וואס זענען נישט זוכה צו קיין שום קדושה און עבודת השם, "רַק מְיַחֲלִים לְבַד", איין זאך האבן זיי, דאס ווילן און בענקען, "אַף עַל פִּי כֵן חִזְקוּ וְאִמְצוּ", מיט דעם זאלן ענק זיך שטארקן; דאס קען עמלק נישט סובל זיין, דאס איז זיין זאך, ווי מען קען אראפווארפן דעם מענטש אין א יאוש, ער זאל שוין נישט שרייען צום אייבערשטן "איך וויל זיין גוט", ער זאל אפלאזן זיינע רצונות, זיין בענקעניש.


די יאר געפאלט אויס פורים אום פרייטאג, קומענדיגע וואך פרייטאג איז פורים. אלעס גייט אן ווי א געווענליכע יאר, מען דארף נאר אכטונג געבן פרייטאג נאכמיטאג נישט טרינקען צופיל, מען זאל קענען מקבל שבת זיין אין צייט און חס ושלום נישט עובר זיין אויף חילול שבת.


מוצאי שבת וועט זיין א סעודה אין ישיבה, מען וועט טאנצן אינאיינעם אז מיר האבן מרדכי הצדיק און אסתר המלכה, מיר וועלן זיך נישט אונטערגעבן פאר המן עמלק, מיר וועלן נישט אויפגעבן. און אויך זונטאג מיטאג וועט זיין א שושן פורים סעודה און א פארשטעלונג פאר די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#76 - געב נישט אויס געלט פאר טייערע משלוח מנות
משלוח מנות, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


קומענדיגע וואך איז שוין די הייליגע יום טוב פורים, אוי ווי מיר ווארטן שוין אויף די הייליגע מגילה... חכמינו זכרונם לברכה זאגן (מגילה ד:): "עֵינֵיהֶם שֶׁל עֲנִיִּים נְשׂוּאוֹת בְּמִקְרָא מְגִילָה", די אויגן פון די ארעמעלייט קוקן און ווארטן אויף די צייט ווען מען גייט שוין ליינען די מגילה, זאגן צדיקים אז דאס מיינט מען נישט נאר די ארעמעלייט, דאס מיינט מען אונז, דאס מיינט מען מיך, וואס איך בין אזוי פארארעמט פון זיין ערליך און הייליג, דער יצר הרע ווארפט אראפ. מיר ווארטן אויף די מגילה צו זען ווי אפילו נאך יאוש, נאך אלע גזירות, איז מיט אביסל תפילה און מיט גיין מיט א צדיק אמת - דרייט זיך אלעס איבער און עס ווערט קלאר אז "אין שום יאוש בעולם כלל", נישטא קיין יאוש, עס איז נאך דא האפענונג.


אויך גייען מיר די וואך שבת מקיים זיין די מצוה פון מחיית עמלק, אויסמעקן עמלק. ווי אזוי מעקט מען אויס עמלק? דורך רעדן פון אמונה, דורך דערציילן אלעמען מעשיות פון תפילה, דורך רעדן אפאר דיבורים צום אייבערשטן און דורך גלייבן אז דער אייבערשטער איז דא, ער מאכט אלעס, ער טוט אלעס, ער העלפט מיר אייביג און ער וועט מיר ווייטער העלפן. אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (ברכות נח.) אויפן פסוק (דברי הימים-א כט, יא): "לְךָ ה' הַמַּמְלָכָה, 'זוֹ מִלְחֶמֶת עֲמָלֵק'"; איז מוהרא"ש מסביר, אז דורכדעם וואס מיר רעדן פונעם אייבערשטן, מען שמועסט פונעם אייבערשטן, מען דערציילט פאר אלעמען אז דער אייבערשטער פירט די וועלט און ער איז קעניג אויף די וועלט - מיט דעם אליין מעקט מען אויס עמלק וואס וויל אריינברענגען ספיקות אין די אמונה.


איך וויל דיר בעטן, געב נישט אויס קיין געלט פאר טייערע משלוח מנות, מאך נישט נאך יעדע צעדרייטע אמעריקאנער מנהג, עס איז בל תשחית און עס האט נישט קיין זין. עס שטייט קלאר אין די פוסקים אז מען זאל מרבה זיין אין מתנות לאביונים מער ווי משלוח מנות (רמב"ם פרק ב' מהלכות מגילה, הלכה יז), מען מאכט פאר די עלטערן משלוח מנות, פאר די קינדער'ס מלמדים, פאר א נאנטער חבר וואס מען לערנט בחברותא און מען איז זיך מחזק אינאיינעם.


פון די יאר פורים וועל איך מער נישט זיצן בייטאג מיט אנשי שלומינו, היות די קהילה ווערט גרעסער דארף מען עס אוועק שטעלן ריכטיג. מען וועט קומען געבן משלוח מנות, אבער נישט בלייבן וכו'. איך האף אז אנשי שלומינו וועלן פארשטיין און מיטארבעטן און טון וואס איז ריכטיג, ווייל מען דארף אוועק שטעלן די מוסדות און די קהילה ריכטיג.


מוצאי שבת וועט זיין א סעודה אין ישיבה, מען וועט זינגען און טאנצן, און אויך זונטאג נאכמיטאג וועט זיין א שושן פורים סעודה און א פארשטעלונג פאר די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#75 - דו דארפסט ברענגען געלט פאר דיין ווייב
תפילות אויף אידיש, שלום בית, פורים, געלט

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת תצוה, ד' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


קומענדיגע וואך איז די הייליגע יום טוב פורים, ביי אנשי שלומינו איז פורים געווען זייער פרייליך, עס איז געווען 'נכנס יין יצא סוד', מען האט געזען די פנימיות פון אנשי שלומינו, די דביקות אינעם אייבערשטן און אין צדיק. אפילו די שטילע וואס האבן זיך אויסבאהאלטן א גאנץ יאר, מען האט גארנישט געזען, אלעס איז געווען באהאלטן, אבער פורים האט מען געזען די הייליגקייט און די פרייליכקייט.


איך וויל דיך מעורר זיין אז עס איז נישטא אזא זאך נישט אהיים ברענגען געלט פאר די ווייב פאר צרכי חיים, דו דארפסט ברענגען געלט פאר דיין ווייב, און אז דו האסט נישט - דארפסטו גיין נאך געלט; נישטא אזא זאך זאגן 'איך האב נישט', האסט חתונה געהאט, האסט געשריבן א כתובה, "אֲנָא אֵיזִן וְאוֹקִיר וְאֶפְלַח לֵכִי" - ביסטו מחויב צו ברענגען געלט.


מען טאר נישט מאכן חובות, אבער אין די זעלבע צייט - טאר מען נישט לאזן א ווייב אין שטוב אן עסן, אן לעבנס געברויכן. אז די ווייב וויל איבריגע זאכן, דעמאלט קען מען אויסשמועסן מיט איר אז חובות איז א סכנה, חובות קען אלעס חרוב מאכן, אבער אז די ווייב דארף ברויט און מילך פאר די פיצלעך, אדער אז מען שפארט אפ די הייצונג און די ווייב בלייבט אין א פארפרוירענע דירה; דאס איז אכזריות.


גיי נאך געלט, עס איז בכלל נישט קיין בושה, א בושה איז דער וואס ברענגט נישט אהיים פאר די ווייב געלט פאר ברויט און מילך און צרכי חיים, דאס איז א בושה, און זיי זיך מקבל אז די ערשטע ארבעט וואס מען רעדט דיר - זאלסטו אננעמען, אן קיין חשבונות. מיר דארפן נישט מאכן קיין חשבונות, מיר דארפן טון. עס שטייט אין די תורה (דברים טו, יח): "וּבֵרַכְךָ ה' אֱלֹקֶיךָ בְּכֹל אֲשֶׁר תַּעֲשֶׂה", זאגן די הייליגע חכמים (ספרי דברים טו, קנח): "יָכוֹל יְהִי יוֹשֵׁב וּבָטֵל, תַּלְמוּד לוֹמַר 'בְּכָל אֲשֶׁר תַּעֲשֶׂה'"; דו טו, און דער אייבערשטער וועט שיקן א ברכה.


גיי אין פעלד און שריי און וויין: "הייליגער באשעפער איך טו תשובה, איך ווייס אז עס קומט מיר דאס אלעס ווייל איך האב געזינדיגט, אבער איך טו תשובה, נעם אן מיין תשובה, האב רחמנות אויף מיר, איך קען נישט תשובה טון אן קיין פרנסה".


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#74 - באשעפער זיסער העלף מיר, נעם מיך ארויס פון מיין פלאנטער
תפילות אויף אידיש, התחזקות, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ב' אדר, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


גיי אין א ווינקל און שריי צום אייבערשטן: "צָרוֹת לְבָבִי הִרְחִיבוּ", מיינע צרות זענען אזוי שטארק, "מִמְּצוּקוֹתַי הוֹצִיאֵנִי", באשעפער זיסער העלף מיר, נעם מיך ארויס פון מיין פלאנטער.


מוהרא"ש פלעגט אונז דערציילן אלע יארן פורים די מעשה מיט ר' מאיר טעפליקער, ער פלעגט מאכן ביי זיך אין שטוב פורים נאכמיטאג א סעודה און אנשי שלומינו זענען זיך צאמגעקומען, מען האט געגעסן א סעודה, מען האט געטרינקען און געטאנצן אז מיר האבן מרדכי הצדיק, דער הייליגער רבי וואס ראטעוועט אונז פון המן הרשע; דער יצר הרע וואס וויל הרג'ענען יעדן איינציגסטן איד.


ויהי היום, איין פורים זעט ר' מאיר ווי איינער זיצט אין דער זייט און וויינט, בשעת אלע טאנצן זיצט ער דארט אין א מרה שחורה, ר' מאיר האט דאס נישט געקענט סובל זיין. ער גייט צו צו אים און פרעגט אים: "זאגט מיר וואס גייט פאָר? היינט איז פורים, אלע טאנצן, אלע זענען פרייליך, פארוואס טאנצט איר נישט מיטן גאנצן עולם?!" דער איד קוקט אן ר' מאיר און זאגט אים: "ווי אזוי קען איך טאנצן ווען איך האב א צבי' אויפן קאפ?!" ר' מאיר פרעגט אים: "וואס רעדט איר? זאגט מיר וואס גייט פאר מיט אייך?" דער איד הויבט אן וויינען, ער זאגט פאר ר' מאיר טעפליקער: "איך האב א טאכטער, זי איז שוין עלטער, זי דארף א שידוך, איך האב נישט קיין געלט איר חתונה צו מאכן, קיינער וויל זיך נישט משדך זיין מיט מיר, די טאכטער צבי' דרוקט מיר אויף מיין מח, איך הער נישט אויף טראכטן פון מיין צרה", ר' מאיר זאגט אים: "איך פארשטיי אייך נישט, אמת, איר האט א צרה, איז דאס אבער די עצה? זיצן פארביטערט איז אן עצה?! דער רבי האט אונז געלערנט, אז מען האט א צרה שרייט מען צום אייבערשטן, דער רבי האט אונז געלערנט, אז עס דרוקט אויפן הארץ - גיסט מען זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן, קומט טאנצן מיט מיר, איך וועל אייך ווייזן וואס איר זאלט טון מיט צבי', איך וועל זאגן ווערטער צום אייבערשטן און איר וועט מיך נאך זאגן".


ר' מאיר הויבט אן זאגן דעם פסוק: "צָרוֹת לְבָבִי הִרְחִיבוּ", מיינע צרות זענען אזוי שטארק, "מִמְּצוּקוֹתַי הוֹצִיאֵנִי", באשעפער זיסער העלף מיר, נעם מיך ארויס פון מיין פלאנטער"; ר' מאיר זאגט אים: "זאג מיך נאך"; דער איד האט נאכגעזאגט און זיי האבן אנגעהויבן טאנצן, ביז דער איד איז זייער פרייליך געווארן, ער האט שוין נישט געשפירט צבי' אין זיין קאפ, ער האט אנגעהויבן שפירן דער אייבערשטן.


נאך פורים איז געשען א גרויסע נס, צבי' איז א כלה געווארן מיט א ברסלב'ער חתן, ביידע, סיי דער חתן האט נישט געזוכט א כלה וואס האט געלט, דער חתן האט געזוכט א כלה וואס לעבט מיטן אייבערשטן, וואס לעבט מיט א צדיק, און אויך די כלה האט זיך זייער געפרייט אז זי האט געטראפן א גוטער חתן, א חתן וואס קוקט נישט אויב מען האט געלט. זיי האבן חתונה געהאט און אויפגעשטעלט א שיינע שטוב.


ברודער, גיי שוין זוך דיר אויף א ווינקל און שריי צום אייבערשטן: "צָרוֹת לְבָבִי הִרְחִיבוּ", מיינע צרות זענען אזוי שטארק, "מִמְּצוּקוֹתַי הוֹצִיאֵנִי", באשעפער זיסער העלף מיר, נעם מיך ארויס פון מיין פלאנטער.


מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועל איך זיין פורים אין שטאט. איך וויל בעטן אנשי שלומינו זאלן נישט אריינקומען, זייט אייך נישט מטריח, מאכט אייך פרייליך אין שטעטל, פרייליך איז נישט אין א געוויסע פלאץ, פרייליך איז אין הארץ.


מוצאי שבת וועלן מיר טאנצן אין ישיבה, און אויך זונטאג נאכמיטאג וועלן מיר מאכן א שושן פורים סעודה מיט א פארשטעלונג פאר די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.