בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#49 - דער מאן האט א מצוה פרייליך צו מאכן די ווייב
אמונה, שלום בית, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת קרח, (חקת בא"י), ג' תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


דיין ווייב שרייבט מיר אז דו ביסט צעבראכן אז מען האט ענק געזאגט אביסל צו ווארטן וכו', ווייל זי איז יעצט אביסל איבערגעשטרענגט און דו ביסט נישט צופרידן אז זי דארף נעמען מעדעצין וכו'.


איך בעט דיר זייער ליבער ברודער, אז דיין ווייב איז יעצט אביסל איבערגעשטרענגט, זי דארף נעמען מעדעצין, זי איז נישט פרייליך וכו'; זאלסטו איר פריייליך מאכן, זאלסט נישט טראכטן מחשבות: 'וואס קומט מיר אזא ווייב?' און דו זאלסט חס ושלום איר טשעפען. איך האב געזען מעשיות וואס אינגעלייט האבן געהאט טענות וכו', און פלוצלונג האט זיך אלעס געגעבן א דריי איבער, די פרוי איז געווארן פרייליך און געזונט, מיט שטארקע נערווען, און דער מאן איז אריין אין א נעפל, א וואלקן האט זיך אויסגעשפרייט אין זיין מח השם ירחם, אריין אין א דעפרעסיע.


מאך פרייליך דיין ווייב, די הייליגע חכמים זאגן (ראש השנה ו:): "אשה בעלה משמחה", דער מאן האט א מצוה פרייליך צו מאכן די ווייב; צוויי זאכן זאלסטו טון אפילו עס קומט דיר אן זייער שווער, ערשטנס זאלסט איר אויסהערן, לאז איר רעדן, הער אויס אירע ווייטאג, אירע מחשבות, און בארואיג איר; זאג איר נאכאמאל און נאכאמאל, ווייך, איידל און שיין: "דער אייבערשטער וועט אונז העלפן", "דער אייבערשטער וואס האט אונז באשאפן - ער וועט אונז היילן", צווייטנס, מאך איר פרייליך וכו'; דאס לעבן אינאיינעם וכו' נעמט אוועק די מרה שחורה און די עצבות.


בעט דעם אייבערשטן פאר דיין געזונט, פאר דיין ווייב'ס געזונט און פאר די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#48 - נישטא מיט וועם צו רעדן
אמונה, התחזקות, מוסדות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת קרח, (חקת בא"י), כ"ז סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


א גרויסן יישר כח פאר אלעס וואס איר טוט פאר אונזערע מוסדות און פאר קהילת היכל הקודש, דער אייבערשטער זאל אייך באצאלן מיט נחת ביי די קינדער און אייניקלעך.


ווען די ארבעט ווערט איבערגעשטרענגט, און ווען זאכן זענען צעפארן, נישטא צו וועם צו רעדן – איז די עצה זיך איבער געבן צום אייבערשטן, אים איבער געבן די טאג מיט אלעס וואס דארף ווערן ערלעדיגט, און אזוי ווערן אלע זאכן מסודר, מען איז מצליח מיט אלעס וואס מען דארף.


דאס טו איך ווען איך האב נישט מיט וועם צו רעדן, און דאס האט מוהרא"ש זכותו יגן עלינו געטון אלע זיינע יארן; מוהרא"ש האט נישט געהאט ווער עס זאל אים העלפן, מוהרא"ש איז געווען אליין; וואס האט ער געטון? ער האט זיך איבער געגעבן צום אייבערשטן, און ער האט אונז געלערנט מיר זאלן אזוי טון.


נאכאמאל יישר כח, און נאכאמאל שטארקט אייך; דערמאנט אייך אלע שווערע זמנים זייט די מוסד שטייט, און ביז אהער איז מען אלעס איבערגעקומען, און ווייטער וועט אויך זיין ניסים.

#47 - קוקן אויף די מוסדות ווי דיינע פריוואטע נכסים
אמונה, מוסדות, התבודדות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת קרח, (חקת בא"י), כ"ז סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


האלט זיך שטארק, גלייב באמונה שלימה אז דער אייבערשטער מאכט נאר גוטס, אלעס וואס מען גייט אריבער – איז נאר לטובה פונעם מענטש, און אפילו מען קען נישט פאראויס זען וואס, ווען און וואו, עס זעט אויס נישט גוט, און אמאל איז עס גאר שווער – דארף מען גלייבן אז אלעס איז לטובה.


העלף מיר מיט די מוסדות אין שטעטל, אין אפיס איז די מצב אביסל איבער געשטרענגט; הלוואי אז דו וועסט מיר העלפן מחזק זיין די אפיס, הלוואי וועסטו קוקן אויף די מוסדות ווי דיינע פריוואטע נכסים; דאס איז דאך טאקע דיינ'ס, דיינע קינדער לערנען אין די מוסד, דארף דיר דאס פערזענליך אנגיין.


הייב אן דיין טאג מיט א שפאציר אין פעלד, זיי זיך מתבודד, געב איבער דיין טאג פארן אייבערשטן, אזוי ווי דער הייליגער רבי האט געטון (שיחות הר"ן, סימן ב).

#46 - די תורה וועט דיר ראטעווען פון די זומער נסיונות
אמונה, התחזקות, טעלעפאן, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת קרח, (חקת בא"י), ב' תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין ליבער הארציגער ... נרו יאיר


איך פריי זיך אזוי שטארק אז דו קומסט ביי אונז אין קאנטרי 'אילן החיים', דו וועסט זיין מיט אנשי שלומינו במשך דעם זומער.


איך וויל דיך מחזק זיין דו זאלסט אויסניצן דעם זומער אזוי ווי עס דארף צו זיין, און אז דו ביסט דורכן וואך אין שטאט פאר פרנסה, זאלסטו זיך קובע זיין יעדע נאכט צו לערנען, גיי אין שול צו שיעורי תורה, פארברען נישט די נעכט מיט נארישקייטן, און זיכער זאלסטו נישט גיין צו שלעכטע פלעצער, האלט זיך מיט אלע כוחות צו בלייבן ערליך, מאך זיך א סדר צו לערנען שיעורים אין משנה, גמרא, הלכה וכדומה, און אז דו האסט נישט קיין מוחין צו פארשטיין קלאר א שטיקל גמרא - זאלסטו זיך מאכן א שיעור אין לערנען מער אויבערפלעכליך, און אפילו דו פארשטייסט נישט אזוי קלאר - זאלסטו ווייטער לערנען. מאך זיך א סדר, הייב אן מסכת ברכות, און ווען דו ביסט עס מסיים - זאלסטו גיין צו מסכת שבת.


די נסיונות זענען גרויס, און זומער זענען די נסיונות געפערליך, און נאר אז מען לערנט תורה, מען מאכט זיך א קביעות צו לערנען טאג נאך טאג כך וכך בלעטער גמרא - קען מען זיך האלטן ריין און הייליג.


אז דו האסט חברים וואס שלעפן דיך צו גיין אויף נישט גוטע פלעצער, און דו ווייסט נישט ווי אזוי זיי אפצוזאגן; פון איין זייט ווילסטו נישט גיין, דו ווילסט זיין ערליך, דו ווייסט אז עס איז נישט ריכטיג צו גיין וואו זיי גייען השם ישמרינו, און פון די אנדערע זייט האסטו נישט די כוחות צו זאגן 'ניין', דו ווילסט נישט מען זאל דיך אראפקוקן, דו ווילסט נישט זיין דער פרומער; זאלסטו מיט חכמה זיך ארויסדרייען, "כִּי בְתַחְבֻּלוֹת תַּעֲשֶׂה לְּךָ מִלְחָמָה" (משלי כד ו), מיט חכמה דארף מען מלחמה האלטן מיטן יצר הרע; לעש אויס די טעלעפאן, גיי שלאפן, אינדערפרי זאלסטו זאגן אז דו ביסט פארשלאפן, דו ביסט געווען מיד וכו'; אזוי וועסטו זיך קענען האלטן ערליך, דו וועסט איבער קומען די נסיון.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#45 - שמירה עליונה אז די זומער זאל אריבער גיין גוט
חינוך הילדים, צדקה, תפילה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת קרח, (חקת בא"י), ב' דראש חודש תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין טייערער ... נרו יאיר


איך פריי זיך אזוי שטארק אז דו קומסט ביי אונז אין קאנטרי 'אילן החיים', דו וועסט זיין מיט אנשי שלומינו במשך דעם זומער; איך האף צום אייבערשטן אז דו וועסט מיר העלפן זען אז אין אונזער קאנטרי 'אילן החיים' זאל זיין ליבשאפט צווישן די משפחות און עס זאל זיך פירן מיט יראת שמים.


עס איז זייער גוט און געזונט פאר די קליינע קינדער צו גיין זומער אין קאנטרי צווישן די ביימער און גראז, עס איז געזונט סיי בגשמיות; די קינדער שפילן זיך אין די פעלדער מיט די ביימער און גראז, די קינדער געבן זיך אויס אויף א געזונטע וועג, און אויך ברוחניות איז דאס גאר גוט; ווייל אין קאנטרי איז די לופט ריין, עס איז נישטא קיין שלעכטע זאכן, מען זעט נאר הימל און ערד, די נאטור פונעם אייבערשטן, די שיינע בלויע הימל מיט די געשמאקע גרינע גראז, מען זעט נישט קיין שלעכטע זאכן וואס טוט אוועק נעמען די יראת שמים מיט די אמונה.


אויך פאר די עלטערן אליינס איז דאס גוט, מען קען זיך אביסל אנשעפן פרישע כוחות צו קענען ווייטער אויפציען די קינדער מיט שמחה און מיט ישוב הדעת.


מען דארף האבן א שמירה עליונה אז די זומער זאל אריבער גיין גוט, מען זאל פארן געזונטערהייט און צוריק קומען געזונטערהייט מיט די גאנצע משפחה. די בעסטע סגולה איז תפילה; בעט דעם אייבערשטן איידער ענק פארן ארויס אין קאנטרי אז מען זאל פארן געזונט און צוריק אהיים קומען געזונט. ווען דו פארסט ארויס מיט דיין משפחה זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן מיט אלע קינדער אז אלעס זאל זיין בשלום, זאג תפילת הדרך און געב צדקה. דער הייליגער רבי זאגט (ספר המדות אות דרך חלק א, סימן ח): "כְּשֶׁתֵּלֵךְ בַּדֶּרֶךְ, תִּתֵּן קֹדֶם לִצְדָקָה", איידער דו גייסט אין וועג - זאלסטו געבן צדקה; עס איז גוט צו האלטן א פושקע אין קאר, און יעדע מאל מען פארט מיט די קאר - זאל מען לייגן א פרוטה לצדקה און זאגן תפילת הדרך. מוהרא"ש זאגט, אפילו מען פארט אין שטאט זאל מען זאגן תפילת הדרך אן זאגן די שם ביי די ברכה, אזוי איז מען זיכער אז מען האט א שמירה אויפן וועג.


אויך זאלסטו ניצן די סגולה פון 'תודה והודאה'; מאך זיך א צייט יעדן טאג צו דאנקען דעם אייבערשטן, דאס וועט ברענגען גרויסע ניסים פאר דיר און פאר דיין גאנצע משפחה. דער הייליגער רבי ר' אלימלך זכותו יגן עלינו זאגט, אז ווען א מענטש דאנקט דעם אייבערשטן אויף די חסדים וואס דער אייבערשטער טוט מיט אים - עפנט ער אויף א פענסטער אין הימל פאר נאך ניסים; זאלסטו יעדן טאג זיך אראפנעמען אפאר סעקונדעס צו דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן פאר די חסדים; פאר דיין משפחה, פאר דיין פרנסה און אזוי ווייטער; וועסטו האבן א שמירה דעם גאנצן זומער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#44 - זיין זומער אין א גוטע ערליכע סביבה
חינוך הילדים, אמונה, תפילה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת קרח, (חקת בא"י), ב' דראש חודש תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין טייערער ... נרו יאיר


איך פריי זיך אזוי שטארק אז דו קומסט ביי אונז אין קאנטרי 'אילן החיים', דו וועסט זיין מיט אנשי שלומינו במשך דעם זומער.


מען דארף זייער אכטונג געבן נאר צו גיין אין א קאנטרי מיט גוטע שכנים, ערליכע משפחות. די הייליגע חכמים זאגן (סוכה נו:): "טוב לצדיק טוב לשכינו", און אז מען גייט אין א קאנטרי מיט ערליכע משפחות, וועט עס האבן א גוטע השפעה אויף די גאנצע משפחה, און אזוי אויך איז פארקערט (שם): "אוי לרשע אוי לשכינו", אז מען גייט אין א קאנטרי וואס די משפחות פירן זיך נישט איידל - ווערט מען אומדירעקט אראפגעשלעפט. אזוי ווי מיר געפינען (פסחים קיב:), רבינו הקודש האט געזאגט פאר זיינע קינדער: "אַל תָּדוּרוּ בִּשְׁכֶנְצִיב", זיי זאלן נישט וואוינען אין די שטעטל שכנציב; עס איז געווען א קאנטרי מיטן נאמען: "קאנטרי שכנציב", וואס איז געווען דער פראבלעם דארט? זיי זענען געווען לצים, מען האט דארט געשפעט פון מנהגים און פון ערליכע אידן, און רבינו הקדוש האט מורא געהאט אז זיינע הייליגע קינדער וועלן זיך נישט קענען האלטן, ווייל ליצנות אויף ערליכע אידן, ליצנות אויף רבנים און אויף אידישע מנהגים - איז א גרויסע סכנה, עס שאט אפילו פאר די ערליכע משפחות, מען ווערט אפגעקילט פון זיך פירן ערליך.


ליבער ברודער, טייערער חבר, וואויל איז דיר אז זומער וועסטו זיין מיט אנשי שלומינו, ווייל גיין אין קאנטרי קען זיין א גרויסע סכנה פארן מענטש און פאר זיינע דורות הבאים. דוד המלך הויבט אן די הייליגע תהלים (א, א): "אַשְׁרֵי הָאִישׁ", וואויל איז דעם מענטש וואס גייט נישט אין א פלאץ פון רשעים, "וּבְמוֹשַׁב לֵצִים לֹא יָשָׁב", און זיצט נישט מיט לצים; ווייל עס איז ענדערש צו בלייבן אין שטאט ווי איידער אנקומען אין קאנטרי מיט א נישט גוטע סביבה, ווייל איין עזות פנים קען דיך אראפפירן אין אפגרונד; וואס מיינסטו, ווי אזוי הייבט זיך אן די זאך פון רייכערן סם המות? מען פארברענגט די נעכט אין 'קאנטרי', און עס קומט א לץ און זאגט: "נע עס איז גארנישט... יעדער רייכערט די סחורה... זיי נישט אזוי פלאטשיג..." אזוי הייבט זיך עס אן, און אזוי איז מיט אלעס, עס קומט א שיכור און הייבט אן מאכן פארטיס יעדע שני וחמישי און גיסט אן כוסות וויסקי, וואדקע - פאר איידעלע אינגעלייט, און מען ווייסט נישט ווי אזוי צו זאגן ניין, ווי אזוי זיך ארויס צו דרייען, ביז מען ווערט אויך א שיכור, און אזוי איז מיט אלעס; אזויפיל טייערע משפחות גייען א גאנג אין קאנטרי.


מען דארף אזויפיל בעטן דעם אייבערשטן מען זאל האבן א גוטע ערליכע סביבה וואו צו זיין זומער, א קאנטרי וואס ווערט געפירט דורך א רב אדער א דיין, בעט דעם אייבערשטן אז דו, דיין ווייב און קינדער זאלן האבן גוטע חברים.


מען הייבט אן דעם טאג מיט די געבעט. די הייליגע חכמים האבן מתקן געווען (ברכות טז:), אז מען זאל בעטן יעדן אינדערפרי פאר א 'חבר טוב', און זיך היטן פון א 'חבר רע'; מוהרא"ש זאגט (סידור עת רצון תפלת השחר, אות ג), די תפילה איז גאר וויכטיג און זייער חשוב, מען דארף זייער מכוון זיין ביי די תפילה; אויף א גוטע חבר בעט מען איידער מען בעט צו געראטעוועט ווערן פון מלשינות, עלילה, מיתה משונה, ווייל דאס איז די גרעסטע סכנה; שלעכטע חברים קענען אראפווארפן דעם מענטש אין נוקבא דתהומא רבא.


ביי די ווייבער איז דאס נאך מער; עס קומט אן איידעלע פרוי פון א חשוב'ע איידעלע משפחה וואס פירט זיך איידל, וואס פירט זיך ווי די מאמע, און איין זומער מאכט אלעס חרוב; א סביבה פון צעבראכענע משפחות וואס זענען נישט איידל שלעפט אראפ די איידעלע פרוי, און אזוי אויך מיט די טעכטער; מען ווערט נאכגעשלעפט נאך די סביבה, אז עס לוינט נישט צו גיין אין קאנטרי. על כן זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן אז דו זאלסט אנקומען אין א גוטע סביבה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#43 - זיך דערהאלטן ביים צדיק
אמונה, התחזקות, מחלוקת, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת קרח, (חקת בא"י), א' דראש חודש תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


נעם זיך גוטע חברים וואס וועלן דיך נישט אפקילן פון דיין התקרבות ביים רבי'ן, און האלט פאר דיינע אויגן אז היכל הקודש איז נישט דער און יענער, היכל הקודש איז די שכל, עצות און חיזוק פון מוהרא"ש, און אז מען לערנט די בריוון, די ספרים און קונטרסים - קען מען זוכה זיין צו קומען צו גאר שיינע זאכן, צו א שטארקע אמונה, א שטארקע בענקעניש צום אייבערשטן.


געב זיך אכטונג פון די וואס מאכן ליצנות, דער הייליגער רבי נתן זאגט: "שמעתי מאדמו"ר", איך האב געהערט פון רבי'ן, אז א "חסיד שנפל גרוע ממשומד", א חסיד וואס האט זיך אפגעקילט - איז ערגער פון איינער וואס האט זיך גע'שמד'ט; מוהרא"ש איז מסביר, דער וואס האט זיך גע'שמד'ט איז נישט אזא סכנה, ווייל קיינער וועט אים נישט אויסהערן, ווידער דער חסיד שנפל, דער וואס זעט אויס ווי א חסיד, און פון אינעווייניג איז ער פארלאשן - פון אזא איינעם ווייסט מען נישט זיך אכטונג צו געבן, און מען הערט אויס די טענות, די מעשיות וכו', און מען קען אלעס פארלירן.


דאס מוז מען אריבער גיין ביים ווערן מקורב צום צדיק, אלע גייען דאס אריבער, מען רעדט וכו', מען דערציילט מעשיות וכו'. מוהרא"ש דערציילט (פעולת הצדיק, סימן תכא), דער הייליגער רבי נתן זכר צדיק וקדוש לברכה איז געווען אן איידעם ביי הרב הגאון המפורסם רבי דוד צבי אויערבאך זכר צדיק לברכה. רבי דוד צבי איז געווען רב אין דריי גרויסע שטעט אין אוקריינא: שאריגראד, קרעמניץ און מאהליב. ער איז געווען זייער א גרויסער מענטש, און ביים אנהייב איז רבי דוד צבי געפארן צום הייליגן צדיק רבי פנחס קאריצער זכותו יגן עלינו, עס איז אים זייער געפאלן די הנהגה פון דעם צדיק, אבער עס האט אים געשטערט פארוואס זיינע חסידים רעדן קעגן דעם צדיק רבי מיכל זלאטשובער זכותו יגן עלינו, האט רבי דוד צבי געטראכט אז ער גייט פארן צו דעם צדיק רבי מיכל זלאטשובער זכותו יגן עלינו, ער וויל זען וואס דארט טוט זיך. ווען ער איז אנגעקומען צי רבי מיכל זלאטשובער זכותו יגן עלינו און צוגעזען זיין עבודה איז אים זייער געפאלן זיין התנהגות, אבער עס האט אים זייער געשטערט צו הערן פון זיינע חסידים ליצנות אויף רבי פנחס קאריצער זכותו יגן עלינו, ער האט געזען אז דער איז אפגע'פסק'נט מיט זיינע מענטשן וכו' און דער איז אפגע'פסק'נט מיט זיינע מענטשן וכו'. עס האט אים זייער וויי געטון די מחלוקת און פירוד לבבות צווישן די גרויסע צדיקים ביז ער האט מחליט געווען און געזאגט: "איך גלייב אז ביידע זענען אמת, וואס זיי רעדן אויף אים און וואס זיי רעדן אויף אים"; דאס האט אים געמאכט ער זאל פיינט האבן חסידים. פון דעמאלט האט ער יעדן טאג געמאכט א שיעור מיט זיינע קינדער און איידעמער ווי ער פלעגט רעדן צו זיי קעגן חסידים.


דאס האט זייער געשטערט פאר רבי נתן, פארוואס פעלט אויס די אלע מחלוקת און קריגערייען; ווען רבי נתן איז געקומען דעם ערשטן ראש השנה צום רבי'ן, אום שנת תקס"ג, און ער האט געהערט די תורה וואס דער רבי האט געזאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן ה) - איז אים פארענטפערט געווארן די שטארקע קשיא וואס האט אים לאנגע יארן געשטערט, א קשיא וואס זיין שווער האט מיט אים געלערנט אלע יארן, דער רבי זאגט דארט: "וְתַאֲמִין, כִּי כָּל מַצּוּתָא וּמְרִיבָה שֶׁיֵּשׁ בֵּין הַצַּדִּיקִים הַשְּׁלֵמִים אֵין זֶה אֶלָּא כְּדֵי שֶׁיְּגָרְשׁוּ סִטְרִין אָחֳרָנִין", דו דארפסט גלייבן אז די אלע מחלוקת וואס איז דא צווישן די צדיקים, דאס איז נאר ווייל מען וויל דיך פארטרייבן פון זיי, "כְּשֶׁאַתָּה שׁוֹמֵעַ מְרִיבוֹת שֶׁבֵּין הַצַּדִּיקִים תֵּדַע, שֶׁזֶּה מַשְׁמִיעִין אוֹתְךָ תּוֹכָחָה עַל שֶׁפָּגַמְתָּ בְּטִפֵּי מֹחֲךָ", ווען דו הערסט רעדן אויף צדיקים זאלסטו וויסן אז דאס איז נאר ווייל מען וויל דו זאלסט תשובה טון אויף וואס דו האסט פוגם געווען; רבי נתן האט געזאגט: "ווען איך האב געהערט די תורה פון רבי'ן איז מיר גלייך פארענטפערט געווארן פארוואס מען רעדט אויף צדיקים און מען קריגט זיך השם ישמרינו, נאר מיך צו פארטרייבן, אז איך בין נישט ראוי צו זיין צווישן זיי".


איך האב נאך אסאך צו שרייבן, איך בין זייער פארנומען, איך דארף מקצר זיין, איך האף אז דו וועסט זיך קענען שטארקן אויף די אלע בלבולים, חלישות הדעת וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#42 - לייג דיין כח, בלוט, און שווייס, אין תינוקות של בית רבן
חינוך הילדים, אמונה, מוסדות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ו סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין טייערער ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו, און איך פריי זיך אז דו האסט בוחר געווען יא צו בלייבן מיר העלפן אין די חדר.


וויסן זאלסטו, פון די פלאג און מי קען מען נישט אנטלויפן, אז עס איז באשערט עניות, ארעמקייט – האט דאס נישט מיט מלומדות, און אז עס איז באשערט הארעוואניע – קען מען נישט אנטלויפן פון דעם; עס לוינט אריינצולייגן די הארעוואניע אין תלמידים, אזוי ווי די הארעוואניע בלייבן, עס וועט נישט גיין צום רוח.


עס לוינט צו זיין א מלמד, עס לוינט צו אינוועסטירן אין תלמידים, געלויבט דעם אייבערשטן איך זיץ מיט תלמידים שוין פון זומער תשס"ד, מיין הארעוואניע, מיינע כוחות – ליגט אין תלמידים; איך פריי זיך, איך דאנק דעם אייבערשטן אז דאס איז מיין חלק. זיי קלוג און לייג דו אויך דיין כח, דיין בלוט און שווייס אין תינוקות של בית רבן, זיי צו לערנען אמונה, תורה ויראה.

#41 - ערליכע קינדער און אייניקלעך, איז די גרעסטע עשירות
חינוך הילדים, אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת בהעלותך (שלח בא"י), י"ז סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


דאנק און לויב דעם אייבערשטן פאר די רייכע פארמעגן וואס ער האט דיר געגעבן, א שיינע ערליכע משפחה, א ווייב מיט טייערע ליכטיגע ערליכע קינדער, דאס איז די גרעסטע עשירות, דאס איז אמת'ע רייכטום.


איך האב געהאט א באבע, מיין מאמע'ס מאמע, רחל לאה טייטלבוים, דאס איז געווען וואס זי פלעגט שטענדיג זאגן: "איך בין די רייכסטע"; איך האב ערליכע קינדער און אייניקלעך, דאס איז די גרעסטע עשירות. ווען איך פלעג קומען צו איר האט זי מיר דאס אלץ געזאגט: "איך בין די רייכסטע"; זי האט דאס געזאגט מיט די גרעסטע שמחה, זי האט עס געמיינט ערנסט, און אפילו אין שטוב איז גארנישט געווען, אלעס איז געווען אזוי פשוט, האט מען אבער געשפירט ווי מען האט די רייכסטע באבע, ווייל דאס איז געווען די עיקר, צו זען ערליכע דורות.


איך בעט דיר זייער זאלסט אזוי לעבן, זאלסט זאגן פארן אייבערשטן שכוח פאר דיין שטוב, און נאר בעטן פאר ווייטער, דיינע קינדער זאלן חתונה האבן און אויפשטעלן שיינע ערליכע דורות. געלט איז נישט קיין עשירות, געלט איז רינדיג; איין טאג האט מען, איין טאג נישט, עס דרייט זיך פון איינעם צום צווייטן; ערליכע דורות – דאס בלייבט.

#40 - גיין נאך געלט איז א גרויסע תיקון
אמונה, פרנסה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ד סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


זאג משניות יעדן טאג, מאך זיך א קביעות צו זאגן "כך וכך" פרקים, דאס וועט דיך אפוואשן און אפרייניגן פון אלע פלעקן, משניות נעמט אראפ די פלעקן פון די נשמה, משנה איז די אותיות נשמה, עס טוט רייניגן די נשמה.


מאך שוין די הכנות צו קומען צום הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה, גרייט אן די פאספארטן פאר דיר און פאר דיינע קינדער, און קויף טיקעטס, ווארט נישט אויף די לעצטע מינוט ווען אלעס ווערט אזוי טייער, און אז דו האסט נישט קיין געלט – זאלסטו נישט מאכן קיין חובות, עס איז נישט געזונט צו בארגן; גיי נאך געלט, עס איז א קלארע הלכה אז אויב מען האט נישט קיין פרנסה – קען מען נעמען פון צדקה, און אז דו שעמסט זיך – זאלסטו דאס מאכן מיט הפצה, דאס איז עפעס אנדערש, ביי הפצה איז מען א משפיע, מען איז נישט סתם א מקבל.


אויך זאלסטו גיין נאך געלט צו העלפן אונזערע מוסדות, גיין נאך געלט איז א גרויסע תיקון.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#39 - פרנסה האט נישט מיט וואס און וויפיל מען ארבעט
אמונה, פרנסה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ב סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


פרנסה האט נישט מיט וואס דו ארבעטסט און מיט וויפיל דו ארבעטסט, פרנסה איז פונעם אייבערשטן. דער הייליגער רבי האט דערציילט, עס זענען געווען צוויי עשירים, שכנים הויז צו הויז, איינער א קארגער, און דער אנדערער איז געווען א גרויסער בעל צדקה; איינמאל איז געקומען אן ארעמאן און געבעטן צדקה פון דעם קמצן, האט דער קמצן אים געזאגט אזוי: "איך האב דא ביי מיר אין גארטן אסאך ביימער וואס מען דארף זיי צעשניידן, אז דו וועסט מיר צעשניידן די אלע גרויסע ביימער אויף קליינע שטיקלעך האלץ וועל איך דיר געבן עסן", אומר ועושה, דער ארעמאן האט גענומען א האק און זיך גענומען צו די שווערע ארבעט, ער האט צעהאקט אלע ביימער און זיי פארוואנדלט אין שפענדלעך, ווען ער האט געענדיגט איז ער געקומען צום בעל הבית בעטן עסן, זאגט אים דער קמצן: "קום מיט מיר", און ער פירט אים צום שכן'ס הויז - די הויז פונעם צווייטן עושר - און זאגט אים: "קלאפ אריין ביי דעם טיר, דא וועסטו אלעס באקומען; עסן, געלט וכו'", דער ארעמאן האט געמיינט אז דאס איז איין זאך, איין בעל הבית; ער קלאפט אריין און תיכף ומיד האט מען אים אויפגענומען מיט א מורא'דיגע שמחה, מען האט אים געגעבן צו עסן מכל טוב וטוב, אינמיטן עסן האט זיך דער ארעמאן אנגערופן: "איך האב זייער שווער געהארעוועט פאר די עסן", פרעגט מען אים: "וואס הייסט?" ענטפערט ער: "איך האב געהאקט האלץ א גאנצן טאג ביז איך האב באקומען דאס עסן, דאס איז מיר בכלל נישט אנגעקומען גרינג", האט מען אים געזאגט: "אִיר הָאט גֶעאַרְבֶּעט אוּמְזִיסְט אוּן גֶעגֶעסְן אוּמְזִיסְט", מען האט אים ערקלערט וואס דא איז פארגעקומען, אז דאס זענען צוויי מענטשן און אויב וואלט ער קודם אנגעקומען אהער וואלט ער בכלל נישט געדארפט ארבעטן, ווייל דא געבט מען פאר יעדן איינעם עסן בחינם.


מוהרא"ש זאגט, וואס האט אונז דער רבי געוואלט לערנען מיטן דערציילן די מעשה? אז מען האט אים געזאגט: "אִיר הָאט גֶעאַרְבֶּעט אוּמְזִיסְט אוּן גֶעגֶעסְן אוּמְזִיסְט", דאס מיינט מען צו זאגן, דו האסט גארבעט פאר דיינע עבירות; אז א מענטש האט געזינדיגט דארף ער ארבעטן ביטער שווער און מיט דעם קומט ער אפ זיינע עבירות, אבער פרנסה געבט דער אייבערשטער פאר יעדן איינעם בחינם.


די מעשה דארף אונז זייער שטארקן אז אלעס קומט פונעם אייבערשטן, דעריבער אז דו גייסט יעצט אריבער שווערע צייטן מיט דיין פרנסה וכו', זאלסטו נאר טראכטן פונעם אייבערשטן, און נאר רעדן און בעטן פונעם אייבערשטן, וועסטו געהאלפן ווערן.


זע צו זיין פרייליך מיט אלע כוחות, און אז דו קענסט ממש נישט זיין פרייליך זאלסטו זיך מאכן פרייליך ביז דו וועסט טאקע ווערן פרייליך.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#38 - גיי יעדן טאג א "דאנקען שפאציר"
אמונה, התחזקות, תפילה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת בהעלותך (שלח בא"י), י"ט סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


נעם אריין אמונה אין דיר, חזר דיך די ווערטער: "דער אייבערשטער איז דא, דער אייבערשטער איז מיט מיר, ביי מיר און נעבן מיר, אלעס איז ער, דומם צומח חי מדבר – אלעס איז ער, עס וועט מיר גארנישט שלעכט פאסירן ווייל איך ליג אינעם אייבערשטנ'ס הענט, איז פארוואס בין איך פאר'דאגה'ט? פארוואס זארג איך זיך? ענדערש זאל איך זיך איבערגעבן צו אים, און ער וועט מאכן דאס בעסטע פאר מיר".


גיי יעדן טאג א "דאנקען שפאציר", ביי דעם שפאציר זאלסטו נאר דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן; פאר יעדע אבר וואס דו האסט, און אז דו ביסט געזונט, דאנק אים פאר דיין משפחה בפרטי פרטיות, רעכן אויס יעדע איינצעלהייט באזונדער; דאס וועט דיך מאכן א שטארקע מח, שטארקע נערווען, שטארקע כוחות, וועסט זיין גליקליך און צופרידן.

#37 - קויפן בנינים פאר אונזערע דורות
חינוך הילדים, מוסדות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ב סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


שבתי מארקוס נרו יאיר


א גרויסן יישר כח פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר, דו נעמסט אראפ פון מיר א שווערע לאסט, סיי מיטן דעקן די רענט פון ישיבה, און סיי מיטן נעמען אויף דיר די נייע בנינים וואס מען קויפט פאר די מוסדות.


יעצט בארג איך צאם פרישע שווערע חובות, איך בארג יעצט צוויי מיליאן דאלער פאר נאך א בנין פאר די קינדער, די אינגלעך און מיידלעך אין שטעטל; איך וויל דיר בעטן דו זאלסט מיר העלפן קענען באצאלן די חובות, דו מיט דיין שותף האברך אשר בער אינדארסקי.


יעדע מאל זאג איך מיר אז איך גיי מער נישט בארגן, איך האב מער נישט קיין כח, און פון הימל ווער איך פלוצלונג אריינגעדרייט אין פרישע חובות. זאת נחמתי אז איך בארג נישט פאר מיר, פאר שוואוילטאג וכו', נאר פאר די מוסד, מוהרא"ש'ס מוסד, דעם הייליגן רבינ'ס מוסדות, דאס וועט מיר צוניץ קומען בזה ובבא.


שטעל אויף א פעסטע קרן צו קענען קויפן בנינים פאר אונזערע דורות, זיי זאלן קענען לערנען און דאווענען.

#36 - דער אייבערשטער איז נישט ברוגז אויף דיר
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), ט' סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


האלט זיך שטארק, לאז זיך נישט צעברעכן פונעם סמ"ך מ"ם וואס רעדט דיר איין אז דו האסט מער נישט קיין תקוה, און אז מען דארף דיך נישט, און אז דו ביסט ווייט פונעם אייבערשטן; דאס איז שקר, ווייל קען זיין אז דער דארף מיך נישט, יענער דארף מיך נישט, דער קען מיך נישט ליידן, יענער קען מיך נישט ליידן; דאס קען זיין, אבער זאגן אז דער אייבערשטער דארף דיך נישט, דער אייבערשטער קען דיך נישט ליידן – דאס איז ליגנט.


ברודער, נאר פאר דעם, נאר פאר די שכל – האט זיך שוין געלוינט צו מקורב ווערן צום הייליגן רבי'ן, נאר צו וויסן דער זאך - אז עס איז נישט אמת די מחשבות אז דער אייבערשטער דארף דיך נישט – האט זיך געלוינט צו וויסן פון מוהרא"ש.


מאך זיך א קביעות צו לערנען ספר הקדוש אשר בנחל, דארט וועסטו זען נאכאמאל און נאכאמאל אז דער אייבערשטער איז נישט ברוגז אויף דיר, דער אייבערשטער האט דיך ליב, ער ווארט דו זאלסט לערנען און דאווענען.

#35 - זוכן איין גוטע זאך אין זיך
אמונה, התחזקות, בטחון, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), ט' סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... תחי', תלמידת בית פיגא


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


די בעסטע עצה ארויסצוגיין פון טונקלקייט – איז דורך זוכן אין זיך גוטע זאכן, די טונקלקייט וואס מען שפירט – דאס קומט פון די סמ"ך מ"ם וכת דילי', זיי ווילן שלעכט מאכן דעם מענטש, דערפאר מאכן זיי שפירן טונקל, שווארץ; זיי ברענגען ארויף אלע שלעכטע מעשים וואס מען האט געטון, זיי ברענגען נעגאטיווע מחשבות, ביז עס ווערט אזוי טונקל פארן מענטש, אז מען טראכט מחשבות פון נישט וועלן לעבן השם ישמרינו, און קעגן זיי זענען די הייליגע צדיקים לוחם, בפרט דער הייליגער רבי האלט מלחמה מיטן סמ"ך מ"ם, דער הייליגער רבי מוטיגט אונז, דער הייליגער רבי שטארקט אונז, מיר זאלן טראכטן פאזעטיוו, מיר זאלן טראכטן פון גוטע זאכן וואס מיר האבן געטון, מיר זאלן זוכן איין גוטע זאך וואס מיר האבן אמאל געטון און טראכטן פון דעם, און זיך מחי' זיין מיט דעם, און אויב מען געפינט זיך אין א שטארקע חושך, עס איז אזוי טונקל אז מען קען ממש נישט אטעמען, מען זעט זיך ווי דער ערגסטער מענטש, מען קען זיך נישט ליידן – זאל מען זיך מחי' זיין מיט 'שלא עשני גוי, א גוי בין איך נישט', מען זאל זיך זאגן הויך אויפן קול: "ווי געפערליך איך בין, אבער א גוי בין איך נישט", און דאנקען דעם אייבערשטן: "שכוח אייבערשטער א גוי בין איך נישט"; און דאס זאלט איר טון, זאגט זיך די ווערטער: "איך בין א איד, איך בין דעם אייבערשטנ'ס קינד, דער אייבערשטער האט מיך ליב, און אז איך האב געטון עבירות – איז אויך דא אויף דעם א רפואה – 'תשובה', מען קען תשובה טון, מען קען שטענדיג אנהייבן פונדאסניי".


שטארקט זיך, איך האף צו זיין דער גוטער שליח, צו זיין אייער שדכן מיט אן ערליכער בחור וואס פירט זיך מיט יראת שמים, מיט גוטע מדות, איך בעט אייך נאר איין טובה, רעדט נישט מיט חבר'טעס פון שידוכים, רעדט נישט מיט חבר'טעס פון זאכן וואס איז פאר נאך די חתונה; אלעס וואס מען דארף וויסן פאר נאך די חתונה – איז געזונט צו הערן פון די מנהלת תחי', און אז מען הערט זאכן וואס איז נאכנישט נוגע – פון חבר'טעס – קען דאס אמאל שאטן; איך בעט אייך פאלגט, וועט איר פארדינען.


אויך זאלט איר זאגן יעדן טאג דעם יום תהלים, ענדיגט תהלים יעדע וואך.

#34 - ביז די ישועה קומט, זאלסטו זיין פרייליך
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת בהעלותך (שלח בא"י), ט"ו סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


דעם שבת האב איך אסאך געבעטן פאר דיר, דו זאלסט האבן א ישועה, סיי ביי דיר, דו זאלסט זיין געזונט און שטארק בגוף ונפש, און אויך מיט דיין משפחה וכו'.


איך וויל דיר זייער בעטן, ביז די ישועה קומט זאלסטו זיין פרייליך, און דאס וועט ברענגען די רפואה; מוהרא"ש דערציילט, אמאל האט דער רבי'ס טאכטער די צדיקת שרה געהאט שטארקע ציין ווייטאג, און דער רבי האט איר געזאגט: "זאלסט זיין פרייליך", האט זי געזאגט: "טאטע, אבער עס טוט מיר וויי", האט דער רבי איר געזאגט: "מאך זיך ווי דו ביסט פרייליך, אזוי וועסטו טאקע ווערן פרייליך און האבן א רפואה שלימה", און זי האט אזוי געטון, און זי איז אויסגעהיילט געווארן.


בעט איך דיר, מאך זיך פרייליך, מאך זיך אזוי ווי אלעס גייט גוט און דו ביסט געזונט, אזוי וועסטו ווערן פרייליך און דו וועסט זען א גאנצע ישועה.

#33 - נישט געבן אנטיביאטיק איז סכנת נפשות
אמונה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), ט' סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


קלאפט ארויס פון אייך די זאך פון נישט געבן אנטיביאטי"ק; אז מען האט סטרעפ"ט און מען געבט נישט אנטיביאטי"ק - איז דאס סכנת נפשות.


מוהרא"ש זאגט, דאס וואס דער רבי רעדט פון די סכנה פון דאקטוירים מיינט עס די וואס היילן מיט נאטורליכע זאכן, דאס איז די גרעסטע סכנה.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#32 - עס איז נישט קיין עסק דאס זיין צוגעלייגט
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), ח' סיון, אסרו חג, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר וזוגתו שיחיו


ענק דארפן זיך זייער שטארקן און ענק דארפן זיך טוישן, עס איז נישט קיין עסק דאס זיין צוגעלייגט; ענק מוזן זיין זייער פרייליך, איך ווייס אז ענק זענען זייער צעבראכן, ענק ווארטן אויף א ישועה, און איך בין אויך זייער צעבראכן פאר ענק, מיין הארץ איז מיר גוט צעריסן פון וואס עס גייט אריבער אויף ענק, מיין הארץ וויינט פאר ענק.


דאך איז דאס נישט גוט, עצבות איז נישט גוט, עצבות שטופט אוועק די שכינה, עצבות איז די סטרא אחרא, ענק מוזן זיין פרייליך. מוהרא"ש דערציילט, אמאל איז געווען א ברסלב'ער חסיד, ר' אהרן קיבליטשער, ער איז געווען זייער א פרייליכער, די ארעמקייט איז געווען שרעקליך, עס איז נישט געווען גארנישט אין מויל צו נעמען, אלע פלעגן אים פרעגן: "אהרן, ווי אזוי און מיט וואס פרייסטו זיך?" האט ער געזאגט: "איך בארג שמחה, איך בארג פון שפעטער, איך גלייב אז דער אייבערשטער גייט אונז געבן שפע, דעמאלט גייט זיין גאר גוט און געשמאק און פרייליך, בארג איך אויס שמחה"; מוהרא"ש פלעגט דאס אסאך דערציילן און אונז געבעטן מיר זאלן זיך אזוי פירן.


מיט שמחה עפנט מען אלע פארמאכטע טירן צו ברענגען ישועות...

#31 - ראטעווען פון א פלאץ פון עבירות
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת במדבר, כ"ד אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך וויל דו זאלסט וויסן וואס גייט פאר מיט דיין ברודער ...; ער האט א דירה דא אין שטאט און עס איז דארט א פלאץ פון עבירות, עס איז דארט דא א גרויסע סקרין און מען קוקט דארט מאווי"ס גאנצע נעכט, אויך איז דא דארט שעדליכע מענטשן וואס טוען מעשה תועבה; איך ווייס נישט וואס דו קענסט טון, אבער אויב דו קענסט עפעס טון אים צו ראטעווען - זאלסטו אים ראטעווען.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#30 - נאר מיט תורה קען מען זיך שטארקן אויף נסיונות
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת נשא א', ראש חודש סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין ליבער ... נרו יאיר


יעצט אין די זומער טעג, אז מען ניצט אויס די טעג - קען מען ווערן א גרויסער ערליכער איד; די טעג זענען לאנגע טעג, מען קען זיך נישט לייגן פרי שלאפן, מען דארף ווארטן צו דאווענען מעריב; קען מען אין די צייט אריינכאפן לערנען פלייסיג שיעורים בכל התורה כולה, און אז מען מאכט זיך א סדר וואס מען וויל לערנען און וויפיל מען וויל אנקומען - קען מען זייער מצליח זיין.


מאך זיך א קביעות יעדן טאג צו לערנען די פרשה פון די וואך, טייל איין די פרשה לויט די טעג פון די וואך, די הייליגע חכמים זאגן (ברכות ח.), ווער עס איז מעביר סדרה יעדע וואך - וועט זוכה זיין צו אריכות ימים ושנים, אויך איז דאס א סגולה פאר יראת שמים; דערפאר זאלסטו אנהייבן די וואך מיט לערנען חומש רש"י, זונטאג ביז שני, מאנטאג ביז שלישי, און אזוי ווייטער; נאכדעם זאלסטו זיך מאכן א שיעור אין משניות, די הייליגע חכמים זאגן (ויקרא רבה ז, ג): "אֵין כָּל הַגָלִיוֹת הַלָלוּ מִתְכַּנְסוֹת אֶלָא בִּזְכוּת מִשְׁנַיוֹת", 'משנה' איז די אותיות 'נשמה', דורך לערנען משניות ווערט די נשמה ריין, מען נעמט אראפ אלע פלעקן וואס מען האט גורם געווען דורך עבירות, דער מענטש איז זוכה ארויס צו גיין פון זיין אייגענע גלות דורך לערנען משניות, און דורך לערנען אסאך פרקים משניות איז מען זוכה צו פטר'ן דעם יצר הרע, אויך זאלסטו זיך מאכן א שיעור אין לערנען ש"ס כסדרן, הייב אן מסכת ברכות, און ווען דו ביסט מסיים - זאלסטו גיין צו מסכת שבת, און אזוי ווייטער, ביז דו וועסט ענדיגן גאנץ ש"ס.


ליבער ברודער, הארציגער חבר, נאר אז מען לערנט תורה קען מען זיך שטארקן אויף די ברענעדיגע נסיונות פון די זומער טעג; עס ברענט א פייער, די נסיונות ווערן מער און מער, שטערקער און שטערקער, און אידישע קינדער פאלן נעבעך אין עבירות, מען ווערט נכשל אין ראיות אסורות, מען קוקט עבירות, ביז מען פארלירט די גאנצע אמונה, מען פארלירט די גאנצע לעבן, און נאר אז מען לערנט תורה קען מען זיך שטארקן און זיך ראטעווען. אזוי ווי די הייליגע חכמים זאגן (קידושין ל.), דער אייבערשטער זאגט, איך האב באשאפן דעם יצר הרע, "וּבָרָאתִי לוֹ תּוֹרָה תַּבְלִין", און אויך האב איך באשאפן א היילונג פארן יצר הרע, די הייליגע תורה; און אז מען לערנט תורה - קען מען זיך ראטעווען פון אים, און אפילו מען איז אריינגעפאלן אין נישט גוטע זאכן, מען האט געטון עבירות, מען געפינט זיך אין די טונקל, "בְּמַחֲשַׁכִּים הוֹשִׁיבַנִי" (איכה ג, ו), מען שפירט ווי מען וועט שוין בלייבן אין די פינסטערניש, "זֶה תַּלְמוּדָהּ שֶׁל בָּבֶל" (סנהדרין כד.), איז די עצה צו לערנען גמרא, לערנען בבלי.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#29 - מען קען נישט אן חיזוק
אמונה, התחזקות, התבודדות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת נשא א', ראש חודש סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


מיינע עלטערן האבן מיך גערופן זיך באדאנקען פאר דעם וואס די בחורים פון אונזער ישיבה פון ארץ ישראל האבן געהאלפן אין מירון אנגרייטן די עסן פאר די פולע געסט וואס זענען געקומען צו די הילולת רבי שמעון בר יוחאי, ספעציעל האבן זיי מיר איבערגעגעבן א גריס פון דיין זון ... נרו יאיר, ווי איידל ער האט זיך אויפגעפירט, און ווי ער האט אזוי שיין געהאלפן מיט אזא דרך ארץ. אמאל איז דא איינער וואס העלפט און בשעת'ן העלפן בריקעט ער, מען כאפט פון אים וכו', און מען קען גארנישט זאגן ווייל ער העלפט און מאכט, און אמאל איז דא וואס זענען נישט איידל און מען זאגט גארנישט ווייל מען דארף צו זיי צוקומען, ברוך השם די בחורים פון אונזער ישיבה, ספעציעל דיין זון נרו יאיר - זענען פול מיט דרך ארץ, פול מיט יראת שמים און מידות טובות, זיי האבן אזוי שיין געהאלפן מיט גרויס דרך ארץ.


איך וויל דיך מחזק זיין, ליבער ברודער, הארציגער חבר, שטארק זיך; מען מוז זיך שטארקן, מען קען נישט אן חיזוק, יעדער דארף חיזוק, אויך די גרויסע צדיקים דארפן חיזוק. דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן קכו), מיר געפינען אין הייליגן זוהר, דער הייליגער תנא אלוקי רבי שמעון בר יוחאי, יעדע מאל די תלמידים האבן אים אויסגעלויבט אז עס האט געלוינט צו קומען אויף די וועלט צו הערן די שיינע חידושים וואס ער האט זיי מגלה געווען, גלייך געפינען מיר: "פתח ואמר", רבי שמעון בר יוחאי האט אנגעהויבן זאגן נייע תורות, מגלה זיין נייע סודות; ווייל אויך אויף די גרויסע צדיקים איז איבער געגאנגען וואס איז איבער געגאנגען, און נאר וויבאלד זיי האבן זיך געשטארקט זענען זיי צוגעקומען צו וואס זיי זענען צוגעקומען, און אז דער סמ"ך מ"ם רעדט דיר איין אז דו ביסט שוין א פארפאלענער, פון דיר וועט שוין גארנישט זיין - זאלסטו אים נישט אויסהערן, דערמאן זיך אין די הייליגע צדיקים, זיי האט מען אויך איינגערעדט אז זיי זענען שוין פארפאלן וכו', זיי האט מען אויך געוואלט צעברעכן.


דער רבי האט דערציילט (שם חלק ב, סימן מח), דעם הייליגן בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט מען אמאל מודיע געווען אז ער האט אלעס פארלוירן, ער האט פארלוירן זיין גאנצע עולם הבא, און דער הייליגער בעל שם טוב האט זיך זייער געדארפט שטארקן, ער האט דעמאלט געזאגט: "איך וועל ווייטער דינען דעם אייבערשטן אן קיין עולם הבא", און אמאל האט ער געהערט א כרוז פון הימל ביים אנצינדן די לילקע ציבעך פון א לעכט געמאכט פון חלב אז ער האט אלעס פארלוירן, האט ער גלייך געזאגט אז ער וועט נאר אזוי טון (עיין חיי מוהר"ן, סימן תקנב); דער רבי האט אונז דערציילט די מעשיות אריינצוברענגען אין אונז אז מיר זאלן נישט ווערן צעבראכן פון קיין שום זאך, און אפילו מען וועט הערן א כרוז פון הימל אז מען איז שוין פארפאלן, מען איז דערנאך - זאל מען זיך נישט צו טון מאכן פון דעם, מען זאל בלייבן ווייטער דינען דעם אייבערשטן מיט ליבשאפט און הכנעה, וועט אים שטענדיג גוט זיין, בזה ובבא.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#28 - א איד האט נישט קיין קשיות
אמונה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת נשא א', ראש חודש סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


משפחת ... שיחיו


עס איז נישט גרינג ווען מען האלט שוין נאך אפאר חדשים וכו' און מען פארלירט, די ווייטאג איז שרעקליך; דאך דארף מען וויסן אז אלעס איז פונעם אייבערשטן און אלעס איז נאר פאר די טובה פונעם מענטש. די הייליגע חכמים זאגן (ברכות ס.), מען זאל זיך צוגעוואוינען שטענדיג צו זאגן די ווערטער: "כָּל דְּעָבִיד רַחְמָנָא, לְטַב עָבִיד", אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז נאר גוט; מוהרא"ש זאגט אויפן פסוק (תהלים עט, י): "לָמָּה", פארוואס? "יֹאמְרוּ הַגּוֹיִם", פרעגן די גוים; א גוי פרעגט קשיות, א גוי זאגט לָמָּה? א איד האט נישט קיין קשיות, א איד ווייסט און גלייבט אז אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט און האט א חשבון.


מען קען נישט פארשטיין דרכי המקום ברוך הוא, מען דארף וויסן און גלייבן אז דער אייבערשטער מאכט אלעס מיט א חשבון, און אפילו די זאכן וואס זעען אויס ווי נישט גוט - איז אלעס מיט א חשבון, אלעס איז נאר פאר אונזער טובה. דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן נב): "כָּךְ רָאוּי לִהְיוֹת דַּיְקָא", אזוי דארף זיין, "שֶׁיִּהְיוּ קֻשְׁיוֹת עַל הַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ", עס זאל זיין קשיות אויפן אייבערשטן, "וְכָךְ נָאֶה וְיָפֶה לוֹ יִתְבָּרַךְ", און עס איז שיין און גוט עס זאל זיין קשיות, "אִם הָיָה הַנְהָגָתוֹ כְּפִי חִיּוּב דַּעְתֵּנוּ", ווייל אויב וואלט מען ווען פארשטאנען יעדע זאך וואס דער אייבערשטער טוט, "אִם כֵּן הָיָה, חַס וְשָׁלוֹם, דַּעְתּוֹ כְּדַעְתֵּנוּ", וואלט דאך חס ושלום געווען אונזער שכל אזוי ווי דעם אייבערשטנ'ס פארשטאנד; קומט אויס, אז מען האט קשיות ווייזט דאס אז דער אייבערשטער איז זייער זייער גרויס, און דער רבי האט אויסגעפירט, נישט מען זאל מיינען אז עס איז גוט ארום צו גיין מיט קשיות: "וואויל איז דעם מענטש וואס האט נישט קיין שום קשיות אויפן אייבערשטן", ער גלייבט אז אלעס וואס גייט אריבער אויף אים איז נאר פאר זיין טובה.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#27 - סתם זאגן די ווערטער, איז דאס דען לימוד התורה?
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת נשא א', ג' סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


ליבער ברודער, הארציגער חבר, זיי זיך מקבל צו לערנען יעדן טאג די הייליגע תורה, מאך זיך א סדר צו לערנען יעדן טאג מקרא, משנה, גמרא און הלכה. ביים אנהייב וועסטו נאכנישט פארשטייין אלעס וואס דו לערנסט, דאך זאלסטו לערנען, זאלסט גורס זיין די ווערטער, זאג די ווערטער, ווייל דער זוהר הקדוש זאגט (קדושים פה:), ווען א מענטש לערנט תורה און ער פארשטייט נישט וואס ער לערנט, "וְהוּא בִּרְחִימוּתָא דְּאוֹרַיְיתָא, לָעֵי בָּהּ, וּמְגַּמְגֵּם בָּהּ בְּגִמְגוּמָא דְּלָא יָדַע", און פון גרויס ליבשאפט צו די תורה, לערנט ער ווייטער אפילו ער פארשטייט נאכנישט וואס ער לערנט; "כָּל מִלָּה וּמִלָּה סַלְּקָא", יעדעס ווארט תורה וואס ער לערנט גייט ארויף אויבן אין הימל, "וְקוּדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא חַדֵּי בְּהַהִיא מִלָּה", און דער אייבערשטער פרייט זיך מיט יעדע ווארט תורה, דער אייבערשטער נעמט די ווערטער און פלאנצט איין די ווערטער אויבן אין הימל ארום א טייך, און עס ווערט פון זיי גרויסע 'ערבות' ביימער, עיין שם.


ליבער ברודער, זע אז דיינע טעג און דיינע יארן זאלן דיר נישט אריבער גיין מיט גארנישט און מיט נישט; פארוואס זאלסטו נישט אנהייבן לערנען תורה? די תירוצים דיינע זענען נישט קיין אמת'ע תירוצים, און אז דו האסט נישט קיין חברותא, דו האסט נישט קיין מסגרת וכדומה - הייב אן פאר דיר אליין לערנען, און אז מען האט דיך צעקלאפט אין דיינע יונגע יארן, מען האט דיר אויפגעוויזן אז דו וועסט שוין מער קיינמאל נישט זיין א תלמיד חכם - איז דאס נישט קיין תירוץ אויף נישט צו לערנען. נעם א משניות און הייב אן מסכת ברכות, זאג די ווערטער פון די משנה הויך מיט א געשמאק און מיט א זיסקייט, זאג א משנה נאך א משנה, ביז דו וועסט ענדיגן די ערשטע פרק, נאכדעם הייב אן פרק ב, און אזוי גיי ווייטער ביז דו וועסט ענדיגן די ערשטע מסכתא, נאכדעם זאלסטו אנהייבן מסכת פאה; אזוי זאלסטו לערנען מסכתא נאך מסכתא, ביז דו וועסט ענדיגן סדר זרעים. נאכדעם זאלסטו גיין צו סדר מועד, ביז דו וועסט זוכה זיין צו ענדיגן ששה סדרי משנה, און אזוי זאלסטו טון מיט גמרא; הייב אן לערנען מסכת ברכות, לערן א בלאט נאך א בלאט, און אז דו פארשטייסט נישט - זאלסטו נישט ווערן צעבראכן, זאלסט בעטן און וויינען צום אייבערשטן עס זאל זיך עפענען פאר דיר דיינע אויגן און דיין פארשטאנד, דו זאלסט זוכה זיין צו פארשטיין די הייליגע תורה, און אז דו פארשטייסט נאכאלץ נישט - זאלסטו ווייטער זאגן די ווערטער ביז דו וועסט קומען צו פארשטיין.


עס קען זיך הערן אינטערעסאנט, סתם זאגן די ווערטער, איז דאס דען לימוד התורה? ליבער ברודער, ערשטנס זאלסטו וויסן אז יא, דאס אליין איז לימוד התורה; די הייליגע חכמים זאגן (עבודה זרה יט.): "לעולם ליגריס איניש", א מענטש זאל לערנען בגירסא, "ואף על גב דלא ידע מאי קאמר", אפילו ער פארשטייט נאכנישט דאס לערנען; און צווייטנס, דאס איז די וועג צו קומען צו פארשטיין, ווייל ווען מען איז מדקדק און מען וויל גלייך פארשטיין די טיפקייט פון יעדע ווארט תורה - טוט דאס מבלבל זיין דעם מענטש, און דאס קען אמאל צוברענגען אז מען זאל אפלאזן דאס לערנען, אבער אז מען לערנט מער אויפן שנעלן וועג, און אז מען פארשטייט נאכנישט אזוי קלאר גייט מען ווייטער, מען שטעלט זיך נישט אפ - דאס ברענגט א שטארקע חשק צו לערנען מער און מער, און דאס מאכט מען זאל פארשטיין דאס לערנען.


הייב שוין אן לערנען, קוק נישט אויף קיינעם, און זיי גרייט אז מען וועט דאס דיר אוועק מאכן, מענטשן וועלן שמייכלען, מען וועט לאכן וכו', אויך וועט מען זיך וועלן טענה'ען מיט דיר, ווייל אזוי גייט עס מיט יעדע זאך אין עבודת השם, ווי נאר א מענטש הייבט אן דינען דעם אייבערשטן מיט אן אמת דארף ער אריבער גיין די מניעה אז מען שפעט און מען לאכט פון אים, און טאקע דערפאר הייבט אן דער הייליגע שלחן ערוך אין די ערשטע סימן: "ולא יבוש מפני המלעיגים עליו בעבודת השם יתברך", מען זאל זיך נישט שעמען פון די וואס שפעטן אפ פון דינען דעם אייבערשטן; ווייל דאס איז די וויכטיגסטע הקדמה איידער מען הייבט אן לערנען שלחן ערוך, צו וויסן אז עס גייען זיין מענטשן וואס גייען פון אים שפעטן; דערפאר זאלסטו זיין שטארק נישט אפצולאזן דאס לערנען די הייליגע תורה, און ביז א קורצע צייט וועסטו זוכה זיין אז עס וועט זיך עפענען פאר דיר דיינע אויגן און דיין שכל, דו וועסט זוכה זיין צו פארשטיין דאס לערנען און ווערן א גרויסער צדיק.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#26 - א גוי בין איך נישט
אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נשא א', ב' סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


יעצט ווען עס קומט דער הייליגער יום טוב שבועות, זמן מתן תורתינו, מיר גייען זוכה זיין צו מקבל זיין די תורה פונדאסניי - זאלסטו זיך זייער פרייען, ווייל די גאנצע וועלט שטייט נאר בזכות וואס מיר האבן מקבל געווען די תורה. די הייליגע חכמים זאגן (שמות רבה מז, ד), וואלטן די אידן נישט מקבל געווען די תורה - וואלט דער אייבערשטער געמאכט אויס וועלט; קומט אויס אז היינט יום טוב שבועות, זמן מתן תורתינו - איז זייער א פרייליכע צייט, אז מיר האבן מקבל געווען די תורה און מיר האלטן די תורה, מיר זענען מחי' די גאנצע וועלט, א גאנץ יום טוב דארף מען זיין נאר פרייליך.


ליבער ברודער, יעצט אינעם יום טוב שבועות, זמן מתן תורתינו - זאלסטו זיך זייער פרייען, לאז זיך נישט צעברעכן, פריי זיך מיט 'שלא עשני גוי', א גוי בין איך נישט, איך בין א איד. די הייליגע חכמים זאגן (מדרש פליאה), גלייך ווען דער אייבערשטער האט אנגעהויבן זאגן די ערשטע דיבור: "אנכי ה' אלוקיך" - האט משה רבינו שוין אויסגעשריגן: "שלא עשני גוי"; ווייל דאס איז דאך די גרעסטע שמחה, אז מיר זענען אויסדערוועלט, מיר זענען דעם אייבערשטנ'ס קינדער; פון די שמחה קען מען נישט אראפפאלן, ווייל אפילו מען זעט זיך זייער ווייט, מען זעט זיך זייער געפאלן, מען לערנט נישט, מען דאווענט נישט, מען זעט נאר שלעכטס אין זיך, מען האט נישט מיט וואס צו זיין פרייליך - קען מען נאכאלץ זיין פרייליך מיט דעם אז מען איז נישט קיין גוי, און דאס איז נאך א טעם פארוואס מיר מאכן די ברכה יעדן טאג אז מיר זענען נישט קיין גוי, לכאורה וואלט ווען געווען ריכטיג צו זאגן א ברכה: "שעשני ישראל", אז מיר זענען אידן, וואס מאכט מען א פארקערטע ברכה, אז מיר זענען נישט קיין גוי? נאר דער יצר הרע זוכט אלע וועגן ווי אזוי צו צעקלאפן דעם מענטש און אים אויפווייזן אז ער איז שוין גארנישט ווערד, און פון אים וועט שוין גארנישט זיין; וואלט דער מענטש אריין אין א קטנות הדעת נישט צו מאכן די ברכה 'שעשני ישראל', ער וואלט זיך געקלאפט: 'בין איך דעם א איד? אזוי פירט זיך אויף א איד? קען איך דען מאכן די ברכה בשם ומלכות – 'שעשני ישראל'? איך בין נישט אזוי ווי מען דארף צו זיין'; דערפאר מאכן מיר די ברכה 'שלא עשני גוי' אז אפילו דער וואס איז גוט צעבראכן און ער האלט זיך פאר א גארנישט - קען אויך אויסשרייען: 'שלא עשני גוי, וואס זאל נאר זיין, א גוי בין איך נישט, איך בין באשאפן מזרע ישראל'; על כן ליבער ברודער זאלסטו זיך זייער פרייען מיט 'שלא עשני גוי', אז מיר זענען זוכה צו קבלת התורה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#25 - אלעס גייט מדה כנגד מדה
שמחה, אמונה, תפילה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת בהר בחקותי, כ"א אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


די וואך אין די פרשה, אויפן פסוק (ויקרא כה, כ-כא): "וְכִי תֹאמְרוּ מַה נֹּאכַל" וגו', "וְצִוִּיתִי אֶת בִּרְכָתִי" וגו', ברענגט דער הייליגער רבי ר' אלימלך זכותו יגן עלינו, פון זיין הייליגן ברודער רבי ר' זושא, אז מען האט קשיות אויפן אייבערשטן שטעלט מען אפ די שפע, און אז מען האט אמונה, מען גלייבט אז דער אייבערשטער געבט עסן, דער אייבערשטער געבט געלט - איז דא אלע ברכות און אלע ישועות; דארפן מיר זיך שטארקן און נישט האבן קיין קשיות אויפן אייבערשטן, אזוי וועט מען האבן א גוטע לעבן.


אז דו גייסט אריבער עפעס - זאלסטו זיך מאכן א חשבון הנפש וואס דו דארפסט פאררעכטן; צום ביישפיל אז דו גייסט אריבער חלישות הדעת - זאלסטו זיך בארעכענען אויב דו האסט איינעם גורם געווען חלישות הדעת, און אז איינער האט דיך פארשעמט זאלסטו טראכטן אויב דו האסט לעצטנס עפעס געזאגט פאר איינעם און יענעם פארשעמט; ווייל אלעס גייט מדה כנגד מדה, ווי אזוי מען פירט זיך מיט אנדערע - פירט מען זיך מיטן מענטש.


שבת זאלסטו נאר זיין פרייליך, בעט דעם אייבערשטן דו זאלסט זוכה זיין צו דעם; ווייל נאר מיט תפילה, מיט אסאך תפילה - קען מען זוכה זיין צו קומען צו שמחה, וואס ברענגט דעם מענטש צו די קדושה.


א פרייליכן שבת.