בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#864 - שלאג נישט אין שטוב די קינדער
חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת ויחי, י"ג טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שלאג נישט אין שטוב די קינדער, מען טאר נישט שלאגן, בפרט אום שבת קודש טאר מען נישט זיין בכעס. דער זוהר הקדוש זאגט (תקוני זוהר, תיקון מח) אויפן פסוק (שמות לה, ג): "לֹא תְבַעֲרוּ אֵשׁ בְּכֹל מֹשְׁבֹתֵיכֶם בְּיוֹם הַשַּׁבָּת", מען זאל נישט אנצינדן שבת קודש דעם אש הכעס; מען זאל זיך נישט כעס'ן שבת, זיך נישט קריגן שבת, נאר זיין פרייליך א גאנץ שבת.


שבת זאלסטו לערנען עצתו אמונה, דו וועסט באקומען חיזוק און שכל צו קענען אנגיין נאך א וואך מיט שלום בית, מיט חינוך הבנים און מיט זיך אליין, לערנען און דאווענען. לערן די בריוו, און ווען דו זעסט תפילות - זאלסטו דאס זאגן.


א פרייליכן שבת.

#863 - מאך א סיום מסכת זבחים פאר דיין משפחה
חינוך הילדים, לימוד התורה, דף גמרא

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


קומענדיגע וואך, מאנטאג פרשת וארא, זענען מיר מסיים מסכת זבחים; הלואי הייבסטו אויך אן לערנען יעדן טאג דעם בלאט גמרא, און עס זאל ווערן א חלק פון דיין טאג אזוי ווי אנטון תפילין, דו גייסט נישט שלאפן אן לערנען דעם בלאט גמרא, ווייל מוהרא"ש ברענגט פון דעם גרויסן גאון רבי שעפטיל זכר צדיק לברכה, דער זון פונעם של"ה הקדוש זכותו יגן עלינו, וואס ער שרייבט אין זיין צוואה (סוף ספר יש נוחלין, אות כה): "לערנען א בלאט גמרא יעדן טאג דארף זיין א חיוב פארן מענטש אזוי ווי אנטון תפילין יעדן טאג".


אז דו וועסט לערנען תורה, דו וועסט לערנען גמרא - וועסטו אלעס פאררעכטן, די תורה וועט דיך היטן, די תורה וועט זיך אננעמען פאר דיר. אזוי ווי די הייליגע חכמים זכרונם לברכה דערציילן (חגיגה טו:), אז די טאכטער פון אחר [- דער תנא וואס איז געווארן אן אפיקורס] איז געקומען צו רבינו הקדוש און זי האט אים געבעטן: "רֶבִּי, פַּרְנְסֵנִי", רבי געבט מיר עפעס עסן, האט רבינו הקדוש איר געפרעגט: וועמענ'ס טאכטער ביסטו? האט זי גענטפערט: "בִּתּוֹ שֶׁל אַחֵר אֲנִי", איך בין א טאכטער פן אחר, האט רבינו הקדוש געזאגט מיט וואונדער: "עֲדַיִן יֶשׁ מִזַּרְעוֹ בָּעוֹלָם?" ער האט נאך קינדער דא אויף די וועלט? עס שטייט דאך (איוב יח, יט): "לֹא נִין לוֹ וְלֹא נֶכֶד בְּעַמּוֹ וְאֵין שָׂרִיד בִּמְגוּרָיו", עס וועט נישט בלייבן קיין קינדער און אייניקלעך פון דעם רשע! האט זי זיך אנגערופן צו רבינו הקדוש און אים געבעטן: "זְכֹר לְתוֹרָתוֹ וְאַל תִּזְכֹּר מַעֲשָׂיו", איך בעט דעם רבי'ן זאל געדענקען די תורה וואס ער האט געלערנט און נישט געדענקען זיינע שלעכטע מעשים; ווען זי האט דאס ארויס געזאגט איז אראפגעקומען א פייער פון הימל און פארברענט דאס בענקל פון רבינו הקדוש, זיך אנצונעמען פאר אים, האט רבינו הקודש זייער געוויינט און געזאגט: "וּמַה לַמִתְגַנִין בָּהּ כָּךְ, לַמִשְׁתַּבְּחִין בָּהּ עַל אַחַת כַּמָּה וְכַמָּה", מה דאך ווען א רשע לערנט תורה קומט די תורה און נעמט זיך אן פאר אים, איז דאך אודאי און אודאי ווען א איד וואס גלייבט אינעם אייבערשטן לערנט תורה - וועט זיך זיכער די תורה אננעמען פאר אים.


בעט דיין ווייב זי זאל אנגרייטן פאר קומענדיגע וואך, מאנטאג נאכט פרשת וארא א סעודה ביי דיר אין שטוב, מאנטאג זענען מיר מסיים מסכת זבחים. מאך א סיום פאר דיין משפחה; דו מיט דיין ווייב מיט די קינדער, ברעג אריין אין שטוב א ליבשאפט צו תורה, דיינע קינדער זאלן זען אז תורה איז חשוב; מען רעדט אלץ פון געלט און פון שיינע קארס, יעצט זאלסטו רעדן פון לערנען גמרא, און שלעפ אריין דיינע עלטערע קינדער זיי זאלן אויך אנהייבן לערנען יעדן טאג גמרא, זיי זאלן אנהייבן מסכת מנחות, זאג זיי צו עפעס פארן לערנען תורה.


(אפילו דו האסט נאר געזאגט די ווערטער קענסטו אויך מסיים זיין, עס איז א געהעריגע סיום, בלי שום ספק).


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#862 - נישט זיך פארטיפן אין לערנען ביים שבת טיש
חינוך הילדים, שבת קודש, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ויחי, ט' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


ביי די סעודות שבת זאלסטו זיך נישט פארטיפן אין לערנען, זינג מיט דיינע קינדער זמירות שבת, און אז די קליינע קינדער זענען פארשפילט מיט זייערע שפילצייג – זאלסטו שמועסן מיט דיין ווייב, דערצייל איר שיינע זאכן פון די פרשה, מעשיות פון מדרשים, און וואס דו האסט געהערט ביי די ליל שישי שיעור, אבער פארטיף זיך נישט אין לערנען.


מוהרא"ש פלעגט לערנען א שטיקל פון ספר הקדוש נועם אלימלך; דאס קענסטו טון אבער נישט מער פון דעם.


מוהרא"ש פלעגט דערציילן פון אן אדם גדול וואס האט שפעטער געזאגט אז ער האט חרטה פארן לערנען ביי די סעודות שבת, ער וואלט זיך ווען געדארפט מער אראפלאזן צו זיין משפחה, צו די קינדער.


מיט די הקדמות פון רבי'ן, לויט ווי מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש קען מען פון אלע שמועסן, נייעס, וועלטליכע נייעס – מאכן כלים צו מקרב זיין מענטשן צום אייבערשטן, דורך אלעס מקשר זיין מיט אמונה און מיטן צדיק.


איך בין יעצט אויפן פליגער, איך פאר קיין ארץ ישראל מחזק זיין אנשי שלומינו און מתפלל זיין פאר אונז אלע.

#861 - נאכ'ן לעפל מוסר, באגיס זיי מיט א שיסל התחזקות
חינוך הילדים, ישיבה, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת ויגש, ה' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


בנוגע דעם בחור וכו', ערשטנ'ס עס איז נישט אזוי זיכער אז די מעשה איז בכלל וואר, צומאל קען א בחור מאכן א פאלשע מעשה אויף זיינ'ס א חבר אין ישיבה צוליב קנאה. את חטאי אני מזכיר היום, מיט יארן צוריק, ווען מוהרא"ש זכותו יגן עלינו האט נאך געלעבט, האב איך פארשיקט א בחור פון ישיבה, נאכדעם וואס איינער פון די בחורים זענען זיך געקומען באקלאגן, מיט טרערן אין די אויגן, אויף יענעם בחור, אז ער האט אים באצווינגען און געטון מיט אים מעשה תועבה רחמנא לצלן, ער האט אים געבינדן די הענט און די פיס און געטון וכו' וכו'; איך האב פארשיקט דעם בחור, נאכן הערן אזויפיל מאל פון מוהרא"ש ווי ער ווארנט מיך אז איך זאל אכטונג געבן אז אין ישיבה זאלן נישט זיין בחורים וואס לויפן נאך אנדערע בחורים וכו'.


די קומענדיגע דאנערשטאג נאכט נאכן שיעור, ווען מיר זענען געגאנגען שעפן חיות פון מוהרא"ש; דו האסט נישט קיין השגה, ווי שטארק מיר האבן ארויסגעקוקט א גאנצע וואך ווען וועט שוין זיין ליל שישי און מיר וועלן קענען נאכאמאל זיצן און הערן א שיעור פון מוהרא"ש; דאס האט אונז געגעבן פשוט לעבן און כח פאר נאך א וואך. און די וואכן וואס מוהרא"ש איז געווען אין ארץ ישראל, און עס איז נישט געווען קיין שיעור ליל שישי, איז אונז ממש געווען טינקל אין די אויגן.


נאכן שיעור ווען איך בין אריין צו מוהרא"ש, פרעגט מיך מוהרא"ש: "פארוואס האסטו פארשיקט דעם בחור?" האב איך דערציילט פאר מוהרא"ש די מעשה וואס דער אנדערער בחור האט מיר דערציילט, און ווי ער האט געוויינט מיט טרערן אז ער וויל זיין ערליך און דער בחור באצווינגט אים צו טון מיט אים עבירות. מוהרא"ש קוקט אויף מיר און פרעגט מיר: "ביסטו זיכער אז די מעשה איז אמת?" מוהרא"ש זאגט מיר: "נישט יעדע מאל ווען איינער דערצייילט א מעשה - איז דאס וואר"; מער פון דעם האב איך נישט געדארפט, איך האב גלייך צוריק גענומען דעם בחור אין ישיבה, און געלויבט דעם אייבערשטן, ביידע בחורים האבן חתונה געהאט און אויפגעשטעלט שיינע ערליכע אידישע שטיבער.


דאס זעלבע פרעג איך דיר: "ביסטו זיכער אז די מעשה איז אמת? נישט יעדע מאל ווען איינער דערציילט א מעשה איז דאס וואר".


צווייטנס, אפילו עס זאל יא זיין אמת די מעשה, אז דער בחור האט געזאגט פאר א צווייטן בחור ווי אזוי מען קען אויפזוכן שלעכטע זאכן צו קוקן, דארפסטו – אלס מחנך – אים ווייטער ליב האבן, און נאר אזוי וועסטו אים קענען מאכן פאר אן ערליכער איד.


רעד צו דיינע תלמידים אז מען זאל אכטונג געבן צו האבן ריינע אויגן, געב זיי א לעפל מוסר און נאכן געבן דעם לעפל מוסר באגיס זיי מיט א שיסל התחזקות, אז אפילו מען איז אראפגעפאלן אין קוקן עבירות, האט דער אייבערשטער נאכאלץ ליב דעם מענטש און מען קען נאך זיין א גרויסער צדיק מיט די עצות פון הייליגן רבי'ן; דורך גיין אין מקוה, זאגן תיקון הכללי און זאגן ח"י פרקים משניות. ווייל מוהרנ"ת האט אונז געזאגט: "פאר יעדע לעפל מוסר וואס מען געבט דעם מענטש דארף מען אים אנגיסן מיט א שיסל חיזוק", און דאס איז זייער וויכטיג פאר מחנכים; סיי מלמדים, מגידי שיעורים, לערערינס, מנהלים, מנהלת; ווען מען געבט א לעפל מוסר פאר א תלמיד, א תלמידה, דארף מען געדענקען פון מוהרנ"ת, אנצוגרייטן א שיסל חיזוק מיט ליבשאפט צו גיסן אויפן מענטש, ווייל דער סמ"ך מ"ם האלט אין איין צעקלאפן דעם מענטש אינערליך, ער מאכט אים שפירן ווי דער אייבערשטער האט אים שוין מער נישט ליב, ספעציעל, גייען די בני הנעורים אריבער די סארט געפילן, זיי שלאגן און האקן זייער נפש אז 'פון מיר וועט שוין סיי ווי גארנישט זיין, א צדיק וועל איך שוין זיכער נישט זיין, צוליב מיינע עבירות וואס איך האב שוין געטון'.


טייערער ליבער ..., דאס וואס דו האסט מיר געשריבן אינעם בריוו וכו' וכו', געדענקזשע וואס איך האב דיר געלערנט, אז די זעלבע מחשבה וואס דו האסט אויף א תלמיד, אז ער דארף דיך נישט, ער איז ברוגז אויף דיר און ער פירט מיט דיר א רוגזה, די זעלבע קטנות הדעת האט דער תלמיד, ער טראכט דאס זעלביגע, אז 'דער מגיד שיעור האט מיך נישט ליב, און דער מגיד שיעור איז ברוגז אויף מיר, און דער מגיד שיעור פירט מיט מיר א רוגזה'; ווען באמת איז דאס נישט אזוי, דער תלמיד שטייט און ווארט אויף א גוט ווארט פון דיר, ער שטייט און ווארט צו באקומען א ליבליכע שמייכל, און ער קען דאס נישט באקומען צוליב דעם וואס דו ביסט בקטנות הדעת.


גיי אביסל התבודדות, זוך זיך אויף א שטילע ווינקעלע, און דארט זאלסטו זיך אויסשמועסן מיטן הייליגן באשעפער, בעט אים: "הייליגער באשעפער, העלף מיר איך זאל זיין בגדלות המוחין, איך זאל קענען אויפהייבן אלע מיינע תלמידים, איך זאל זיי אלע ליב האבן, און איך זאל נישט גלייבן ווען מען רעדט צו מיר אויף זיי שלעכטס, העלף מיר איך זאל האבן חן ביי זייערע אויגן און זיי זאלן האבן חן אין מיינע אויגן, און ווען איך זע ווי א תלמיד בלאזט אויף מיר, זאל איך געדענקען אז דאס איז נישט ווייל ער איז מיך נישט גורס, איך זאל געדענקען אז דאס איז א סימן אז ער איז צעבראכן, דאס איז א סימן אז ער דארף פון מיר מער ליבשאפט און ווארעמקייט פון אנדערע".


איך דארף מקצר זיין, איך בין זייער פארנומען מיט די ארבעט.


לייג אוועק די בריוו ווייל דו וועסט דארפן די בריוו לימים הבאים.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#860 - נישט געזונט פאר קינדער צו קוקן אויפ'ן טעלעפאן
חינוך הילדים, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת ויגש, ה' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


אפילו דו קוקסט וואס דו קוקסט, אבער פאר דיינע קינדער זאלסטו גארנישט ווייזן; עס איז נישט געזונט פאר קינדער צו קוקן אויפן טעלעפאן, טו עס נישט; פאלג מיך, איך מיין נישט דיין שלעכטס, איך וויל דו זאלסט האבן געזונטע קינדער.


נעם א משניות, זאג פרקים משניות, און בעט דעם אייבערשטן ער זאל דיך ארויסנעמען פון די טומאה, פון די קליפות, פון די זוהמה פון קוקן עבירות. זאגן משניות וועט דיר העלפן; ווייל אפילו אין שאול תחתית, אפילו אין די דיוטא התחתונה - גייט די תורה דארט אראפ און שלעפט ארויס דעם מענטש פון דארט.


הלואי וועסטו מיך אויסהערן, הלואי וועסטו מיך פאלגן; וואס נאך קען איך טון דו זאלסט נישט צוגרונד לייגן דיינע אייגענע קינדער, דיין אייגענע שטוב? עס איז גענוג שווער דאס לעבן אן דעם טעלעפאן, אן דעם קאמפיוטער, די קינדער גייען שוין אריבער שווערע נסיונות אן דעם, וואס דארף מען זיי יונגערהייט געבן די ביטערע טעם פון קוקן, השם ישמרינו...


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#859 - מחנך זיין די קינדער צו האבן א מורה דרך
חינוך הילדים, מורה דרך

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת ויגש, ד' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


בנוגע וואס דיין ווייב זאגט דיר אז ענק זענען נאכנישט געקומען קיינמאל רעדן, פרעגן וכו', און דו זאגסט אז דו ווייסט נישט וואס איז דא צו קומען רעדן, פרעגן, דו ווייסט אלעס אליינס; דו פרעגסט וואס איז ריכטיג.


עס איז יא ריכטיג צו גיין פרעגן, רעדן, זיך געזעגענען וכו'; און נאך מער איז דאס וויכטיג פאר די קינדער, ווייל אז דו פאר דיר ווייסט אליינס וואס איז ריכטיג צו טון און ווי אזוי זיך צו פירן, ווער זאגט אז אלע דיינע קינדער וועלן אויך אלעס וויסן? אפשר וועט זיין איינער פון זיי וואס וועלן יא דארפן פרעגן? אזוי ווי דיינע ברידער וואס אלע פון זיי גייט נישט אריבער א וואך אן קיין פראגעס, און אז זיי וועלן באקומען א חינוך פון די עלטערן אז מען גייט צו א מורה דרך פרעגן, אז זיי וועלן הערן אין שטוב אז אלעס פרעגט מען וועט זיי זיין גרינגער דאס גיין פרעגן און דאס נאכגיין ערליכע אידן.


איך האב נאך אסאך צו שרייבן אין דעם ענין, אז די קינדער ביי אונז אין די מוסד וואס קומען פון שטיבער ווי די עלטערן זענען געווען ביי מוהרא"ש קענען ווייניגער מקבל זיין ווי די קינדער וואס קומען פון משפחות פון די פרעמד; ווייל ווען די קינדער קומען אהיים צוקאכט און צופייערט "דער ראש ישיבה האט געזאגט מען זאל גיין בצניעות", "דער ראש ישיבה האט געזאגט מען זאל וואשן נעגל וואסער"; די משפחות וואס ווייסן אלעס אליין – באקומען די קינדער אן אומדירעקטע געפיל אז עס איז נישט אזוי אינטערעסאנט, ווייל מיר זענען דאך געווען ביי מוהרא"ש וכו'.


הכלל, א מענטש דארף אלעס מאכן דאס בעסטע פאר די חינוך הבנים והבנות, זיי זאגן און חזר'ן און נישט אפלאזן זיי צו לערנען אז מען דארף האבן א מורה דרך אין לעבן, מען קען נישט אליין, מען ווייסט נישט אליין, און זיי העלפן פרעגן א מורה דרך, אזוי וועלן זיי וואקסן הייליג און ערליך.

#858 - רעדן יעדן טאג מיט די חתונה געהאטע קינדער
חינוך הילדים, נקודות טובות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת מקץ, כ"ד כסליו, ערב חנוכה, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


זיי זיך מחזק, און אויך זאלסטו מחזק זיין דיין ווייב, צו רעדן יעדן טאג מיט דיינע קינדער, און די חתונה געהאטע קינדער וואס רופן נישט – זאלן ענק זיי רופן, ווייל נישט אלע קינדער געדענקען די חשיבות פון רופן עלטערן און קומען באזוכן די עלטערן; דארפן די עלטערן זיי רופן, נישט זיך אויפעסן וכו' וכו'.


אויך זאלסטו זיך שטארקן און אויך מחזק זיין דיין ווייב צו קוקן גוט אויף די זין און טעכטער, איידעמער און שנירן; מען מוז קוקן גוט אויף די קינדער און האבן אסאך סבלנות, ווייל אז עלטערן קוקן גוט אויף זייערע קינדער ווערן די קינדער גוט, און דאס מאכט די קינדער זאלן זיך שפירן באקוועם צו קומען צו די עלטערן, זיך דרייען ביי די עלטערן, און נישט זוכן צו פאשען אין נישט גוטע פלעצער.


ליבער ברודער, די גאס ציט זיך זייער צו לינקס, די נסיונות ווערן שווערער און שווערער, בעיקר פאר די בני הנעורים; מוזן די עלטערן פארקוקן וכו', און נאר מאכן אן עסק פון דאס גוטס, און אזוי איז מען זוכה צו נחת.


דאס איז דעם רבינ'ס דיבורים געבויט אויף די תורה אין סימן רפ"ב, דאס איז פון די יסודות אין חסידות ברסלב, אז דורך קוקן גוט אויף אנדערע – מאכט מען זיי גוט.

#857 - גיין מיט די ווייב צו א משפחה שבת
חינוך הילדים, שבת קודש, משפחה

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת וישב, י"ט כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


אז דיין ווייב וויל גיין שבת אין מירון מיט משפחה - פארוואס זאלסטו נישט גיין? דאס איז נישט סותר וואס מיר רעדן כסדר, ווייל דאס וואס דו הערסט ביי די שיעורים אז שבת איז גוט צו זיין אין שטוב - דאס איז געזאגט געווארן פאר דיר, פאר דיין מח, דו זאלסט וויסן וואס איז ריכטיג צו טון, דו זאלסט נישט זוכן צו לויפן וכו'; אבער אז דיין ווייב וויל גיין - אודאי זאלסטו גיין מיט איר.


אודאי איז דאס בעסטע און דאס געזונטסטע צו זיין אין שטוב שבת, עס איז געזונט פאר יעדן; פאר די עלטערן און פאר די קינדער, אבער אז די ווייב וויל אמאל גיין א שבת, ובפרט קיין מירון - וואלסטו יא געדארפט גיין, וואלטן ביידע פארדינט; זי וואלט געווען פרייליך צו זיין מיט איר משפחה, און דו וואלסט געקענט זיצן אין די מערה לערנען תיקונים און זאגן תהלים און זיך מתבודד זיין וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#856 - רעד צו דיינע טעכטער פון זיך אפשערן די האר נאך די חתונה
חינוך הילדים, חנוכה, שערן די האר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת מקץ, כ"ד כסליו, ערב חנוכה, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


ביי די חנוכה לעכט זאלסטו רעדן צו דיינע קינדער, דיינע טעכטער - פון דאס גרויסקייט פון זיך אפשערן די האר נאך די חתונה, יעצט ווען זיי זענען נאך קליין - זאלסטו רעדן צו זיי, און יעצט ווען דו זיצט ביי די מנורה, ביי די הייליגע לעכט זאלסט שמועסן מיט זיי, דערצייל זיי ווי שיין עס איז ווען מען פאלגט א צדיק און די ברכות וואס מען איז זוכה צו באקומען אז מען שערט זיך אפ די האר.


אויך זאלסטו בעטן ביי די לעכט: "הייליגער באשעפער העלף מיר מיינע טעכטער, מיינע דורות - זאלן אלע זיין הייליג, אלע זאלן גיין בדרך צדיקים, אלע זאלן זיך אפשערן די האר נאך די חתונה מיט שמחה, און זיך נישט לאזן פארפירן פון די בייזע ווינטן וואס בלאזן ביי אידישע קינדער"; ווייל מיר האבן אזויפיל געהערט פון מוהרא"ש די ווערטער פון זוהר אז אין דעם שטוב וואו מען שערט זיך נישט וועט הערשן עניות און דחקות, פון דעם שטוב וועט שוין קיין גוטע קינדער נישט ארויסקומען, אין דעם שטוב וועט נישט זיין קיין ברכה וכו' וכו'. דער זוהר הקדוש זאגט (נשא קכה:): 'תּוּנְבָא לֵיתֵי' א קללה זאל קומען, 'עַל הַהוּא בַּר נָשׁ' אויף דעם מענטש, 'דְּשָׁבַק לְאִנְתְּתֵיהּ' וואס לאזט זיין ווייב, 'דְּתִתְחַזֵי מִשַׂעֲרָא דְּרֵישָׁה לְבַר' אז איר האר פון קאפ זאל זיך ארויסזען. 'וְדָא הוּא חַד מֵאִינּוּן צְנִיעוּתָא דְּבֵיתָה' דאס איז פון די יסודות פון א אידישע שטוב, אז מען זאל נישט זען די האר פון די פרוי. 'וְאִתְּתָא דַּאֲפִּיקַת מִשַׂעֲרָא דְּרֵישָׁה לְבַר' און א פרוי וואס גייט מיט אויפגעדעקטע האר, 'לְאִתְתַּקְּנָא בֵּיהּ' זיך שיין צו מאכן, 'גָּרִים מִסְכְּנוּתָא לְבֵיתָא' איז זי גורם אז עס זאל זיין ארעמקייט אין שטוב, 'וְגָרִים לִבְנָהָא דְּלָא יִתְחַשְּׁבוּן בְּדָרָא' און זי איז גורם אז אירע קינדער וועלן נישט מצליח זיין און זיי וועלן נישט זיין חשוב, 'וְגָרִים מִלָּה אַחֲרָא דְּשַׁרְיָא בְּבֵיתָא' אזוי אויך איז זי גורם אז דער סמ"ך מ"ם און די נישט גוטע זאלן זיך געפינען אין איר שטוב, 'מַאן גָּרִים דָּא' ווער איז דאס אלעס גורם? 'הַהוּא שַׂעֲרָא דְּאִתְחֲזֵי מֵרֵישָׁהּ לְבַר' די פרוי וואס איר האר זעט זיך ארויס.


ביי די לעכט זאלסטו זיך אויסוויינען צום אייבערשטן אז דיין ווייב און דיינע דורות זאלן האבן אמונת חכמים, פאלגן די צדיקים; אז מען פאלגט און מען גייט אין די וועגן פון צדיקים דערלייגט מען נישט, מען שפארט זיך איין אזויפיל פראבלעמען, מוהרא"ש זכרונו לברכה פלעגט שטענדיג זאגן: "מען וואלט געקענט איינשפארן אסאך צרות און יסורים וועגן דאס ביסל האר, אבער וואס זאל מען טון אז מענטשן זענען ענדערש גרייט צו ליידן ווי זיך אפשערן".


עס זענען דא וואס זאגן אז ענדערש זאל מען גיין מיט א טיכל און מיט די אייגענע האר ווי צו גיין מיט א שייטל, אבער אלע צדיקים פונעם פריערדיגן דור האבן געזאגט: "ענדערש גיין א שייטל און זיך אפשערן, ווי איידער גיין מיט צען טיכלעך און גיין מיט די אייגענע האר".


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א פרייליכן חנוכה.

#855 - כאפ זיך אן אין צוויי שטריקן נישט אראפצופאלן
שמחה, חינוך הילדים, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת וישב, י"ז כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


כאפ זיך אן אין די צוויי שטריקן וואס דער רבי געבט אונז נישט אראפצופאלן פונעם שמאלן בריק. דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן מח): "דַע, שֶׁהָאָדָם צָרִיךְ לַעֲבֹר עַל גֶּשֶׁר צַר מְאֹד מְאֹד", די וועלט איז ווי א שמאלער בריק, מען דארף אריבער גיין זייער א שמאלער בריק, "וְהַכְּלָל וְהָעִקָּר שֶׁלֹּא יִתְפַּחֵד כְּלָל", דער עיקר איז מען זאל נישט מורא האבן; און מוהרא"ש זאגט, אז אנשי שלומינו זאגן, דער רבי געבט אונז צוויי שטריקן אין וואס זיך אנצוכאפן נישט אראפצופאלן פונעם שמאלן בריק.


די צוויי שטריקן זענען 'שמחה' און 'התבודדות'; און נאר אז מען כאפט זיך אן אין די שטריק - פאלט מען נישט. אז מען איז פרייליך, מען פאלגט דעם רבי'ן וואס האט אונז געזאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן כד): "מִצְוָה גְּדוֹלָה לִהְיוֹת בְּשִׂמְחָה תָּמִיד", עס איז א גרויסע מצוה צו זיין שטענדיג פרייליך, "וּלְהִתְגַּבֵּר לְהַרְחִיק הָעַצְבוּת וְהַמָּרָה שְׁחֹרָה בְּכָל כֹּחוֹ", און זיך שטארקן מיט אלע כוחות נישט צו זיין דעפרעסט. און אויך אז מען פאלגט דעם רבי'ן, מען גייט יעדן טאג אביסל שמועסן מיטן אייבערשטן.


געב אכטונג אויף די איידלקייט פון דיין שטוב, זע אז דיין ווייב און דיינע טעכטער זאלן גיין אנגעטון צניעות'דיג, איידעלע קליידער און איידל זיך אויפפירן, זיי זאלן האבן נאר די איידלסטע חבר'טעס, ווייל חברים האבן זייער א שטארקע השפעה. אויך דו זאלסט האבן איידעלע חברים; ווייל אפילו א רשע, אויב וועט ער האבן גוטע חברים, ערליכע חברים - וועט ער ווערן אויס רשע. און אויך א צדיק, אויב וועט ער זיך דרייען מיט נישט ערליכע מענטשן - וועט ער מיט די צייט ווערן נאכגעשלעפט נאך זיי.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#854 - א קינד ווי אלע קינדער, קען אויסוואקסן גאר גרויס
חינוך הילדים, משלי

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויצא, ה' כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


ביים לערנען משלי האב איך געטראכט, עס קען זיין דאס איז פשט, עס שטייט אין פסוק (משלי ד, ג): "כִּי בֵן הָיִיתִי לְאָבִי", א באליבטער זון בין איך געווען צו מיין פאטער, "רַךְ", געצערטלט, "וְיָחִיד לִפְנֵי אִמִּי", און איינציג פאר מיין מאמע; דער רבי זאגט, מען זאל נישט מיינען אז דאס וואס ער האט זוכה געווען צו מדריגות גדולות איז וויל ער איז אן אייניקל פון בעל שם טוב, אדער מצד זיין הייליגע נשמה, און דער וואס האט נישט קיין יחוס וכו' – קען נישט זוכה זיין צו ווערן א גרויסער צדיק; דאס איז א טעות, ווייל יעדער איינער קען צו דעם זוכה זיין, און ער האט זוכה געווען צו אלע מדריגות דורך יגיעות וטרחות, ער האט זיך געפלאגט און געהארעוועט זייער אסאך.


דאס זאגט אונז דער פסוק, מען זאל נישט מיינען אז די הייליגע צדיקים זענען געבוירן צדיקים, זיי האבן נישט געהאט קיין שווערע ביטערע נסיונות, "כִּי בֵן הָיִיתִי לְאָבִי", איך בין געווען א באליבט קינד, "רַךְ", צארט, "וְיָחִיד לִפְנֵי אִמִּי", און איינציג פאר מיין מוטער, איך בין געווען א קינד ווי אלע קינדער, און איך האב געהאט נסיונות אזוי ווי אלע, נאר איך האב זיך געשטארקט און אסאך געהארעוועט; און יעדער איינער וואס וועט הארעווען, יעדער וואס וועט נישט אפלאזן די גוטע ווילן – וועט זוכה זיין צו ווערן א גרויסע צדיק, והבן למעשה.


עוד יש לומר, אז מען גייט ארום מיט די מחשבה "כִּי בֵן הָיִיתִי לְאָבִי", אז מען איז א באליבט קינד פארן טאטן אין הימל, מען לעבט מיט די מחשבה אז אפילו וואס עס זאל נאר זיין מיט מיר האט מיך דער אייבערשטער ליב - איז מען זוכה צו ווערן א גרויסער צדיק, "רַךְ וְיָחִיד לִפְנֵי אִמִּי", איינציג פאר מיין מאמע; דאס מיינט מען כנסת ישראל, והבן למעשה.

#853 - ווען די קינדער זענען קליין, רעד צו זיי פון קדושה
קדושה, חינוך הילדים, חנוכה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת וישב, י"ז כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


בנוגע וכו'; רעד צו דיינע קינדער פון קדושה, און אז עס העלפט נישט – זאלסטו נאכאמאל רעדן, און אז עס העלפט נישט – זאלסטו רעדן מער שטרענג, און אז עס פעלט אויס – זאלסטו געבן א פעטשעלע; יעצט איז די צייט, ווען די קינדער זענען קליין דארף מען זיי מחנך זיין צו זיין איידל און הייליג, זיך נישט אויפדעקן די קליידער און נישט אנרירן, נישט זיך צו שפילן וכו' וכו'.


אויך זאלסטו נאכקוקן דיינע קינדער מיט וועם זיי חבר'ן זיך, און אויך שבת ווען דו ברענגסט זיי אין שול זאלסטו זיי נאכקוקן אויב זיי שפילן איידל, נישט לאזן אויף הפקר. מוהרא"ש זאגט, דאס איז פשט וואס דער רבי זאגט (ספר המדות אות בנים, סימן נד): "עַל יְדֵי חֲנוּכָּה וְנֵר שַׁבָּת הֲוֵי לֵהּ בָּנִים תַּלְמִידֵי חֲכָמִים", דורך שבת לעכט האט מען קינדער תלמידי חכמים, אז די הייליגע חכמים זאגן (פסחים ז:): "חִפּוּשׂ מִנֵּרוֹת, וְנֵרוֹת מִנֵּר", אז מען לערנט ארויס בודק חמץ זיין פון נרות, עיין שם; דאס זאגט דער רבי, דער וואס קוקט נאך זיינע קינדער שבת ביים דאווענען, שבת נאכמיטאג וכו' – וועלן די קינדער זיין ערליך.


קומענדיגע וואך איז חנוכה, זאלסטו בעטן ביי די לעכט אז דיינע קינדער זאלן זיין הייליג און ריין.

#852 - פארהער נישט דיינע קינדער
מקוה, שמחה, חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת וישלח, ט"ו כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שבת אינדערפרי זאלסטו גיין אין מקוה; אפילו עס איז דיר שווער, און אפילו דו ביסט נישט אזוי מקפיד דורכן וואך צו גיין אין מקוה יעדן טאג - זאלסטו שבת זיך מוסר נפש זיין אויף מקוה.


שבת זאלסטו זיין זייער פרייליך, דער רבי האט זייער אסאך גערעדט פון זיין פרייליך שבת. איינמאל פרייטאג צו נאכטס איז רבי נתן געווען ביים רבי'ן, דער רבי האט אים געפרעגט: "הַאַתָּה שָׂמֵחַ בְּשַׁבָּת", ביסט פרייליך שבת? האט רבי נתן געענטפערט: "איך ווער אסאך מאל זייער ערנסט", האט אים דער רבי געזאגט: "לֹא כָּךְ הוּא, הָעִקָּר הוּא שִׂמְחָה", שבת דארף מען זיין נאר פרייליך. דעמאלט האט דער רבי געזאגט די תורה (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז): "צָרִיךְ לִזָּהֵר מְאֹד לִהְיוֹת שָׂמֵחַ וְטוֹב לֵב בְּשַׁבָּת", שבת דארף מען זיין זייער פרייליך און גוטמוטיג, "כִּי מַעֲלוֹת וּקְדֻשּׁוֹת שַׁבָּת גְּדוֹלָה וִיקָרָה מְאֹד", ווייל שבת איז זייער הייליג און זייער טייער, עיין שם.


פארהער נישט דיינע קינדער; קענסט איבער גיין די לימודים וואס זיי לערנען אין חדר, קענסט מיט זיי שמועסן, קענסט זיי העלפן פארשטיין דאס לערנען - אבער נישט זיך אוועק זעצן על דעת פארהערן, און זיי כאפן אויב זיי קענען אדער נישט; אזוי איז יצא שכרו בהפסדו, איז שוין ענדערש נישט.


א פרייליכן שבת.

#851 - צעפליקטע נשמות קומען פון שטיבער וואו עלטערן קריגן זיך
חינוך הילדים, שלום בית

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת וישלח, י"ד כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שריי נישט אין שטוב, שריי נישט אויף דיין ווייב; אז מען שרייט אויף די ווייב, מען כעס'ט זיך - טרייבט מען ארויס די שכינה פון שטוב. א ברסלב'ער חסיד דארף רעדן שיין צו די ווייב, ווייל דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רסג), אז מען דארף רחמנות האבן אויף די ווייב, מען דארף רעדן שיין צו איר און איר האלטן טייער.


איך זיץ מיט קינדער און מיט בחורים שוין איבער צוואנציג יאר, איין זאך קען איך דיר זאגן, די צעפליקטע נשמות קומען פון שטיבער וואו עלטערן זענען זיך נישט מכבד איינער דעם צווייטן, און די געזונטע נפשות, די קינדער וואס זענען הונדערט פראצענט גייסטיש געזונט - די קומען פון די פרייליכע שטיבער וואו טאטע מאמע רעדן שיין איינער צום צווייטן, מיט דרך ארץ.


אז דיין ווייב רעדט נישט שיין צו דיר - האט דאס אויך מיט דיר; דו רעד צו איר מיט דרך ארץ, דו פיר זיך מיט הכנעה - וועט זי מיט די צייט רעדן צו דיר שיין. ווייל שלמה המלך זאגט (משלי כז, יט): "כַּמַּיִם הַפָּנִים לַפָּנִים", אזוי ווי ווען מען קוקט אין וואסער שפיגלט מען זיך דערין, אז מען האט א שמייכלדיגע פנים זעט מען אין די וואסער א שמייכל, און אז מען האט א זויערע פנים זעט מען אין די וואסער א זויערע פנים - "כֵּן לֵב הָאָדָם לָאָדָם", אזוי אויך מאן און ווייב; ווען איינער שמייכלט צום צווייטן וועט דער צווייטער צוריק שמייכלען.


זוך נישט צו זיין גערעכט, זוך נישט אויסצופירן, זוך נאר איין זאך - עס זאל זיין שלום בית, די קינדער זאלן נישט ווערן צעריסן פון דיר, געב פאר דיינע קינדער א געזונטע זעל. בייג זיך אראפ, בייג איין די גאווה, "גָּחִין וְתִּלְחוֹשׁ לָהּ" - זאגן אונז די הייליגע חכמים (בבא מציעא נט:), בייג זיך אראפ צו איר - וועט זיין שלום אין שטוב.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#850 - דערנענטערן צום אייבערשטן מיט'ן סייבער טראק
חינוך הילדים, קאר

בעזרת ה' יתברך - ליל שישי פרשת תולדות, ראש חודש כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


נעכטן בין איך געווען אין שטעטל איך בין געווען אין מלמדים שטיבל, די מלמדים האבן מיר געפרעגט וואס איז ריכטיג ווען די קינדער זענען אזוי פארקאכט מיטן רעדן פון נייע סארט קארס; יעצט רעדן זיי פון די 'סייבער טראק', און אזוי ווי איינע פון די משפחות אין שטעטל האבן געקויפט די סארט פיק-אפ טראק, א 'סייבער טראק', און די קינדער רעדן פון דעם און מען חלומ'ט פון דעם, פרעגן זיי וואס איז די ריכטיגע צוגאנג וואס מלמדים זאלן טון?


איך האב זיי געזאגט אז איך זע נישט די פראבלעם פון דעם, וואס איז שלעכט אז איינער קויפט זיך אזא טראק צי אזא טראק, און אז די קינדער זענען פארקאכט פאר דעם, וואס איז שלעכט? דער עיקר זאלן זיי רעדן צו די קינדער פון רעדן צום אייבערשטן און פון גוטע מידות, זיי זאגן: "אז דו וועסט האבן א סייבער טראק זאלסטו זיך אפשטעלן געבן א היטש פאר א איד, און אז דו זיצט אין דיין סייבער טראק זאלסטו דארט זינגען צום אייבערשטן".


יעצט טראכט איך, אויב עס איז יא אזוי, אז די קינדער זענען אזוי צוקאכט פון דעם, אפשר קען מען מיט דעם זיי מאכן לערנען און דאווענען, אפשר זאלן ענק מאכן א פראגראם אז די אלע קינדער וואס פירן זיך מיט דרך ארץ גייען אריין אין א גורל צו קענען זיצן אינעם סייבער טראק, ארום פארן די שטעטל דערמיט. אדער פרעגן דעם אינגערמאן אויב מען קען אמאל קומען אין חדר מיט די סייבער טראק און ווייזן פאר די קינדער וואס דאווענען שיין אדער די קינדער וואס פאלגן - זיי זאלן קענען זיצן אינעווייניג; נעם די זאך אין וואס די קינדער זענען פארקאכט און מיט דעם ברענג זיי צום אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#849 - נישט צעמישן די קינדער פון אנדערע סארט שטיבער
חינוך הילדים, שערן די האר

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת תולדות, כ"ו מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי', לערערין אין בית פיגא, ירושלים


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


ווען איר רעדט אין כיתה צו די קינדער פון דאס גרויסקייט פון זיך אפשערן נאך די חתונה און עס זענען דא תלמידות אין כיתה וואס די עלטערן שערן זיך נישט אפ, זאלט איר אכטונג געבן ווי אזוי איר רעדט, נאר רעדן דאס גרויסקייט און דאס שיינקייט דערפון, נישט רעדן שארף, נישט וויי טון און נישט צעמישן די קינדער פון די שטיבער, זיי נישט וויי טון און דערשרעקן.


ווען איך בין געווען א מלמד האב איך אין אנהייב, אין די ערשטע טעג – גוט אויסגעפרעגט די תלמידים ווער זייערע עלטערן זענען, וואו זיי געהערן, וואו זיי דאווענען, ווער זענען די זיידעס פון אלע זייטן; כדי צו וויסן ווי אזוי צו רעדן און וואס נישט צו רעדן, ווייל אמאל קען מען איינעם וויי טון אומווילנדיג.


רעדט פון דאס גרויסקייט פון צניעות, פון דאס גרויסקייט פון זיך אפשערן, פון די ברכות וואס מען באקומט; אזוי וועלן דאס די תלמידות אננעמען.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#848 - די אמונה וואס ווערט אריינגעבאקן אין די קינדער
חינוך הילדים, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ויצא, ד' כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


וויפיל דארפן מיר דאנקען דעם אייבערשטן אז מיר ווייסן פון רבי'ן וואס ברענגט אריין אין אונז א קלארע לויטערע אמונה, און וויפיל דארפן מיר דאנקען אז מיר האבן מוסדות פון רבי'ן וואו אונזערע קינדער ווייקן זיך מיט אמונה, ווי מוהרא"ש פלעגט אנרופן קהילת היכל הקודש 'א גרינהאו"ז פון אמונה', וואו מען רעדט נאכאמאל און נאכאמאל פון אמונה, אלעס דרייט זיך ארום פון אמונה.


איך וויל דיר דערציילן א מעשה וואס איך האב יעצט געהערט פון א טאטע וואס זיין זון לערנט ביי אונז אין חדר, ער דערציילט אז זיינע קינדער זענען יעצט ביי זיין שוויגער אינדערהיים, ווייל זיין ווייב איז א קימפעטארין. זיין שוועגערין א מיידל דערציילט היינט פאר זיין ווייב אז אינמיטן די נאכט מוצאי שבת האט זי געהערט וויינען, זי איז צוגעגאנגען און געהערט אז איינער וויינט אין בית הכסא, זי הערט ווי זיין זון וויינט און זאגט: "אייבערשטער העלף מיר, געב מיר אן עצה, איך ווייס נישט וואס צו טון, וואס זאל איך טון? אלע שלאפן און איך קען נישט ארויסגיין..."; בקיצור, עס האט פאסירט וכו' און עס האט שמוציג געמאכט זיינע נאכט קליידער, און ער האט נישט געהאט מיט וואס ארויסצוגיין פון בית הכסא, אנשטאט צו אויפוועקן די גאנצע שטוב האט ער פשוט גערעדט צום אייבערשטן און געבעטן הילף.


ווי נעמט א קינד אזא השגה, צו שמועסן מיטן אייבערשטן אזוי ווי מען שמועסט מיט א חבר? דאס הערט ער נאכאנאנד אין חדר, וואו מען באקט אריין אין די קינדער א קלארע לויטערע אמונה בתמימות ופשיטות; וואס איז דא צו זאגן? איין ווארט, "אשרינו מה טוב חלקינו!" אפילו די בילד איז נישט די בילד וואס איז דא ביי אנדערע, אבער די אמונה וואס ווערט איינגעבאקן - איז זייער קלאר און לויטער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#847 - עס לוינט דאס זיך אפגעבן מיט קינדער
חינוך הילדים, שבת קודש, ערב שבת

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת חיי שרה, מברכין החודש, כ"ג מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מאך פרייליכע סעודות, זינג און טאנץ מיט דיינע קינדער, ביי די סעודות זאלסטו זינגען פרייליכע ניגונים, דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז), שבת דארף מען זיין זייער פרייליך.


ביי די סעודה זאלסטו זיך היטן פון קנאת המלאכים, פון זיך אויפרעגן, פון ווערן בכעס חס ושלום, היט זיך פון כעס און פון מחלוקת. ווען עס קומט פרייטאג צו נאכטס זענען די מלאכים מקנא דעם מענטש און זיי זוכן אים אראפ צו ווארפן אין מחלוקת, אין כעס; געב זיך אכטונג, בעט דעם אייבערשטן: "הייליגער באשעפער איך וויל זיין פרייליך שבת, הייליגער באשעפער העלף מיר איך זאל זיך גארנישט אויפרעגן שבת".


נעם דיינע קינדער אין מקוה, נעם זיי אין א צייט וואס עס איז נישט אזוי איבערגעפילט. לערן זיי אויס צניעות און קדושה, לערן זיי אויס ווי אזוי מען טוט זיך אויס און ווי אזוי מען טוט זיך אן; ביים אויסטון הייבט מען אן פון די שיך און מען גייט אויף ארויף, און ביים אנטון הייבט מען אן פון אויבן אראפ. עס לוינט די אינוועסטמענט, עס לוינט דאס זיך אפגעבן מיט קינדער, שפעטער האט מען נאר נחת.


ברען אפ די לעכט, ווארט נישט אויף די לעצטע מינוט, טו עס שוין פרייטאג אינדערפרי, און ביים אנגרייטן די לעכט און ביים אפברענען די לעכט זאלסטו בעטן פאר דיינע קינדער זיי זאלן אלע זיין ערליכע אידן, זיי זאלן לערנען און דאווענען און טון מצוות ומעשים טובים.


ווען דיין ווייב צינד די לעכט זאלסטו זיין אין שטוב, זאלסט דעמאלט זאגן שיר השירים בקול, און טו זיך פארבענקען צום אייבערשטן ביי די זיסע פסוקים פון (שיר השירים א, ד): "מָשְׁכֵנִי אַחֲרֶיךָ נָּרוּצָה", הייליגער באשעפער צי מיך צו דיר, העלף מיר, איך וויל אזוי שטארק נאר לויפן צו דיר, טון דיין ווילן, "שְׁחוֹרָה אֲנִי", איך זע טאקע אויס ווי איך זע אויס, אבער רבונו של עולם – "וְנָאוָה", איך בין שיין ווייל איך טו מצוות (שם, ה), בעט איך דיר, "אַל תִּרְאוּנִי שֶׁאֲנִי שְׁחַרְחֹרֶת", קוק נישט אויף מיר אז איך בין אזוי פארשווארצט, וואס זאל איך טון, איך האב א ברענעדיגע יצר הרע, "שֶׁשֱּׁזָפַתְנִי הַשָּׁמֶשׁ", דער יצר הרע ברענט אין מיר אזוי ווי די ברענעדיגע זון, "בְּנֵי אִמִּי נִחֲרוּ בִי", איך בין אויסגעמישט מיט די פעלקער און דאס מאכט מיך פארשווארצט (שם, ו), אוי ווי זיס און ווי בענקעדיג איז דאס זאגן שיר השירים פרייטאג פאר נאכטס.


א פרייליכן שבת.

#846 - חלישות הדעת און בלבולים, און ווייטער אנגיין
חינוך הילדים, התחזקות, חלישות הדעת

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תולדות, כ"ה מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


יעצט מיט אלע חלישות הדעת און בלבולים און מיט אלע שוועריקייטן וואס דו גייסט אריבער, יעצט איז דאס שיינקייט דיינע, ווי דו גייסט אן מיט דאווענען און לערנען, ווייל ווען אלעס איז גוט, מען האט נישט קיין בלבולים, מען האט נישט קיין ספיקות, אלעס גייט גוט, די פרנסה און אזוי ווייטער - איז דאס נישט קיין קונץ.


דער הייליגער רבי נתן זכרונו לברכה האט געהאט א תלמיד וואס האט געהייסן רבי שאול מטעפליק זכרונו לברכה, ער איז געווען א גרויסער עובד ה', ער האט געדאווענט און געלערנט מיט א געוואלדיגע ברען. איינמאל איז רבי נתן געווען אין טעפליק, און צוזעענדיג זיינע עבודות, ווי ער דינט דעם אייבערשטן מיט אזא התלהבות, האט אים רבי נתן געזאגט: "שאול שאול, איך האב פון דיר נאכנישט קיין הנאה; ווען איך וועל זען ווי שאול פאלט אראפ און הייבט זיך צוריק אויף און דינט ווייטער דעם אייבערשטן - דעמאלט וועל איך הנאה האבן".


שלאג נישט קיין קינדער, דער רבי האט נישט געלאזט שלאגן, אז זיי פאלגן נישט קענסטו ווארטן א טאג און זיי געבן א טאג שפעטער א קנס, צום ביישפיל צוריק האלטן פון קענען שפילן מיט געוויסע טויס אדער אוועקנעמען א גוטע נאש, אבער חס ושלום שלאגן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#845 - רעדן איידל, רעדן שיין, נישט שעלטן
חינוך הילדים, משניות, משלי

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת חיי שרה, י"ט מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


שלמה המלך זאגט (משלי ג, לג): "מְאֵרַת ה' בְּבֵית רָשָׁע", א קללה פונעם אייבערשטן איז אין הויז פונעם רשע, "וּנְוֵה צַדִּיקִים יְבָרֵךְ", און די וואוינונג פונעם צדיק איז געבענטשט.


אפשר לומר, ביים רשע אין שטוב שעלט מען, יעדע ווארט איז נאך א קללה, ווען עפעס גייט נישט גוט הייבט מען אן שעלטן, מה שאין כן "וּנְוֵה צַדִּיקִים", אין שטוב פון צדיק – "יְבָרֵךְ", הערט מען נאר ברכות; אפילו ווען זאכן גייען נישט אזוי ווי מען וויל – שעלט מען נישט, נאר מען בענטשט, מען איז מצדיק את הדין, מען זאגט 'דער אייבערשטער טוט נאר גוטס', אלעס איז נאר ברכות.


דאס דארף מען אריינלייגן אין די קינדער פון קליינווייז אן, זיי זאלן רעדן איידל, רעדן שיין, נישט שעלטן, נישט רעדן מיאוס'ע ווערטער, און ווען עפעס גייט נישט אזוי ווי מען וויל – זאל מען געדענקען אז דער אייבערשטער פירט אלעס, דער אייבערשטער מאכט אלעס, והבן למעשה.


זע צו זאגן אכצן פרקים משניות יעדן טאג, דאס וועט דיך משנה זיין אינגאנצן און עס וועט ריין מאכן דיין נשמ"ה, אותיות משנ"ה.

#844 - טונקעלע געלטער
חינוך הילדים, משלי, געלט

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת חיי שרה, י"ט מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, לעיקוואד


איך וויל דיר שרייבן וואס איז מיר נתחדש געווארן ביים לערנען ספר משלי, עס שטייט אין פסוק (משלי טו, כז): "עֹכֵר בֵּיתוֹ בּוֹצֵעַ בָּצַע", דער וואס גנב'עט – פארדארבט זיין הויז, "וְשׂוֹנֵא מַתָּנֹת יִחְיֶה", און דער וואס האט פיינט מתנות – דער וועט לאנג לעבן.


קען זיין נאך א פשט, "בּוֹצֵעַ בָּצַע", דער וואס זיין גאנצע לעבן איז בצע, געלט; ער טראכט פון געלט, ער גליסט געלט, ער רעדט פון געלט, דער איז -  "עֹכֵר בֵּיתוֹ", ער מאכט חרוב זיין הויז, די קינדער וואקסן אויף אן חינוך, אן תורה ותפילה, זיי זעען איין זאך, געלט, געלט און נאכאמאל געלט, "וְשׂוֹנֵא מַתָּנֹת", און דער וואס האט פיינט געלט, דער וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן, און די חינוך הבנים והבנות איז אים וויכטיגער פון געלט – "יִחְיֶה", דער וועט זוכה זיין צו לאנג לעבן, מיט נחת, ערליכע אידישע דורות; ווייל וואס מען פלאנצט איין – דאס וואקסט, אז מען פלאנצט איין אמונה, מען פלאנצט שמחה – שניידט מען שיינע פירות, און אז מען פלאנצט געלט - "עֹכֵר בֵּיתוֹ", ווערט אלעס חרוב, עס ווערט חושך, מיתה, סטרא אחרא. אזוי ווי דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן כג), פנים דסטרא אחרא, אנפין חשוכין, מרה שחורה, אלהים אחרים, עבודת אלילים השם ישמרינו, והבן למעשה.

#843 - מחנך זיין די קינדער נישט וויי צו טון קיין שום איד
חינוך הילדים, מדות טובות

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת וירא, י"ד מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


איך בין מוחל די בזיונות וואס די קינדער מאכן מיר, און אז דיין זון איז פון די שכנים וואס פארשעמען מיך כסדר אין גאס, מען באזידלט מיך - בין איך מוחל, אבער וואס וועט זיין מיט זיין חינוך? דארפסט אים לערנען אז מען טאר נישט וויי טון קיין שום איד, מען שרייט נישט אויף קיין שום איד, דאס דארף מען לערנען מיט קינדער, אפילו מיר האלטן נישט פון די וועג דארף מען נאכאלץ מכבד זיין א צווייטע איד.


זאלסט האבן אסאך הצלחה.

#842 - מאך פרייליך, מאך ווערטלעך, מאך זיס אינדערהיים
שמחה, חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נח, כ"ח תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


זע עס זאל זיין פרייליך ביי דיר אין שטוב, עס זאל זיין א פרייליכע מצב, א לופטיגע אטמאספער, עס זאל זיין לופט פאר די קינדער צו אטעמען.


מען זעט אויף די קינדער אויב זיי קומען פון א פרייליכע שטוב, די קינדער זענען מער קלוג, מער שארף און געריבן, און אויב איז די שטוב מיט נערווען, מיט עצבות, מיט קולות, מיט קריטיק – ווערן די קינדער פארמאכט און פארקלאפט, זיי ווילן נאר אנטלויפן חס ושלום.


אויך די שבת'דיגע סעודות מאך פרייליך; מאך ווערטלעך, מאך זיס. אוודאי לערנט מען דורכאויס די וואך צו האבן דרך ארץ פאר עלטערן, אבער ביי די סעודות איז נישט א צייט פון אויסלערנען, באשטראפן, קנס'ענען, וויינען, פארהערן, פארלאנגען וכו' וכו', די סעודות דארפן זיין גאר געשמאק. אזוי ווי דער הייליגער זוהר זאגט (יתרו פח.): "וּבָעֵי בַּר נָשׁ לְאִתְעַנְגָּא בְּהוּ", מען דארף עסן די סעודות מיט פארגעניגן, "וּלְמֶחֱדֵי בְּהוּ", און זיך פרייען מיט די סעודות, נישט אנגעצויגן חס ושלום.

#841 - נישט דערשרעקן קינדער אין א טונקעלע שטוב
פחדים, חינוך הילדים, חיזוק פאר מחנכים

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת לך לך, ה' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי', מנהלת בית פיגא, קרית ברסלב ליבערטי


אויף די פראגע וכו'; מען טאר נישט דערשרעקן קינדער און זיכער נישט קליינע קינדער, זיי לייגן אין א טינקעלע שטוב און זאגן אז זיי גייען בלייבן דא א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט וכו', דאס איז א סכנה, עס קען שאטן זייער זעל און נאך אסאך זאכן.


וואס קען מען יא טון ווען א קינד איז זייער זייער ווילד און שטערט די טיטשער פון רעדן, שטערט די קלאס פון קענען אנגיין? מען קען לייגן די קינד אין א ליידיגע כיתה און זאגן די קינד: "דאס איז דיין כיתה, דא קענסטו רעדן, דא קענסטו ארומלויפן, דא קענסטו טון וואס דו ווילסט"; דאס דארף צו העלפן אז די קינד זאל אנהייבן הערן וואס מען רעדט. פארשטייט זיך אז דאס טאר נישט צוגיין מיט שרעק, עס טאר נישט זיין טונקל אדער שרעקעדיג, נאר מיט די געדאנק אז אין די געהעריגע כיתה קען מען זיין נאר אז מען הערט אויס וואס די טיטשער זאגט.


אויך איז וויכטיג צו וויסן וואס מוהרא"ש זאגט (קונטרס חינוך למחנכים): "והדבר שמעצבן ביותר את הילד שאין נותנים לו להפסקה לשחק", אז מען לאזט נישט דעם קינד גיין שפילן ביי הפסקה - דאס רעדט צו אים און מאכט אים פארשטיין אז ער דארף פאלגן, מוהרא"ש זאגט מען זאל זאגט דעם קינד: "היינט האסטו געשטערט אין קלאס, היינט קענסטו נישט גיין שפילן".


מען דארף געדענקען אז מיט די קנס דארף מען אויך געבן שיינע ווארעמע ווערטער, עס טאר נישט קומען מתוך כעס אדער מתוך נקמה חס ושלום, מען דארף שטענדיג געדענקען אז קינדער זענען קינדער, קינדער דארף מען אויסלערנען, קינדער דארף מען מחנך זיין, און אז דאס קינד הערט נישט - שטעלט מען אים אין א זייט מיט די חשבון אז דאס זאל אים מאכן דערהערן.


והעיקר דארף מען אסאך תפילה פאר אלע קינדער און פאר אלע טיטשערס און פאר די הצלחה פון די סקול.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#840 - מען מוז טון מער פאר די קינדער
חינוך הילדים, שלום בית, טעלעפאן, שמחות, אינטערנעט

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת לך לך, ח' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב דיר שוין געשריבן אביסל וועגן חינוך, אבער איך דארף דיר שרייבן נאך, ווייל מיר לעבן היינט אין א דור וואס איז ממש סכנת נפשות, קינדער פאלן, קינדער גייען ארויס לתרבות רעה, מען מוז טון מער פאר די קינדער, מען מוז זיך אויפפירן אין שטוב מיט דרך ארץ, טאטע מאמע מוזן זיין דרך ארץ'דיג, זיך נישט קריגן, נישט רעדן מיאוס'ע ווערטער, נישט אוועק מאכן איינער דעם צווייטן; אזוי איז מען זוכה צו גוטע ערליכע קינדער.


געב אכטונג אז דיינע קינדער זאלן נישט האבן קיין כלים וואס מען קען זיך מחבר זיין מיט אינטערנעט רחמנא לצלן, געב אכטונג וואס פאר א כלים זענען אין שטוב, זיי נישט נאריש, זיי נישט ווי די נארישע עלטערן וואס זאגן 'נע, מיינע קינדער וועלן נישט קוקן שלעכטס, מיינע קינדער טוען נישט שלעכטס', נארישע מענטשן, זיי ווייסן נישט וואס די קינדער טוען אונטער זייער נאז אין שטוב, אונטערן רוקן, עס ברענט א פייער פון מינות וכפירה און פון ניאוף, מיר האבן היינט סיי דעם דור המבול און סיי דעם דור הפלגה, מען מוז זייער אכטונג געבן אויף די קינדער.


קויפן פאר די קינדער מתנות - נישט דאס מאכט מען זאל זיין א גוטע טאטע, א גוטע מאמע, קושן און האלזן קינדער - דאס איז נישט געבן ליבשאפט, וואס יא? אכטונג געבן אויף די קינדער ווען זיי זענען נאך יונג, זיי אויסלערנען ווי זיך צו פירן, זיי אויסלערנען ברכות, זיי אויסלערנען דרך ארץ, דאווענען, לערנען, מידות טובות; דאס איז גוטע עלטערן.


גיי א שפאציר מיטן אייבערשטן, ערשט דאנק אים אז דו האסט חתונה געהאט, און דאנק אים פאר יעדן קינד באזונדער, און נאכדעם זאלסטו זיך צואוויינען צו אים ווי א קליין קינד, בעט אים פאר יעדן קינד, בעט פאר זיי מיט די נעמען אז זיי זאלן זיין ערליך, זיי זאלן חתונה האבן יונג און ריין, זיי זאלן לעבן מיט אמונה, מיט די תורה, בעט פאר אלע; נישט נאר פאר די קינדער וואס שיינען נישט אזוי שטארק, בעט פאר די וואס זענען די בעסטע אין כיתה פינקט אזוי ווי דו בעטסט פאר די אנדערע, ווייל עס גייען אריבער יארן און אויף די קינדער וואס מען האט געוויינט, מען האט געבעטן דעם אייבערשטן - די זענען מצליח, די שיינען אויף, ווייל מען האט זיי איבערגעגעבן פארן אייבערשטן, מען האט געזאגט: "אייבערשטער איך קען זיך קיין עצה נישט געבן מיט דאס קינד", און פארשטייט זיך אז תפילה מאכט ניסים.


די וואך זונטאג איז געווען א חתונה אין ישיבה, און אם ירצה ה' קומענדיגע וואך זונטאג איז דא נאך א חתונה אין ישיבה, און אזוי אויך זונטאג פרשת חיי שרה וועט זיין א חתונה אין ישיבה. מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון קראנק ווערן פון חובות, מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון מאכן שמחות מיט פיין און פלאג. איך זע מיינע חברים מאכן חתונה, זיי געבן אויס געלט פאר גארנישט און פאר נישט, די דמיון נעבעך שפילט אין זיי אז מען וועט קוקן אויף זיי ווי שיינע לייט און זיי בארגן און דרייען זיך ארום אן א קאפ השם ישמרינו, זיי האבן נישט קיין הנאה פון די שמחה אליינס, מוהרא"ש האט מיט מסירות נפש אונז געראטעוועט פון דעם, עס איז כדאי דו זאלסט קומען צו יעדע חתונה אין ישיבה, ברענג אויך דיין ווייב, זאלן זיי זען ווי די גאנצע זאך איז א דמיון, מען דארף נישט קיין זאל, מען דארף נישט קיין בענד, מען דארף נישט קיין עכטע בלומען, מען קען זיין משונה פרייליך פון די חתונה אליינס, די חתן כלה דארפן נישט די אלע זאכן ארום, זיי האבן אמת'ע שמחה פון די חתונה אליינס, הלואי זאלן אנדערע קהילות דאס נאכמאכן, ראטעווען אידישע קינדער פון די שרעקליכע צרה פון לעבן מיט חובות און נישט קענען הנאה האבן פון אייגענע שמחות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.