בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#153 - נישט קיין קשיות און נישט קיין שאלות
אמונה, פסח, קשיות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת צו, ח' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מען קען נישט פארשטיין דרכי המקום ברוך הוא, מען דארף וויסן און גלייבן אז דער אייבערשטער מאכט אלעס מיט א חשבון, און אפילו די זאכן וואס זעען אויס ווי נישט גוט - איז אלעס מיט א חשבון, אלעס איז נאר פאר אונזער טובה. ווייל דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן נב): "כָּךְ רָאוּי לִהְיוֹת דַּיְקָא", אזוי דארף זיין, "שֶׁיִּהְיוּ קֻשְׁיוֹת עַל הַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ", עס זאל זיין קשיות אויפן אייבערשטן, "וְכָךְ נָאֶה וְיָפֶה לוֹ יִתְבָּרַךְ", און עס איז שיין און גוט עס זאל זיין קשיות. "אִם הָיָה הַנְהָגָתוֹ כְּפִי חִיּוּב דַּעְתֵּנוּ", ווייל אויב וואלט מען ווען פארשטאנען יעדע זאך וואס דער אייבערשטער טוט, "אִם כֵּן הָיָה, חַס וְשָׁלוֹם, דַּעְתּוֹ כְּדַעְתֵּנוּ", וואלט דאך חס ושלום געווען אונזער שכל אזוי ווי דעם אייבערשטנ'ס פארשטאנד; קומט אויס, אז מען האט קשיות ווייזט דאס אז דער אייבערשטער איז זייער זייער גרויס, און דער רבי האט אויסגעפירט, נישט מען זאל מיינען אז עס איז גוט ארום צו גיין מיט קשיות: "וואויל איז דעם מענטש וואס האט נישט קיין שום קשיות אויפן אייבערשטן", ער גלייבט אז אלעס וואס גייט אריבער אויף אים איז נאר פאר זיין טובה.


קומענדיגע וואך גייען מיר זוכה זיין צו עסן די הייליגע מצה. ביים עסן די מצה איז מען זוכה צו באקומען אמונה, דער זוהר הקדוש זאגט (פרשת בא, מא.) מצה איז אמונה, "מֵיכְלָא דִּמְהֵימְנוּתָא", מען הייבט אן לעבן מיט א שטארקע אמונה, עס ווערט ליכטיג, מען וויל שוין מער נישט פארשטיין, מען האט מער נישט קיין קשיות און קיין שאלות.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#152 - לאז זיך נישט נאך פון דיינע מנהגים און מסורה
היכל הקודש, מנהגים, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת צו, ו' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


לאז זיך נישט נאך פון דיינע מנהגים און לאז נישט נאך פון דיין מסורה ווי אזוי מען ברענגט אריין דעם פסח, הער נישט אויס די וואס זאגן אז ווען מען ווערט מקורב צום רבי'ן דארף מען אפלאזן אלע מנהגים, עס איז נישט ריכטיג, נישט דאס איז היכל הקודש, נישט דאס איז התקרבות לצדיק.


היכל הקודש איז נישט אפלאזן הייליגע מנהגים, היכל הקודש איז מחזק זיין צו ווערן נענטער צום אייבערשטן, היכל הקודש איז צו דערמאנען מען זאל בעטן אויף יעדע זאך דעם אייבערשטן, אז מען זאל מתפלל זיין צו האבן א כשר'ע פסח, א הייליגע פסח.


קענסט מיר נאך העלפן פאר יום טוב, איך בין אנגעוויזן אויף דיין הילף, איך קען נישט גיין צום סדר ווען איך בין שולדיג פאר מיינע ארבעטער, דו קענסט מיר העלפן מאכן גרינגער, פארבינד זיך מיט אברהם משה שטראססער נרו יאיר, ער העלפט מיר שאפן געלט צו קענען באצאלן אלע מלמדים, טיטשערס, אפיס וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#151 - דורות האלטן זיך נאר אז מען פירט זיך איידל
צניעות, חינוך הילדים, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת צו, ה' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


זע מען זאל גיין ביי דיר אין שטוב איידל און הייליג, לויב אויס דיין ווייב מיט איר צניעות. אז די פרוי מיט די טעכטער גייען אנגעטון איידל - רוט די שכינה אין שטוב, און חס ושלום אויב עס איז נישטא קיין צניעות - פאטרייבט מען די שכינה. אזוי ווי עס שטייט (דברים כג, טו): "וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", 'דורך פריצות, דורך זיך נישט פירן איידל, דורך גיין אנגעטון נישט איידל - פארטרייבט מען מיך'; און זיכער ווען עס קומט אזעלכע הייליגע יום טוב טעג וואס דער זוהר זאגט אז די שכינה מיט אלע מלאכים קומען אין שטוב ביים סדר נאכט, זאלן אלע גיין אנגעטון איידל און הייליג נישט צו פארטרייבן די שכינה.


אז דיין ווייב פרעגט דיר אויף א קלייד פאר די טעכטער און פאר זיך אויב דאס איז גוט און שיין, אויב דו זעסט אז דאס איז נישט דאס מערסטע איידל - זאלסטו זאגן, און אז דו ווייסט נישט - זאלסטו איר מחזק זיין צו פרעגן די מאמע; זיי נישט מקיל אין די זאכן, ווייל ווער עס איז מקיל אין די זאכן - איז מקיל מיט זיין לעבן, ווייל אן צניעות - איז גארנישט דא, די דורות האלטן זיך נאר אז מען פירט זיך איידל.


איך האב נאך אסאך צו שרייבן, אבער איך בין איבערגעשטרענגט פון שאפן געלט צו באצאלן מיינע און דיינע ארבעטערס; די מלמדים, די טיטשערס, די אפיס פון אונזערע קינדער אין תלמוד תורה און בית פיגא. קענסט מיר נאך העלפן איך זאל קענען גיין צום סדר און האבן אויסגעצאלט אלע מלמדים און טיטשערס וכו'; פארבינד זיך מיט אברהם משה שטראססער נרו יאיר, ער העלפט מיר שאפן געלט צו קענען באצאלן אלע מלמדים, טיטשערס, אפיס וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#150 - פארוואס האב איך נישט אזא לעבן ווי יענעם?
צדקה, קנאה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


קוק נישט אויף אנדערע, אלע צרות קומט פון קוקן אויף אנדערע. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת קנב:): "כָּל מִי שֶׁיֵּשׁ בּוֹ קִנְאָה עַצְמוֹתָיו מַרְקִיבִין", ווער עס האט קנאה, ער איז מקנא א צווייטן - ווערן זיינע ביינער פארפוילט; בפשטות גייט עס ארויף אויף א נפטר, אז אויב א מענטש האט נישט געהאט קיין קנאה, וועט זיין גוף נישט פארפוילט ווערן אין קבר. מוהרא"ש זכרונו לברכה זאגט, אז דאס גייט אויך ארויף אויף לעבעדיגע מענטשן; אז א מענטש וואס האט קנאה, ווערן אים זיינע ביינער פארפוילט נאך בחיים חיותו, זיין גאנצע לעבן עסט ער זיך אויף: 'פארוואס האב איך נישט אזא לעבן ווי יענעם?' 'פארוואס האב איך נישט אזא ווייב ווי יענעם?' 'פארוואס האב איך נישט אזא הויז ווי יענעם?' ווען דער גאנצער יענער איז נעבעך צעבראכן אויף שברי שברים, עס זעט נאר אויס פון אינדרויסן אז יענער לעבט, און אפילו יענער זאל יא האבן א גוט לעבן - דארף מען אויך נישט מקנא זיין א צווייטן, ווייל אז דער אייבערשטער האט מיר געגעבן די ווייב, די קינדער, און די סארט שטוב וכו' וכו' - דארף איך גלייבן אז דאס איז דאס בעסטע פאר מיר, און בעסער קען נישט זיין.


דאנק דעם אייבערשטן אויף וואס דו האסט - וועסטו נישט דארפן קרעכצן, מוהרנ"ת זאגט: "ווען מען דאנקט און מען לויבט דעם אייבערשטן זאגט דער אייבערשטער כביכול אין הימל פאר די מלאכים: 'קוקט דעם מענטש, ער דאנקט מיר און ער לויבט מיר, איך וועל אים געבן אזויפיל גוטס, אסאך מער וויפיל ער האט, אסאך מער וויפיל עס קומט אים, ער זאל מיר נאך מער דאנקען'".


קענסט מיר נאך העלפן פאר יום טוב, איך בין אנגעוויזן אויף דיין הילף, איך קען נישט גיין צום סדר ווען איך בין שולדיג פאר מיינע ארבעטער, דו קענסט מיר העלפן מאכן גרינגער, פארבינד זיך מיט אברהם משה שטראססער נרו יאיר, ער העלפט מיר שאפן געלט צו קענען באצאלן אלע מלמדים, טיטשערס, אפיס וכו'.


אויך זאלסטו איינקויפן לכבוד יום טוב ביי אנשי שלומינו, דאס איז די גרעסטע צדקה, דאס איז צדקה בדרך כבוד.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#149 - די קינדער זאלן ליב האבן פסח
חינוך הילדים, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיינע פראגעס וכו'.


דו פרעגסט ווי לאנג בערך זאל געדויערן א סדר; טייערער ברודער דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, ביי יעדן איינעם גייט עס אנדערש, איינער איז מער א זריז - נעמט אלעס שנעלער, און ביי א צווייטן - נעמט אלעס לענגער; דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, דער עיקר דארף מען זען עס זאל זיין געשמאק מיט א חיות און א טעם.


ווען מען ברענגט אריין די הייליגע יום טוב פסח - דארף מען דאס מאכן מיט ליבשאפט און געשמאק, אז די קינדער זאלן דאס ליב האבן; ווייל אויב די קינדער באקומען די מצוות מיט אנגעצויגנקייט און מיט נערוועזקייט - איז דאס גורם זיי צו דערווייטערן פון אידישקייט.


אלעס וואס דו טוסט; אלע מנהגים, אלעס אלעס - זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט פרייד, די סדר נאכט, די הגדה, אפגערעדט דאס הכנה פאר פסח, דאס אויסרוימען די חמץ, דאס כשר'ן, דאס בודק חמץ זיין וכו' וכו'; אלעס זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט טעם, אז די קינדער זאלן ווארטן אויף דעם, זיי זאלן ארויסקוקן און פרעגן: 'ווען קומט שוין פסח? ווען גייט מען שוין כשר'ן? ווען גייט זיין די סדר נאכט', אז נישט לויפן די קינדער אוועק, זיי ווילן נישט הערן פון אידישקייט רחמנא לצלן.


די נסיונות זענען זייער גרויס, די צד הטומאה לאקערט זייער אויף די יוגענט, זיי שטעלן א פנים ווי זיי האבן ליבשאפט, זיי קומען מיט א פנים אז ביי זיי איז דא ווארעמקייט און געפיל, און די יוגענט ווערט צו זיי צוגעשלעפט השם ירחם; דארפן מיר זיך זייער אנשטרענגען אז אין שטוב זאל זיין ווארעם, די קינדער זאלן זען א שיינע שטוב, די קינדער זאלן זען ווי טאטע מאמע לעבן בשלום; אזוי וועלן זיי קיינמאל נישט אוועקגיין פון שטוב, זיי וועלן גיין אין די וועג פון די עלטערן.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#148 - זיך באנייען שטענדיג
התחדשות, פסח, חודש ניסן

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת ויקרא, ראש חודש ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


היינט ראש חודש ניסן איז די יום הולדת פון הייליגן רבי'ן, דער רבי איז געבוירן 'ראש חודש' דאס איז דעם רבינ'ס לימוד, דער רבי לערנט אונז זיך צו באנייען שטענדיג.


טייערער ברודער, הארציגער חבר, באניי זיך, הייב אן פון יעצט דינען דעם אייבערשטן, גיי אין שול דאווענען די דריי תפילות, דאווען מיט מנין מיט א סידור, רעד נישט ביים דאווענען, הייב אן פונדאסניי זיין א גוטע איד; ביים רבי'ן איז געווען דער עיקר זיך באנייען, דער רבי לערנט אונז אויס מיר זאלן שטענדיג אנהייבן פון פריש, "אלט טאר מען נישט זיין" - האט דער רבי געזאגט (שיחות הר"ן סימן נא), "אן אלטער חסיד איז נישט גוט צו זיין, און אן אלטער צדיק איז נישט גוט צו זיין".


זיי מחזק דיין ווייב מיט אריינברענגען דעם יום טוב פסח; מיט אפאר גוטע ווערטער קענסטו איר ממש געבן פרישע כוחות און א פרישע גייסט צו קענען אנגיין מיט די שטוב ארבעט, זאג פאר דיין ווייב דאס וואס דער הייליגער בעל קדושת לוי זכותו יגן עלינו זאגט, אז פון די ארבעט פון די פרויען וואס מאכן פסח'דיג; פון זייער קראצן, רייבן און כשר'ן - ווערן באשאפן מלאכים, די זעלבע מלאכים וואס ווערן באשאפן ראש השנה ווען מען בלאזט שופר.


דו זאלסט אויך העלפן מיט וואס דו קענסט אויסרוימען די חמץ פון שטוב, בעיקר זאלסטו ארויסנעמען אלע נישט כשר'ע ביכער, האלט נישט אין שטוב ביכער וואס האבן נישט א הסכמה פון ערליכע רבנים, און רייניג אויס דיין שטוב פון צייטונגען און מאגעזינען, (הלואי וועסטו מיך פאלגן און מער נישט קויפן קיין שום צייטונג, קיין שום מאגעזין, וועסטו זיין מער געזונט גייסטיש).


היינט נאכט וועט זיין א ראש חודש סעודה אין קרית יואל, אינאיינעם מיט מסיבת הכרת הטוב פאר אלע וואס העלפן מיר אנגיין מיט די מוסדות, איך ווארט דיך צו זען.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#147 - די קינדער זאלן ליב האבן פסח
חינוך הילדים, הדרכות, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיינע פראגעס וכו'.


דו פרעגסט ווי לאנג בערך זאל געדויערן א סדר; טייערער ברודער דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, ביי יעדן איינעם גייט עס אנדערש, איינער איז מער א זריז - נעמט אלעס שנעלער, און ביי א צווייטן - נעמט אלעס לענגער; דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, דער עיקר דארף מען זען עס זאל זיין געשמאק מיט א חיות און א טעם.


ווען מען ברענגט אריין די הייליגע יום טוב פסח - דארף מען דאס מאכן מיט ליבשאפט און געשמאק, אז די קינדער זאלן דאס ליב האבן; ווייל אויב די קינדער באקומען די מצוות מיט אנגעצויגנקייט און מיט נערוועזקייט - איז דאס גורם זיי צו דערווייטערן פון אידישקייט.


אלעס וואס דו טוסט; אלע מנהגים, אלעס אלעס - זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט פרייד, די סדר נאכט, די הגדה, אפגערעדט דאס הכנה פאר פסח, דאס אויסרוימען די חמץ, דאס כשר'ן, דאס בודק חמץ זיין וכו' וכו'; אלעס זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט טעם, אז די קינדער זאלן ווארטן אויף דעם, זיי זאלן ארויסקוקן און פרעגן: 'ווען קומט שוין פסח? ווען גייט מען שוין כשר'ן? ווען גייט זיין די סדר נאכט', אז נישט לויפן די קינדער אוועק, זיי ווילן נישט הערן פון אידישקייט רחמנא לצלן.


די נסיונות זענען זייער גרויס, די צד הטומאה לאקערט זייער אויף די יוגענט, זיי שטעלן א פנים ווי זיי האבן ליבשאפט, זיי קומען מיט א פנים אז ביי זיי איז דא ווארעמקייט און געפיל, און די יוגענט ווערט צו זיי צוגעשלעפט השם ירחם; דארפן מיר זיך זייער אנשטרענגען אז אין שטוב זאל זיין ווארעם, די קינדער זאלן זען א שיינע שטוב, די קינדער זאלן זען ווי טאטע מאמע לעבן בשלום; אזוי וועלן זיי קיינמאל נישט אוועקגיין פון שטוב, זיי וועלן גיין אין די וועג פון די עלטערן.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#146 - פסח מישט מען זיך נישט מיט קיינעם
אמונה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


שטארק זיך מיט דיין עבודת השם, דער עיקר זאלסטו זיך צוגעוואוינען נישט קוקן אויף אנדערע, ווייל פסח מישט מען זיך נישט מיט קיינעם, מען עסט נאר אין שטוב, אדער ביי די עלטערן, אדער ביי זיידעס.


פסח קומט אראפ אזא הייליגקייט, פסח לערנט אונז מען זאל נישט זיין פארנומען מיט אנדערע, מען זאל זוכן אין זיך גוטע נקודות, מען זאל נישט נאכמאכן אנדערע, און זיך נישט קלאפן דורך אנדערע; דורכדעם וואס מען זעט ווי אנדערע זענען מצליח, אנדערע דינען דעם אייבערשטן און מען קוקט אויף זיך זעט מען זיך אזוי ווייט.


מוהרנ"ת זאגט (לקוטי הלכות פסח ט, כב), פינקט אזוי ווי דער מענטש דארף זיך מחזק זיין נישט צו האבן קיין התפעלות פון שלעכטע מענטשן וואס מאכן חוזק פון אים ווען ער דינט דעם אייבערשטן, מען דארף זיין זייער שטארק נישט צו ווערן צעפאלן, אזוי אויך און נאך אסאך מער דארף מען זיין ביי זיך זייער שטארק נישט צו ווערן צעבראכן פון די ערליכע חברים, ווען מען זעט ווי זיי שטייגן און זענען מצליח בעבודת השם, און מען איז נאכנישט זוכה צו טון וואס זיי טוען וכו'; דאס לערנען מיר זיך פסח, מען מישט זיך נישט מיט קיינעם, מען זאל נישט צעבראכן ווערן פון אנדערע.


חיזוק קען מען נעמען פון אנדערע, מען קען זיך לערנען פון אנדערע צו זען ווי זיי שטארקן זיך מיט זייער עבודת השם, אבער נישט אויף נאכצומאכן, מען קען נישט נאכמאכן אנדערע, און עס איז נישט אינטערעסאנט נאכצומאכן אנדערע.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#145 - 'פה סח', די מויל שמועסט מיטן אייבערשטן
פסח, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


איך פריי זיך זייער יעדע מאל איך זע דיך, איך האב הנאה צו זען ווי די פירסט זיך אזוי שיין, מיט יראת שמים און מידות טובות.


קומענדיגע וואך גייען מיר זוכה זיין צו עסן די הייליגע מצה. ביים עסן די מצה איז מען זוכה צו באקומען אמונה, דער זוהר הקדוש זאגט (פרשת בא, מא.) מצה איז אמונה, "מֵיכְלָא דִּמְהֵימְנוּתָא", מען הייבט אן לעבן מיט א שטארקע אמונה, עס ווערט ליכטיג, מען וויל שוין מער נישט פארשטיין, מען האט מער נישט קיין קשיות און קיין שאלות.


'פסח' איז די אותיות 'פה סח', די מויל שמועסט מיטן אייבערשטן, ביז פסח איז מען געווען אין מצרים ביי פרעה, 'פרעה' איז די אותיות 'פה רע', א שמוציג מויל רחמנא לצלן, און ווען עס קומט פסח איז מען זוכה צו ניצן די מויל אויף תורה און אויף תפילה.


יעצט פסח זאלסטו זיך באנייען מיטן פה סח, מיט שמועסן און אויסרעדן דאס הארץ פארן אייבערשטן, דערצייל דעם אייבערשטן אלעס וואס ליגט אויפן הארץ, ווי שטארק דו ווילסט זיין אן ערליכער איד, ווי שטארק דו ווילסט דאווענען און לערנען, און ווי דער יצר הרע שטעלט אונטער יעדן טאג אנדערע שטערונגען. דאס רעדן און שמועסן מיטן אייבערשטן ברענגט א שטארקע דביקות לשם, מען ווערט איינס כביכול מיטן אייבערשטן, עס קלעבט צו דעם מענטש צום אייבערשטן און ברענגט אים צו גרויסע מדריגות.


אנשטאט שמועסן מיט מענטשן, אנשטאט צו פארברענגען און פארברענען די צייט - זאלסטו ניצן דיין מויל, דעם פה-סח - צום אייבערשטן. טייל איין דאס רעדן צו אים אין דריי; הייב אן מיט תודה והודאה, דאנק און לויב אים פאר די חסדים וואס ער טוט מיט דיר, און נאכדעם זאלסטו זיך מתוודה זיין פאר אים, דערצייל אים אלעס וואס דו האסט געטון אין דעם היינטיגן טאג וואס איז נגד רצונו, און טו תשובה, און דריטנס - זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן ער זאל רחמנות האבן אויף דיר און דיך מקרב זיין צו אים.


טייערער ברודער נעם די עצה, זוך א שטילע פלאץ וואו קיינער געפינט זיך נישט און דארט זאלסטו זיך אויסשמועסן מיטן אייבערשטן איינגעטיילט אין דריי; דאנקען, זיך מתוודה זיין און בעטן אויף ווייטער; קענסט זיך נישט פארשטעלן צו וואס פאר א הויכע מדריגות דאס וועט דיך ברענגען, דו וועסט ווערן ארומגענומען מיטן אייבערשטן, עס וועט שיינען אויף דיר עריבות נעימות וידידות חיות אלקותו יתברך.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#144 - ברסלב'ע מצות
תפילות אויף אידיש, שטעטל, פסח, מצה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


בשם די גאנצע קהלה טוען מיר זיך באדאנקען פאר דיר אז די יאר האבן מיר נאכאמאל זוכה געווען צו האבן ברסלב'ע מצות, נאכדעם וואס דו האסט זיך אזוי אוועק געגעבן און זיך אזוי איבערגעארבעט מער פון דיינע כוחות, אז די בעקעריי אין שטעטל זאל זיין אפן, און אז עס זאל זיין גוטע מצות.


די מצות האבן אסאך מעלות, אבער די גרעסטע מעלה איז, אז יעדע ריר, יעדע פינטל פון די מצות און פון אלעס ארום - איז איין שטיק תפילה, און דאס איז די סוד פון די הצלחה און פון די גוטע טעם, ווייל מען בעט דעם אייבערשטן. אלע בעטן דעם אייבערשטן; ... וואס געבט די וואסער, און ... דער קנעטער, ... וואס געבט די מעל, און אלע ווייבלעך וואס וועלגערן, ... ביים רעדלען און ... ביים שיבן, און ... ביים פאקן, און דו איבער זיי אלע, און אויך איך, אלע אלע בעטן דעם אייבערשטן מען זאל זיין נזהר פון א משהו חמץ; דאס איז די מעלה.


מען דארף אסאך בעטן דעם אייבערשטן: "הייליגער באשעפער העלף מיך איך זאל חס ושלום נישט נכשל ווערן מיט עסן חמץ, איך זאל זיין אפגעהיטן פון א משהו חמץ"; ווייל נאר מיט תפילה קען מען זוכה זיין צו דעם, און אויב מען רעדט זיך איין אז מען קען אליין אכטונג געבן און מען איז נישט מתפלל - קען מען חס ושלום נכשל ווערן. אזוי ווי דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט געזאגט פאר זיין תלמיד רבי דוד ממיקולייב זכרונו לברכה, נאכדעם וואס ער איז געפארן מאכן וויין פארן בעל שם טוב, ער האט עס געמאכט מיט אלע חומרות, מיט אלע כוונות, און אויפן וועג אהיים האט מען אים אפגעשטעלט ביי די גרעניץ, און דער וועכטער האט געעפנט די וויין און עס געמאכט יין נסך. רבי דוד איז געווארן אויסער זיך, ער איז געווארן זייער צעבראכן פארוואס דאס האט פאסירט, ער האט געפרעגט זיין רבי דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו: "ווי קען זיין אז נאכן זיך אזוי איבערשטרענגען און נאכן אריינלייגן אין די ארבעט אזויפיל פלאג און אזויפיל הארץ - זאל דאס פאסירן?" האט אים דער הייליגער בעל שם טוב געפרעגט: "האסטו געבעטן דעם אייבערשטן אז דו זאלסט מצליח זיין?" האט ער געענטפערט אז ער האט טאקע אינגאנצן פארגעסן צו בעטן דעם אייבערשטן.


בעט דעם אייבערשטן דו זאלסט זוכה זיין צו זיין פרייליך יום טוב און צו ווערן ניצול פון א משהו חמץ, בעט: "הייליגער באשעפער העלף מיך איך זאל זוכה זיין צו מקבל זיין דעם הייליגן יום טוב בשמחה ובטוב לבב, און איך זאל זוכה זיין צו ווערן אפגעהיטן און נישט נכשל ווערן אין א משהו חמץ. איך זאל מיך פרייען א גאנץ יום טוב, העלף מיך אייבערשטער איך זאל זיין פרייליך און צופרידן. העלף מיך איך זאל זיך נישט קריגן מיט קיינעם, איך זאל לעבן מיט אמונה און איך זאל שטענדיג געדענקען אז דו ביסט מיט מיר, ביי מיר און נעבן מיר".


איך וויל זייער שטארק פארברייטערן די מצה בעקעריי, איך וויל עס אוועק נעמען פון מיידל קעמפ; איך וועל נאך רעדן מיט דיר פנים בפנים.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#143 - אמונה היילט, סיי פיזיש און סיי גייסטיש
רפואה, פסח, מצה

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


א גרויסן יישר כח פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר, פארן מיר גרינגער מאכן מיט מיין ארבעט.


יעצט פסח קענסטו ווערן אויסגעהיילט, דארפסט נאר גלייבן באמונה שלימה אז די הייליגע מצה האט אין זיך אלע רפואות, און ווען דו עסט די מצה זאלסטו זיך זייער פרייען אז דו ביסט זוכה צו מקיים זיין די מצוה פון עסן מצה, און ביים עסן די מצה זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן דו זאלסט זוכה זיין צו ווערן אויסגעהיילט פון אלע קרענק און זוכה זיין צו א קלארא לויטערע אמונה. דער הייליגער זוהר זאגט (פרשת בא, מא.): "מֵיכְלָא דִּמְהֵימְנוּתָא", די מצה איז אמונה, נאך זאגט דער זוהר (פרשת תצוה, קפג:) אז די מצה איז: "מֵיכְלָא דְּאַסְוָותָא", א רפואה; מצה היילט אויס, און מצה ברענגט אמונה.


אמונה היילט, אמונה היילט סיי פיזיש און סיי גייסטיש; ווער עס נעמט אין זיך אריין אמונה, ער ווייסט אז דער אייבערשטער פירט אלעס, דער אייברשטער מאכט אלעס, הוא לבדו עשה ועושה ויעשה לכל המעשים - פון דעם גייען אוועק אלע פחדים, אלע דרוקעניש, מען ווערט געזונט. ווייל דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן ה), עס זענען דא מענטשן וואס האבן פארשידענע קרענק און זיי ליידן שרעקליכע יסורים נאר ווייל זיי האבן נישט קיין אמונה; און אז מען עסט די הייליגע מצה, מען גלייבט אינעם אייבערשטן - פון דעם ווערט מען אויסגעהיילט.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#142 - דאנקען, איידלקייט, און רואיגקייט, ביים סדר נאכט
תפילות אויף אידיש, תודה והודאה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


וויפיל דארפסטו דאנקען דעם אייבערשטן אז דו האסט זוכה געווען חתונה צו מאכן דיינע קינדער, ביים סדר נאכט זאלסטו דאנקען דעם אייבערשטן אויף די ניסים, און אויף די גרויסע נס אז דו ביסט ביים רבי'ן; דאס איז דאך די גרעסטע נס, דאס איז דאך עכט יציאת מצרים.


פסח ביינאכט ביים סדר זאלסטו זיך זייער פרייען אז דו ביסט זוכה צו קענען נאך א יאר מקיים זיין די מצוות פון דערציילן סיפור יציאת מצרים, זאגן די הגדה, עסן מצה ומרור און טרינקען די ד' כוסות. עס שטייט פון די הייליגע צדיקים, מען רופט די נאכט פון פסח 'ליל הסדר' ווייל: "ווי אזוי מען פירט זיך אויף די נאכט פון פסח - אזוי וועט מען זיך פירן א גאנץ יאר".


טייערער ברודער, דער הייליגער זוהר זאגט (פרשת בא, מ:), פסח ביינאכט, ליל הסדר - קומט דער אייבערשטער כביכול אראפ מיט די גאנצע פמליא של מעלה זיך צוקוקן ווי אידישע קינדער רעכטן אפ דעם סדר נאכט; זע מען זאל זיין איידל און הייליג, דיינע טעכטער און שנירן זאלן זיין אנגעטון צניעות'דיג, ווייל נאר אז מען איז איידל, מען גייט אנגעטון איידל און מען פירט זיך איידל - איז דא השראת השכינה, און עס איז דא אלע ברכות.


אויך זאלסטו זיך אכטונג געבן פון כעס און מחלוקת, ווייל דוקא אין אזא הייליגע נאכט שטעלט מען א נסיון פארן מענטש מיט כעס וכו', ער זאל זיך אויפרעגן, און אזוי פארלירן די הייליגע צייט. ווייל יעדע מאל עס קומט א הייליגע טאג, שבת אדער יום טוב, און אידישע קינדער פירן זיך מיט אזא הייליגקייט ווערן די מלאכים פול מיט קנאה און זיי זוכן ווי זיי קענען אויפרעגן מען זאל ווערן בכעס און מען זאל זיך קריגן, על כן זאלסטו זיך זייער היטן פון ווערן אין כעס, בעט דעם אייבערשטן: "הייליגער באשעפער העלף מיך איך זאל מיך נישט אויפרעגן אויף מיין משפחה, איך זאל נישט שרייען אויף די קינדער, היט מיך פון קנאת המלאכים. הייליגער באשעפער, יעדעס מאל ווען עס קומט א יום טוב ווער איך אנגעצויגן און איך שפיר ווי די מרה שחורה איז זיך אויף מיר מתגבר, עס איז ביי מיר אויסגעלאשן די ליכט פון יום טוב און איך שפיר נישט קיין שום טעם אין יום טוב, אנא ראטעווע מיך פון כעס, ראטעווע מיך פון מחלוקת".


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#141 - גיין צום ליל הסדר נאכ'ן באצאלן אלע איינגעשטעלטע
צדקה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויקהל-פקודי, כ"א אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד אברהם משה הכהן שטראססער שליט"א


איך וויל דיר בעטן זאלסט מיר די יאר אויך העלפן צאמנעמען קמחא דפסחא צו קענען געבן פאר אלע איינגעשטעלטע; איך האף די יאר וועסטו מצליח זיין צו זיין דער גוטער שד"ר אז מיר זאלן קענען גיין צום ליל הסדר און האבן באצאלט אלע מלמדים, מגידי שיעורים, מנהלים, טיטשערס און אלע אפיס איינגעשטעלטע, אלע זאלן האבן שפע.


בזכות די מצוה זאלסטו זוכה זיין צו אלע ברכות און אלע ישועות.

#140 - באצאלן די איינגעשטעלטע פון די הייליגע מוסדות
צדקה, פסח, ארץ ישראל

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויקהל-פקודי, כ"א אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד אהרן וועבערמאן נרו יאיר


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט מיר העלפן צאמנעמען צדקה פון אנשי שלומינו פאר די מלמדים און טיטשערס אין אונזערע הייליגע מוסדות אין ארץ הקודש, אנשי שלומינו זענען זייער ווארעם פאר די מוסדות אין ארץ ישראל, מען דארף זיי נאר בעטן, מען דארף נאר אפנעמען פון זיי די צדקה; בפרט יעצט ערב פסח ווילן אלע העלפן די מלמדים אין ארץ ישראל זיי זאלן קענען גיין צום יום טוב פסח, עס זאל זיי גארנישט פעלן.


איך בעט דיר זייער, העלף מיר אראפנעמען די שווערע לאסט פון מיר, עס איז נישט שייך אז איך אליין זאל קענען שאפן די שווערע טויזנטער דאלער מידי חודש בחדשו, איך דארף דו זאלסט מיר העלפן.


בזכות די גרויסע מצוה זאלסטו זוכה זיין צו אלע ברכות און אלע ישועות.

#139 - דער טאטע רעדט פסח צו די קינדער פון אמונה
חינוך הילדים, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, ירושלים


וואס מאכסטו? איך האב שוין אזוי לאנג נישט געהערט פון דיר, איך האף אז דו שטארקסט זיך, איך האף אז דו באניצט זיך נאך מיטן רבינ'ס עצות, בעיקר מיטן גיין יעדן טאג א שפאציר, זיך מתבודד זיין, זיך אויסגיסן דאס הארץ פארן אייבערשטן.


וואס מאכן דיינע קינדער? וואס מאכט דיין ... נרו יאיר? לייג אריין קאפ אין דיינע קינדער, נישט אלעס איז ביזנעס, פסח איז א צייט פון חינוך הילדים, אלעס פונעם ליל הסדר דרייט זיך ארום די קינדער, אלעס וואס מיר טוען אינעם סדר נאכט דרייט זיך ארום די קינדער; זיי זאלן פרעגן די קשיות און מען זאל זיי קענען דערציילן די סיפור יצאת מצרים.


פסח איז א צייט וואס דער טאטע רעדט צו די קינדער פון אמונה, אנגעהויבן ביים סדר נאכט דארף דער טאטע דערציילן פאר די קינדער אז עס איז דא א באשעפער וואס ער האט באשאפן די וועלט און ער פירט די וועלט, קיינער קען גארנישט טון; קיינער קען נישט שלעכטס טון און קיינער קען נישט גוטס טון, אלעס איז דער אייבערשטער, ער פירט אלעס, ער טוט אלעס און ער מאכט אלעס.


צדיקים זאגן, מען געבט פון הימל גרויסע כוחות פאר יעדן איינעם צו קענען רעדן צו זיינע קינדער פון אמונה, און אז מען ניצט אויס די סדר נאכט איבער צו געבן די אמונה - בלייבט מען נאכדעם א גאנץ יאר מיט די כח צו קענען איבערגעבן פאר די דורות די אמונה בשם.


מען דארף נישט קיין טיפע געדאנקען מיט דראמאטישע משלים, מען דארף נישט מער פון זאגן דעם ריינעם אמת, אז דער אייבערשטער איז אלעס, דומם צומח חי מדבר, אלעס אלעס איז ער, ער איז ממלא כל עלמין וסובב כל עלמין, נישטא קיין מציאות אויסער אים, ובכל תנועה ותנועה איז ער באהאלטן.


איך בעט דיר מיין טייערער הארציגער ברודער, ניץ אויס די סדר נאכט צו רעדן צו דיינע קינדער פון אמונה, לייג אריין אין זיי אז וואס זיי דארפן נאר האבן אין זייער לעבן זאלן זיי זיך ווענדן נאר צום אייבערשטן, און זיך נאר פארלאזן אויף אים. רעד צו דיינע קינדער פון דאס נארישקייט פון זיך פארלאזן אויף א בשר ודם, דער פסוק זאגט (ירמיהו יז, ה): "אָרוּר הַגֶּבֶר אֲשֶׁר יִבְטַח בָּאָדָם, וְשָׂם בָּשָׂר זְרֹעוֹ", א רחמנות אויף דער וואס פארלאזט זיך אויף א מענטש, "וּמִן ה' יָסוּר לִבּוֹ", און פונעם אייבערשטן קערט ער זיך אפ. "וְהָיָה כְּעַרְעָר בָּעֲרָבָה", ער וועט זיין צוגעגליכן צו אן איינצעלנעם בוים אין מדבר, "וְלֹא יִרְאֶה כִּי יָבוֹא טוֹב", און ער וועט נישט זען דאס גוטס. ווייל ווען מען פארלאזט זיך אויף מענטשן האט מען גארנישט, מען טרעפט זיך נאכדעם איינער אליין, "בָּרוּךְ הַגֶּבֶר אֲשֶׁר יִבְטַח בַּה'", וואויל איז דעם מענטש וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן, "וְהָיָה ה' מִבְטַחוֹ", וועט אים דער אייבערשטער העלפן.


מעגסט מיך אמאל רופן, מעגסט מיך אמאל שיקן א בריוו, איך האב א בענקעניש צו דיר, און איך געדענק אלע גוטס וואס דו האסט מיר געטון.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#138 - ל"ג בעומר אין שטעטל
חינוך הילדים, שטעטל, פסח, ל"ג בעומר, חכמות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


די יאר זעט נישט אויס אז איך וועל פארן קיין מירון, מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועל איך די יאר זיין ל"ג בעומר אין שטעטל; איך וויל דארט מאכן א הדלקה, מיט א סעודה. איך וויל דיר בעטן דו זאלסט ערלעדיגן די פערמיט, סיי פאר מאכן א פייער און סיי פאר מאכן מוזיק. איך וויל נישט די שכנים זאלן דאס אפשטעלן, (סוכות האט מען נישט גענומען קיין פערמיט און די שכנים האבן גערופן די פאליציי און מען האט דאס אפגעשטעלט; א שאד מען רעכנט זיך נישט אויס פון פאראויס, אז מען זאל נישט שטערן).


מיר וועלן מאכן די הדלקה מיט די סעודה דינסטאג ל"ג בעומר נאכמיטאג, מען קען ווען מאכן די ערשטע נאכט, אבער די זמן איז צו שפעט און איך וויל די קינדער זאלן מיט האלטן, די קליינע קינדער זאלן דארט זיין, עס זאל זיי אריינגיין אין די ביינער די שמחה פון ל"ג בעומר.


יעצט פסח ווען מען איז מקיים די אלע מצוות פון אויסרוימען די חמץ, און מען עסט די הייליגע מצה, יעדער איינער טוט דאס מיט זייערע גוטע מנהגים, טאר מען נישט פארגעסן פון דער עיקר; זיך פרייען מיט די מצוה אליינס. אמאל קען פאסירן אז דורכדעם וואס מען איז אזוי פארנומען מיט אלע הידורים און חומרות - קען מען פארגעסן פון זיך פרייען פון דעם אליינס אז מען איז זוכה צו מקיים זיין די מצוות פונעם אייבערשטן.


געב זיך אכטונג געבן פון אריינקריכן אין נארישע חכמות, מען דארף נישט קיין חכמות, מען דארף נישט מער פון דינען דעם אייבערשטן בתמימות ופשיטות, נישטא גרעסערס פון דינען דעם אייבערשטן בתמימות ופשיטות. דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רלה), מען דארף נישט קיין חכמות ביים טון די מצוות, הלוואי זאלן מיר זוכה זיין צו מקיים זיין אלעס וואס דער אייבערשטער זאגט אין די תורה בפשיטות, ווייל דער עיקר אידישקייט איז תמימות ופשיטות, מען זאל זיך פרייען מיט די תורה ומצוות.


ווען דו עסט די מצה און דו טרינקסט די ד' כוסות זאלסטו טראכטן: 'אַה, א מחי', איך טו דעם ווילן פונעם אייבערשטן'; די כוונה איז העכער פון אלע כוונות, נישטא העכער פון טון די מצות מיט א תמימות. אמאל האט דער רבי געזאגט: "איך בין מקנא דעם איד ר' יוסקא"; אין די שטאט ברסלב איז געווען א איד, א פשוט'ער איד, ער האט נישט געוואוסט קיין סאך, ער האט אבער געהאט א שטארקע תמימות און א שטארקע אמונה, ער פלעגט אסאך דאווענען, אסאך זאגן תחינות ובקשות, אן חכמות, ער האט געזאגט אסאך תהלים; דער רבי האט געזאגט אז ער איז מקנא אזא איד, ווייל דער עיקר אידישקייט איז דינען דעם אייבערשטן בתמימות ופשיטות.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#137 - זיך פרייען אז מען עסט נישט חמץ
שמחה, פסח, מצה, חיזוק פאר מלמדים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


דו דארפסט זיך זייער פרייען אז דו האסט זוכה געווען צו זיין א מלמד, זיצן מיט נשמות ישראל און לערנען מיט זיי די הייליגע תורה, און פלאנצן אין זיי אמונה, יראת שמים און מידות טובות; דאנק דעם אייבערשטן אז דיין לעבן גייט דיר אריבער מיט דעם. מוהרא"ש האט מיר דאס כמה פעמים געזאגט, אפילו די ארבעט איז שווער דאך איז דאס אבער הייליג.


אז מיר זענען זוכה צו עסן די הייליגע מצה און מיר זענען זוכה אויסצורוימען די חמץ דארפן מיר זיך זייער פרייען, א גאנץ יאר דארפן מיר זיך מחי' זיין מיט דעם אז מיר האבן זוכה געווען נישט צו עסן חמץ און מיר האבן זוכה געווען צו עסן די הייליגע מצה, און אז מיר וועלן זיך פרייען מיט די מצוה וועלן מיר זיין א גאנץ יאר אפגעהיטן פון אלע שלעכטס, ווייל דער הייליגער אריז"ל זאגט (הובא בבאר היטב אורח חיים סימן תמז, סעיף קטן א): "הַנִזְהָר מִמַּשֶּׁהוּ חָמֵץ מוּבְטָח שֶׁלֹא יֶחֱטָא כָּל הַשָּׁנָה", ווער עס איז נזהר פון א משהו חמץ אום פסח - וועט א גאנץ יאר זיין אפגעהיטן פון עבירות; אלע פרעגן, וואס איז פשט אז מען פאלט יא אראפ אין עבירות? מוהרא"ש זאגט, פשט איז, ווער עס איז נזהר פון א משהו חמץ אום פסח און ער פרייט זיך מיט דעם, ער לעבט מיט דעם אז ער עסט נישט קיין חמץ - וועט א גאנץ יאר זיין אפגעהיטן פון עבירות, די שמחה פון די מצוה וועט אים היטן.


זיין פרייליך איז גאר א שווערע עבודה. דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן כ): "לִזְכּוֹת לְשִׂמְחָה זֶה קָשֶׁה וְכָבֵד לְהָאָדָם לִזְכּוֹת לָזֶה יוֹתֵר מִשְּׁאָר כָּל הָעֲבוֹדוֹת", זוכה זיין צו זיין שטענדיג פרייליך איז שווערער ווי צוצוקומען צו סיי וועלכע אנדערע עבודות; דער יצר הרע ציטערט פון שמחה ווייל שמחה פארברענט אים, ער האט נישט קיין שליטה אויף א פרייליכער מענטש, דער אייבערשטער היט דעם מענטש וואס איז פרייליך ער זאל נישט פאלן אין פגם הברית (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן קסט).


ווי אזוי קען מען זוכה זיין צו שמחה? די איינציגסטע וועג זוכה זיין צו שמחה איז דורך תפילה, דורך בעטן דעם אייבערשטן: "רבונו של עולם העלף מיך איך זאל זוכה זיין צו זיין שטענדיג פרייליך, איך זאל זיך פרייען אז איך בין א איד, איך זאל זיך פרייען אז איך בין נישט קיין גוי. העלף מיך אייבערשטער אז איך זאל ארויסגיין פון מיין דיפרעסיע, נעם אוועק פון מיר מיין עצבות און מרה שחורה, העלף מיר איך זאל זיין אזוי פרייליך אז איך זאל פרייליך מאכן אנדערע מענטשן און יעדער איינער ארום מיר זאל זיין פרייליך.


הייליגער באשעפער, העלף מיר איך זאל שטענדיג געדענקען אז דו פירסט די וועלט מיט א השגחה פרטית. איך זאל האבן א קלארע לויטערע אמונה, איך זאל נישט פארגעסן פון דיר קיין איין רגע, איך זאל נישט קיינעם חנפ'ענען און נישט פון קיינעם מורא האבן; בזכות אלע צדיקים וואס האבן זיך מוסר נפש געווען פאר דיר, אמן".


איך ארבעט זייער שווער צו שאפן די געלט וואס איך קום פאר די מלמדים, ביטע זיי מתפלל מיט די קינדער איך זאל מצליח זיין.דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#136 - שרייען ביי 'ונצעק'
התחזקות, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד מיין ליבער ...


פסח ביינאכט ביים ליל הסדר זאלסטו זאגן די הגדה הויך אויפן קול מיט א חיות, שטעל זיך פאר ווי דיין גאנצע שטוב איז אנגעפילט מיט מלאכים, און דער אייבערשטער מיט זיי אלע הערן זיך צו ווי דו זאגסט די הגדה און ווי דערציילסט די ניסים פון יציאת מצרים. זאלסט נישט רעדן קיין איין ווארט ביים סדר טיש וואס איז נישט פון די הגדה און פון סיפור יציאת מצרים, עס איז זייער א הייליגע צייט, מען קען פועל'ן גרויסע ישועות, מען קען פועל'ן שידוכים און קינדער, און בעיקר זוכה זיין צו ווערן אן ערליכער איד, האבן א ריינעם מח מיט הייליגע אויגן.


ביי די ווערטער: "ונצעק אל ה'" - זאלסטו שרייען צום אייבערשטן: "הייליגער באשעפער געב מיר מיין שידוך, הייליגער באשעפער מאך מיר א נס, איך וויל ארויסגיין פון מצרים, איך וויל חתונה האבן", און אזוי אויך קען מען פועל'ן קינדער, אז דער מאן און ווייב זאלן ביידע שרייען און וויינען צום אייבערשטן: "ונצעק אל ה'", שריי: "הייליגער באשעפער געב מיר קינדער, געב מיר געזונטע קינדער, ערליכע קינדער", ווייל דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט געזאגט מען זאל שרייען ביי 'ונצעק' ביז מען ווערט געהאלפן.


אזוי אויך, אז מען האט קינדער וואס זענען אוועק פון די וועג, זיי זענען נעבעך פארקראכן - קען מען פסח ביינאכט ביים ליל הסדר פועל'ן זיי זאלן באקומען א הרהור תשובה און זיך צוריק קערן צו די תורה וועג; "ושאינו יודע לשאול, את פתח לו", טייטשן צדיקים, מען בעט דעם אייבערשטן אז די אלע וואס ווייסן נישט ווי אזוי צו בעטן און ווי אזוי זיך צוריק צו קערן – 'את פתח לו' דו הייליגער באשעפער ברענג זיי צוריק.


דער עיקר בעט איך דיר מיין ליבער טייערער ברודער, געב נישט אויף, זיי זיך נישט מייאש, די אידן ביים ים סוף זענען געווען אין א גרעסערע צרה פון דיר, עס איז נישט געווען פאר זיי קיין שום וועג, און בזכות די אמונה וואס זיי האבן געגלייבט אינעם אייבערשטן און בזכות וואס זיי האבן געגלייבט אין משה רבנו - האט דער אייבערשטער זיי געשפאלטן דעם ים, און אזוי וועט זיין אויך ביי דיר, עס וועט זיך שפאלטן דער ים און דו וועסט פלוצלונג געהאלפן ווערן, נאר געב נישט אויף; דערהאלט זיך מיט אמונה אינעם אייבערשטן און פארלאז זיך אינגאנצן אויף אים.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#135 - די קינדער זאלן מיטהאלטן די הכנות פון פסח
חינוך הילדים, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


אשרינו מה טוב חלקינו אז מיר זענען ביים רבי'ן, עס איז גאר אנדערש די הכנות צום פסח און דער פסח אליינס - ווען מען איז מקורב צום רבי'ן; אלעס גייט מיט א גרויסע שמחה, מיט חשק און בענקעניש צום אייבערשטן.


אויך די קינדער וואקסן אויף מיט א ליבשאפט צום פסח, זיי ווארטן אויף פסח, זיי ווילן די ימים טובים, זיי האבן ליב די מצוות.


ווען דו ביסט בודק חמץ זאלסטו דאס טון מיט דיינע קינדער, אפילו מיט די גאר קליינע קינדער. אויך ביי שריפת חמץ, און ביים באקן ערב פסח מצות זאלסטו מיט נעמען דיינע קינדער; ווייל יעדע זאך וואס מען טוט מיט די קינדער, מען נעמט זיי אריין אין דעם, זיי האלטן מיט די הכנות און צוגרייטונגען צו די מצוה - גייט זיי אריין אין די ביינער, און ווען זיי וועלן עלטער ווערן - וועלן זיי אויך טון אלע מצוות.


נעם מיט דיינע בחורים און גרויסע זין ווען דו גייסט פארקויפן די חמץ ביים דיין, זאלן זיי זען ווי מען בייגט איין דעם קאפ און מען פרעגט דעם דיין ווי אזוי זיך צו פירן, לאז זיי זען אז א איד - ווי קלוג מען איז - דארף מען א רב, א דיין, אזוי וועלן זיי נאך די חתונה אויך גיין פרעגן זייערע שאלות, זיי וועלן זיך פירן ערליך.


פארקויף די חמץ ביים דיין וועם דו ניצט א גאנץ יאר פאר דיינע שאלות און ספיקות, און זע צו געבן דעם דיין לכבוד יום טוב. א גאנץ יאר ניצט מען דעם דיין, ער ארבעט שלא על מנת לקבל פרס, ער ווערט געשטערט אין אלע צייטן, זאלסטו יעצט אים מכיר טוב זיין. לאז דיינע קינדער זען ווי מען איז מכבד א תלמיד חכם, אן ערליכער איד. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת כג:) ווער עס האט ליב תלמידי חכמים וועט זוכה זיין צו קינדער תלמידי חכמים, און ווער עס איז מכבד תלמידי חכמים וועט זוכה זיין צו האבן איידעמער תלמידי חכמים; ווייל אז דער מענטש האלט פון א תלמיד חכם און ער רעדט שיין פון תלמידי חכמים - וועלן זיינע קינדער וועלן זיין תלמידי חכמים, און די טעכטער וועלן אויך וועלן מענער תלמידי חכמים, און חס ושלום אז די קינדער הערן טאג און נאכט חוזק מאכן פון אלע תלמידי חכמים - וואס קען מען נאך ערווארטן זיי זאלן אויסוואקסן...


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#134 - בלייב אין שטוב אויף פסח
כיבוד אב ואם, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויקרא, כ"ח אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


בנוגע וואו צו זיין פסח וכו'; פאר נישט אוועק אויף פסח, בלייב אין שטוב. עס איז זייער שיין צו זיין יום טוב אין שטוב, פסח מיט די ווייב און מיט די קינדער איז גאר גאר שיין. עס איז זייער הייליג ווען דער טאטע געבט איבער פאר די קינדער פסח ביים סדר די הייליגע אמונה, עס איז נישט אזוי שווער פסח'דיג צו מאכן די שטוב, אז מען טוט עס מיט שמחה - איז דאס גאר געשמאק, און אזוי קען מען זיין אין שטוב פסח.


העלף דיין ווייב מאכן פסח'דיג, בעיקר זאלסטו איר מחזק זיין מיט גוטע ווערטער, און איר אויסהערן, און זיכער איר אויסרימען; דאס איז דאך אונזער מצוה, מיר זאלן מחיה זיין און פרייליך מאכן די ווייב. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (ראש השנה ו:): "אשה בעלה משמחה", דער מאן דארף פרייליך מאכן די ווייב.


אז דיינע עלטערן האבן נישט ווער עס זאל זיין מיט זיי, און זיי רופן דיך צו קומען - איז א מצוה צו גיין, אבער אז דיינע ברידער און שוועסטער גייען שוין - פעלט נישט אויס דו זאלסט אויך גיין; ענדערש בלייב אין שטוב, מאך א שיינע סדר, געב איבער פאר דיינע קינדער די ריינע אמונה, ליל הסדר באקומען די עלטערן ספעציעלע כוחות פון הימל צו קענען פלאנצן די אמונה אין זייערע הערצער, פסח ביינאכט קומט צו יעדן טאטן הימלישע כוחות צו קענען משפיע זיין אויף זיינע קינדער; אפילו א גאנץ יאר האט מען נישט קיין דיבורים, מען האט נישט וואס צו פארקויפן, אנדערש איז פסח ביינאכט, דעמאלט באקומט מען הימלישע כוחות, מען באקומט דיבורים איבער צוגעבן פאר די דורות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#133 - אויסצאלן אלע איינגעשטעלטע ביז פסח
הפצה, צדקה, מוסדות, פסח, חיזוק יומי

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת בא, כ"ט טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


אברהם משה נרו יאיר


מזל טוב פאר דיין נייע געבוירענע קינד, פאר דיין טאכטער; דער אייבערשטער זאל דיר העלפן זאלסט האבן ערליכע אידישע נחת פון דעם קינד און אלע קינדער, אינאיינעם מיט דיין ווייב תחי'.


די וואך אין די פרשה, פרשת בא, זעט מען שוין יום טוב פסח, מען גייט שוין ארויס פון מצרים, וויל איך דיר בעטן, אין צען וואכן ארום איז שבת הגדול, עס קומט פסח, פאריאר האסטו מיט האברך ארי פיש מיר געהאלפן צאמנעמען צדקה צו קענען באצאלן די מלמדים און איינגעשטעלטע; וויל איך דיר בעטן אז די יאר זאלסטו מיר אויך העלפן מיר זאלן קענען גיין צום סדר און האבן אויסגעצאלט אלע וואס ארבעטן פאר די מוסד, און דאס וועט זיין א זכות פאר דיר פאר אייביג.


אויך וויל איך דיך מחזק זיין זאלסט ווייטער ממשיך זיין מיט דיין הפצה, מיט די "חיזוק יומי" וואס דו ביסט מחזק די וועלט, און איידער דו מאכסט דאס און איידער דו שיקסט דאס ארויס זאלסטו זיך אויסוויינען צום אייבערשטן אז עס זאל נישט ארויסקומען קיין שום מכשול, און עס זאל נאר זיין יתגדל ויתקדש שמיה רבא.

#132 - וואס איז דען מער טייער ווי א מאמע?
כיבוד אב ואם, סיפורי צדיקים, עצתו אמונה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ח' ניסן, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר


לכבוד פסח זאלסטו מאכן א מעשה פאר די קינדער פון דאס גרויסקייט פון מכבד זיין א מאמע, נישט פארשעמען א מאמע, ווייל אין די טעג דארף מען אסאך חיזוק אויף דעם.


מאל די מעשה ווי דער הייליגער בעלזער רב דער שר שלום זכותו יגן עלינו, האט אכטונג געגעבן אויף זיין מאמעס כבוד, און ווען זי האט איינגעטינקען די מצה אין די זופ - האט ער ווייטער געגעסן פון די טעלער.


די חסידים שטייען און קוקן, דער רבי עסט פון די זופ; ווי קען זיין אזוינס? זי האט דאך איינגעטינקען אין די זופ מצה, דער רבי איז דאך אלץ זייער שטארק מקפיד נישט צו עסן געבראקטס, ווי קען זיין אזוינס?!


דער הייליגער בעלזער רב זכותו יגן עלינו, דער שר שלום, זיצט פסח נעבן זיין מאמע, דער צדיק האלט זיין מאמע זייער טייער, ער זעצט איר נעבן זיך, און ער עסט מיט איר פון איין טעלער. וואס איז דען דא עפעס גרעסער ווי א מאמע? וואס איז דען מער טייער ווי א מאמע? די מאמע האט איינגעטינקען די מצה אין די זופ און דער רבי זאגט נישט קיין ווארט, ער עסט ווייטער די זופ מיט די מאמע פון איין טעלער.


די תלמידים וואונדערן זיך זייער, ווי קען זיין אזוינס? דער רבי איז דאך זייער מקפיד נישט צו עסן קיין געבראקטס, אזוי ווי דער הייליגער בעל שם טוב זכותו יגן עלינו האט מקפיד געווען, די מצה זאל נישט אנרירן קיין וואסער.


דער רבי געבט זיי צו פארשטיין: "נישט עסן קיין געבראקטס איז א גוטער מנהג, און מיר דארפן דאס היטן, אבער די מצוה פון מכבד זיין א מאמע איז נאך מער הייליג, דאס שטייט אין די הייליגע תורה, אז מען דארף זייער מכבד זיין א מאמע".


טייערע קינדער, מיר גייען שוין זייער אכטונג געבן אויף אונזער מאמע, מיר גייען פאלגן און רעדן שיין, און קיינמאל נישט וויי טון.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#131 - די ערשטע פאר יאר דארף מען אסאך אינוועסטירן אין שלום בית
שלום בית, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת שמיני, אסרו חג פסח, כ"ג ניסן, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מיין טייערער ... נרו יאיר


א גרויסן יישר כח פארן מיר העלפן אריינברענגען דעם פסח, מיר געבן קומחא דפסחא מיטן באצאלן מיינע מצות; דער אייבערשטער זאל דיך בענטשן מיט שפע און מיט נחת פון דיינע קינדער.


שטארק זיך און מאך פרייליך דיין ווייב. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (קידושין לד:): "אִשָּׁה בַּעְלָהּ מְשַֹמְחָהּ", מען דארף פרייליך מאכן די ווייב; בפרט ווען מען האלט נאך די חתונה, די ערשטע פאר יאר דארף מען זייער אסאך אינוועסטירן אין שלום בית, עס גייט אריבער עליות און ירידות, מען דארף זיך האלטן שטארק און נאר עוסק זיין אין שמחה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.



 

#130 - באוויליגט פאר'ן אייבערשטן
חינוך הילדים, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת ויקרא, ו' ניסן, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מיין טייערער ... נרו יאיר


ביי די הגדה זאגן מיר: "ועכשיו קרבנו המקום לעבודתו", אז מען ווייסט 'ועכשיו' מען קען שטענדיג אנהויבן פונדאסניי – 'קרבנו המקום לעבודתו', קען מען זוכה זיין צו דינען דעם אייבערשטן אן זיין נאנט צום אייבערשטן.


מיר פירן זיך אז אלע קינדער זאגן הויך די סימנים: "קדש ורחץ כרפס" און אזוי ווייטער, ביז מען קומט צו נרצה, און ביי נרצה זאגן די קינדער: "ווער עס טוט די אלע זאכן דער איז באוויליגט פארן אייבערשטן", מיר שמועסן מיט די קינדער ווי שטארק דער אייבערשטער האט אונז ליב, ווייל מיר האבן געטון די אלע זאכן, מיר האבן געגעסן די הייליגע מצה, מיר האבן געזאגט די הייליגע הגדה, דאס איז דאס וויכטיגסטע וואס מען דארף אריינבאקן אין אונזערע הערצער, אז דער אייבערשטער האט אונז ליב.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#129 - ווערן אויסגעהיילט דורך עסן די מצה
רפואה, פסח, מצה

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת ויקרא, ד' ניסן, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איך פריי זיך זייער צו הערן אז איר שפירט זיך שוין אסאך בעסער, דער אייבערשטער זאל אייך שיקן א רפואה שלימה בקרוב.


יעצט גייען מיר עסן די הייליגע מצה, דער זוהר הקדוש רופט אן די הייליגע מצה: 'עסן וואס היילט', מען קען זוכה זיין צו ווערן אויסגעהיילט דורך עסן די מצה און צו באקומען א שטארקע לויטערע אמונה, צו גלייבן און געדענקען אז דער אייבערשטער מאכט נישט קיין שלעכטס, דער אייבערשטער מאכט נאר גוטס, און אלעס וואס פאסירט איז נאר אייבערשטער און נאר גוט.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.