בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת וארא, כ"ו טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
דער עיקר פון שלום בית איז דאס רעדן שיין מיט דרך ארץ, דאס איז שלום בית, עס איז נישט מער און נישט ווייניגער; עס איז נישט פאלגן, נאכלויפן, מורא האבן וכדומה, עס איז נאר דאס רעדן שיין מיט דרך ארץ, און אז מען געדענקט און מען ווייסט ווי אזוי צו רעדן – האט מען א שיינע לעבן.
זע צו גיין אין שול דאווענען די דריי תפילות אין שול מיט מנין, און אז עס איז נישטא מנין זאלסטו ווייטער גיין אין שול, נישט אין אפיס, אין שטוב וכו'.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת שמות, ט"ז טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד מיין ליבער טייערער ... נרו יאיר
איך האב זוכה געווען זיך אריבער צו כאפן פאר אפאר טעג קיין ארץ ישראל, זיך שטארקן מיט די חברים תלמידי היכל הקודש.
מיט מיר איז מיט געקומען האברך יעקב שאול נרו יאיר, אויך איז געפארן דער גבאי פון די ארץ ישראל'דיגע מוסדות, ר' אהרן וועבערמאן נרו יאיר, ער איז געפארן מוצאי שבת, א טאג פאראויס, אנצוגרייטן די מסיבה פאר אלע וואס העלפן די מוסדות.
מיר זענען ארויסגעפארן זונטאג נאכט, מעריב האב איך געדאווענט מיט די בחורים אין ישיבה, אויך האב איך נאך אנגעיאגט צו געבן א שיעור פאר די בחורים, מיר האבן געלערנט די מעשה ווי דער רבי דערציילט (ספורי מעשיות, מעשה ב), אז די בת קיסר האט זיך גענייט מאנצבילשע קליידער וכו'; מיר האבן גערעדט פון די מעלה צו קענען זיין א משפיע, א מאן, נישט קיין מקבל, א פרוי; יעדע מאל מען קומט צווישן מענטשן זאל מען נישט ווארטן צו באקומען פון אנדערע – אויפמערקזאמקייט, נאר זיין א געבער, געבן פאר אנדערע גוטע ווערטער און געבן פאר אנדערע תשומת לב.
די טיקעטס האב איך געמאכט ביי אלי' קנאלל נרו יאיר, און ער האט מיך געטראגן צום עירפארט. אין עירפארט איז אלעס אריבער בשלום, אויך די וועג איז געווען זייער גרינג און געשמאק. יענקי האט מיט געברענגט קאווע מיט שאקאלאד, איך האב אביסל געשריבן בריוו, נאך א קורצע צייט האט מען געדאווענט שחרית און נאך א קורצע צייט מנחה.
מיר זענען אנגעקומען מאנטאג נאכט, מיר זענען גלייך געפארן קיין בני ברק צו די יארצייט סעודה פון מוהרנ"ת. שמעון עוזר פערל האט מיך אפגעווארט און גענומען קיין בני ברק, ער האט שוין חזקה אלע יארן מיך צו דרייווען. ער האט דאך אלעס אנגעהויבן; ביי אים אין שטוב האט מען געעפנט די ערשטע שול, ביי אים אין שטוב האט מען געעפנט די חדר, די סקול, און ביז היינט איז ביי אים אין שטוב די בית הדפוס. ער האט א קלענערע דירה ווי דיר, און ביי אים אין שטוב דרוקט מען אלעס, עס שטייט א גרויסע מאשין מיט צענדליגע קעסטלעך פאפיר, אזוי ווי ביי רבי נתן איז געווען אין שטוב א דפוס, און ער דרוקט פאר אלע מפיצים די וועכנטליכע גליונות און קונטרסים, עצתו אמונה.
דער גבאי פון די מוסדות ר' אהרן נרו יאיר האט אלעס צוגעגרייט, עס איז געווען זייער שיין און זייער פרייליך. מיר האבן גערעדט פון מוהרנ"ת, די סיפור התקרבות און נאך שיינע זאכן. אויך האט מען געפרעגט אפאר שאלות, איינע פון די שאלות איז געווען ווי אזוי קען מען האבן דא אין היכל הקודש א מורה דרך ווען מען קען נישט צוקומען און ווען מען פרעגט, מען שיקט שאלות - באקומט מען נישט קיין ענטפער; מיר האבן גערעדט אז אין די וועלט איז די שייכות פון א תלמיד מיט א רבי בעיקר אויף טעכנישע זאכן, אנדערש איז ביים רבי'ן וואס דער עיקר שייכות מיטן רבי'ן איז אויף עבודת השם, ווי מען קען זיך נאכאמאל באנייען, און ווי אזוי מען קען זוכה זיין צו זיין א צדיק, און די סארט פראגעס דארף מען נישט קיין פערזענליכע תשובות, מען קען הערן די תשובות ביי די שיעורים און ביים לערנען די ספרים; עס איז כדאי אויסצוהערן דעם שמועס, אזוי וועסטו דאס קענען אריינלייגן אין דיינע תלמידים, ווייל דאס איז דער עיקר וואס מען דארף רעדן מיט תלמידים, זיי מחזק זיין זיי זאלן הערן שיעורים און לערנען די קונטרסים, און איך מוז דיר זאגן אז עס טוט מיר זייער וויי אז איך הער אז ענק האבן מבטל געווען די שיעור פון נאכמיטאג, די שיעור התחזקות, דאס איז דאך דער עיקר פון די ישיבה; אלע יארן איז געווען דער שיעור דער עיקר פון די ישיבה וואס מען האט געלייגט א שטארקע געוויכט אז אלע בחורים זאלן הערן די שיעור, ווייל נאר מיט חיזוק, נאר מיט די עצות פון רבי'ן - קען מען אנגיין, איז פארוואס האבן ענק מבטל געווען די שיעור? איך מוז דיר זאגן אז עס טוט מיר זייער וויי, איך שטרעג זיך אן צו געבן די שיעור אין ישיבה אין וויליאמסבורג נאר ווייל איך ווייס אז ענק האלטן מיט די שיעור, איז פארוואס האבן ענק מבטל געווען די שיעור? דאס האט מיך געמאכט איך זאל נישט געבן קיין שיעור אין ישיבה נישט זונטאג און נישט מאנטאג, אפילו אין ארץ ישראל זיצט דער מגיד שיעור יעדן טאג מיט אלע בחורים און זיי האלטן מיט די שיעור פון א טאג צוריק, אלע זיצן, מען קען דעמאלט גורס זיין משניות גמרא וכו', אבער אלע מוזן זיצן און הערן די שיעור, ווייל דאס איז אזוי וויכטיג, די יראת שמים און די חיזוק.
נאכן מסיבה זענען אלע אריבער געבן שלום, נאכדעם האבן מיר געדאווענט מעריב. איך בין געבליבן נעכטיגן אין בני ברק אין שטוב פון ר' יואל לעווי דער גבאי אין בני ברק, ער האט אנגעגרייט א נאכטמאל, איך האב נישט געהאט חשק צו עסן, איך עס נישט געווענליך פלייש נאר שבת, אבער אז מען קומט צו איינעם אין שטוב און יענער גרייט אן - איז ריכטיג צו עסן, ווייזן אז מען האט הנאה וואס זיי האבן געמאכט.
איך האב געוואלט טרינקען קאווע, מיר איז וויכטיג קאווע אז ביום התענית זאל איך נישט באקומען קאפ וויי. איך האב אהיים גערופן, גערעדט מיט מיין ווייב, געליינט קריאת שמע און געבעטן ר' יואל זאל מיך וועקן פארן עלות.
פיר דרייסיג פארטאגס האב איך זיך אויפגעוועקט, איך האב געטרינקען קאווע און געלערנט אביסל משניות. אויך ר' יואל האט זיך אויפגעוועקט, מיר האבן אביסל געשמועסט ווי גליקליך מיר זענען אז מיר זענען מקורב געווארן צום הייליגן רבי'ן אין חדר היכל הקודש. מיר זענען געגאנגען אין מקוה, משה רעכניצער האט אונז גענומען מיט זיין קאר צו די מקוה. עס איז נאך געווען פרי, זענען מיר געגאנגען אביסל לערנען אין חדר, דארט איז געקומען נאך אפאר מלמדים, אבא חייא, מען האט געשמועסט שיינע זאכן. לכתחילה האט מען אפגעשמועסט אז מען וועט מאכן דארט א מנין מיט די מלמדים איידער די קינדער קומען, שפעטער האב איך זיך געכאפט אז דאס איז נישט לכתחילה, צו מטלטל זיין א ספר תורה, זענען מיר געגאנגען דאווענען אין א שול נעבן דעם חדר, איך האב דארט עולה געווען לתורה און געבענטשט גומל, ר' יואל לעווי האט מיר געקויפט די עליה, נאכן דאווענען בין איך געבליבן לערנען אביסל.
מיר זענען געווען באזוכן אין חדר אין בני ברק די דריי כיתות, ערשט די עלצטע כיתה פון ר' אבא חייא רייזמאן, די קינדער האבן געזינגען זייער שיין די "ואני – אין איך יעקב", יעצט איז ר' אבא חייא פארנומען מיט זיך פארהערן די הוראה, האט איבערגענומען דער זון פון ר' יואל לעווי, וואלווי, ער איז זייער א גוטער מלמד, אויך איז דארט נאכמיטאג דער מלמד חיים יאקאבאוויטש; אויך די מיטלסטע כיתה איז דער מלמד יודא דוד לעווי דער זון פון ר' יואל לעווי, זייער א גוטע מלמד, און די דריטע כיתה איז די יונגסטע כיתה, דער מלמד איז ר' ישראל סופר, זייער א גוטע מלמד.
ביי ענק אין שטעטל איז שוין היינט דא אלע כיתות, אבער דו געדענקסט אודאי ווי אזוי מיר האבן געעפנט די חדר מיט זיבעצן יאר צוריק, תש"ע, מיט דריי כיתות. דו ביסט אריינגעקומען אין די עלצטע כיתה, און אזוי האבן מיר געצויגן אסאך יארן ביז מען האט שוין היינט אלע כיתות. אזוי וועט זיין אויך אין ארץ ישראל, יעצט איז דא ווייניג קינדער, לערנען די קינדער פון אפאר יאר אינאיינעם, און שפעטער וועט זיין גענוג קינדער פאר אלע כיתות.
פון דארט זענען מיר געפארן קיין יבנאל, איך האב געוואלט פארן פריוואט מיטן מנהל יצחק פאפנהיים, אזוי קענען מיר רעדן אלעס פון די מוסד, ער האט אזויפיל זאכן צו רעדן מיט מיר, זאכן וואס זאמלען זיך אן במשך די יאר, און טאקע אזוי, איך בין מיט אים געפארן פריוואט, און אויפן וועג האבן מיר גערעדט ווי אזוי צו מאכן שענער און בעסער די חדר און די סקול. מיר זענען אריבער געגאנגען אלע מלמדים און אלע טיטשערס, ברוך ה' אלע זענען זייער טייער, יעדער האט זיינע מעלות פאר די קינדער. אינמיטן וועג האב איך געטראכט אז איך בין שוין סיי ווי אין גליל, לאמיר זיך אריבערכאפן צו רבי שמעון און צו רבי מאיר מתפלל זיין פאר מיר און פאר אלע תלמידים; מיר האבן געטוישט די פלאן, מיר האבן געטראכט אז מיר וועלן גיין ערשט קיין מירון און נאכדעם קיין יבנאל און טבריה.
איך בין געגאנגען מתפלל זיין ביי קברי אבות, ביי מיין זיידע באבע, אויבן אויפן בארג אין מירון ליגן זיי, העכער די ציון פון קבר התנא אלוקי רבי יוחנן הסנדלר, אויך האב איך געדאווענט ביי רבי יוחנן הסנדלר, און אויך האב איך זיך מתבודד געווען און זיך מתבודד געווען ביי וכו', פון דארט זענען מיר געגאנגען צום הייליגן רבי שמעון. ערשט האבן מיר געדאווענט מנחה, מען האט געליינט. איך האב געבעטן דעם אייבערשטן אז איך וויל עולה זיין, און דער וואס האט אויסגערופן האט מיר געגעבן אן עליה, נאכדעם האב איך געזאגט די תפילה פון ליקוטי תפילות פון "לכו חזו", איך האב דאס איבערגעזאגט דריי מאל, איך האב זייער געוויינט צו רבי שמעון זאל רחמנות האבן אויף מיר, איך האב זייער ליב די תפילה ווי מוהרנ"ת דאווענט צום אייבערשטן ער זאל העלפן אז די צדיקים זאלן זיך וויסנדיג מאכן פון אונז און אונז נישט אוועק ווארפן; אוי איז דאס א וויכטיגע תפילה, ווייל מיר קענען נישט אליינס, מיר דארפן די צדיקים זאלן אונז מחזק זיין און מקרב זיין צום אייבערשטן.
פון דארט זענען מיר געפארן קיין טבריה צום הייליגן רבי מאיר בעל הנס, דארט האב איך געטראפן אנשי שלומינו פון יבנאל, טבריה און פון בני ברק, איך האב דארט געזאגט דעם יום תהלים און זיך גוט מתבודד געווען, אויך האב איך געצינדן א לעכט מיט שמן זית לזכות התנא רבי מאיר. מוהרא"ש זאגט אין די בריוו אז דאס איז מסוגל פאר ישועות, איך האב באזונדער געבעטן פאר אלע תומכים וואס העלפן מיר חודש'ליך מיט געבן צדקה פאר רבי מאיר בעל הנס פאר אונזערע מוסדות, זיי נעמען אראפ פון מיר די שווערע לאסט וואס איך טראג, די מוסדות אין ארץ ישראל קאסט חודש'ליך אכציג טויזנט דאלער; עס קומט אריין שכר לימוד בערך צען פופצן טויזנט און די איבריגע ליגט אויף מיר צו שאפן, און ברוך השם דער גבאי ר' אהרן וועבערמאן האט אויפגעשטעלט א קרן הצלה וואס ברענגט אריין חודש'ליך כמעט די גאנצע געלט, איך האב געבעטן דעם אייבערשטן זאל ערפילן אלעמענ'ס בקשות.
מיר האבן געדאווענט מעריב ביי רבי מאיר און פון דארט בין איך געפארן צום שטוב פון ר' יוסל סאקס דער גבאי און מלמד פון טבריה, ער האט צוגעשטעלט פיינע מזונות מיט פיינע קאווע, עס איז געווען זייער געשמאק, מען האט אביסל געשמועסט, און פון דארט זענען מיר געפארן קיין יבנאל, נאר צוליב דעם בין איך געפארן קיין צפון, איך קען נישט קומען קיין ארץ ישראל אן גיין צו מיין רבי מוהרא"ש, איך האב געזאגט די צען קאפיטלעך תהילים און זיך מתבודד געווען, איך האב געבעטן פאר מיר, געבעטן פאר אנשי שלומינו און פאר די גאנצע קהילה.
פון דארט זענען מיר געפארן קיין אלעד צום שטוב פון נח לוין, ער האט אנגעגרייט א סעודה פאר אלע תומכים פון 'קרן הצלה', די וואס שטיצן חודש'ליך די מוסד, דער גבאי ר' אהרן ווערבערמאן העלפט מיר זייער מיט די 'קרן', ער האט דאס אנגעגרייט.
ער האט אנגעגרייט א סעודה, ער האט געבעטן איך זאל זיך וואשן נטילת ידים, איך האב געזאגט אז אויב איינער וועט מאכן א סיום וועט עס זיין א סעודת מצוה וועל איך זיך וואשן. דארט איז געווען אנשי שלומינו וואס האבן גלייך געמאכט סיומים אויף בבלי און אויף משניות, עס איז געווען גאר א שיינע סעודה, עס האט זיך געצויגן אין די נאכט אריין, מען האט געשמועסט פון די מתנות וואס מען איז זוכה צו באקומען אין היכל הקודש, די חינוך ביי די קינדער און די שלום בית. איך האב אנגעהויבן רעדן צו אנשי שלומינו אז מען מוז זען עפעס צו טון פאר הפצה, מען זאל מאכן חבורות אין אלע שטעטלעך, צעטיילן די שטעט לויט וויפיל שולן עס איז דא, און יעדער אינגערמאן און בחור זאלן נעמען כך וכך שולן יעדן שבת צו לייגן גליונות, אבער דער גבאי ר' אהרן האט איבערגענומען די מייק און געזאגט אז ער האט א טענה, ער האט נישט געמאכט די מסיבה פאר הפצה, ער האט געמאכט די מסיבה פאר החזקת המוסדות, ער האט געבעטן מען זאל טוישן די שמועס, מען זאל רעדן פון די מוסד, ער האט געזאגט אז יעדע טאטע וואס האט עפעס צו דערציילן עפעס ספעציעל פון די מוסד זאל דערציילן; וואס זאל איך דיר זאגן, איך האב זיך געווישט די טרערן, טאטעס האבן דערציילט פון די רחמנות ווי די מלמדים און די טיטשערס געבן זיך אפ מיט די קינדער, ווי זיי געבן אכטונג אויף די קינדער זיי זאלן נישט ווערן צעקלאפט און פארשעמט, איך האב געשלינגען יעדע מעשה מיט פארגעניגן.
אויך האט זיך איינער אויפגעשטעלט און דערציילט אז ער האט א ברודער וואס האט געלערנט פאריאר אין ישיבה ביי משה שמואל, און דער ברודער איז למעשה געגאנגען ארבעטן, און ער דערציילט אים אז דארט ביי די ארבעט איז דא נאך בחורים עלטער פון אים וואס רעדן געמיין, שמוציג, ניבול פה, און ער דערציילט דעם ברודער: "איך זאג זיי אז דא קען מען נישט רעדן ניבול פה און אלע פאלגן", אויך האט ער דערציילט אז דער ברודער דארף אויפשטיין גאר פרי צו קענען דאווענען און אנטון תפילין איידער ער גייט אין ארבעט, איך האב שטילערהייט געוויינט, ווייל איך געדענק ווי דער מגיד שיעור פלעגט מיר שרייבן כמעט יעדן טאג, (ער שרייבט מיר יעדן טאג אפאר שורות ראשי פרקים וואס גייט אריבער אויף אים אין ישיבה מיט די בחורים), אז ער ווייסט נישט וואס צו טון מיט דעם בחור, עס זעט נישט אויס ווי ער הערט אויס זיינע דרשות, און בכלל, ער זיצט נישט איין, ער גייט און קומט וכו' וכו', און איך פלעג אים מחזק זיין ער זאל ווייטער רעדן פון יראת שמים, ווייל עס איז נישט מעגליך עס זאל נישט אריינגיין אין הארץ, שפעטער האב איך געזאגט פאר משה שמואל, וואלט ער געזיצן נעבן מיר וואלט איך אים געגעבן א ציפ ווען דער ברודער האט גערעדט, ער זאל געדענקען אויף ווייטער אז קיין איין ווארט גייט נישט לאיבוד, עס איז נאר קטנות הדעת וואס מגידי שיעורים, מחנכים און מלמדים גייען אריבער.
פון דארט זענען מיר געפארן מיט יצחק דער מנהל קיין ירושלים, איך האב געבעטן די גבאים זאלן נישט ארויסנעמען קיין דירה מיט קיין קאר פאר מיר, א שאד די געלט, איך וועל ענדערש איינשטיין ביי אנשי שלומינו. דער מגיד שיעור ר' משה שמואל האט מיך אריינגענומען אין שטוב, געמאכט הכנסת אורחים.
מיטוואך ויחי אינדערפרי בין איך געבליבן אין די דירה לערנען, איך האב געוואוסט אז איך וועל קומען אין שול ווארט מיר אפ ארבעט ביז שפעט ביינאכט און איך מוז אנהייבן מיין טאג מיט לערנען מיינע שיעורים, מוהרא"ש האט אזוי אריינגעלייגט אין אונז אז מען קען נישט אן די שיעורים כסדרן. איך בין געגאנגען אין מקוה, משה שמואל האט מיך באגלייט, נאכן מקוה זענען מיר געגאנגען אין שול דאווענען, ר' אהרן גאלדשטיין איז אין יאר, ער האט געדאווענט פארן עמוד שחרית. נאכן דאווענען האבן מיר געלערנט דעם דף גמרא, נאכן שיעור איז געווען שיינע שמועסן, קענסט עס הערן אויפן טעלעפאן ליין.
פון דארט זענען מיר געגאנגען קיין בית פיגא, עס איז אזוי שיין און ערליך, די מיידלעך, די לערערינס זענען זייער איידל און האבן גוטע מידות. אמאל איז דאס א סתירה, ווייל ווי מער פרום מען איז קען עס קומען פון שלעכטס, דא איז אבער נישט אזוי, זיי זענען אנגעפילט מיט גוטע מידות. עס זענען געווען תלמידות וואס האבן אנגעגרייט שאלות, איין פראגע פון א תלמידה האט מיך געשטערט, א תלמידה פרעגט וואס זי זאל טון ווען זי קומט מיט א נייע קלייד אדער נייע שיך, נייע צירונג - אין סקול, און קיינער זאגט איר גארנישט; איך האב געענטפערט וואס זי זאל טון, אבער איך האב א פראגע צו די טיטשערס, ווי קען זיין אזא זאך אז א קינד קומט מיט א נייע זאך אנגעטון און די טיטשערס מאכן נישט קיין עסק דערפון? מען דארף געדענקען צו געבן אויפמערקזאמקייט, מען דארף געדענקען צו געבן פאר די קינדער אטענשן, דארט רופט מען דאס תשומת לב, דאס איז אזוי וויכטיג און אזוי געזונט פאר קינדער, עס בויט אויף זייער זעל.
איך בין אביסל מרחיב ביי דעם פרט ווייל דו ביסט א מגיד שיעור, ביסט געשטעלט צו מחנך זיין קינדער און בחורים, דארפסטו וויסן אז געבן געפיל, געבן גוטע ווערטער - איז זייער זייער וויכטיג פאר קינדער און בחורים.
מיר זענען געפארן מיט די בחורים קיין קבר רחל, די בחורים האבן מיר געפרעגט אויפן וועג אויב דער ראש ישיבה איז סאטמער, ווייל ווי זיי ווייסן גייען נישט סאטמערע חסידים צו קבר רחל און קיין חברון צו די מערת המכפילה; איך האב זיי געזאגט אז איך בין א סאטמער תלמיד, און איך פלעג גיין מיט מיין זיידע קארלסבורגער רב זכרונו לברכה צו קבר רחל, אזוי אויך בין איך געגאנגען מיט מיין זיידע קיין חברון צו די מערת המכפלה, מיין זיידע איז געווען א תלמיד פון הייליגן רבי'ן און ער איז יא געגענגען.
די פארגאנגענע וואך פרשת ויחי קומען אסאך תלמוד תורה'ס צו קבר רחל זינגען דארט די "ואני" וואס רעדט זיך פון די מאמע רחל, ווי זי וועט אויפשטיין פון קבר און וויינען און שרייען צום אייבערשטן פאר אידישע קינדער.
איך האב געדאווענט מנחה ביי קבר רחל און געזאגט א חלק פונעם יום תהלים און געמאכט אביסל התבודדות, איך האב זיך נישט געקענט מיישב זיין דארט ווייל אפאר מענטשן האבן דארט געזינגען און געשריגן און געמאכט א קאפ וויי.
פון דארט בין איך געפארן מיט די בחורים צום הר הזיתים צום ציון פון הייליגן אור החיים הקדוש, איך האב זיי געדארפט אביסל מוסר געבן אז זיי זאלן זיך אויפפירן מיט דרך ארץ, נישט רעדן און נישט לאכן, מען מוז זיך פירן ביי קברי צדיקים מיט גרויס יראה.
איך שרייב דיר דאס ווייל אז דו נעמסט אמאל די בחורים צו קברי צדיקים, אין מאנסי צום ריבניצער רבי'ס ציון, אדער קיין קרית יואל צום סאטמער רבי'ס ציון, זאלסטו זיי אנגרייטן ווי אזוי זיך אויפצופירן, נישט רעדן און נישט לאכן, עס איז נישט קיין פארק וואו מען טאנצט און מען שפרינגט, מען מוז קומען מיט גרויס דרך ארץ. אויך זענען מיר געגאנגען צום ציון פון רש"ש, איך האב נישט געזאגט דארט תהלים און זיך נישט פארזוימט דארט, ווייל עס איז געווען קאלט און טינקל און איך בין געווען זייער אפגעמאטערט.
פון דארט זענען מיר געפארן צו שמעון הצדיק, איך האב זייער הנאה געהאט צו פארן מיט די בחורים, זיצן מיט זיי אין איין באס, פון אונטן, אויסגעמישט מיט זיי, הערן זייערע שמועסן, זייערע ווערטלעך, איך האב געזען אז זיי זענען ערליך און וואויל, אלע רעדן איידל, אלע רעדן שיין.
פון דארט בין איך געגאנגען אין א דירה, איך האב געטראכט צו גיין שלאפן און איך האב שוין אפילו אפגעשמועסט מיטן מגיד שיעור זאל קומען פארטאגס מיך נעמען, איך האב געוואלט גיין מיט אים וכו', למעשה האב איך געדארפט זיצן מיט די הנהלת המוסד ווי אזוי אוועקצושטעלן די מוסדות, די געלט זאכן, עס האט זיך פארצויגן ביז איינס אזייגער ביינאכט, אויך איז געקומען א משפחה וואס די ווייב איז א לערערין אין ירושלים סקול, אפשערן אביסל האר, מאכן חאלאקא. די מיטונג מיט די חברי הנהלה האט זיך זייער געשלעפט, אבער איך קען זאגן בפה מלא אז עס איז מיר געווען ווערד צו קומען קיין ארץ ישראל נאר פאר די מיטונג, עס זאל זיין שלום צווישן אונז, עס זאל זיין מסודר ווי אזוי די מוסד זאל זיך פירן.
דאנערשטאג בין איך געגענגען מיטן מגיד שיעור, ער האט מיך באגלייט אין מקוה, שחרית האב איך געדאווענט אין אונזער שול, איך האב עולה געווען, און נאכן דאווענען האב איך געגעבן א גמרא שיעור. ר' אהרן שלעזינגער האט מיר געברענגט דעם דריטן באנד "ותחיין את הילדים", הערליך שיין, א הערליכע ארבעט, צאמגענומען עצות פאר חינוך, די ספר מאכט א דורכברוך אין די וועלט.
פון דארט בין איך ארויף אין חדר צו די עלצטע כיתה, דער מלמד איז ר' יוסף כ"ץ, די קינדער זענען זייער וואויל, זיי האבן געזינגען די צוויי "ואני'ס", אין בני ברק חדר האבן זיי נישט געוואוסט אז מען מאכט אן עסק פון ביידע "ואני'ס", איך האב זיי געזינגען אויף די צווייטע "ואני" נאך א פשט, די פשט וואס דער רבי זאגט אין לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן ט, "ואני", און איך יעקב, "נתתי לך שכם אחד אל אחיך", וואס מען איז זוכה דורך תפילה, צו ווערן בעל הבית אויף די דריי חלקים פון די וועלט, "ש'פל כ'וכב מ'זל" וואס איז די ראשי תיבות "שכ"ם", און אפילו מען איז נעבעך בשפל המדריגה, מען ליגט אין בלאטע, אין עבירות, אבער דורך תפילה קען מען זוכה זיין צו קומען פון ש'פל צו כ'וכב, ביז מען ווערט גאר ביי די מדריגה פון א מ'לאך, דאס איז "שכם", איך האב זיי דאס געזינגען זייער שיין, די קינדער האבן זייער הנאה געהאט.
אויפן וועג אהיים פון חדר בין איך געגאנגען מנחם אבל זיין ר' משה כהנה, ער האט א זון אין ישיבה, ער דאווענט ביי אונז, זיין מאמע איז אוועק. איך האב מנחם געווען אויך זיין טאטע, דער גרויסע תלמיד חכם, הרב הצדיק רבי אייזיק כהנה שליט"א, א רב אין די עדה החרדית, און פון דארט בין איך געגענגען געבן א שיעור פאר די אברכים, דאס איז מיר געווען זייער חשוב, איך האב שוין געהאט געזאגט לאנג צוריק פאר ר' משה שמואל וואס ער לערנט די תלמידים די חתנים אין ישיבה, אז ווען איך וועל קומען קיין ארץ ישראל וויל איך לערנען מיט די פרישע אינגעלייט פריוואט, זיי לערנען ווי אזוי מוהרא"ש האט אונז מדריך געווען צו לעבן א חתונה געהאטע לעבן, אן קיין חומרות און אן קיין פרישות.
נאכדעם זענען מיר געזיצן נאכאמאל מיט די גבאי המוסדות ר' אהרן וועבערמאן מיט די הנהלה, אויסארבעטן ווי אזוי צו פירן די מוסד; איך רעד נישט די וועג פון חינוך, מיר האבן גערעדט ווי אזוי די געלט, די פאנדרעיזינג זאל ארבעטן, איך האב זיי געזאגט כמה פעמים אז די הצלחה פון א מוסד איז נישט די געלט, דער הייליגער סאטמער רבי האט געזאגט: "א מוסד פארמאכט זיך נישט אז עס פעלט געלט, א מוסד פארמאכט זיך אז מען קריגט זיך", און אז מיר וועלן לעבן מיט ליבשאפט וועלן מיר זייער מצליח זיין. אזוי ווי א שטוב, טאטע מאמע קענען לעבן און ערציען די קינדער אן געלט, מען בארגט און מען זארגט וכו', אבער אויב מען האט זיך נישט ליב, מען באשולדיגט זיך איינער דעם צווייטן - איז א רחמנות אויף די קינדער; עס איז מיר ווערד געווען אוועק צו געבן שעות אויף שעות עס זאל זיין אוועקגעשטעלט ריכטיג צווישן די חברי הנהלה ווי אזוי אלעס זאל זיך פירן.
אויך בין איך געזיצן פאר א שעה און א האלב מיט אלע לערערינס פון אלע בית פיגא'ס, איך מיטן מנהל זענען געזיצן אויף איין זייט, און פון די אנדערע זייט זענען געזיצן די לערערינס, מען האט גערעדט פון שאלות וואס לערערינס דארפן וויסן (איך האף צו קענען שרייבן שיינע תשובות אויף אלע שאלות).
נאכדעם זענען מיר געזיצן פאר א שעה און א האלב מיט אלע מלמדים פון אלע חדרים; ירושלים, טבריה און בני ברק. ערשט האט מען געדאווענט מנחה מעריב אין די דירה, מען האט געשמועסט אלעס וואס איז נוגע פאר חדר. אברהם רוטמאן איז געקומען מיט זיין משפחה, ער האט געמאכט א חאלאקע, איך האב אפגעשוירן אביסל האר פון זיין זון און אים געבענטשט, איך האב הכרת הטוב פאר אים פאר אלעס וואס ער טוט פאר מיר און פאר די מוסד.
פון דארט בין איך געפארן אין שול געבן די ליל שישי שיעור, עס איז געווען אביסל שווער פארן עולם ווייל עס האט גערעגנט, די שול איז געווען אנגעפאקט, און די מענטשן פון גאס וואס זענען געשטאנען אינדרויסן זענען געווארן נאס.
ביים שיעור האבן מיר גערעדט פון די ערשטע רש"י, "למה פרשה זו סתומה", פארוואס איז פרשת ויחי פארשטאפט? מיר האבן גערעדט אז דאס וואס מען זעט ביי זיך 'פרשת סתומה', מען ווייסט נישט ווי אזוי זיך אן עצה צו געבן אין לעבן, דאס קומט פון יעקב אבינו ווערט נפטר, מען לעבט נישט מיטן צדיק; און איך בעט דיר אלס מגיד שיעור, דאס זאלסטו רעדן צו דיינע תלמידים, אז מען מוז לעבן מיט א צדיק, און מען דארף האבן א מורה דרך אין לעבן, רעד צו זיי שיין און זיס, זיי זאלן בוחר זיין בטוב.
אויך האב מיר גערעדט פון דעם וואס יעקב אבינו האט גענומען יוסף'ס קינדער און זיי ארומגענומען, געקישט און געהאלזדט, ווייל נאר אזוי קען מען מאכן די דורות זאלן זיך ווייטער ציען, מיט ליבשאפט, און נאר אזוי קען א מגיד שיעור מצליח זיין, אז מען רעדט מיט ליבשאפט, נאר אז מען האט ליב די קינדער.
נאכן שיעור בין איך צוגעגאנגען צו א בר מצווה פון א משפחה וואס ביי זיי פלעג איך אמאל איינשטיין ווען איך פלעג קומען אין ארץ ישראל, גאר א חשוב'ע משפחה, סיי דער טאטע און סיי די מאמע, א ברסלב'ע משפחה, משפחת בורנשטיין. ביי זיי אין שטוב האט זיך אלעס אנגעפאנגען, ביי זיי אין שטוב איז געווען די ערשטע שיעור וואס איך האב געגעבן אין ירושלים, איך האב געגעבן דעם בחור א מתנה א אידישע אשר בנחל.
פון דארט בין איך געפארן מיט שמעון עוזר צום עירפארט, אויפן וועג אהיים איז געווען זייער שווער צו פארן, עס איז געגאנגען א גאס רעגן, מען האט ממש נישט געקענט זען וואו מען פארט.
אויפן וועג בין איך געשלאפן די גאנצע וועג, פרייטאג פארטאגס זענען מיר אנגעקומען בשלום אהיים.
שמעון פיש האט מיך אפגעווארט און גענומען אהיים, שבת בין איך געווען אין ישיבה, עס איז געווען שיינע דיבורים אין ישיבה.
אויך נעכטן זונטאג בין איך געפארן קיין קווינס געבן א שיעור פאר א ספרדי'שע קהלה, זיי זענען מיר געקומען בעטן אז זיי ווילן הערן דעם רבינ'ס עצות ווי מען געבן דאס איבער אין היכל הקודש, איך בין געגאנגען צו זיי. איך האב זייער הנאה געהאט, טייערע ליכטיגע ספרדי'שע אידן אנגעפילט מיט תמימות, הלואי זאלן מיר האבן אזא תמימות און אזא אמונת חכמים.
איך שרייב דיר נאכאמאל אז עס טוט מיר זייער וויי אז ענק האבן מבטל געווען די שיעור, דאס איז דאך דער עיקר פון די ישיבה, אז די בחורים זאלן מקבל זיין די פאר יאר וואס זיי זענען אין ישיבה וואס מיר האבן איבערצוגעבן פון וואס מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש; איך וויל דו זאלסט עס צוריק מאכן.
איך וויל זאלסט רעדן מיט משה שמואל, ומקבלין דין מן דין; ווייל וואס איך רעדט מיט אים איז נוגע פאר דיר און וואס איך זאג דיר איז נוגע פאר אים, איך וויל ענק זאלן קענען אריינלייגן דאס מערסטע אין די תלמידים.
איך מוז אהיים לויפן, זיי געזונט.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
איך האב ערהאלטן דיין מעסעדזש ווי דו שרייבסט: "עס איז פארקנאקט, איך דארף עפעס א גרויסע זכות צו עפענען מיינע השפעות, איך דארף אן עצה..."
אויב איך מעג זאגן, איך האף דו וועסט זיך נישט באליידיגן, נישט עס איז פארקנאקט נאר דו ביסט פארקנאקט; איך וויל דיך פרעגן, פארוואס זאלסטו נישט נעמען אן ארבעט? פארוואס זאלסטו נאר וועלן האבן אן אייגענע ביזנעס? איך וויל פרעגן, פארוואס זאלסטו נישט גיין מאכן טריפס, ווערן א בעל עגלה, ווערן א קאר סערוויס דרייווער? אדער גיין אין מצה בעקעריי?
איך בין אזוי שטארק אנטוישט, נאכן געבן אזויפיל חיזוק פאר תלמידי היכל הקודש נישט צו לעבן אין חלומות, דמיונות, נישט צו זיין פאר'עקשנ'ט צו זוכן צו זיין דער עושר, נאר נעמען א פשוט'ע ארבעט; נאכאלץ דרייען זיך בתוכינו בטלנים וואס טוען גארנישט!
וואס איז פארקנאקט? ווי איז פארקנאקט? דער מענטש אליין איז פארקנאקט, עס פעלט נישט קין פרנסה, עס פעלט נאר הכנעה, עס פעלט די זאך פון זיין אמת'דיג צו די ווייב און קינדער, און אויפהערן טראכטן פון אנדערע.
ליבער ברודער, איך האב דיך ליב, זיי נישט בייז אז איך זאג דיר, טו וועס דער רבי דערציילט ביי די מעשה פון דער בן מלך ובן השפחה וואס האבן זיך פארביטן (ספורי מעשיות, מעשה יא), מען האט אים געזאגט אין חלום (אין זיינע דמיונות פון וועלן זיין דער עושר פון שטאט): "אויב דו ווילסט רחמנות האבן אויף דיר, זאלסטו נעמען די ערשטע פרנסה וואס מען טראגט דיר אן"; ליבער ברודער אזוי זאלסטו טון, נעם אן די ערשטע פרנסה וואס מען טראגט דיר אן, דרייוו א קאר, ארבעט ביי די מצות, אדער רייניג א שול וכדומה, וועט ווערן אויס פארקנאקט.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת שמות, ט"ז טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, מנהל ישיבת היכל הקודש
עס איז נישט ריכטיג דאס וואס מען ענדיגט ישיבה פריער און מען שיקט אהיים די בחורים פאר די שיעור פונעם ראש ישיבה, עס איז דאך דאס וויכטיגסטע שיעור, דאס וועט זיי באגלייטן פאר זייער גאנצע לעבן, פון די שיעורים וועלן זיי קונה זיין אזויפיל יראת שמים, און אמונה, און קדושה, און אזוי ווייטער.
איך בעט דיר זייער דו זאלסט צוריק מאכן ישיבה, און פארלאנגען פון יעדן בחור בלי יוצא מן הכלל, אלע זאלן זיין ביים שיעור, סיי די בחורים וואס העלפן אין חדר, סיי די בחורים וואס דרייוון די שאטל, סיי די וואס קאכן; אלע דארפן זיין ביים שיעור, רעד צו די בחורים זיי זאלן וויסן וואס פאר א אוצרות זיי קענען קונה זיין ביים שיעור, און אויך די בחורים וואס זענען זיך יעצט מתמיד אין לערנען מסכת תענית – זאלן זיצן ביים שיעור.
און דו זאלסט זיך שטארקן מיט די הייליגע ארבעט וואס דו ביסט שוין עוסק קרוב צו צוואנציג יאר, צו מחזק זיין בחורים, זיי שטארקן צו הערן שיעורים און לערנען די בריוון וכו' וכו'.
בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת שמות, ט"ו טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, יבנאל
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
דאס וואס דו קריגסט זיך ארום מיט א צווייטער מפיץ, דו טענה'סט אז דאס איז דיין פלאץ צו שטיין און פארשפרייטן ספרים, און ער זאגט אז עס איז זיין פלאץ צו פארשפרייטן ספרים; וויסן זאלסטו, ווען מען גייט הפצה דארף די קאפ טראכטן נאר פון צוריק ברענגען מענטשן צום אייבערשטן, אך און וויי אז די קאפ ליגט אין געלט, מען דארף טראכטן נאר פון די רחמנות פונעם אייבערשטן אז אזויפיל אידישע קינדער זענען ווייט פון אים.
עס איז געקומען צו מיר א אינגערמאן וואס האט זיך נעבעך גע'גט, די ווייב האט אפגעלאזט די דרך התורה, און יעצט גייט ער אריבער ווייטאג אז די קינדער זענען מיט די מאמע. ער זאגט מיר אז ער האט שוין געהאט אסאך צרות און עגמת נפש, אבער די צער און ווייטאג אז מען האט קינדער און מען האט נישט מיט זיי שייכות - דאס איז א צער וואס מען קען נישט פארשטיין; זאג איך אים: "יעצט אז דו גייסט אריבער די שרעקליכע פיין און ווייטאג קענסטו פארשטיין אביסל כביכול די צער פון די שכינה וואס ווארט אויף אירע קינדער זאלן קומען רעדן מיט איר, די צער פונעם אייבערשטן וואס וויינט 'אוי להם לבנים שגלו מעל שולחן אביהם'", און דאס דארף זיין די כוונה ווען מען טוט אין הפצה, נאר צוריק צו ברענגען נשמות ישראל לאביהם שבשמים.
דער רבי וויל מיר זאלן צאמברענגען די צוויי פייגל, נשמות ישראל צום אייבערשטן, דער רבי דערציילט (ספורי מעשיות מעשה יג, פון די זיבן בעטלערס): "וָוארִין סֶע אִיז פַארְהַאנְדִין צְוֵויי פֵייגִיל. אֵיינֶער אֵיין עֶר אוּן אֵיינֶער אַ זִי, אוּן דִי פֵייגִיל זֶענֶען נָאר אֵיין פָּאר אוֹיף דֶער וֶועלְט [דאס מיינט מען דער איד מיטן אייבערשטן] אִיז דִי זִי פַארְפַאלִין גִיוָוארִין. [נשמות ישראל] זוּכְט עֶר זִי אוּן זִי זוּכְט אִים. הָאבִּין זֵיי זִיךְ זֵייעֶר לַאנְג גִיזוּכְט. אֵיינְס דָאס אַנְדֶערֶע. בִּיז זֵיי זֶענֶען פַאר עֶרְט גִיוָוארִין. אוּן זֵיי הָאבִּין גִיזֶעהְן אַז זֵיי קֶענֶען זִיךְ שׁוֹין נִיט גִיפִינֶען אֵיינְס דָאס אַנְדֶערֶע. זֶענֶען זֵיי גִיבְּלִיבְּן שְׁטֵיין. אוּן זֵיי הָאבִּין זִיךְ גִימַאכְט נֶעסְטִין. דֶער עֶר הָאט זִיךְ גִימַאכְט אַ נֶעסְט לֶעבִּין אֵיין מְדִינָה פוּן דִי צְוֵויי מְדִינוֹת. אוּן נִיט רֶעכְט נָאהנְט נָאר וֶועדְלִיג דָאס קוֹל פוּן דֶעם פוֹיגִיל הֵייסְט דָאס נָאהנְט וָוארִין פוּן דֶעם אָרְט וִוי עֶר הָאט זִיךְ גִימַאכְט אַ נֶעסְט קָאן מֶען שׁוֹין פוּן דָארְט הֶערִין זַיין קוֹל אִין דֶער מְדִינָה. אוּן אַזוֹי זִי הָאט זִיךְ אוֹיךְ גִימַאכְט אַ נֶעסְט לֶעבִּין דֶער אַנְדֶערֶער מְדִינָה. (דְהַיינוּ אוֹיךְ אַזוֹי נִיט רֶעכְט נָאהנְט. נָאר פוּן דָארְט קָאן מֶען שׁוֹין הֶערִין אִיר קוֹל דָארְט) אוּן אַז סֶע קוּמְט דִי נַאכְט. אַזוֹי הֵייבִּין אָן דִי פָּאר פֵייגִיל צוּ קְלָאגִין. וָוארִין עֶר קְלָאגְט אוֹיף אִיר. אוּן זִי קְלָאגְט אוֹיף אִים. קְלָאגִין זֵיי זֵייעֶר מִיט אַ גְרוֹיס קוֹל יְלָלָה. אוּן דָאס אִיז דָאס קוֹל יְלָלָה. וָואס מֶע הֶערְט אִין דִי צְוֵויי מְדִינוֹת. וָואס מַחְמַת דֶעם קוֹל מוּזִין זֵיי אַלֶע קְלָאגְן דָארְט אוּן קֶענֶען נִיט שְלָאפִין. (אַזוֹי הָאט דֶער קְרוּמֶער הַאלְז זֵיי אַלְץ דֶערְצֵיילְט) לוּשְׁמִיר זֵי הָאבִּין אִים דָאס נִיט גִיוָואלְט גְלֵייבִּין. הָאבִּין זֵיי צוּ אִים גִיזָאגְט. וֶועסְטוּ אוּנְז אַהִין פִירִין (דְהַיינוּ צוּ דִי פֵייגִיל) הָאט עֶר גִיזָאגְט יוֹא. אִיךְ קָאן אַייךְ פִירִין אַהִין. לוּשְׁמִיר וִוי קָאנְט אִיר קוּמֶען אַהִין. מַיידוּךְ דָא קָאנְט אִיר נִיט אוֹיס שְׁטֵיין דָאס קוֹל יְלָלָה. אוּן אִיר מוּזְט אַלֶע קְלָאגִין. אַז אִיר וֶועט אַהִין קוּמֶען. וֶועט אִיר זִיךְ שׁוֹין גָאר נִיט קָאנֶען אוֹיסְשְׁטֵיין דָאס קוֹל יְלָלָה"; דאס דארף זיין די כוונה ביי הפצה, צו ווארפן די קול פון איין פייגל צום צווייטן, אריינברענגען די עצה פון רבי'ן אין מענטשן, זיי זאלן וויסן אז זיי קענען רעדן צום אייבערשטן.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ויחי, ט' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, קרית יואל מאנרא
בנוגע דיין פראגע צו גיין צו א קורס וואס לערנט אויס שלום בית וכו'.
לדעתי, נאכן מקורב ווערן צום רבי'ן, האט קיינער נישט וואס צו מוסיף זיין, נאכן מקבל זיין פון רבי'ן ווי צו לעבן אין שטוב אן חומרות און אן פרישות, נאר מיט ליבשאפט און מיט רחמנות האבן אויף די ווייב, מכבד זיין די ווייב; איז וואס קענסטו מער באקומען?
ליבער ..., דער רבי האט געזאגט (חיי מוהר"ן, סימן רס): "ווער עס האט מיך טועם געווען, קען מען שוין נישט אפנארן"; אז דו האסט שוין טועם געווען פון רבי'ן, איז וואס נאך קענסטו הערן? דארפסט נאר אנהייבן צו ניצן די עצות פון רבי'ן, גיין יעדן טאג התבודדות, נעם דיין קאר און ווען דו פארסט אינדערפרי זאלסטו פארמאכן די פענסטערס און שרייען קולי קולות: "רבונו של עולם העלף מיר, איך דארף א ישועה, דער יצר הרע ברענט אין מיר, איך זינק אין בלאטע, איך טו וויי מיין נשמה, איך טו וויי די שכינה"; אין די קאר קען מען אזוי גוט שרייען, מען קען זיך אזוי גוט אויסגיסן דאס הארץ אן דעם וואס איינער זאל וויסן, אן דעם וואס מען זאל הערן.
אויך זאלסטו זיך באנייען מיט לערנען יעדן טאג ח"י פרקים משניות.
איך פאר יעצט קיין ארץ ישראל, די פליגער ווארפט זיך שרעקליך, עס איז נישט מעגליך ווייטער צו שרייבן.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ויחי, ט' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
ביי די סעודות שבת זאלסטו זיך נישט פארטיפן אין לערנען, זינג מיט דיינע קינדער זמירות שבת, און אז די קליינע קינדער זענען פארשפילט מיט זייערע שפילצייג – זאלסטו שמועסן מיט דיין ווייב, דערצייל איר שיינע זאכן פון די פרשה, מעשיות פון מדרשים, און וואס דו האסט געהערט ביי די ליל שישי שיעור, אבער פארטיף זיך נישט אין לערנען.
מוהרא"ש פלעגט לערנען א שטיקל פון ספר הקדוש נועם אלימלך; דאס קענסטו טון אבער נישט מער פון דעם.
מוהרא"ש פלעגט דערציילן פון אן אדם גדול וואס האט שפעטער געזאגט אז ער האט חרטה פארן לערנען ביי די סעודות שבת, ער וואלט זיך ווען געדארפט מער אראפלאזן צו זיין משפחה, צו די קינדער.
מיט די הקדמות פון רבי'ן, לויט ווי מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש קען מען פון אלע שמועסן, נייעס, וועלטליכע נייעס – מאכן כלים צו מקרב זיין מענטשן צום אייבערשטן, דורך אלעס מקשר זיין מיט אמונה און מיטן צדיק.
איך בין יעצט אויפן פליגער, איך פאר קיין ארץ ישראל מחזק זיין אנשי שלומינו און מתפלל זיין פאר אונז אלע.
בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת ויגש, ה' טבת, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
בנוגע דעם בחור וכו', ערשטנ'ס עס איז נישט אזוי זיכער אז די מעשה איז בכלל וואר, צומאל קען א בחור מאכן א פאלשע מעשה אויף זיינ'ס א חבר אין ישיבה צוליב קנאה. את חטאי אני מזכיר היום, מיט יארן צוריק, ווען מוהרא"ש זכותו יגן עלינו האט נאך געלעבט, האב איך פארשיקט א בחור פון ישיבה, נאכדעם וואס איינער פון די בחורים זענען זיך געקומען באקלאגן, מיט טרערן אין די אויגן, אויף יענעם בחור, אז ער האט אים באצווינגען און געטון מיט אים מעשה תועבה רחמנא לצלן, ער האט אים געבינדן די הענט און די פיס און געטון וכו' וכו'; איך האב פארשיקט דעם בחור, נאכן הערן אזויפיל מאל פון מוהרא"ש ווי ער ווארנט מיך אז איך זאל אכטונג געבן אז אין ישיבה זאלן נישט זיין בחורים וואס לויפן נאך אנדערע בחורים וכו'.
די קומענדיגע דאנערשטאג נאכט נאכן שיעור, ווען מיר זענען געגאנגען שעפן חיות פון מוהרא"ש; דו האסט נישט קיין השגה, ווי שטארק מיר האבן ארויסגעקוקט א גאנצע וואך ווען וועט שוין זיין ליל שישי און מיר וועלן קענען נאכאמאל זיצן און הערן א שיעור פון מוהרא"ש; דאס האט אונז געגעבן פשוט לעבן און כח פאר נאך א וואך. און די וואכן וואס מוהרא"ש איז געווען אין ארץ ישראל, און עס איז נישט געווען קיין שיעור ליל שישי, איז אונז ממש געווען טינקל אין די אויגן.
נאכן שיעור ווען איך בין אריין צו מוהרא"ש, פרעגט מיך מוהרא"ש: "פארוואס האסטו פארשיקט דעם בחור?" האב איך דערציילט פאר מוהרא"ש די מעשה וואס דער אנדערער בחור האט מיר דערציילט, און ווי ער האט געוויינט מיט טרערן אז ער וויל זיין ערליך און דער בחור באצווינגט אים צו טון מיט אים עבירות. מוהרא"ש קוקט אויף מיר און פרעגט מיר: "ביסטו זיכער אז די מעשה איז אמת?" מוהרא"ש זאגט מיר: "נישט יעדע מאל ווען איינער דערצייילט א מעשה - איז דאס וואר"; מער פון דעם האב איך נישט געדארפט, איך האב גלייך צוריק גענומען דעם בחור אין ישיבה, און געלויבט דעם אייבערשטן, ביידע בחורים האבן חתונה געהאט און אויפגעשטעלט שיינע ערליכע אידישע שטיבער.
דאס זעלבע פרעג איך דיר: "ביסטו זיכער אז די מעשה איז אמת? נישט יעדע מאל ווען איינער דערציילט א מעשה איז דאס וואר".
צווייטנס, אפילו עס זאל יא זיין אמת די מעשה, אז דער בחור האט געזאגט פאר א צווייטן בחור ווי אזוי מען קען אויפזוכן שלעכטע זאכן צו קוקן, דארפסטו – אלס מחנך – אים ווייטער ליב האבן, און נאר אזוי וועסטו אים קענען מאכן פאר אן ערליכער איד.
רעד צו דיינע תלמידים אז מען זאל אכטונג געבן צו האבן ריינע אויגן, געב זיי א לעפל מוסר און נאכן געבן דעם לעפל מוסר באגיס זיי מיט א שיסל התחזקות, אז אפילו מען איז אראפגעפאלן אין קוקן עבירות, האט דער אייבערשטער נאכאלץ ליב דעם מענטש און מען קען נאך זיין א גרויסער צדיק מיט די עצות פון הייליגן רבי'ן; דורך גיין אין מקוה, זאגן תיקון הכללי און זאגן ח"י פרקים משניות. ווייל מוהרנ"ת האט אונז געזאגט: "פאר יעדע לעפל מוסר וואס מען געבט דעם מענטש דארף מען אים אנגיסן מיט א שיסל חיזוק", און דאס איז זייער וויכטיג פאר מחנכים; סיי מלמדים, מגידי שיעורים, לערערינס, מנהלים, מנהלת; ווען מען געבט א לעפל מוסר פאר א תלמיד, א תלמידה, דארף מען געדענקען פון מוהרנ"ת, אנצוגרייטן א שיסל חיזוק מיט ליבשאפט צו גיסן אויפן מענטש, ווייל דער סמ"ך מ"ם האלט אין איין צעקלאפן דעם מענטש אינערליך, ער מאכט אים שפירן ווי דער אייבערשטער האט אים שוין מער נישט ליב, ספעציעל, גייען די בני הנעורים אריבער די סארט געפילן, זיי שלאגן און האקן זייער נפש אז 'פון מיר וועט שוין סיי ווי גארנישט זיין, א צדיק וועל איך שוין זיכער נישט זיין, צוליב מיינע עבירות וואס איך האב שוין געטון'.
טייערער ליבער ..., דאס וואס דו האסט מיר געשריבן אינעם בריוו וכו' וכו', געדענקזשע וואס איך האב דיר געלערנט, אז די זעלבע מחשבה וואס דו האסט אויף א תלמיד, אז ער דארף דיך נישט, ער איז ברוגז אויף דיר און ער פירט מיט דיר א רוגזה, די זעלבע קטנות הדעת האט דער תלמיד, ער טראכט דאס זעלביגע, אז 'דער מגיד שיעור האט מיך נישט ליב, און דער מגיד שיעור איז ברוגז אויף מיר, און דער מגיד שיעור פירט מיט מיר א רוגזה'; ווען באמת איז דאס נישט אזוי, דער תלמיד שטייט און ווארט אויף א גוט ווארט פון דיר, ער שטייט און ווארט צו באקומען א ליבליכע שמייכל, און ער קען דאס נישט באקומען צוליב דעם וואס דו ביסט בקטנות הדעת.
גיי אביסל התבודדות, זוך זיך אויף א שטילע ווינקעלע, און דארט זאלסטו זיך אויסשמועסן מיטן הייליגן באשעפער, בעט אים: "הייליגער באשעפער, העלף מיר איך זאל זיין בגדלות המוחין, איך זאל קענען אויפהייבן אלע מיינע תלמידים, איך זאל זיי אלע ליב האבן, און איך זאל נישט גלייבן ווען מען רעדט צו מיר אויף זיי שלעכטס, העלף מיר איך זאל האבן חן ביי זייערע אויגן און זיי זאלן האבן חן אין מיינע אויגן, און ווען איך זע ווי א תלמיד בלאזט אויף מיר, זאל איך געדענקען אז דאס איז נישט ווייל ער איז מיך נישט גורס, איך זאל געדענקען אז דאס איז א סימן אז ער איז צעבראכן, דאס איז א סימן אז ער דארף פון מיר מער ליבשאפט און ווארעמקייט פון אנדערע".
איך דארף מקצר זיין, איך בין זייער פארנומען מיט די ארבעט.
לייג אוועק די בריוו ווייל דו וועסט דארפן די בריוו לימים הבאים.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת מקץ, כ"ו כסליו, ב' דחנוכה, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
ביסט א מלמד, דארפסטו וויסן אז די הצלחה ווענדט זיך אין דיר; אז דו וועסט ליב האבן דיינע תלמידים וועסטו האבן אן אויסטערלישע הצלחה, און איז נישט - וועסטו ארבעטן ביטער שווער מיט זיי.
איך געדענק ווען איך בין געווען א מלמד, האב איך געזען די חילוק פון די מלמדים וואס האבן ליב געהאט די קינדער, די האבן גרינג געארבעט, און די מלמדים וואס האבן פיינט געהאט די קינדער - אוי ווי שווער און ביטער איז זיי געווען.
איך געדענק א מלמד וואס פלעגט רעדן אין חדר המלמדים מיט אזא פראסטקייט, מיאוס'ע ווערטער אויף די קינדער, דער אינגל איז א שוטה, דער איז אן אקס, דער איז אן אייזל און דער איז א פטר חמור. דער מלמד איז געזיצן אין חדר המלמדים ווי א ציגיינער מיט די פיס אויסגעשפרייט אויפן טיש ווי א חולה נפש, און די תלמידים האט ער געהאקט, געשטופט און געציפט אויב איינער האט זיך אביסל אנגעלאנט וכו'.
איך האב רחמנות אויף דיר אז דו קרעכצט, א שאד פאר דיר, א שאד אז דו ארבעטסט אזוי שווער, וואלסטו ליב גהאט די קינדער וואלסטו נישט אזוי שווער געארבעט; אדער אפשר דארפסטו זיך אליין ליב האבן, ליב האבן דיין ווייב, דיינע אייגענע קינדער, אדער אפשר פעלט דיר התבודדות; גיי אינדערפרי א שפאציר מיטן אייבערשטן, אויסשמועסן דאס אלעס וואס שטייט אינעם בריוו.
בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת מקץ, כ"ד כסליו, ערב חנוכה, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, מאנסי
איך פריי זיך זייער צו הערן אז עס האט דיר זייער געהאלפן אין דיין לעבן וכו' די נייע שיעורים פון "התאחדות האברכים דחסידי ברסלב", עס האט דיר געהאלפן אין דברים שבינו לבינה וכו'; איך האף צום אייבערשטן ווייטער ממשיך זיין גלייך נאך חנוכה מיט מאכן חבורות פון אינגעלייט, תלמידים פון ישיבה, איינגעטיילט לויט די עלטער.
פאר דיין ווייב זאלסטו אויסלויבן איר משפחה, נישט מאכן ווערטלעך אויף אירע עלטערן, און אפילו זי וועט זיך אמאל צורעדן אויף זיי זאלסטו נישט מיט רעדן, נאר איר אויסהערן; ווייל ווען א פרעמדער רעדט אויף עלטערן – טוט דאס וויי.
לערן יעדן טאג ח"י פרקים משניות, דאס וועט דיר מזכך זיין דיין נשמה.
בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת וישב, מברכין החודש, כ"ב כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, מגיד שיעור ישיבת היכל הקודש ירושלים
איך וויל דו זאלסט אנהאלטן א קשר מיט דיינע תלמידים נאך די חתונה, זיי לערנען ווי אזוי מוהרא"ש האט אונז געלערנט ווי אזוי צו לעבן מיט א ווייב.
עס איז מיר שווער צו שרייבן מפני הצניעות, איך וויל דו זאלסט מיך רופן, איך וויל איבערגיין מיט דיר ווי אזוי דו זאלסט מדריך זיין די תלמידים נאך די חתונה. אמאל איז געווען צייט פאר מיר צו טון דאס אלעס אליינס, היינט ווען די קהילה ווערט גרעסער און גרעסער - דארף איך תלמידים זאלן מיר העלפן טון די ארבעט.
איך וויל דו זאלסט מיר העלפן מיט דעם פרט, באגלייטן די תלמידים נאך די חתונה זיי זאלן לעבן א זיסע לעבן מיט די תורה, מיטן אייבערשטן.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת מקץ, כ"ו כסליו, ב' דחנוכה, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
זיי מכבד דיין ווייב, דער רבי האט אונז זייער געווארנט מיר זאלן מכבד זיין די ווייב. דער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רסד): "הֲלֹא הַנָּשִׁים הֵם סוֹבְלִים צַעַר וְיִסּוּרִים גְּדוֹלִים מְאֹד מְאֹד מִיַּלְדֵיהֶם, צַעַר הָעִבּוּר וְהַלֵּדָה וְהַגִּדּוּל, כַּאֲשֶׁר יָדוּעַ לַכֹּל עֹצֶם מַכְאוֹבָם וְצַעֲרָם וְיִסּוּרֵיהֶם", דער רבי האט געזאגט מען דארף זייער אכטונג געבן אויף די ווייב, ווייל זיי גייען אריבער זייער אסאך ווייטאג פון צער גידול בנים, צער לידה וכו', און רבי נתן שרייבט (שם, סימן רסג): "סִפֵּר לִי אֶחָד שֶׁהָיָה מֵשִׂיחַ עִמּוֹ זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה מֵעִנְיַן בְּנֵי הַנְּעוּרִים, שֶׁשָּׁכִיחַ מְאֹד שֶׁנַּעֲשֶׂה קִלְקוּל בֵּינֵיהֶם וּבֵין נְשׁוֹתֵיהֶם, וְנִפְרָדִים זֶה מִזֶּה אֵיזֶה זְמַן, וְלִפְעָמִים נַעֲשֶׂה מִזֶּה פֵּרוּד לְגַמְרֵי חַס וְשָׁלוֹם", איינער האט מיר דערציילט אז ער האט געהאט א שמועס מיטן רבי'ן איבער דעם וואס מען זעט אינגעלייט צעטיילן זיך פאר א שטיק צייט און אסאך מאל ווערט נאכדעם א גט חס ושלום, "אָמַר, שֶׁזֶּה מַעֲשֶׂה בַּעַל דָּבָר, שֶׁמַּנִּיחַ אֶת עַצְמוֹ עַל זֶה מְאֹד, לְקַלְקֵל הַשָּׁלוֹם שֶׁל בְּנֵי הַנְּעוּרִים, כְּדֵי שֶׁיִּתָּפְסוּ בִּמְצוּדָתוֹ חַס וְשָׁלוֹם עַל יְדֵי זֶה", דער רבי האט געזאגט אז דאס איז מעשה בעל דבר, דער יצר הרע מאכט מען זאל זיך צעטיילן, ווייל אז מען איז אן א ווייב כאפט ער אריין דעם מענטש ביי אים אין זאק אריין, "כִּי הוּא אוֹרֵב עַל זֶה מְאֹד, לְתָפְסָם בִּנְעוּרֵיהֶם עַל יְדֵי קִלְקוּל הַשְּׁלוֹם בַּיִת חַס וְשָׁלוֹם, שֶׁגּוֹרֵם בְּעַרְמוּמִיּוּתוֹ לְקַלְקֵל הַשָּׁלוֹם שֶׁבֵּינֵיהֶם", ווייל דער יצר הרע לאקערט אויף יונגע פארפעלקער זיי צו צעטיילן און אזוי כאפט ער זיי אריין אין שמוציגע עבירות.
לאז זיך אפ פון די קטנות הדעת פון לויפן מיט חברים וכו', גיין ביינאכט מיט חברים, אנטלויפן פון שטוב מיט חברים וכו' וכו'; די ווארט חבר אין די דיקשענערי ביי מוהרא"ש - איז ווייב, מוהרא"ש פלעגט אונז כסדר זאגן נישטא קיין חבר, אויב א חבר איז דאס די ווייב; זי וועט דיך נישט אפלאזן, זי וועט בלייבן מיט דיר דיין גאנץ לעבן.
געב זיך אכטונג פון מניוולים, קיינער זאל נישט רעדן צו דיר פון פריוואטע זאכן, און אז א אינגערמאן פרובירט דיר צו זאגן הער אויס דאס, הער אויס יענץ - זאלסטו זיך אכטונג געבן פון אים. איך זאג פאר די חתנים, דו וועסט זען א טאג נאך די חתונה אין שול, די וואס קומען דיר פרעגן פריוואטע זאכן - פון די זאלסטו אנטלויפן, די זענען מניוולים, און אפילו זיי גייען אנגעטון אזוי ווי חסידי'שע קליידער; דער רבי האט שוין געזאגט אויף די ברייטע ארבל אז עס גיסט זיך פון דעם טומאה, כפירות ואפיקורסות.
געב זיך אכטונג פון דער וואס רעדט מיט דיר פריוואטע זאכן פון בינה לבינה, דאס איז נישט קיין זאכן וואס מען רעדט צווישן חברים, און אפילו עס זעט אויס ווי איינער וויל דיר העלפן וכו' - זאלסטו זיך אכטונג געבן; דו גיי צו די תורה, גיי צו דיין דַיָין, גיי צו דיין מורה דרך; אים זאלסטו פרעגן. בפרט לעצטנס איז געווארן א נייע אנשיקעניש, יעדער נאַר געבט עצות און האט דעות ווי אזוי מען דארף האבן שלום בית, און אינגעלייט אן שכל לויפן זיי נאך ביזן שאול תחתית; זאל דיר קיינער נישט זאגן 'הער אויס דעם און יענעם'; געדענק איך האב דיך געווארענט.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
א פרייליכן חנוכה.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת וישב, י"ח כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן
מרת ... תחי'
מוהרא"ש זאגט פשט אין וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (בראשית רבה ב, ד), די יוונים האבן גוזר געווען אז מען זאל איינקריצן אין די הארן פונעם אקס "שֶּׁאֵין לָכֶם חֵלֶק בֶּאֱלֹקֵי יִשְׂרָאֵל"; וואס עפעס אויפן הארן פונעם אקס? נאר מען פלעגט ניצן א קרן, א הארן – צו מאכן א באטל פאר קינדער צו טרינקען, די יוונים האבן געוואלט אז די קליינע פיצלעך קינדער זאל אויפוואקסן מיט כפירה רחמנא לצלן, און אונזער ארבעט איז – אריינפרעגלען אין די פיצלעך קינדער אז עס איז דא א באשעפער אויף די וועלט.
איך הער זייער גוטע גריסן ווי איר לייגט אריין פיל ווארעמקייט אין די קינדער, בפרט אין די קליינע; ווי איר מאכט הערליכע ניגונים וואס פילט אן די קינדער מיט אזויפיל תוכן. איך וויל בעטן אז אין יעדע ניגון און אין יעדע זאך וואס ווערט געטון אין בית פיגא זאל מען אריינלייגן די אמונה, ווייל לויט וואס טוט זיך יעצט אין די וועלט, די גרויסע ביטערע שווערע נסיונות פון מינות וכפירה, דארף מען בראקן און פרעגלען אמונה; יעדן טאג דארף מען זינגען מיט די תלמידות ניגוני אמונה, אז אלעס איז דער אייבערשטער און פון בעטן דעם אייבערשטן, און פון דאנקען דעם אייבערשטן, אויך אלע סיינס (טאוולען) דארפן אויסשרייען 'עס איז דא א באשעפער'; ווייל נאר דאס דארפן נשמות ישראל, נאר אמונה, צדיק, תפילה וכו'.
בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת וישב, י"ז כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, קרית ברסלב ליבערטי
עס איז זייער גוט די שמועסן וואס דו מאכסט אויפן האט-ליין "קול ברסלב", וואו דו ברענגסט ארויף אינגעלייט זאלן דערציילן זייער סיפור התקרבות; איך וויל אבער באמערקן א קלייניקייט, עס איז שענער ווען מען רעדט נאטירליך, זוך נישט נאכצומאכן די וועג ווי אנדערע געבן אינטערוויוס, נאכמאכן האט נישט קיין טעם, און דאס אריינהאקן מיט קינדערישע אויסדרוקן, און דאס רעדן צו עלטערע כאילו זיי זענען יונגער וכו' – איז נישט ריכטיג; ענדערש רעדט נאטירליך, זיי 'דו' ביים רעדן, און די אנדערע וואס געבן שמועסן זאלן אויך זיין נאטירליך.
אזוי ווי א מלמד פאר קליינע קינדער דארף בלייבן רעדן זיין וועג און נישט נאכמאכן די טעותים ווי אזוי די קליינע זאגן, ביז מיט די צייט הייבן די קינדער אן רעדן דערוואקסן, נישט דער מלמד הייבט אן רעדן ווי זיי.
יעצט קומט חנוכה, די יום טוב פון דאנקען דעם אייבערשטן אז מיר ווייסן פון רבי'ן, פון גיין התבודדות און וויינען צום אייבערשטן: "טאטע איך וויל זיין ערליך, איך וויל דיך דינען, איך גיי שוין זיין גוט"; וויפיל דארפן מיר לויבן און דאנקען אז מיר האבן א רבי וואס ברענגט אונז צום אייבערשטן, א רבי וואס שטארקט אונז און מוטיגט אונז נישט אויפצוגעבן.
איך האב דיך זייער ליב.
בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת וישב, י"ז כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש דחסידי ברסלב, קרית ברסלב ליבערטי
קומענדיגע וואך זונטאג נאכט איז די הייליגע יום טוב חנוכה, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (ראש השנה יח:), די יוונים האבן געוואלט אויסרייסן די אמונה, מען זאל נישט דערמאנען שם השם, און – כשגברו בית חשמונאים, האבן זיי מתקן געווען מען זאל שרייבן אויף יעדע שטר דעם אייבערשטנ'ס נאמען; איז יעצט חנוכה א צייט צאמצונעמען אלע מלמדים און זיי מחזק זיין און זיי דערמאנען מען זאל אריינלייגן אין די קינדער אמונה ברורה וטהורה, אויסשרייען "מי לה' אלי", די קינדער זאלן לעבן מיטן אייבערשטן.
דערמאן די מלמדים וואס אונזער עיקר איז, און וואס די ציל איז, מען זאל נישט פארלירן און פארגעסן וואס מיר ווילן, נאר איין זאך: די קינדער זאלן וויסן אז דער אייבערשטער פירט די גאנצע וועלט, גארנישט פאסירט פון זיך אליין, און וואס מען דארף און וואס מען וויל – דארף מען פון אים בעטן.
איך וויל דיך דערמאנען מען זאל אנגרייטן פושקעס און אויסטיילן פאר יעדן קינד און אנרייצן די קינדער זאלן גיין נאך געלט, פאר צוויי סיבות, איינס זיי זאלן ברענגען צדקה פאר די מוסד, און והעיקר – זיי אויסלערנען צו גיין נאך געלט, אלע קינדער אן אויסנאם מוזן צוריק ברענגען א פושקע וכו'.
אויך אז די בחורים וואס קומען העלפן אין חדר קענען נישט קומען מיט קיין כלים, מאשינקעלעך – וואס מען שפילט געימס וכו', בשום אין אופן, איך וועל נאך רעדן מיט דיר פנים בפנים.
בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת ויצא, ג' כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר, קרית ברסלב ליבערטי
נעם נישט צום הארצן אז דיין בעל הבית האט געשריגן אויף דיר אז ער גייט דיך ארויסווארפן וכו', אויב וועט ער נאכאמאל שרייען זאלסטו אים זאגן מיט א שמייכל מיט דרך ארץ: "איך בין דא צו טון וואס דו זאגסט, און אז דו ווילסט מיך פארשיקן דארפסטו נישט שרייען, קענסט מיך אוועק שיקן, און אז דו ווילסט מיר געבן ארבעט – וועל איך זיך זייער פרייען צו טון די ארבעט, און איך וועל דיר זייער דאנקבאר זיין אויף דעם", און אז ער פארשיקט דיך זאלסטו נישט ווערן צעפאלן, גלייב באמונה שלימה אז פרנסה קומט פונעם אייבערשטן, זאלסט גיין אין שול דאווענען די דריי תפילות, און ביי שמונה עשרה, ביי די ברכה פון ברך עלינו את השנה הזאת – זאלסטו זיך אויסוויינען, בעט דעם אייבערשטן: "הייליגער באשעפער איך האב א משפחה, איך דארף זיי מפרנס זיין, זיי מיר מוחל אויף וואס איך האב געטון און געב מיר פרנסה וכו'".
נישטא וואו צו גיין, נישטא עפעס אויסער תפילה. איך דארף אויך גרויסע ניסים, איך בין זייער צעבראכן, איך דארף א גרויסער נס, איך בין שולדיג פאר די איינגעשטעלטע אין די מוסד, שוין וואכן לאנג וואס איך האב נישט קיין געלט צו באצאלן די איינגעשטעלטע; וואלט עס געווען א ביזנעס – וואלט איך פארמאכט די ביזנעס, אבער היות עס איז די חדר און ישיבה, און בית פיגא פאר אנשי שלומינו – איז נישט שייך צו פארמאכן; קוקן מיינע אויגן צום אייבערשטן, איך וויין צום אייבערשטן ער זאל מיך נישט פארשעמען, איך זאל קענען באצאלן מיינע מלמדים און טיטשערס.
בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת תולדות, כ"ח מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
נעם דיר א גוטער חבר; צו קענען בלייבן ביים רבי'ן דארף מען א גוטע חבר, רעדט זיך נישט אויס דיינע בלבולים צו דיין ווייב, און אז זאכן שטערן דיר זאלסטו נעמען א גוטער חבר דאס אויסצושמועסן, אבער נישט דיין ווייב, ווייל אז דו ביסט צעמישט וואס פעלט אויס איר צו צעמישן.
נעם דיר א גוטער חבר וואס מען רעדט פון רבי'ן און מען שטארקט זיך, נישט סתם שמועסן און סתם ארויסגיין פארברענגען און פארוויילן, דאס איז נישט חברים, דאס איז וואס מוהרא"ש האט אונז אזויפיל געווארנט און געלערנט אז א מענטש איז אליין, א מענטש האט נישט קיינעם, נישטא קיין חברים, און אז מען רעדט זיך איין מען האט חברים ווערט מען נאכדעם אנטוישט, מען כאפט אזעלכע פראסקעס; נעם זיך א חבר וואס מען רעדט און מען לערנט פון רבינ'ס עצות, און דאס חברותא'שאפט זאל בלייבן געזונט, נישט אנהייבן מאכן פארטיס יעדע שני וחמישי און זיך צאמטרעפן מיט די בני בית; א חברותא אין שול, אדער אויפן טעלעפאן, אדער אמאל א שפאציר וכו'.
נאך א גוטע עצה ארויסצוגיין פון אלע בלבולים איז זאגן משניות, זאגן אכצן פרקים משניות און דאס מאכט רואיג, עס טרייבט ארויס דעם משוגע'נער פון מח, אזוי וווי דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן א): "כִּי הַתּוֹרָה הַקְדוֹשָׁה מַכְנִיעַ אֶת הַיֵּצֶר הָרָע שֶׁרוֹצֶה לַעֲשׂוֹת אֶת הָאָדָם מְשׁוּגָע מַמָּשׁ חַס וְשָׁלוֹם", די תורה איז צוגעגליכן צו א שטעקן, און פינקט ווי מיט א משוגע'נער קען מען נישט רעדן און אים נארמאל מאכן, ער פארשטייט נאר ווען מען שלאגט אים מיט א שטעקן, אזוי אויך דער מענטש וואס זינדיגט, וואס ער איז א ריכטיגער משוגע'נער - פארשטייט אויך נאר ווען מען שלאגט אים מיט די תורה, נאר די תורה וועט אים מאכן אויפהערן, "וְהַתּוֹרָה הִיא בְּחִינַת וָי"ו", די תורה איז אזוי ווי די אויסזען פונעם אות ו', ווייל די לוחות איז געווען ברייט זעקס טפחים און לאנג זעקס טפחים, "וְהַוָי"ו הוּא צוּרַת מַקֵּל", די אות ו' זעט אויס ווי א שטעקן, דאס איז די ששה סדרי משנה, דאס איז די ו' פון וואס דער רבי רעדט.
נאכאמאל, דיינע ספיקות זאלסטו נישט אויסגעבן אין שטוב, עס איז נישט גוט דיין ווייב זאל דיך זען טאג און נאכט אין ספיקות, זי דארף דיך ארויפקוקן און שעצן; זאלסטו זיך נישט אליינס מבזה זיין.
מארגן איז ערב ראש חודש, מען זאגט יום כיפור קטן.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת תולדות, כ"ז מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
אז דיין ווייב שרייט אויף דיר און זי באזידלט דיר - איז דאס ווייל עפעס טוט איר וויי, על פי רוב איז זי באליידיגט און נישט באקוועם צו זאגן וואס עס שטערט איר, דעריבער שרייט זי, און אז דו וועסט אריינטראכטן און מאכן א חשבון הנפש - וועסטו זען וואס שטערט איר און אויף וואס דו דארפסט איבערבעטן.
בעט איר איבער, ברעך דורך די אייז, ברעך דורך די קאלטקייט און באבלאזנקייט, זיי דו דער קלוגער וואס בייגט זיך איין די קאפ, און אפילו דו האלסט אז מען דארף דיך איבערבעטן - זיי דו דער וואס בעט איבער, זיי נישט דער גערעכטער, זוך נישט אויסצופירן, זוך צו ברענגען שלום אין שטוב.
בעט דעם אייבערשטן דו זאלסט זען נאר דאס גוטס אין איר, עס זאל זיין חן צווישן ענק. די הייליגע חכמים דערציילן א מעשה (שבת נג:), איינער האט חתונה געהאט מיט א געלעמטע פרוי, און ער האט נישט געוואוסט אז זי איז געלעמט, ביז זי איז אוועק פון די וועלט. האט רבי חייא געזאגט: "כַּמָּה צָנוּעַ אָדָם זֶה שֶׁלֹא הִכִּיר בְּאִשְׁתּוֹ", עס מוז זיין אז דער מענטש איז געווען זייער איידל אז ער האט נישט געקוקט אויף זיין ווייב איר גאנץ לעבן, אנשי שלומינו זאגן פשט, ווי קען זיין א מענטש זאל נישט זען און וויסן אז זיין ווייב איז א געלעמטע? און וואס איז די מעלה פון נישט קוקן אויף די אייגענע ווייב? נאר פשט איז, ער האט נישט געזען אירע חסרונות, ער האט נאר געזען אירע מעלות; די הייליגע חכמים רימען אויס דעם מענטש וואס זוכט נישט חסרונות אין די ווייב, ווי גליקליך איז דער מענטש, "כַּמָּה צָנוּעַ אָדָם זֶה" - וואס לויבט און דאנקט דעם אייבערשטן פאר די ווייב וואס ער האט, והבן למעשה.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת חיי שרה, י"ט מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
מרת ... תחי', ירושלים
איך האב ערהאלטן אייער בריוו.
שוין אזויפיל מאל גערעדט פון דעם אז ווען דער מאן איז פארקלאפט און פארמאכט און רעדט נישט גוטע ווערטער - איז דאס פון פארקלעמטקייט, דאס טאר נישט אויפרעגן די ווייב, דאס טאר נישט מאכן קיין קאלטע באציאונג צווישן מאן און ווייב.
איר האט א טייערער מאן, ער איז גאר טייער, נאר איין זאך, אים איז נישט אזוי באקוועם דאס זאגן און געבן גוטע ווערטער, ער איז ביי זיך נישט זיכער אז זיינע ווערטער זענען חשוב, און אז איר וועט אים זאגן אן א שיעור מאל אז איר האט אים ליב, מיט דער צייט וועט ער אייך צוריק געבן גוטע ווערטער, און ביז דערווייל זאלט איר גלייבן אז יעדע מאל איר געבט אים א גוט ווארט, טוט ער ביים שווייגן אייך צוריק געבן א גוט ווארט.
קומען קומט אז דער מאן זאל אויפבויען די ווייב, איר מאכן פאר א כלי, איר מאכן פאר א יש, און אז די פרוי זעט אז דער מאן איז א שברי כלי דארף זי מיט איר חכמה אים אויפבויען, אים מאכן פאר א כלי, און אז מען לעבט מיט שלום קומט די שכינה הקדושה אין שטוב, און עס פעלט מער גארנישט.
דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת חיי שרה, כ"ב מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
וואויל איז דיר און וואויל איז דיין חלק אז דו ביסט א מלמד פאר קינדער, דו האסט די זכי' צו זיצן מיט ריינע הייליגע נשמות, זיי לערנען תורת משה רבינו און תורה שבעל פה, עס איז נישטא גרעסערס פון זיין א מלמד.
דער עיקר הצלחה פון א מלמד איז דאס זעלבסטזיכערקייט, נישט ווערן פארלוירן ווען א קינד פאלגט נישט, בלייבן רואיג און באהאנדלען די מצב מיט מח, נישט מיט געפיל, נישט אריינגיין אין א כעס פון פארלוירנקייט, ווי מער מען האט אמונה אין זיך – אלץ מער דיסציפלין האט מען.
נאך אן עיקר אין הצלחה מיט תלמידים – עס זאל זיין א געשמאקע פרייליכע גיסטע אין כתה. אזוי ווי די הייליגע חכמים זכרונם לברכה זאגן (שבת ל:), אז די הייליגע תנאים און אמוראים האבן געמאכט מילי דבדיחותא קודם הלימוד, זיי האבן געמאכט פרייליך איידער זיי האבן אנגעהויבן לערנען, ווייל נאר אזוי עפנט זיך די מח און הארץ צו מקבל זיין וואס מען לערנט, און אזוי ווי מיר זעען קלאר, די אלע קינדער פון פרייליכע שטובער זענען קלוג און שארף, און פארקערט, די אלע וואס מען איז צו ערנסט – זענען פארקלאפט און פאר'תמ'ט.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת וירא, י"ג מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
איך פארשטיי דיך זייער גוט אז דו האסט מער נישט קיין כח צו זיין גבאי ביי אונז אין שול, דו קענסט נישט נעמען די וועג ווי אזוי מען רעדט וכו' וכו'; דאך וויל איך דיר בעטן זאלסט קוקן מיט רחמנות אויף אנשי שלומינו, דן זיין יעדן איינעם לכף זכות. למשל דער אינגערמאן וואס האט דיך אפגעזידלט וכו'; וואלסטו געוואוסט וואס אויף אים גייט אריבער, ווי ער ליידט, זאכן וואס איך קען נישט דערציילן השם ירחם - וואלסטו גאר אנדערש געטראכט און געקוקט אויף אים, און אזוי אויך דער אינגערמאן וואס האט וכו' וכו'; וואלסטו געוואוסט זיין עבר פון וואו ער קומט און וואס איז אויף אים אריבער אין זיינע יונגע יארן - וואלסטו אים נאר געשוינט, עס וואלט דיר נישט געשטערט די גאנצע מעשה. נישט אז דאס בארעכטיגט זיי חס ושלום, מיר טוט וויי די מעשיות, מיר שטעכט די מעשיות אין הארץ.
וואס זאל איך זאגן, ווי אזוי איך בין דא אריינגעדרייט געווארן אין מיין גבאות; איך בין בכלל נישט געקומען קיין ברסלב צו זיין א גבאי, צו זיין א מאן דאמר, איך בין געקומען קיין ברסלב ווייל איך האב זייער געוואלט זיין אן ערליכער איד, און איך וויל נאכאלץ זיין אן ערליכער איד. נאכדעם בין איך געווארן א מלמד, נאכדעם א מנהל אין א ישיבה, שפעטער האט מיר מוהרא"ש געזאגט איך זאל רעדן צו מיינע תלמידים פון תכלית, פון סדר דרך הלימוד, און פארשטייט זיך מען האט מיך ארויסגעווארפן פון דארט. דעמאלט האט מוהרא"ש מיר געזאגט עפן אליין א ישיבה, און שפעטער האט מוהרא"ש געזאגט לערן מיט חתנים, און נאכדעם לערן מיט אינגעלייט, און אזוי טרעף איך מיך זיין פארנומען מיט קהל, און איך זאג דעם אייבערשטן אז אוועקגיין קומט נישט אין באטראכט, ווייל איך וועל אנהאלטן וואס מוהרא"ש האט מיר געבעטן.
איך זאג דיר נישט וואס צו טון, בפרט ווען עס טרעט דיר צו צום געזונט; דו ביסט אן איידעלער, דו קענסט נישט נעמען די פראסטע וועג ווי מען רעדט און מען שרייט וכו' וכו', (איך קען עס נאך מער נישט נעמען), אפשר זאלסטו יא אפלאזן, איך זאג דיר נאר א וועג ווי אזוי מען דארף קוקן אויף מענטשן, מען דארף קוקן מיט רחמנות, מיט די אויגן וואס צדיקים האבן, און פון די אנדערע זייט דארף מען זיין זייער שטארק, מען דארף פירן די שול אויף די ריכטיגע וועג, נאר נישט ווערן אויס ווען איינער זאגט עפעס וכו'.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת וירא, י"ג מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
דאנערשטאג נאכט פרשת בראשית, כ"ה תשרי - איז מיר געבוירן געווארן מיין זון עמרם נרו יאיר. אין שפיטאל ביינאכט האב איך זיך געכאפט אז דער טאג איז א גרויסער טאג, די יארצייט פון הייליגן קדושת לוי זכותו יגן עלינו און פון הייליגן חתם סופר זכותו יגן עלינו, די צוויי הייליגע צדיקים האבן געהאט זייערע וועגן אין עבודת השם; דער הייליגער קדושת לוי האט גענומען די וועג פון מלמד זכות זיין אויף יעדן איד, און דער הייליגער חתם סופר האט אוועקגעשטעלט די וועג פון התבדלות, זיך אפטיילן פון מינים און אפיקורסים.
איך האב זיך דערמאנט וואס מוהרא"ש זאגט, אויף די צוויי וועגן האט ער אוועקגעשטעלט קהילות היכל הקודש, מען זאל זיך פירן ווי ביידע צדיקים. די ערשטע זאך איז הלכה, זיך נישט אוועק רירן פון הלכה, שיטת חתם סופר, נישט משנה זיין קיין ריר פון מסורת אבות, יש לנו אב זקן הוא לא נשתנה. און די צווייטע זאך איז, קוקן גוט אויף אנדערע, זוכן דאס גוטס אין אלעמען, אזוי ווי דער הייליגער קדושת לוי זכותו יגן עלינו האט אלץ דערציילט פארן אייבערשטן דאס שיינקייט פון אידן, ער האט שטענדיג אויפגעזוכט דאס גוטס אין אנדערע, אזוי זאל זיך פירן די קהילה; מען זאל אויפזוכן דאס גוטס אין יעדן איינעם.
איך האב אנגעהויבן דאנקען דעם אייבערשטן אז ער האט אויף מיר רחמנות געהאט און מיך געברענגט צום הייליגן רבי'ן, איך בין אנגעקומען צו מוהרא"ש וואס מאכט אונזער מח זאל זיין באלאנצירט; פון איין זייט פארלאנגט מען דאס מערסטע, און פון די אנדערע זייט זיך פרייען מיט יעדע פינטעלע וואס מען האט יא.
איך שרייב דיר דאס ווייל איך וויל דו זאלסט אזוי פירן די ישיבה.
דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - מוצאי שבת קודש פרשת לך לך, י"א מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
מוהרא"ש זאגט, רוב גיטין קומען פון דעם וואס די עלטערן מישן זיך אריין אין די לעבן פון די פארפאלק, עלטערן מיינען זיי טוען גוטס ווען זיי זאגן: "מיר האבן ליב אונזער קינד, מיר וועלן נישט לאזן אונזער קינד זאל ליידן", און זיי אליין באגראבן זייער קינד.
זיי מחזק די פארפאלק, געב זיי צו פארשטיין אז ווען זיי גייען אריבער אמפערייען צווישן זיך וכו' - זאלן זיי רעדן צו זייער רב, זייער מורה דרך; די ווייבל זאל זיך פארבינדן מיט איר כלה טיטשער, מנהלת, אדער א ווארעמע קלוגע טיטשער וואס וועט נישט אויפהעצן השם ישמרינו; אבער נישט לויפן צו די עלטערן, ווייל אפילו קלוגע עלטערן וואס העלפן אנדערע וכו', ווען עס קומט צו די אייגענע קינדער פארלירט מען די שכל, מען ניצט די געפיל און עס קען ארויסקומען א חורבן.
יישר כח פאר אלעס וואס ענק טוען פאר אנשי שלומנו, און פארן משמש זיין דעם רבי'ן; וויסן זאלט איר, משמש זיין דעם רבי'ן איז זייער א גרויסע זאך.
דער אייבערשטער זאל העלפן ענק זאלן האבן הצלחה אין אלע ענינים.
בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת נח, כ"ט תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן
... נרו יאיר
גרעסערס פון זיין א מלמד – איז נישטא, און אז דער אייבערשטער האט דיר געגעבן די זכי' צו זיין א מלמד – זאלסטו אויסניצן אלע דיינע כוחות און אלע דיינע טאלאנטן פאר די זאך; אריינצובלאזן חיות אין די קינדער, פרייליך מאכן די קינדער מיט אמונה, מיט תורה, מיט תפילה און מצוות און מעשים טובים.
זוך דיר נישט קיין שום מצוות צו טון אין די זייטיגע צייטן, זוך נישט צו גיין צו שיעורים, געבן שיעורים וכו' וכו', גיי שלאפן פרי, שטיי אויף פרי, לערן דיינע שיעורים כסדרן, און קוק זיך פאר וואס דו דארפסט לערנען מיט די קינדער. טראכט אויס משלים, גרייט אן מעשיות פון צדיקים, מעשיות פון מידות טובות, הער אויס טעיפס פון מלמדים וואס דערציילן די פרשה מיט מדרשי חז"ל, גוט אראפגעלייגט, אינטערעסאנט פאר קינדער, און דריי עס איבער אויף אונזער מסורה, ווי דער הייליגער רבי האט אונז געלערנט, אלע מעשיות זאלן זיין געפלאכטן מיט תפילה, והעיקר לעובדא ולמעשה.
די שעות וואס דו זיצט מיט די קינדער זאלסטו אנקוקן ווי דו דאווענסט שמונה עשרה, וואס עס איז אסור להפסיק אפילו למלך ישראל.
בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נח, כ"ח תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן
לכבוד מיין טייערער, הרב ... נרו יאיר, קרית ברסלב
איך פריי זיך זייער אז דו האסט דורך געלערנט הלכות שבת, ראשונים מיט אחרונים, און עס איבערגע'חזר'ט און זיך פארהערט און גוט געקענט, דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין ווייטער אין לערנען, לברר שמעתתא אליבא דהלכתא.
יעצט ווען מען הייבט אן לערנען הלכות בשר בחלב זאלסטו געדענקען די דרך הלימוד וואס איך האב דיר געזאגט, ווי אזוי צו לערנען. זאלסט לערנען דעם טור בית יוסף מיטן ב"ח, אויך דעם דרישה ופרישה מיטן דרכי משה; לערן דאס נאכאמאל און נאכאמאל ביז דו ביסט קלאר מיט אלע שיטות ראשונים ואחרונים. נאכדעם לענען דעם מחבר רמ"א טורי זהב מיטן ש"ך, אויף דעם זאלסטו לערנען חוות דעת מיט פרי מגדים מיט יעדן נקודות הכסף. איך האף אז ביז סוף זמן וועסטו קענען גוט גאנץ הלכות בשר וחלב.
לייג זיך שלאפן פרי, נאך מעריב רעד נישט מיט קיינעם, נאר מיט דיין ווייב און קינדער. שטיי אויף פארטאגס, לערן דיינע שיעורים כסדרן, ח"י פרקים משניות, בבלי, ירושלמי, תוספתא, מדרש און זוהר מיט ספרי רבינו.
אויך זאלסטו גיין התבודדות יעדן פארטאגס צווישן די ביימער, וויין זיך אויס צום אייבערשטן דו זאלסט זוכה זיין נאר צו טראכטן פון אים, נישט מסיח דעת זיין פון אים.
