בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#305 - שמירה עליונה אז די זומער זאל אריבער גיין גוט
חינוך הילדים, צדקה, תפילה, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת קרח, (חקת בא"י), ב' דראש חודש תמוז, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין טייערער ... נרו יאיר


איך פריי זיך אזוי שטארק אז דו קומסט ביי אונז אין קאנטרי 'אילן החיים', דו וועסט זיין מיט אנשי שלומינו במשך דעם זומער; איך האף צום אייבערשטן אז דו וועסט מיר העלפן זען אז אין אונזער קאנטרי 'אילן החיים' זאל זיין ליבשאפט צווישן די משפחות און עס זאל זיך פירן מיט יראת שמים.


עס איז זייער גוט און געזונט פאר די קליינע קינדער צו גיין זומער אין קאנטרי צווישן די ביימער און גראז, עס איז געזונט סיי בגשמיות; די קינדער שפילן זיך אין די פעלדער מיט די ביימער און גראז, די קינדער געבן זיך אויס אויף א געזונטע וועג, און אויך ברוחניות איז דאס גאר גוט; ווייל אין קאנטרי איז די לופט ריין, עס איז נישטא קיין שלעכטע זאכן, מען זעט נאר הימל און ערד, די נאטור פונעם אייבערשטן, די שיינע בלויע הימל מיט די געשמאקע גרינע גראז, מען זעט נישט קיין שלעכטע זאכן וואס טוט אוועק נעמען די יראת שמים מיט די אמונה.


אויך פאר די עלטערן אליינס איז דאס גוט, מען קען זיך אביסל אנשעפן פרישע כוחות צו קענען ווייטער אויפציען די קינדער מיט שמחה און מיט ישוב הדעת.


מען דארף האבן א שמירה עליונה אז די זומער זאל אריבער גיין גוט, מען זאל פארן געזונטערהייט און צוריק קומען געזונטערהייט מיט די גאנצע משפחה. די בעסטע סגולה איז תפילה; בעט דעם אייבערשטן איידער ענק פארן ארויס אין קאנטרי אז מען זאל פארן געזונט און צוריק אהיים קומען געזונט. ווען דו פארסט ארויס מיט דיין משפחה זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן מיט אלע קינדער אז אלעס זאל זיין בשלום, זאג תפילת הדרך און געב צדקה. דער הייליגער רבי זאגט (ספר המדות אות דרך חלק א, סימן ח): "כְּשֶׁתֵּלֵךְ בַּדֶּרֶךְ, תִּתֵּן קֹדֶם לִצְדָקָה", איידער דו גייסט אין וועג - זאלסטו געבן צדקה; עס איז גוט צו האלטן א פושקע אין קאר, און יעדע מאל מען פארט מיט די קאר - זאל מען לייגן א פרוטה לצדקה און זאגן תפילת הדרך. מוהרא"ש זאגט, אפילו מען פארט אין שטאט זאל מען זאגן תפילת הדרך אן זאגן די שם ביי די ברכה, אזוי איז מען זיכער אז מען האט א שמירה אויפן וועג.


אויך זאלסטו ניצן די סגולה פון 'תודה והודאה'; מאך זיך א צייט יעדן טאג צו דאנקען דעם אייבערשטן, דאס וועט ברענגען גרויסע ניסים פאר דיר און פאר דיין גאנצע משפחה. דער הייליגער רבי ר' אלימלך זכותו יגן עלינו זאגט, אז ווען א מענטש דאנקט דעם אייבערשטן אויף די חסדים וואס דער אייבערשטער טוט מיט אים - עפנט ער אויף א פענסטער אין הימל פאר נאך ניסים; זאלסטו יעדן טאג זיך אראפנעמען אפאר סעקונדעס צו דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן פאר די חסדים; פאר דיין משפחה, פאר דיין פרנסה און אזוי ווייטער; וועסטו האבן א שמירה דעם גאנצן זומער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א גוטן חודש.

#304 - בעטן צדקה, אן קיין רחמנות
הפצה, צדקה, מוסדות, אומאן

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ו סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


אשר בער אינדארסקי נרו יאיר


יישר כח פארן אראפנעמען די עול פון דארפן דאגה'נען פאר די רענט פאר די ישיבה און פאר די נייע בנינים וואס דו מיט דיין שיתוף שבתי מארקוס נרו יאיר זארגן און שאפן די געלט, ענק העלפן מיר איך זאל זיך אביסל קענען צאמנעמען מיין מח צו לערנען מיט די בחורים און צו טון מיט די אינגעלייט וכו' וכו'.


שוין נישט קיינעם, האב נישט מורא צו בעטן פון אלעמען צדקה, אדרבה, וואס מער דו וועסט בעטן צדקה און מען וועט דיר געבן, מיט דעם טוסטו זיי שוינען, דאס איז די עכטע רחמנות; מוהרא"ש דערציילט, אין אומאן האט מען צאמגענומען צדקה פארן קלויז, און דארט איז געווען אן ארעמאן וואס האט גארנישט געהאט און מען האט נישט געוואלט צוגיין צו אים בעטן צדקה, ווייל ער פלעגט געבן אלעס וואס ער האט פארמאגט... מען האט אים געשוינט...


ווען דער ארעמאן, דער ברסלב'ער חסיד האט געזען ווי מען וויל נישט נעמען פון אים איז ער געקומען צו די גבאי צדקה און געוויינט: "האטס רחמנות אויף מיר, איך האב טאקע גארנישט, איך האב נאר די איין רענדל, האטס רחמנות אויף מיר, נעמט עס פון מיר, איך וויל עפעס מיט נעמען אויף יענע וועלט, איך דארף רחמנות, וואס וועט זיין מיט מיין נשמה..."


אזוי זאלסטו קוקן אויף אנשי שלומינו, האב רחמנות, נעם וואס מער צדקה, דאס איז די עכטע רחמנות.

#303 - דיין טאטע שעפט נחת פון דיר
התחזקות, הפצה, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת בהעלותך (שלח בא"י), י"ט סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך האב לעצטנס געטראפן אפאר מאל דיין טאטע נרו יאיר, און מיט טרערן אין די אויגן האט ער מיר געזאגט אז דו מיט דיין משפחה איז זיין גרעסטע נחת, און ער דאנקט דעם אייבערשטן אז דו ביסט אנגעקומען קיין ברסלב, ביסט מקורב געווארן צום הייליגן רבי'ן, ער האט מיר געדריקט מיין האנט מיט אזא שטארקע ליבשאפט, און מיך מחזק געווען אנצוגיין ווייטער מיט מחזק זיין די קהילה.


וואס זאל איך דיר זאגן, נישטא קיין גרעסערע הפצה, נישטא קיין גרעסערע וועג שיין צו מאכן דעם רבינ'ס נאמען ווי ווען קינדער פירן א שיינע שטוב, א פרייליכע געזונטע שטוב, און די עלטערן קוקן און זעען די שיינע נחת און זאגן בפה מלא אז די ברסלב'ע קינדער זענען זיי אזוי שיין מכבד, און די ברסלב'ע קינדער זענען אזוי דרך ארץ'דיג.


אמאל דארף מען ווארטן אפאר יאר, אמאל שנעלער און אמאל לענגער, אבער ביים סוף ענדיגט זיך דאס. אזוי ווי ביי מוהרנ"ת, וואס זיין טאטע האט נישט געוואלט רעדן מיט אים, און ביים סוף האט ער אים געזאגט: "דו ביסט מיך די מערסטע מכבד" וכו'.


זאג יעדן טאג תהלים, בעט פאר דיינע דורות זיי זאלן אלע זיין הייליג און ערליך.

#302 - געבן ארבעט פאר בחורים און אינגעלייט צו העלפן
התחזקות, הפצה, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת שלח (קרח בא"י), כ"ב סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


ישעי' איידליס נרו יאיר


וואויל איז דיר אז דו העלפסט מיט וואס מען קען נאר, דו העלפסט מיט די הדפסה, מיט די חדר, ישיבה, בית המדרש, די קעמפס, קאנטרי, חתונות אין ישיבה, און מיט אזויפיל נאך גוטע זאכן.


איך וויל דיך נאכאמאל בעטן און מחזק זיין אז דו זאלסט אריינעמען בחורים און אברכים אונטער דיר, זיי געבן וואס צו העלפן, אזוי וועלן זיי זיין צוגעבינדן ביים רבי'ן, ווייל יעדער מענטש דארף האבן עפעס חיות, עפעס א פלאץ וואו צו וואקסן וכו', און אז מען העלפט ביים רבי'ן, מען העלפט אין די מוסדות אדער קהילה – איז די חיות ביי א גוטע פלאץ, און אז נישט – זוכט מען אנדערע גליקן.


על כן זאלסטו זען ווי מער געבן ארבעט פאר די נייע דור, בחורים און אינגעלייט, סיי מיט העלפן די ישיבה, סיי מיט העלפן די בית המדרש, קעמפ, קאנטרי, חתונות וכו', וועלן זיי אלע וואקסן גוט; אויך דארף מען מחזק זיין די מפיצים און אריינברענגען פרישע סאלדאטן אין ראנג.


מיטן נעמען אויף זיך די עול תורה – מעבירין ממנו עול מלכות ועול דרך ארץ; זאלסטו זוכה זיין אז דיין עול זאל זיין נאר עול תורה.

#301 - מוצא שפתיך תשמור, שמעון
אמונה, התחזקות, צדקה

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), י"ב סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


"מוֹצָא שְׂפָתֶיךָ תִּשְׁמֹר וְעָשִׂיתָ כַּאֲשֶׁר נָדַרְתָּ" (דברים כג, כד), אז דו האסט צוגעזאגט א שמעון - דארפסטו מקיים זיין וואס דו האסט צוגעזאגט.


זיי זיך נישט מבלבל פון קיינעם, דער עיקר זאלסטו נישט אויפהערן דאנקען דעם אייבערשטן אויף אלע חסדים וואס ער טוט מיט ענק, און זיי נאר פרייליך.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#300 - האבן חובות איז א קללה
צדקה, אומאן, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת בהעלותך (שלח בא"י), ט"ו סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


בארג נישט קיין געלט, האבן חובות – איז א קללה; מוהרא"ש האט אונז געלערנט אז מיר זאלן לעבן ריכטיג, מיר זאלן לעבן מיט אן אויסגערעכנקייט, און חס ושלום בארגן און נישט באצאלן, און אפילו מען דארף וויכטיג קויפן נייע בגדים, נייע כלים אין שטוב, האט דער הייליגער רבי געזאגט (שיחות הר"ן, סימן קכב), ענדערש זיך אליינס זיין שולדיג, ווי איידער זיין שולדיג פאר אנדערע, ווייל זיין שולדיג חובות נעמט איבער דעם מח, מען קען נישט דינען דעם אייבערשטן, מען פאלט פון תורה, תפילה און אלע הייליגקייטן.


אויך יעצט ווען מיר מאכן די הכנות פאר ראש השנה צו פארן צום רבי'ן, מען דארף געלט פאר א פאספארט, פאר זיך, פאר די קינדער, מען דארף געלט פאר טיקעטס פאר זיך, פאר די קינדער – זאלסטו נישט בארגן, ענדערש פרעג ביי דיין משפחה און חברים ווער עס וויל צושטייער געבן פאר דיין נסיעה און מיט שיקן א קוויטל און דו וועסט זאגן לזכותו דעם תיקון הכללי; אזויפיל מענטשן ווילן קומען קיין אומאן און ביז דערווייל זענען זיי נאכנישט גרייט צו קומען און זיי ווילן ביישטייערן פאר ברסלב'ע חסידים וואס פארן.

#299 - שלום בית מיט די הייליגע תורה
שלום בית, צדקה, שלום

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת נשא ב' (בהעלותך בא"י), ח' סיון, אסרו חג, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


שבועות איז געווען א שיינע חתונה, מיר האבן זיך באנייט צו לערנען די הייליגע תורה, יעצט דארפן מיר זען עס זאל זיין שלום בית, מיר זאלן טאקע יעדן טאג קוקן אין די תורה, לערנען די הייליגע תורה, זיך ארויס רייסן פון די פארנומענקייטן, פון די טרדות – און לערנען תורה.


האלט מיט דיר א זעקל ספרים, לייג אריין א חומש'ל, א משניות'ל, א תהלים'ל און נאך, און וואו דו גייסט, וואו דו פארסט – זאלסטו דאס מיט נעמען, און ווען דו האסט א מינוט – זאלסטו ארויסכאפן א משנה, א קאפיטל תהלים; געב צו עסן פאר דיין נשמה, משניות איז מזונא דנשמתא, דאס איז עסן פאר די נשמה, און תהלים איז טרינקען פאר די נשמה, דאס זאגט דער הייליגער רבי, קוק דעם רבינ'ס ווערטער (שיחות הר"ן, סימן כג), וואויל איז דער וואס עסט יעדן טאג פרקים משניות און טרינקט קאפיטלעך תהלים און טוט זיך אן מיט מצוות, דאס איז גמילות חסדים.


דיין געלט וואס דו האסט מיר געברענגט פאר צדקה האב איך געגעבן פאר די קאסע וואס צאלט די חתונות אין ישיבה.

#298 - אויפבויען פיר כיתות אין מחנה אילן החיים
התחזקות, הפצה, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, ער"ח סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


שבתי מארקוס נרו יאיר, וויליאמסבורג


איך דאנק דיך זייער פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר, און וואס דו טוסט פאר אונזערע מוסדות, סיי מיטן צאלן די רענט פאר די ישיבה אין שטאט, און סיי פארן "קרן הבנין", פארן שאפן די געלט פאר די בנינים אין קרית ברסלב ליבערטי.


יעדע מאל איך בין אין שטעטל און איך גיי באזוכן די חדר – דערקוויקט מיר מיין הארץ צו זען די שיינע שטאק וואס מען האט אויפגעבויט; אזא רחבות, אזא באקוועמקייט, ליכטיג און לופטיג, ממש א מחי'.


אויך יעצט ווען דו האסט זיך אונטערגענומען מיט דיין שותף אשר בער אינדארסקי נרו יאיר, צו אויפבויען פיר כיתות אין מחנה אילן החיים, פאר די קינדער צו לערנען זומער אין וואלד; וואויל איז דיר, וואויל איז ענקער חלק, דער אייבערשטער זאל דיר געבן כח און חן, אז דו און דיין שותף, ענק זאלן קענען ווייטער זיין די גוטע שלוחים צו בויען די מוסדות, ענק זאלן זוכה זיין צו נחת פון ענקערע דורות.


יעצט שבועות איז דאך דיין יום טוב, איך געדענק אז דו ביסט מקורב געווארן יארן צוריק אין אן ערב שבועות פארנדיג קיין קרית יואל, און אויפן וועג האסטו אויסגעהערט א שיעור פון ישיבה, הכנה לקבלת התורה, און דאס האט דיר אויפגעפלאקערט דיין הארץ צו לערנען אויפן סדר דרך הלימוד פון הייליגן רבי'ן (המבואר בשיחות הר"ן, סימן עו), אשרינו...

#297 - די בעסטע פלאץ צו אינוועסטירן איז אין ערליכע מוסדות
חינוך הילדים, צדקה, מוסדות, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, ער"ח סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר וזוגתו תחי'


די גבאים פונעם "קרן הבנין", האברך שבתי מיט אשר בער נרם יאיר האבן מיר דערציילט אז ענק האבן מנדב געווען צוויי כיתות אין "בית פיגא" אין שטעטל, איך וויל ענק בענטשן, דער אייבערשטער זאל ענק געבן נחת ביי ענקערע קינדער, ערליכע אידישע דורות מיט הצלחה, געזונט און סייעתא דשמיא.


נ.ב. דאס איז די בעסטע אינוועסטמענט אין די היינטיגע טעג; מענטשן זוכן גוטע אינוועסטמענטס, קיינער ווייסט נישט וואס מארגן גייט זיין, וואו לוינט זיך צו אינוועסטירן; די בעסטע פלאץ צו אינוועסטירן איז אין ערליכע תלמידי תורה, ערליכע בתי חינוך, ישיבות, כוללים וכדומה, דארט איז זיכערע פארדינסטן.

#296 - מען קען זיין א מעמבער אויך אן א סמארטפאון
הפצה, צדקה, מוסדות, טעלעפאן

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת במדבר, כ"ו אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך פריי זיך זייער אז מיינע תלמידים זענען א חלק פון די הייליגע חבורות ביי כלל ישראל וואס זענען זיך מפקיר צו העלפן אידן, געלויבט דעם אייבערשטן אז מיר האבן טייערע אינגעלייט אין חברה הצלה, שומרים און שמירה, חברים און חביבים, און אויך דו ביסט א חלק פון די הייליגע ארגאניזאציעס, וואס מוהרא"ש פלעגט זאגן, בזכות די ארגעניזעישנס, די אינגעלייט וואס לויפן טון חסד פאר א צווייטן איד – וועט משיח קומען.


אבער אויב צו זיין א חלק פון די חבורות מוז מען האבן א סמארטפאון, טעבלעט וכדומה – איז נישט ווערד די גאנצע זאך, ווייל מען קען פארלירן אלעס, אלעס מיינט אלעס; די גאנצע יראת שמים, די אמונה, די שטוב און די חינוך הבנים והבנות.


על כן טייערער ליבער ..., בארעכן זיך וואס דו ווילסט און וואס דיין פלאן איז, מאך נישט די טעות, מאך נישט נאך אנדערע, בלייב ערליך, אזוי וועסטו זיין עכט מעכטיג, עס איז דא צוויי סארט מעכטיג, עס איז דא מעכטיג ביי די קינדער, ביי די קטנות המוחין, און נאכדעם איז דא עכט מעכטיג, מעכטיג אין הימל, מעכטיג מיט יראת שמים.


איך ווייס פון צענדליגער מעמבערס ביי די אויבנדערמאנטע ארגעניזעישנס וואס פאלגן יא די רבנים, און מיטן פשוט'ן טעלעפאן העלפן זיי כלל ישראל; בלייב דו אויך ערליך.


דו ביסט מיין תלמיד, דו ביסט מיר אזוי ווי א קינד, איך בין געווען דיין שדכן, דיר געברענגט א שידוך פון הימל, אזוי טייער און איידל, די הארץ ווערט מיר געלעכערט צו זען ווי מיין גאנצע ארבעט, מיין גאנצע הארעוואניע גיין לטמיון, די סמארטפאון איז אזוי שטארק, עס איז שטערקער פון אלע דרשות; איין קליפ, איין ליצנות, איין סטעטוס – נעמט אוועק מאה תוכחות, הונדערט דרשות; איך ווייס אז די נסיון איז גרויס, בפרט ווען אלע לעלא"ס, אלע וויכטיג מאכערס קומען מיט די גרויסע טעלעפאנס, מען וויל אויך זיין ווי זיי, אבער פארט האסטו טועם געווען פון די אונגארישע וויין, ווי קען מען דיך אפנארן?!


החותם בדמע עיני.

#295 - קומען אין שטעטל נעמט נישט אוועק די פראבלעמען
אמונה, צדקה, רפואה, שטעטל

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת בהר בחקותי, כ' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


איך בין נישט דערקעגן דו זאלסט קומען אין שטעטל וואוינען, אז דו ווילסט קומען וואוינען אין שטעטל קענסטו קומען; אבער דאס וואס דו טראכסט אז אין שטעטל גייסטו ווערן א מלאך, און דיינע פראבלעמען גייען אוועק פליען - דאס איז נישט אזוי, נאכן קומען דא וואוינען וועסטו זיך ווייטער דארפן מוטשען מיט די מחשבות און בלבולים וכו' וכו', אויך אין שטעטל וועסטו דארפן זיך שטארקן מיטן רבינ'ס עצות און מיט די חיזוקים; נישטא קיין גאראנטי, מען דארף יעדן טאג פונדאסניי זיך שטארקן מיט אמונת חכמים, מיט טון די עצות פון רבי'ן און זיך מחזק זיין צו זיין בשמחה.


בנוגע דיין קינד וכו'; דער אייבערשטער זאל העלפן ער זאל האבן א רפואה שלימה. דו ווייסט אודאי וואס דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן רא), א סגולה פאר סיז'ערס וכדומה איז געבן צדקה; זאלסטו געבן צדקה פארן 'רבינ'ס זאך' דאס איז פאר 'הדפסה', צו דרוקן דעם רבינ'ס ספרים און די ספרים פון מוהרא"ש, די בריוון און קונטרסים, וואס איז דעם רבינ'ס שכל, דעם רבינ'ס דיבורים, נאר מער אראפגעברענגט אויף א שפראך פאר אונזער דור, אז די בני הנעורים זאלן פארשטיין און קענען ניצן די עצות; דאס וועט אוועק נעמען די חולי נופל און ער וועט האבן א רפואה שלימה.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#294 - רעגיסטרירן אלע איינוואוינער צו קענען גיין וועלן
התחזקות, הפצה, צדקה, מוסדות, וואלן

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


אייזיק ראטה נרו יאיר, קרית ברסלב


איך בין היינט געזיצן מיט די חברי הנהלה א מיטינג פון צוועלף ביז זעקס אזייגער, מיר זענען אריבער אויף זייער אסאך זאך, אלעס לטובת די קהילה, דאס גוטס פון אלע אנשי שלומינו.


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט מיר העלפן; מיטן העלפן די הנהלה מיט וואס זיי בעטן דיר, ובפרט מיטן העלפן רעגיסטרירן אלע איינוואוינער אין שטעטל צו קענען גיין וועלן ווען עס פעלט אויס; דאס וואס די הייליגע חכמים זאגן: "עשיו שונא ליעקב", איז במלוא מובן המלה, און דורך גיין שטימען וכו' – לאזן זיי אטעמען וכו'.


אויך זאלסטו וויסן אז עס איז אנגעשריבן פאר יעדן איינעם כך וכך זיך מוטשען פארן יאר, דאס הייסט, יעדע יאר שרייבט מען אפ די עמל ויגיעה פארן יאר, 'זכה' – גייט עס פאר גוטע זאכן, עס בויט זיך א שטעטל, א חדר, א בית פיגא, א כולל, א מקוה טהרה, שול, קעמפ, 'לא זכה' – גייט די עמל ויגיעה לריק, צום רוח; וואויל איז דעם וואס זיין פלאג און מי גייט פארן כלל און פאר יפוצו מעיינותיך חוצה.

#293 - ברסלב'ע פלייש
אמונה, התחזקות, צדקה, מוסדות, שחיטה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


שמואל לייב פעלבערבוים נרו יאיר, קרית ברסלב


"זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו", איך בין אזוי פרייליך אז עס איז דא "ברסלב'ע פלייש", עופות וואס זענען גע'שחט'ן דורך אונזערע טייערע שוחטים, ברסלב'ע חסידים, יראים ושלמים, אינגעלייט וואס פירן זיך בקדושה ובטהרה, אינגעלייט שוחטים וואס נעמען נישט דעם חלף, דעם מעסער – נאר נאכן זיך מתבודד זיין.


זאלסט זיין געבענטשט פארן טון אלע שווערע ארבעט אז דאס זאל קענען צושטאנד קומען.


זיי מודיע פאר אנשי שלומינו אז מען קען האבן "ברסלב'ע פלייש", און זיץ מיט די חברי הנהלה, מען זאל דאס קענען אוועקשטעלן ריכטיג, עס זאל זיין אונטער די קהילה, אזוי וועט זיין סייעתא דשמיא, ווייל אלעס פון די קהילה "קהילת היכל הקודש" האט סייעתא דשמיא, מוהרא"ש פארעט זיך פאר די קהילה, מען זעט בחוש אז די הצלחה איז שלא כדרך הטבע, עס איז עפעס א העכערע כח, די כח פון צדיקים.


דער אייבערשטער זאל דיר געבן הצלחה און נחת ביי דיינע קינדער און אייניקלעך, אמן.

#292 - וועלכע חיה וועט מנצח זיין?
התחזקות, צדקה, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת אמור, י"ב אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


אשרינו מה טוב חלקינו ומה נעים גורלינו אז מיר ווייסן פון הייליגן רבינ'ס עצות ווי אזוי צו זוכה זיין צו דינען דעם אייבערשטן. דער הייליגער רבי האט געזאגט (חיי מוהר"ן, סימן שיד): "הַפָּחוּת שֶׁבַּאֲנָשַׁי אֲנִי מוֹלִיךְ אוֹתוֹ בְּדֶרֶךְ שֶׁל צַדִּיק גָּדוֹל מְאֹד", דער קלענסטער פון מיינע מענטשן - אויך אים - פיר איך אויפן וועג פון גרויסע צדיקים; נאך האט דער רבי געזאגט (שם, סימן שלב): "אֲנִי נָהָר הַמְטַהֵר מִכָּל הַכְּתָמִים", איך בין א טייך וואס רייניגט פון אלע שמוציגע פלעקן; מיט די עצות פון רבי'ן קען מען זיך רייניגן פון אלע שלעכטס, קריג זיך נישט מיט די מחשבות, נעם די עצה פון רבי'ן, דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן רלג), דער אייבערשטער האט א גרויסע תענוג פון זען ווי מען שטארקט זיך אויף שלעכטע מחשבות, און אזוי ווי עס איז דא ביי די קעניגן, זיי האבן א פארגעניגן צו ברענגען חיות וואס קריגן זיך איינער מיטן צווייטן, און אלע שטייען און קוקן וועלכע חיה וועט מנצח זיין, און די קעניגן האבן א גרויסע פארגעניגן פון דעם, אזוי אויך זאגט דער רבי איז מיט די מחשבות פונעם מענטש, די מחשבות פונעם מענטשן זענען אזוי ווי חיות, גוטע מחשבות זענען טהור'ע חיות און די שלעכטע מחשבות זענען די טמא'נע חיות, און פון הימל ברענגט מען די שלעכטע מחשבות פארן מענטש אז ער זאל זיך קריגן מיט זיי, און דער אייבערשטער האט א גרויסע תענוג ווען מען שטארקט זיך אויף זיי.


דער רבי זאגט (שם), אן עצה ווי אזוי מען קען זוכה זיין צו האבן ריינע פאזעטיווע מחשבות, "הַכְּלָל שֶׁאִי אֶפְשָׁר בְּשׁוּם אֹפֶן בָּעוֹלָם שֶׁיִּהְיוּ שְׁנֵי מַחֲשָׁבוֹת בְּיַחַד בְּפַעַם אֶחָד", עס איז נישט מעגליך מען זאל טראכטן צוויי מחשבות אויף איין מאל, ממילא איז זייער גרינג צו פטור ווערן פון נישט גוטע מחשבות, דורך אריינעמען אין זיך א גוטע מחשבה, דורך טראכטן פון תורה און פון תפילה, אדער אפילו פון ביזנעס וכו'; אזוי גייט פון זיך אליינס אוועק די שלעכטע מחשבה.


מארגן ליל שישי וועט די שיעור נישט זיין אין ישיבה, די שיעור וועט זיין ביי די מסיבה וואס וועט פארקומען פאר די תומכים וואס העלפן די מוסדות רבי מאיר בעל הנס, אונזערע שיינע הייליגע מוסדות אין ארץ ישראל, מען וועט קענען מיט האלטן די שיעור אויפן די הוקאפ. ביי די וועלט איז אנגענומען אז פסח שני איז די יארצייט פון דער הייליגער תנא אלוקי רבי מאיר בעל הנס, וועלן מיר מאכן א סעודה אינאיינעם מיט א פסח שני סעודה מיט די חברים וואס העלפן מיר דעקן די מוסדות צו קענען באצאלן די מלמדים און טיטשערס אין צייט.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#291 - דער מאן געבט נישט מעשר
שלום בית, צדקה, מעשר

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ...


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איך וויל אייך נאכאמאל זאגן, די גאנצע זאך פון מעשר האט נישט מיט אייך, דאס איז אייער מאן'ס געשעפט; איך האב אייך שוין אפאר מאל געזאגט איר זאלט זיך נישט מישן אין דעם, עס זאל אייך נישט אנגיין צי אייער מאן געבט יא מעשר אדער נישט.


דאס וואס איר פרעגט ווי קען אריינקומען א ברכה אין שטוב ווען מען געבט נישט קיין מעשר? אז איר וועט זיין פרייליך - וועט זיין ברכה אין שטוב, דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן סט): "כִּי עִקַּר הָעֲשִׁירוּת עַל יְדֵי הָאִשָּׁה", אז די פרוי - זי איז מזכה די שטוב מיט שפע; דורך זיין פרייליך, דורך קוקן גוט אויפן מאן, דורך זיך מבטל זיין צום אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#290 - מנהגים ביים אפשערן און מאכן פיאות
חינוך הילדים, צדקה, אפשערן, חאלאקע

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת אמור, י' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר, וזוגתו שיחיו


מזל טוב פאר די אפשערן און מאכן פיאות פאר ענקער בכור, דער אייבערשטער זאל העלפן ענק זאלן זוכה זיין צו אידיש נחת, ערליכע דורות אינאיינעם.


האסט מיר געבעטן איך זאל דיר שרייבן די מנהגים וואס מען פירט זיך ביי אונז ביים אפשערן די האר און מאכן די הייליגע פיאות; ווען מען שערט אפ א קינד, מען מאכט אים די הייליגע פיאות - דארפן די עלטערן די ערשטע זאך דאנקען דעם אייבערשטן אז מען איז זוכה צו דעם, מען האלט שוין דא; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף שידוכים, מען קען זיך נישט פארשטעלן די צער וואס בחורים און מיידלעך גייען אריבער, און נאכדעם וואס מען האט שוין חתונה; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף קינדער, אזויפיל אידישע קינדער דארפן ישועות; און אז מען האלט שוין דא, מען פירט א קינד אין חדר לעקן די האניג וואס דער מלמד שמירט אן אויף די הייליגע א"ב - דארפן די עלטערן דאנקען דעם אייבערשטן, ארויס זאגן מיטן מויל: "שכוח אייבערשטער אז מיר זענען זוכה צו קענען פירן אונזער קינד צום מלמד זאגן די הייליגע א"ב", און די עלטערן דארפן געבן צדקה און אויך געבן דעם קינד זאל געבן צדקה, און בעטן: "הייליגער באשעפער העלף אונזער קינד זאל זיין גאנץ לעבן זיך פרייען מיט די פיאות, ער זאל קיינמאל נישט שניידן בארד און פיאות, ער זאל בלייבן ערליך און הייליג".


דאס זענען מער ווייניגער אונזערע מנהגים, עס זענען דא וואס פירן זיך צו מאכן א סעודה פאר די משפחה, עס זענען דא וואס מאכן נאר א לחיים; דאס האט שוין יעדע משפחה מיט זייער וועג, דער עיקר האב איך דיר געשריבן - דאנק און לויב דעם אייבערשטן און געב צדקה מיט בכיות נוראות אז דיין קינד זאל בלייבן מיט די פיאות, קיינמאל נישט שניידן די בארד און פיאות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#289 - פארוואס האב איך נישט אזא לעבן ווי יענעם?
צדקה, קנאה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


קוק נישט אויף אנדערע, אלע צרות קומט פון קוקן אויף אנדערע. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת קנב:): "כָּל מִי שֶׁיֵּשׁ בּוֹ קִנְאָה עַצְמוֹתָיו מַרְקִיבִין", ווער עס האט קנאה, ער איז מקנא א צווייטן - ווערן זיינע ביינער פארפוילט; בפשטות גייט עס ארויף אויף א נפטר, אז אויב א מענטש האט נישט געהאט קיין קנאה, וועט זיין גוף נישט פארפוילט ווערן אין קבר. מוהרא"ש זכרונו לברכה זאגט, אז דאס גייט אויך ארויף אויף לעבעדיגע מענטשן; אז א מענטש וואס האט קנאה, ווערן אים זיינע ביינער פארפוילט נאך בחיים חיותו, זיין גאנצע לעבן עסט ער זיך אויף: 'פארוואס האב איך נישט אזא לעבן ווי יענעם?' 'פארוואס האב איך נישט אזא ווייב ווי יענעם?' 'פארוואס האב איך נישט אזא הויז ווי יענעם?' ווען דער גאנצער יענער איז נעבעך צעבראכן אויף שברי שברים, עס זעט נאר אויס פון אינדרויסן אז יענער לעבט, און אפילו יענער זאל יא האבן א גוט לעבן - דארף מען אויך נישט מקנא זיין א צווייטן, ווייל אז דער אייבערשטער האט מיר געגעבן די ווייב, די קינדער, און די סארט שטוב וכו' וכו' - דארף איך גלייבן אז דאס איז דאס בעסטע פאר מיר, און בעסער קען נישט זיין.


דאנק דעם אייבערשטן אויף וואס דו האסט - וועסטו נישט דארפן קרעכצן, מוהרנ"ת זאגט: "ווען מען דאנקט און מען לויבט דעם אייבערשטן זאגט דער אייבערשטער כביכול אין הימל פאר די מלאכים: 'קוקט דעם מענטש, ער דאנקט מיר און ער לויבט מיר, איך וועל אים געבן אזויפיל גוטס, אסאך מער וויפיל ער האט, אסאך מער וויפיל עס קומט אים, ער זאל מיר נאך מער דאנקען'".


קענסט מיר נאך העלפן פאר יום טוב, איך בין אנגעוויזן אויף דיין הילף, איך קען נישט גיין צום סדר ווען איך בין שולדיג פאר מיינע ארבעטער, דו קענסט מיר העלפן מאכן גרינגער, פארבינד זיך מיט אברהם משה שטראססער נרו יאיר, ער העלפט מיר שאפן געלט צו קענען באצאלן אלע מלמדים, טיטשערס, אפיס וכו'.


אויך זאלסטו איינקויפן לכבוד יום טוב ביי אנשי שלומינו, דאס איז די גרעסטע צדקה, דאס איז צדקה בדרך כבוד.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#288 - ס'לוינט נישט צו קומען אויף אמעריקע שאפן געלט
צדקה, ארץ ישראל, חתן

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת ויקהל-פקודי, כ"ג אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


החתן ... נרו יאיר


מזל טוב פאר דיין שידוך, דער אייבערשטער זאל דיר העלפן דו זאלסט זוכה זיין אויפצושטעלן אן ערליכע שטוב, ערליכע דורות, און ברענגען נאר נחת פאר דיינע עלטערן.


בנוגע אויב דו זאלסט קומען קיין אמעריקע שאפן געלט פאר די חתונה; דו ווייסט אודאי וואס מוהרא"ש האט געהאלטן, קוק אריין אין אשר בנחל וואס מוהרא"ש שרייבט הונדערטער און טויזנטער מאל פאר מענטשן וואס ווילן קומען קיין אמעריקע שאפן געלט, מוהרא"ש שרייבט זיי אז עס איז דמיון, נישטא גארנישט אין חוץ לארץ, עס איז נישט כדאי איבער צו לאזן ארץ ישראל.


קום נישט קיין אמעריקע; אז דו ווילסט העלפן דיין טאטע - זאלסטו גיין הפצה אין ארץ ישראל, טייל אויס דעם רבינ'ס ספרים, דעם רבינ'ס התחזקות; מענטשן זענען אויסגעהונגערט פאר חיזוק, מענטשן געבן זייער שיין פאר די ספרים; אזוי וועסטו קענען העלפן דיין טאטע.


בנוגע קומען לערנען אין וויליאמסבורג; איך האב שוין געזאגט פארן מגיד שיעור ר' משה שמואל שליט"א אז עס איז נישט שייך צו קומען.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#287 - גיין צום ליל הסדר נאכ'ן באצאלן אלע איינגעשטעלטע
צדקה, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויקהל-פקודי, כ"א אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד אברהם משה הכהן שטראססער שליט"א


איך וויל דיר בעטן זאלסט מיר די יאר אויך העלפן צאמנעמען קמחא דפסחא צו קענען געבן פאר אלע איינגעשטעלטע; איך האף די יאר וועסטו מצליח זיין צו זיין דער גוטער שד"ר אז מיר זאלן קענען גיין צום ליל הסדר און האבן באצאלט אלע מלמדים, מגידי שיעורים, מנהלים, טיטשערס און אלע אפיס איינגעשטעלטע, אלע זאלן האבן שפע.


בזכות די מצוה זאלסטו זוכה זיין צו אלע ברכות און אלע ישועות.

#286 - באצאלן די איינגעשטעלטע פון די הייליגע מוסדות
צדקה, פסח, ארץ ישראל

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ויקהל-פקודי, כ"א אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד אהרן וועבערמאן נרו יאיר


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט מיר העלפן צאמנעמען צדקה פון אנשי שלומינו פאר די מלמדים און טיטשערס אין אונזערע הייליגע מוסדות אין ארץ הקודש, אנשי שלומינו זענען זייער ווארעם פאר די מוסדות אין ארץ ישראל, מען דארף זיי נאר בעטן, מען דארף נאר אפנעמען פון זיי די צדקה; בפרט יעצט ערב פסח ווילן אלע העלפן די מלמדים אין ארץ ישראל זיי זאלן קענען גיין צום יום טוב פסח, עס זאל זיי גארנישט פעלן.


איך בעט דיר זייער, העלף מיר אראפנעמען די שווערע לאסט פון מיר, עס איז נישט שייך אז איך אליין זאל קענען שאפן די שווערע טויזנטער דאלער מידי חודש בחדשו, איך דארף דו זאלסט מיר העלפן.


בזכות די גרויסע מצוה זאלסטו זוכה זיין צו אלע ברכות און אלע ישועות.

#285 - בחורים זאלן גיין נאך געלט פורים אין שטעטל
צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת משפטים, כ"ה שבט, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


אברהם לעזער נרו יאיר, קרית ברסלב


איך וויל דיר בעטן א טובה, אפשר ווילסטו צאמנעמען די בחורים אין שטעטל, מאכן א גרופע, ארום גיין פורים נאך געלט ביי אנשי שלומינו.


איך זינק אין שווערע חובות, איך קוק ארויס אויף פורים אז די בחורים זאלן מיר העלפן צאמנעמען צדקה פאר די ישיבה און די מוסדות.


עס לוינט נישט אריינקומען אין וויליאמסבורג, עס איז נישט מער לעבעדיג אין שטאט, אפשר טרעפיק איז מער דא אין שטאט, און מער צעווילדעוועטע שיכורים וכו', נעם צאם די בחורים אין שטעטל, פרייטס ענק דארט, פרעג אנשי שלומינו ווער עס נעמט אויף, ווער עס וויל האבן די בחורים זאלן קומען זינגען און משמח זיין.


לאז מיר וויסן.


דער עיקר זאלסטו זיך שטארקן מיט ח"י פרקים משניות און זאג דעם יום תהילים און גיי התבודדות, זינג צום אייבערשטן: "טאטע איך וויל זיין אן ערליכער איד".

#284 - ארומגיין פורים מיט די בחורים פאר די ישיבה
צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת תרומה, א' דראש חודש אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


שמשון קאהאן נרו יאיר, תלמיד ישיבת היכל הקודש וויליאמסבורג


איך וויל דיר זייער בעטן זאלסט צאמנעמען די בחורים אין א גרופע און ארום גיין פורים ביי גוטע אידן וואס האבן א געפיל צו די ישיבה, צאמנעמען צדקה פאר אונזער ישיבה, און אויך אין שטעטל זאלן די בחורים מאכן א גרופע ארום גיין צו אנשי שלומינו צאמנעמען צדקה פאר די ישיבה. ווייל העלפן די ישיבה און די מוסדות פון הייליגן רבי'ן – איז זייער א הייליגע צדקה, מיר מוטשען זיך זייער, מיר בעטן נישט קיין גרויסע געלט פאר שכר לימוד, און אויך צאלן נישט אלע עלטערן, איך האף אז דו וועסט נעמען די מצוה, נעמען די עול פון דעם, טראגן די אחריות פון דעם.


פורים ווען עס איז 'נכנס יין' – קומט ארויס די סוד, דעמאלט קען מען זען די שיינקייט פון די תלמידי הישיבה, קיינער רעדט נישט ניבול פה, אלע פרייען זיך, מען האט זיך ליב און מען וויינט און מען שרייט אז מען וויל זיין אן ערליכער איד.

#283 - יישר כח פאר'ן העלפן צאלן די כולל אינגעלייט
כולל, צדקה

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת משפטים, כ"ג שבט, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד משפחת ... שיחיו


א גרויסן יישר כח פאר די פינף און צוואנציג טויזנט דאלער וואס איר האט געגעבן צו קענען באצאלן די כולל אינגעלייט וואס לערנען מיט גרויס התמדה און לערנען תורה מתוך הדחק, זייער גאנצע געהאלט איז אפאר הונדערט דאלער א וואך, מועט רבים שניים.


בזכות החזקת התורה, בזכות וואס איר העלפט מיר זאלט איר זוכה זיין צו די ברכה און הבטחה וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת כג:): "דְּרָחִים רַבָּנָן הֲוֵי לֵהּ בְּנִין רַבָּנָן", ווער עס האט ליב תלמידי חכמים וועט זוכה זיין צו זין תלמידי חכמים, "דְּמוֹקִיר רַבָּנָן הֲוֵי לֵהּ חַתְנוּתָא רַבָּנָן", און דער וואס האלט טייער תלמידי חכמים, ער העלפט זיי - וועט זוכה זיין צו איידעמער תלמידי חכמים; אמן.

#282 - פורים מיט קדושה וטהרה
קדושה, צדקה, פורים

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תצוה, ה' אדר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


פורים איז זייער א הייליגע טאג, מען קען זוכה זיין צו באקומען אסאך קדושה וטהרה, דעריבער וויל איך דיר זייער בעטן זאלסט זיך אכטונג געבן צו זיין הייליג און זיך פירן מיט יראת שמים, און אז דו גייסט ביי די שטיבער פרייליך מאכן און צאמנעמען צדקה – זאל דאס זיין בקדושה ובטהרה, עס מוז זיין אפגעטיילט די מענער מיט די פרויען, און אז דו קומסט אין א שטוב און עס איז דארט ליידער דא תערובות, מענער מיט פרויען, זאלסטו אוועק גיין פון דארט, זאלסט חס ושלום נישט זיין דארט.


די תורה זאגט (דברים כג, טו): "וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", דער אייבערשטער גייט כביכול אוועק פון א שטוב וואס עס דא דארט תערובות, און אז דער אייבערשטער געפינט זיך נישט דארט – איז די טומאה דארט, די קליפות און די סטרא אחרא זענען דארט.


לויף אוועק פון אזעלכע פלעצער, עס לוינט נישט צו פארלירן אלע קדושות און אלע טהרות וואס דו האסט זוכה געווען צו מקבל זיין ביי די מגילה און פון די מצוות היום.


איך בעט דיר ליבער ברודער, גיי נאר אין שטיבער און אין זאלן וואס איז אפגעזונדערט די מענער מיט די פרויען, און אפילו מען וויל דיר געבן גרויס געלט – זאלסטו נישט גיין ביי פלעצער וואו עס איז דא תערובות, (משלי א, טו): "בְּנִי, אַל תֵּלֵךְ בְּדֶרֶךְ אִתָּם", מיין קינד גיי נישט אויף זייער וועג, "מְנַע רַגְלְךָ מִנְּתִיבָתָם", גיי נישט אויף זייערע וועגן.

#281 - העלפן די הייליגע מוסדות, און מחזק זיין אנשי שלומינו
צדקה, מוסדות, אינוועסטמענט

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת יתרו, חמשה עשר בשבט, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


די בעסטע ביזנעס פאר דיר וואו צו אינוועסטירן איז ביים רבי'ן, העלפן אויפשטעלן מוסדות וואס לערנען מיט קינדער די ריינע אמונה, אויפן וועג פון הייליגן רבי'ן.


האסט שוין פרובירט אזויפיל ביזנעס און דו ווילסט ווייטער פרובירן אין אנדערע ביזנעס; בעסער זאלסטו זיך אריינלייגן אין העלפן די הייליגע מוסדות וואס איז מגלה ומפרסם די אמונה אויף די וועלט.


אויך זאלסטו רעדן יעדן טאג מיט אנשי שלומינו, זיי מחזק זיין און זיי אויסהערן, ווייל עס איז א גרויסע מצוה צו מחזק זיין און מחי' זיין אנשי שלומינו, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (סוכה נב.): "כָּל הַגָדוֹל מֵחֲבֵירוֹ", ווי גרעסער מען איז – אלץ מער גייט איבער מרירות, קטנות, השלכות ונפילות, און וואויל איז דעם וואס איז מחזק ומחי' אנדערע.