בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#41 - אכטונג געבן אויף די בחורים נישט צו גיין אין רעסטוראנט ביינאכט
חינוך הילדים, חברים, היטן די צייט, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת משפטים, כ"ז שבט, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך וויל אייך אויפמערקזאם מאכן, איך הער אז אייער בחור זיצט אסאך אין רעסטאראנט ביינאכט, ער קויפט זיך טייערע סעודות.


איך ווייס נישט וואו די בחורים פארברענגען די נעכט; ווען ישיבה ענדיגט זיך גייען די בחורים אהיים, פון דעמאלט דארפן די עלטערן וויסן וואס זייער סדר הלילה איז.


מילא בחורים וואס קומען פון צעריסענע שטובער, צוטיילטע עלטערן - זיי האבן נישט וואו צו עסן, אבער אייער זון האט עלטערן, ער האט א שטוב - איז פארוואס זאל ער גיין מאכן סעודות נאכט נאך נאכט אין רעסטאראנט? עס איז נישט געזונט, נישט ברוחניות און אויך נישט בגשמיות; דאס ארויסגיין עסן איז א זאך וואס ווערט א געוואוינהייט, ער וועט דאס אדאפטירן אויף נאך זיין חתונה, ער וועט אלץ וועלן ארויסגיין מיט חברים, השם ישמרינו.


איך האף איר וועט אכטונג געבן אויף אייערע בחורים זיי זאלן אויסוואקסן בקדושה ובטהרה, זיי זאלן נישט האבן צוטון מיט לצים, זיי זאלן האבן שמירת עיניים.


איך דאנק דעם אייבערשטן וואס האט מיר געגעבן אזעלכע טייערע עלטערן, וואס האבן געהיטן אויף מיר ביז מיין חתונה; זיי האבן זיכער געמאכט איך זאל אלעס האבן אין שטוב, איך זאל נישט גיין אין קיין רעסטאראנט עסן, אפילו אין גראסערי האט מיר מיין מאמע נישט געשיקט; זי האט אלץ געשיקט די שוועסטערס אז אירע זון זאלן זיין אפגעהיטן.

#40 - דאס נארישקייט פון אויסגעבן געלט פאר דמיונות
הכרת הטוב, חתונה, אידיש געלט, שמחות

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת יתרו, י"ט שבט, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר


א גרויסן יישר כח פאר'ן מיר העלפן חתונה מאכן מיין זון הרב אלחנן חיים נרו יאיר; אינעם זכות פון צדקה, הכנסת כלה - זאלסטו האבן גרויס שפע.


איך לאדן דיר פערזענליך צו די חתונה; די חתונה וועט פארקומען מיטוואך פרשת תרומה אין ישיבה.


מיר האלטן יעצט ביי די צוואנציגסטע חתונה אין ישיבה; יעדע פאר חדשים קומט א צווייטער מיט א גראגער און הייבט אן גראגערן מיט נייע פלענער ווי אזוי צו ראטעווען מחותנים פון קראנק ווערן, אבער אויף למעשה דארף מען דעם רבי'ן, דער רבי עפנט אויף די אויגן מען זאל זען דאס נארישקייט פון אויסגעבן געלט פאר אביסל כח המדומה.


אנשי שלומינו מאכן חתונה אין בית המדרש; עס קאסט נישט קיין געלט, די חתונה איז הערליך שיין, עס פעלט גארנישט - נאר חובות.

#39 - מיידלעך שעמען זיך נישט צו קויפן ביליגע קליידער
חתונה, חיזוק פאר מיידלעך, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ויגש, ט' טבת, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד תלמידות בית פיגא - "בית פיגא" וויליאמסבורג, "בית פיגא" ליבערטי


איך געפון זיך יעצט אין אומאן ביים הייליגן רבינ'ס ציון, איך בין מתפלל פאר אייך אלע, איר זאלט אלע מצליח זיין.


איך בין זייער פרייליך צו הערן די גוטע נייעס אז אלע מיידלעך קויפן קליידער ביי אונזער נייע באזאר; מען שטאלצירט צו גיין אנגעטון מיט קליידער וואס זענען נישט טייער, מען האט רחמנות אויף אידיש געלט, מען האט רחמנות אויף טאטע מאמע.


שטארקט אייך, געבט אכטונג אויף אידיש געלט; קויפט ביי אונז אין באזאר שיינע קליידער פאר ממש בחינם. העלפט ארויס די עלטערן זאלן בלייבן געזונט, זיי זאלן נישט דארפן בארגן געלט השם ישמרינו, קוקט נישט אויף די וואס גייען אנגעטון טייער, זייט זיי נישט מקנה.


די וואך איז געווען א הערליכע חתונה אין ישיבה, איר זענט אלע געווען, איר האט אלע געזען ווי שיין און לעבעדיג די חתונה איז געווען; איך האף אז אלע וועט איר חתונה האבן אין ישיבה פאר בחנם, איר וועט האבן שכל נישט אויסצוגעבן געלט פאר די פאר שעה אז 'אנדערע' זאלן מיינען מיר האבן געלט.

#38 - כח הצדיק, נישט חתונה מאכן ביליג, נאר גענצליך בחינם
חתונה, צדיקים, מוהרא"ש, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת מקץ, ראש חודש טבת, ו' דחנוכה, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר


אם ירצה ה' מאנטאג ויגש איז דא א חתונה אין ישיבה, לאז מיר וויסן אויב דו קומסט אריין און אויב דו פירסט די חתונה.


לאז וויסן די מחותנים אז מיר האבן א פרוי צו מאכן די פנימ'ער וכו' - בחנם. איך האב באצאלט פאר איינע פון די תלמידות זי זאל זיך לערנען די פאך בתנאי אז זי וועט דאס טון בחינם פאר די חתונות אין ישיבה.


אלע רעדן פון חתונה מאכן ביליג, אלע מאכן אסיפות; מען שרייבט, מען רעדט - אבער גארנישט אויף למעשה. דער מאכט א כח היחיד, א צווייטער מאכט א כח הרבים און א דריטער מיט אן אנדערע נאמען.


מיר האבן כח הצדיק, דער כח פון מוהרא"ש זכרונו לברכה, מיר האלטן ביי די זיבעצנסטע חתונה, נישט ביליג - נאר גענצליך בחינם; עס קאסט נישט קיין איין פרוטה פאר די מחותנים, יעצט וועט נישט קאסטן אפילו די זייטיגע זאכן - די האר פאר די מיידלעך און פאר די וואס מאכן די פנים וכו'.


לאז מיר וויסן דיינע פלענער.

#37 - העלפן אנשי שלומינו חתונה מאכן אין ישיבה אן קיין איין פרוטה
חתונה, תהלים, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת מקץ, ראש חודש טבת, ו' דחנוכה, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


קומענדיגע וואך, מאנטאג פרשת ויגש וועט זיין א חתונה אין ישיבה, משפחת ...; ביטע זיי מודיע זיין אז איר וועט מאכן די האר פאר די משפחה בחנם. אויך, אויב זיי מאכן די פנים, וועט איר דאס מאכן; מיר האבן אפגעשמועסט אז איר וועט העלפן אנשי שלומינו צו קענען חתונה האבן אין ישיבה אן קיין איין פרוטה.


ביז דערווייל איז דא נאך דריי חתונות; זונטאג פרשת בא - משפחת ... מיט ...,  דינסטאג בא - משפחת ... מיט ... און מיטוואך תרומה - משפחת ... מיט ....


איך האף אז איר זאגט נאך תהלים אזוי ווי אלס מיידל - נאר מיט אן אנדערע טאן, מיט א פרייליכע ניגון, א תודה והודאה ניגון.

#36 - א שמייכל פונעם מלמד קען מאכן דאס קינד אויסוואקסן אן ערליכער איד
חינוך הילדים, מלמדים, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת מקץ, ראש חודש טבת, ו' דחנוכה, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר


שטארק זיך מיט דיין עבודת הקודש, זיין א מלמד איז די גרעסטע זאך; דו בויסט אויף כלל ישראל, דו שטעלסט אוועק אידן פאר'ן קומענדיגן דור, דו פלאנצט איין אידישקייט.


איך בעט דיר זייער זאלסט זיך שטארקן מיט אלע כוחות. איך ווייס אז עס דיר ביטער שווער, נישט אלע קינדער און בחורים הערן אויס, נישט אלע פאלגן; בעט איך דיר, פרוביר זיך אריינצולייגן אין זייער מצב. דו האסט קינדער און בחורים וואס קומען פון אזעלכע צעבראכענע שטובער השם ירחם, דיין תלמיד הבחור ... האט שוין געהאט פיר מאמעס השם ירחם, יעצט איז זי אויך אנטלאפן, באלד קומט א פיפטע מאמע; עס גייט נישט אריין אין קאפ די צער און יסורים פון אזא קינד. איין גוט ווארט, איין שמייכל פונעם מלמד קען אים טראגן ביז ער וועט אויסוואקסן אן ערליכער איד.


איך וויל דיר בעטן אויב דו וועסט מיר ווייטער קענען העלפן מיט די חתונות אין ישיבה. קומענדיגע וואך, מאנטאג ויגש וועט זיין א חתונה, די זיבעצנסט'ע חתונה אין ישיבה; איך האף דו וועסט מיר העלפן מיט די תלמידים, אלעס זאל זיין צוגעשטעלט גענצליך בחנם.

#35 - מאכן א פשוטע חתונה אן קיין זייטיגע הוצאות
חתונה, אידיש געלט, שמחות

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת לך לך, ט' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע מחותנים שיחיו.


מיר זענען זייער דאנקבאר צום הייליגן באשעפער אז מיר האבן זוכה געווען זיך צו משדך זיין מיט אזא חשוב'ע משפחה, א משפחה מיט אלע מעלות, מיר האבן זוכה געווען צו באקומען א חשוב'ע כלה פאר אונזער זון, החתן המופלג בתורה ויראת שמים ... נרו יאיר, מיר זענען פרייליך ביז גאר אז מען האט שוין קובע געווען דעם זמן החתונה בשעה טובה ומוצלחת.


איך בעט אייך זייער איר זאלט נישט שיקן קיין מתנות; דער חתן דארף גארנישט, דער חתן איז פרייליך מיט זיין כלה תחי', ער איז פרייליך אז ער האט זוכה געווען צו באקומען א בת תלמוד חכם, דאס איז ביי אים דער עיקר, מער פון דעם דארף ער נישט; מיר זענען פשוט'ע מענטשן, מיר מאכן פשוט'ע שמחות אזוי ווי מוהרא"ש האט אונז געלערנט.


איך וויל זייער שטארק די חתונה זאל זיין אין ישיבה, אן קיין שום הוצאות; איך האף אז איר זענט איינשטימיג מיט דעם. מיר מאכן נישט קיין חתונה בריוולעך, מיר דארפן נישט קיין שום זייטיגע זאך.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו זען נחת ביי דעם פארפאלק און ביי אלע קינדער, עס זאל ארויסקומען ליכטיגע דורות פון זיי.

#34 - אין ישיבה קען מען מאכן שמחות נאר אויפ'ן פשוט'סטן אופן
ישיבה, אידיש געלט, שמחות

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת לך לך, ט' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


דארפסט פארשטיין, מיר איז נישט גרינג מען זאל מאכן שמחות אין ישיבה, מיר וואלט אסאך גרינגער געווען ווען מען מאכט שמחות ערגעץ אנדערש; דאס אנגרייטן, דאס אוועקרוימען - ליגט אויף מיר אליינס, די אחריות עס זאל נישט שטערן די חדר און די סקול - ליגט אויף מיר און דאס צושטעלן די סעודה ליגט אויך אויף מיר. מיר איז אסאך גרינגער מען זאל נישט מאכן קיין שמחות אין ישיבה, איך האב זיך אוועק געגעבן נאר כדאי אנשי שלומינו זאלן קענען לעבן אן חובות, אז אנשי שלומינו זאלן קענען גיין צו זייערע שמחות געזונטערהייט און הנאה האבן פון זייערע שמחות.


מען קען מאכן שמחות אין ישיבה; חתונות, שבע ברכות, בר מצוה, קידוש, שלום זכור וכדומה - נאר בתנאי אז מען מאכט עס פשוט בתכלית הפשטות.


דערפאר, אויב דו ווילסט בר מצוה מאכן אין ישיבה דארף דאס זיין זייער פשוט (וואס מענטשן רופן נעבעכדיג), אז דו ווילסט חתונה מאכן אין ישיבה דארף דאס זיין זייער פשוט; קענסט רופן צו די סעודה דיינע עלטערן, דיין ווייב'ס עלטערן, דיינע געשוויסטער, דיין ווייב'ס געשוויסטער און דיינע קינדער. אז דו ווילסט בר מצוה מאכן אין ישיבה איז די זעלבע זאך, קענסט רופן צו די סעודה דיינע עלטערן, דיין ווייב'ס עלטערן, דיינע געשוויסטער, דיין ווייב'ס געשוויסטער און דיינע קינדער; אז דו האסט חברים, אז דיין ווייב האט חבר'טעס - קענען זיי קומען וואונטשן מזל טוב, מיר שטעלן נישט צו קיין סעודה פאר חברים און אזוי ווייטער.


איך וועל זיך זייער פרייען אז דו וועסט מאכן דיינע שמחות אין ישיבה און איך וועל זיך זייער פרייען אויב דו ווילסט מאכן מער ווי פשוט אז דו וועסט עס מאכן אין א זאל; איך בעט דיר, פרעג מיר נישט יעדע פאר מינוט אויב מען קען מאכן אזוי, אויב מען קען מאכן אזי; אויב מען וויל מאכן אין ישיבה דארף עס זיין מיט א אידישן טעם, פשוט און איידל.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


 


 

#33 - אנגרייטן עסן פאר די חתונות אין ישיבה
חתונה, ישיבה, אידיש געלט, חסד

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת לך לך, ח' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


פרעג דיין ווייב אויב זי קען מיר העלפן אנגרייטן עסן פאר די חתונות; אם ירצה ה' דעם ווינטער גייט זיין א שיינע פאר חתונות פון אנשי שלומינו, פרשת חיי שרה וועט פארקומען די זעכצנסטע חתונה אין בית המדרש.


איך וויל זייער עס זאל ווייטער גיין אויף דעם אופן ווי אזוי מוהרא"ש האט איינגעפירט, עס זאל זיין גענצליך בחנם, עס זאל נישט קאסטן קיין איין פרוטה פאר ביידע מחותנים.


בעט דיין ווייב תחי' זי זאל צאמנעמען אלע משפחות, יעדן פרעגן וואס מען קען מאכן; אז יעדער וועט אנטייל נעמען, איינער וועט מאכן א קוגל, איינער אביסל פלייש וכדומה, וועט עס קענען ווייטער גיין אויף דעם אופן און אלע וועלן הנאה האבן בעת שמחתם.


אינעם זכות פון העלפן חתן כלה, העלפן מחותנים חתונה מאכן אן חובות, העלפן דעם רבי'ן - וועט איר זען נחת ביי אייערע קינדער און אייניקלעך.

#32 - מאכט נישט קיין גרויסע טראסק פונעם אפשערן
מנהגים, אידיש געלט, שמחות, אפשערן

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת נח, ג' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מאכט נישט קיין גרויסע טראסק פונעם אפשערן, גייט נישט נאך די נייע מנהגים וואס עשירים האבן אריין געברענגט; רופט נישט קיינעם, נאר די זיידע'ס און עלטער זיידע'ס פונעם קינד, זיי זאלן קומען בענטשן דעם קינד; אויך די באבע'ס און עלטער באבע'ס, אבער די משפחה ארום און ארום פעלט נישט אויס צו רופן, אז איר וועט אזוי טון וועלן אלע אייך נאך טון.


נעמט אייער קינד אין חדר, דער מלמד זאל מיט אים זאגן די הייליגע א-ב; געבט אכטונג זיינע אויגן זאלן זיין פארמאכט, מען פירט זיך איבערצודעקן דאס קינד מיט א טלית ער זאל זיין הייליג און ריין, ער זאל נישט קוקן אויף קיין דברים טמאים. דער מלמד וועט מיט אים זאגן די א-ב און פסוקים און קבלת עול מלכת שמים.


דער עיקר זאלט איר דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אויף די חסדים אז מען איז זוכה צו מאכן פאות פאר די קינדער און בעטן ווייטער פאר זיי און זייערע דורות.


א גרוס פון אייערע טעכטער, זיי זענען אזוי טייער און וואויל, זיי זענען אנגעפילט מיט אמונה און תמימות ופשיטות.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#31 - סתם אויסווארפן געלט פאר אפאר שעה, איז א גרויסע עבירה
אידיש געלט, שמחות, בר מצוה

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת כי תצא, ז' אלול, שנת תש"פ לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


קיינער זאגט נישט מען זאל נישט מאכן קיין שיינע שמחות, מען מעג מאכן שיינע שמחות, מיר מאכן אויך שיינע שמחות; וואס טראכט איר, די מענטשן פון היכל הקודש זענען נישט קיין מענטשן מיט טעם? מיר פארשטייען נישט צו שיינע זאכן? מיר ווילן נישט שיינע זאכן? תלמידי היכל הקודש פארשטייען זייער גוט וואס שיין איז און מיר ווילן אויך שיינע זאכן.


אבער סתם אויסווארפן געלט פאר אפאר שעה - איז א גרויסע עבירה; דאס וואס די עשירים טוען, זיי מאכן זיך משוגע פאר אפאר שעה, זיי זוכן כבוד, זיי זענען גרייט זיך צו פארשעמען פאר אביסל כבוד - דאס איז א זאך וואס איז אסור.


ווער רעדט נאך ווען מען האט נישט קיין געלט; מען בארגט געלט פאר נישטיגע פאר שעה פאר נארישע זאכן וואס פעלט בכלל נישט אויס, עכטע בלומען, טייערע קליידער און א טייערע זאל - איז זיכער א גרויסע זינד.


דעריבער האט מוהרא"ש איינגעפירט אין יבנאל אז אנשי שלומינו זאלן מאכן שמחות אינעם זאל וואס די קהלה שטעלט צו בחנם; די עסן טיילט מען איין צווישן די משפחות, יעדער איינער ברענגט עפעס לכבוד די שמחה, עס קאסט נישט קיין געלט פאר די מחותנים, די סעודה איז א סעודה און די שמחה איז א שמחה.


אז איר ווילט מאכן א שיינע סעודה אין שטוב לכבוד די בר מצוה איז נישט קיין פראבלעם, און אז איר ווילט זיך אנטון מיט א שיינע קלייד איז אויך נישט קיין פראבלעם; אדרבה, מאכטס א שיינע סעודה, דאנקטס און לויבטס דעם אייבערשטן אויף די גרויסע חסדים וואס ער טוט מיט אייך. געדענקטס נאר וואס איז דער עיקר פון די שמחה, דער עיקר שמחה איז דאס אז אייער זון גייט אריין לעול המצוות; ער הייבט אן לייגן תפילין, ער הייבט אן טון מצוות, ער ווערט מחויב במצוות - דאס איז די עיקר שמחה פון די בר מצוה.


איך האב געהערט פון מיין טאטן זאלן זיין געזונט דערציילן, דער הייליגער סאטמאר רבי זכותו יגן עלינו איז אמאל געקומען באזוכן דעם קיוויאשדער רב א טאג נאכן בר מצוה מאכן א זון; דער קיוויאשדער רב האט געליידנט דעם רבי'ן צו די בר מצוה פון זיין זון, אבער דער רבי האט נישט געוואלט גיין, ווייל נאכדעם וועט ער דארפן גיין צו יעדנ'ס בר מצוה. אבער היות דער רב אייכנשטיין האט אסאך געהאלפן דעם רבי'ן האט דער רבי אפגעשטאט א באזוך ביי אים, האט דער רבי געזאגט: "די אמעריקאנער עולם, ביי זיי מאכט מען א גאנצע עסק אינעם טאג פון די בר מצוה, מען טראגט דעם בחור אין שול מיט די תפילין, מען טוט אים אן א קאפל מיט א טלית און מען מאכט א גאנצע עסק אינעם טאג פון די בר מצוה, אבער דאס איז נאר יענעם טאג, א טאג שפעטער טוען זיי אויס דעם קאפל מיט די תפילין וכו'. ביי זיי, אויב קומט מען נישט צו די בר מצוה האט מען פארפאסט די בר מצוה, אבער ביי ערליכע אידן הייבט זיך אן די בר מצוה אינעם טאג וואס מען ווערט א גדול און עס ציט זיך פאר די גאנצע לעבן, אויב אזוי בין איך נאך יעצט ביי די בר מצוה.."


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן נחת ביי אייערע קינדער, זיי זאלן זיין ערליכע אידן און טון די ווילן פונעם אייבערשטן.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#30 - אויסלערנען די מיידלעך נישט צו קויפן טייערע קליידער
חיזוק פאר מיידלעך, אידיש געלט, קליידער

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ראה, כ"ג מנחם-אב, שנת תש"פ לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


יישר כח פאר'ן העלפן אזוי געטריי א גאנץ יאר אין סקול און אויך יעצט זומער אין קעמפ; דאס אז מיר האבן די זכיה צו העלפן דעם רבי'ן, העלפן די מוסד וואס פארשפרייט דעם רבינ'ס עצות - איז די גרעסטע זכות פאר אונז און פאר אונזערע דורות.


איך טראכט עס וואלט געווען א גוטע פלאן צו נעמען די מיידלעך צום באזאר אין שטעטל זיי זאלן קענען קויפן קליידער, איך וויל זיי אויסלערנען וואס דאס לעבן איז. מען קען גיין אנגעטון מיט שיינע קליידער פאר בחנם; מען קען באקומען אינעם ברסלב'ן באזאר שיינע טייערע קליידער פאר א דאלער, צוויי דאלער אדער דריי דאלער. זאלן זיי זען אז עס איז נאריש אויסצוגעבן געלט ווען מען קען דאס קריגן ממש פאר בחנם.


א גריס פון דיין מאן נרו יאיר, ער איז ליכטיג און טייער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#29 - אכטונג געבן אויף די ישיבה'ס געלט
ישיבה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת במדבר, כ"ו אייר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך בעט דיר נאכאמאל זאלסט אכטונג געבן אויף די ישיבה'ס געלט, זאלסט נישט באשטעלן מער עסן וויפיל מען דארף; די בחורים וואס רייניגן די ישיבה זאגן מיר אז זיי דארפן אוועק ווארפן יעדן טאג פעקלעך ברויט און נאך אנדערע עסן.


עס טוט מיר זייער וויי ווען מען ווארפט אוועק עסן, סיי אלס דער איסור פון בל תשחית און סיי אויף די אידיש געלט, צדקה געלט – וואס גייט לאיבוד; איך האב דיר שוין אפאר מאל געבעטן דו זאלסט אכטונג געבן אויף די געלט פון ישיבה, איך ווייס נישט פארוואס דו פאלגסט נישט.


אז דו ווילסט מיר העלפן מיט'ן אנגרייטן עסן דארפסטו אכטונג געבן עס זאל נישט גיין לאיבוד קיין איין פרוטה פון ממון הקדש.

#28 - ס'איז נישט גוט זיך צוצוגעוואוינען צו א טייער לעבן
חתונה, חיזוק פאר פרויען, חיזוק פאר מיידלעך, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת אחרי-קדושים, ג' אייר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד הכלה ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איר בעט פאר חיזוק אויף נישט אויסגעבן געלט פאר טייערע קליידער, וכדומה; דער אייבערשטער האט אייך געהאלפן איר האט באקומען א חתן א תלמוד חכם, מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וויל ער בלייבן לערנען און דאווענען נאך די חתונה, אבער דאס ווענדט זיך באמת נאר אין אייך.


די אלע גרויסע גאונים און צדיקים זענען אויסגעוואקסן וואס זיי זענען אויסגעוואקסן ווייל אונטער זייער גרויסקייט איז געשטאנען אן אשת חיל וואס האט מסכים געווען צו לעבן א פשוט'ע לעבן, אן ארעמע לעבן, אבי איר מאן זאל בלייבן לערנען; אלע גדולי ישראל האבן געקענט אנקומען וואו זיי זענען אנגעקומען נאר צוליב זייער ווייב, ווייל דער עיקר איז די פרוי. אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה דערציילן (בראשית רבה יז, ז): "מַעֲשֶׂה בְּחָסִיד אֶחָד שֶׁהָיָה נָשׂוּי לַחֲסִידָה אַחַת וְלֹא הֶעֱמִידוּ בָנִים זֶה מִזֶּה", עס איז געווען א מעשה מיט אן ערליכער איד וואס האט חתונה געהאט צו אן ערליכע פרוי, נאכדעם וואס עס זענען אריבער לאנגע יארן וואס זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער האבן זיי זיך גע'גט, "הָלַךְ זֶה וְנָשָׂא רְשָׁעָה אַחַת וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ רָשָׁע", דער ערליכער איד האט חתונה געהאט מיט א שלעכטע פרוי און זי האט אים געמאכט פאר א רשע, "הָלְכָה זֹאת וְנִשַּׂאת לְרָשָׁע אֶחָד וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ צַדִּיק", און די ערליכע פרוי האט חתונה געהאט מיט א רשע, און זי האט אים געמאכט פאר א גרויסער צדיק, פירט אויס דער מדרש: "הֱוֵי שֶׁהַכֹּל מִן הָאִשָּׁה", זעט מען פון דעם אז אלעס איז געוואנדן אין די פרוי.


אז איר הויבט אן אייער לעבן מיט טייערע קליידער וועט עס ווייטער אזוי אנגיין נאך אייער חתונה; איר וועט פארלאנגען נאך און נאך פון אייער מאן נרו יאיר, ביז ער וועט דארפן גיין בארגן געלט און פארשווארצט ווערן פאר זיינע זיבעציג יאר, ער וועט אפלאזן דאס לערנען, אפלאזן דאס דאווענען – כדי צו קענען דעקן אייערע פילע גרויסע געברויכן; פרעג איך אייך: "לוינט זיך דאס? איז דאס ווערד?!"


עס האט אמאל פאסירט א מעשה, א איד אן ארעמאן איז געקומען צום הייליגן רבי נתן און אים געזאגט מיט איין שמחה אז ער האט זיך געקויפט א טייערער מאנטל מיט די געלט וואס זיין טאטע האט אים איבערגעלאזט בירושה, זאגט אים רבי נתן: "פאלג מיר און ווארף עס אוועק, דו דארפסט עס נישט האבן!" דער איד האט נישט פארשטאנען פארוואס רבי נתן הייסט אים דאס אוועק ווארפן, האט ער געפרעגט רבי נתן: "וואס איז אזוי שלעכט מיט'ן מאנטל?" האט אים רבי נתן געענטפערט מיט א שמייכל: "א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אויף א פשוט'ן הענגער, מען דארף פארדעם קויפן א טייערער הענגער און א טייערער הענגער מיט א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אין אן אלטן שאפע, וועסטו דארפן גיין בארגן געלט צו קויפן א טייערער שאפע, נאך מער - זאגט אים רבי נתן - א טייערער שאפע פאסט נישט אריין אין אן ארעמע שטוב, דו וועסט דארפן בארגן געלט זיך איבער צו בויען דיין שטוב, דאס וועט אריין ציען אין שווערע טויזנטער דאללער, ווייל ווען מען בויט איבער א שטוב איז דאך א שאד נישט צו מאכן דאס און יענץ און יענץ און דאס, קומט אויס אז צוליב דיין מאנטל וועסטו פארשווארצט ווערן פאר דיינע זיבעציג יאר, אבער אז דו וועסט אוועק ווארפן דיין טייערער מאנטל וועסטו קענען ווייטער לעבן א גוט לעבן".


דאס זעלבע זאג איך אייך, אז איר הויבט אן דאס לעבן מיט טייערע קליידער וועט איר נאך די חתונה דארפן האבן א טייערער קערידזש (קינדער וועגעלע), און אז מען האט א טייערער קערידזש קען מען נישט גיין מיט אלטע גענוצטע שטיוול, דארף מען קויפן טייערע שטיוול און אזוי שלעפט דאס אריין אין טויזנטער דאללער, קען אזוי דער מאן נישט לערנען, ער האט נישט קיין קאפ צו קענען דינען דעם אייבערשטן ווייל ווען מען בארגט געלט, מען האט חובות - איז זייער שווער צו זיין אן ערליכער איד, אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות, אות תשובה, סימן מו): "מִי שֶׁרוֹצֶה לָשׁוּב, יִזָּהֵר מִלִּהְיוֹת בַּעַל חוֹב", ווער עס וויל תשובה טון זאל אכטונג געבן פון האבן חובות.


בעטס דעם אייבערשטן אז איר זאלט זיין פרייליך און צופרידן, דעמאלט וועט איר קוקן אויף די לעבן מיט אן אמת'ן בליק, איר וועט לעבן דעם תם'ס לעבן, וואס ער איז געווען פרייליך און צופרידן (סיפורי מעשיות, מעשה ט' – מחכם ותם); ער האט גארנישט געהאט און גארנישט געדארפט, ער האט געהאט ברויט מיט וואסער מיט איין פעלץ פאר אים און זיין ווייב און איז אלץ געווען פרייליך, און דער חכם זיין חבר איז אלץ געווען דיפרעסט און מרה שחורה'דיג, ווייל נאר אזוי קען מען זיין פרייליך אז מען איז צופרידן מיט וואס מען האט, מען איז קיינעם נישט מקנא.


בנוגע ווער עס זאל אייך לערנען און אייך אנגרייטן אויף נאך די חתונה; איר האט מיר שוין געפרעגט און איך האב אייך שוין געענטפערט, וואס דארפט איר איבער פרעגן? טראכטס נישט אז איך וויל אייך אוועקשטופן, ווייל נאר תלמידות קענען לערנען ביי דעם און די לערנען ביי דעם, איך וויל דאס בעסטע פאר אייך, און איר וועט אם ירצה ה' האבן דאס בעסטע.

#27 - אנגרייטן מוזיק פאר פורים און פאר די חתונות
חתונה, פורים, אידיש געלט, מוזיק

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת תצוה, ט' אדר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך בעט דיר אויב דו קענסט אנגרייטן מוזיק פאר פורים נאכמיטאג און פאר שושן פורים.


אויך וועט אם ירצה ה' זיין נאך צוויי חתונות אין ישיבה א וואך נאך פורים; אויב דו קענסט מיר העלפן זיך אנגרייטן מיט די מוזיק, אזוי וועסטו האבן א חלק אין אויפשטעלן א קהלה וואו מען קען לעבן, מען קען מאכן שמחות אן ווערן פארשווארצט און בלייבן א בעל חוב.

#26 - פעלט נישט אויס צו דינגען טייערע קליידער פאר די עטליכע שעה פון די חתונה
חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת יתרו, ט"ז שבט, שנת תש"פ לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מזל טוב פאר די שיינע שידוך וואס איר האט געטון מיט אייער זון, החתן ... נרו יאיר; איר האט זוכה געווען צו באקומען א טייערע שנור פאר א כלה, א תלמידה פון בית פיגא. א כלה מיט גוטע מידות, א כלה וואס צייכנט זיך אויס מיט צניעות; דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט זען נחת ביי זיי און ביי אלע אייערע קינדער צוזאמען מיט אייער מאן נרו יאיר.


אז די חתונה וועט פארקומען מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף אין ישיבה פעלט נישט אויס קיין טייערע קליידער אנצוטון די קינדער וכו'; עס קלעבט נישט מיט'ן פלאץ, אין בית המדרש קומט מען אנגעטון מיט שיינע איידעלע פשוט'ע קליידער, עס פעלט נישט אויס צו דינגען קליידער פאר די פאר שעה.


אז מען טראכט אריין מיט ישוב הדעת זעט מען אז דאס אויסגעבן געלט פאר די פאר שעה איז א גרויסע דמיון, עס איז נישט קיין אידישע מנהג; עס האט זיך אריין געכאפט פון די אומות העולם, אנצוטון פאר די נאכט פון די חתונה טייערע קליידער פאר די געשוויסטער, עס פעלט נישט אויס.


איך האף צום אייבערשטן אז איר וועט מיר העלפן אריין ברענגען אין די קהלה דאס וואס מוהרא"ש האט אלע יארן געוואלט אריין ברענגען, איר וועט זיין א ביישפיל צו ווייזן פאר די קומענדיגע דורות ווי אזוי מען מאכט חתונה א קינד, אן קיין זייטיגע זאכן נאר טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#25 - נעם אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף אין דיין ביזנעס
תפילה והתבודדות, פרנסה, אמונה, צדקה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת וישב, י"ח כסליו, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


דער אייבערשטער זאל דיר העלפן מיט דיין נייע ביזנעס, דו זאלסט מצליח זיין און האבן גרויס שפע.


נעם אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף אין דיין ביזנעס וועסטו האבן הצלחה; ווי אזוי נעמט מען אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף? יעדע זאך וואס דו ווילסט טון בנוגע די ביזנעס זאלסטו זיך דורך שמועסן מיט אים, אזוי ווי צוויי שותפים ווען זיי ווילן עפעס טון אינעם ביזנעס רעדט מען זיך דורך אויף יעדע פרט ופרט, און נאר אזוי קויפט מען סחורה און מען פארקויפט סחורה וכו', וכו'; אזוי און נאך מער זאלסטו זיך דורך שמועסן מיט'ן אייבערשטן אויף יעדע פרט ופרט אויף פראסט אידיש, אזוי ווי מען רעדט מיט א חבר.


נאך א וויכטיגע זאך, ווי אזוי מען האט הצלחה אינעם געשעפט – אז מען געבט צדקה, מען מעשר'ט די רווחים און מען געבט אראפ פאר'ן שותף זיין חלק. אזוי ווי צוויי שותפים דארפן זיך טיילן מיט די רווחים, אזוי דארף מען אראפגעבן די חלק מעשר פאר צדקה, דאס איז די חלק פאר'ן אייבערשטן.


אז דו וועסט זיין שטארק אין די צוויי זאכן, דו וועסט יעדע זאך דורך שמועסן מיט'ן אייבערשטן; דו וועסט אים פרעגן פאר דו מאכסט א געשעפט: "רבונו של עולם, זאל איך מאכן דעם געשעפט?" "איז דאס גוט פאר מיר?" "וועל איך מצליח זיין?" און אזוי ווייטער; און דו וועסט געבן צדקה – וועסטו האבן גרויס הצלחה.


שרייב מיר ווען דו מאכסט א סיום משניות אדער א סיום מסכתא, וועסטו מיר מחי' זיין.

#24 - נישט ארויפציען די פרייז פון דירות אין שטעטל
אידיש געלט, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת חיי שרה, כ"ב חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע תלמידים וואס וואוינען אין שטעטל הי"ו.


אזוי ווי עס איז דא וואס קויפן דירות פון די גוים העכער די פרייז וואס מיר האבן באשטימט מיט די חברי הנהלה, און מיט דעם ציען זיי ארויף די פרייזן, (די וואך אליינס זענען פארקויפט געווארן אפאר דירות פאר העכער די פרייז).


וויל איך ענק בעטן מיינע טייערע תלמידים שיחיו איר זאלט נישט פארלוירן ווערן, איר זאלט בשום אין אופן נישט קויפן אדער דינגען פאר מער פון די פרייז וואס מיר האבן באשטימט, און אלע וואס קויפן פאר טייער וועלן נישט קענען מאכן אויף אונזער חשבון געלט; מען זאל זיי לאזן שטיין ליידיג ביז זיי וועלן דאס דארפן פארקויפן אדער פארדינגען לויט די פרייז וואס די חברי הנהלה באשטומען.


איך האף אז איר וועט טון מיין רצון, איר וועט מיר העלפן בויען דעם שטעטל מען זאל קענען לעבן דארט רואיג אן חובות.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


...


ווער עס וויל קויפן אדער דינגען א דירה און זיין א חלק אין די קהלה דארף רעדן מיט די אינגעלייט: ...,  ..., ... און ...

#23 - בארגן פאר גוים אויף רבית
פרנסה, שאלות, הלכה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת חיי שרה, כ"ב חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין ליבער תלמיד ... נרו יאיר.


אויף דיין פראגע צי מען מעג בארגן פאר גוים אויף רבית, דיינע חברים רעדן דיר אן זאלסט פארבארגן געלט אויף גרויסע רווחים.


אין שלחן ערוך ווערט גע'פסק'נט (יורה דעה סימן קנט, סעיף א): "וְהָאִדָּנָא מוּתָּר בְּכָל עִנְיָן, לְהַלְווֹת לְעוֹבֵד כּוֹכָבִים", מען מעג פארבארגן אויף רבית פאר גוים.


דו האסט מיר נישט געפרעגט צי דו זאלסט עס טון אדער נישט, האסט מיר געפרעגט די גלאטע הלכה, ענטפער איך דיר וואס די הלכה איז. וואלסטו מיר געפרעגט צי דו זאלסט מאכן די אינוועסטמענט וואלט איך דיר געראטן אז נישט.


דאס בעסטע פאר דיר איז, מאך התבודדות; פרעג דעם אייבערשטן וואס דו האט צו טון.


אין ברסלב האט מען זייער אכטונג געגעבן פון געבן עצות; מען האט קיינמאל נישט געזאגט פאר א צווייטן וואס צו טון. אפילו ווען יענער האט געפרעגט וכו', האט מען זיך אלץ ארויסגעדרייט. עס זענען דא אסאך סיפורים וואס האבן זיך אפגעשפילט ביים רבי'ן און ביי רבי נתן, אז מען האט קיינמאל נישט פאר יענעם טו יא, טו נישט; מען האט נאר מרמז געווען וכו', און בעיקר נאר געשטופט צו גיין צום אייבערשטן.


בעט איך דיר זייער מיין הארציגער ליבער ברודער, פרעג דעם אייבערשטן צי דו זאלסט מאכן דעם עסק; שמועס מיט אים אויס אלע צדדים וועסטו זוכה זיין צו וויסן ווי אזוי זיך צו פירן.


איך דאנק דיר פאר'ן העלפן די ישיבה חודש'ליך אזוי געטריי.


 

#22 - לאז אפ געלט, כאפ דיך אן אין אמונה
תפילה והתבודדות, אמונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת חיי שרה, כ' חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר וזוגתו תחי'.


איך בעט אייך זייער איר זאלט זיך שטארקן מיט די עצות פון רבי'ן, מיט די עצה פון תפלה והתבודדות. יעדע זאך וואס גייט אריבער וכו' זאלט איר זיך ווענדן צום אייבערשטן.


עס איז א שאד זיך צו פארלאזן אויף מענטשן, אויף א בשר ודם וואס היינט איז ער דא און מארגן איז ער שוין נישט דא; מען דארף זיך נאר פארלאזן אויפ'ן אייבערשטן.


חזר'ט אייך די ווערטער וואס אונזער הייליגער פרומער בעל תפלה פלעגט זאגן (סיפורי מעשיות, מעשה יב, מבעל תפלה): "און ווייטער איז נישט דא קיין תכלית אויף די וועלט נאר דינען גאט ברוך הוא, אלעס אנדערש איז נארישקייטן".


בעטס דעם אייבערשטן איר זאלט נישט פארכאפט ווערן אין די שרעקליכע תאוה פון תאוות ממון; דא ביי אונז אין אמעריקע איז זייער ביטער, כמעט יעדער מענטש וואס מען טרעפט רעדט פון געלט, געלט, געלט. עס זענען דא איינצעלנע אינגעלייט וואס מען קען מיט זיי שמועסן פון דאס נארישקייט פון געלט, איך האף אז איר זענט פון דעם בעל תפילה'ס לייט וואס רעדן נישט פון געלט נאר פון אמונה אין בורא כל עולמים.


איך האף אם ירצה ה' צו קומען פאר א באזוך אינעם נייעם בית המדרש היכל הקודש בית שמש, בקרוב.

#21 - א גראדער מח איז מער ווי געלט
עבודת השם, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת לך לך, י' חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך געב דיר א ברכה: "זאלסט האבן פרנסה בריווח, זאלסט זיין א גרויסער עושר", און איך געב דיר נאך א בעסערע ברכה: "דיין קאפ זאל קיינמאל נישט ליגן אין געלט, דיין קאפ זאל בלייבן שטיין גראד ביים רבי'ן".


אך און וויי פאר די פרישע אינגעלייטלעך וואס האבן אמאל געהאט א טעם אין תורה, תפלה והתבודדות, זייער הארץ האט געפלאקערט און געברענגט צום אייבערשטן, און היינט איז זייער גאנצע מח מחשבה געלט, געלט און געלט.


איך וואונטש דיר, אז בזכות וואס דו העלפסט מיר אזוי געטריי זאלסטו האבן גרויס שפע, אבער דיין הארץ, קאפ און מח זאל בלייבן ביים רבי'ן.


זאג אמן; אסאך מאל געבט מען איינעם א ברכה און די ברכה בלייבט אין די לופט, ביז יענער זאגט נישט "אמן", קומסט עס נישט אן צו אים.

#20 - נישט גיין אין ערכאות צוריק צו ברענגען די גניבה
חובות, אידיש געלט, ערכאות

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך פריי זיך זייער אז דו האסט צעבראכן אלע מניעות און דו ביסט געקומען קיין אומאן; דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן א זיס יאר, א ליכטיג יאר, נחת ביי דיינע קינדער, שידוכים, פרנסה מיט אלעס גוטס.


איך ווארט צו הערן צי עס איז נאך דא א קלער פון צוריק באקומען די פופציג טויזנט דאללער וואס ער האט גע'גנב'ט, איך דערטרענק זיך אין חובות.


בנוגע גיין צו ערכאות וואס דארט קען מען באקומען די געלט ביז פיר און צוואנציג שעה; איך בין גרייט צו פארלירן די גאנצע געלט אבי נישט צו מחלל זיין שם שמים. אויב בית דין וועט אונז געבן א היתר ערכאות איז אן אנדערע זאך.


איך ווארט צו הערן פון דיר.


א גמר חתימה טובה.

#19 - מ'דארף באצאלן שכר לימוד
אידיש געלט, שכר לימוד

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


לכבוד משפחת ... שיחיו.


מען האט מיר מודיע געווען פון אפיס אז איר זענט שולדיג פאר שכר לימוד דער סכום פון ... טויזנט דאללער; נישט נאר דו צאלסט נישט קיין שכר לימוד, נאר דו מאכסט חוזק און א געשפעט פון די גאנצע זאך.


מיר גייען יעצט בעטן דעם אייבערשטן ביי תפילת נעילה: "אַתָּה נוֹתֵן יָד לַפּוֹשְׁעִים, וִימִינְךָ פְשׁוּטָה לְקַבֵּל שָׁבִים, וַתְּלַמְּדֵנוּ ה' אֱלהֵינוּ לְהִתְוַדּוֹת לְפָנֶיךָ עַל כָּל עֲוֹנוֹתֵינוּ, 'לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ' וּתְקַבְּלֵנוּ בִּתְשׁוּבָה שְׁלֵמָה לְפָנֶיךָ כְּאִשִּׁים וּכְנִיחוֹחִים" וכו', נאכדעם בעט מען נאכאמאל: "וַתִּתֶּן לָנוּ ה' אֱלֹהֵינוּ בְּאַהֲבָה אֶת יוֹם צוֹם הַכִּפֻּרִים הַזֶּה, קֵץ וּמְחִילָה וּסְלִיחָה עַל כָּל עֲוֹנוֹתֵינוּ, 'לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ' וְנָשׁוּב אֵלֶיךָ לַעֲשׂוֹת חֻקֵּי רְצוֹנְךָ בְּלֵבָב שָׁלֵם"; עס איז נישט פארהאן נאך תפילות וואס מען בעט צוויי מאל ביי נעילה, זעט מען פון דעם די הארבקייט פון זיין שולדיג פאר א צווייטן געלט.


איך בין נישט מוחל קיין איין פרוטה וואס דו קומסט מיר, איך בלוטיג אוועק יעדע רגע פאר די מוסד, פאר דיינע קינדער וכו'; דער אייבערשטער ווייסט אז איך נעם נישט קיין איין פרוטה פונעם מוסד פון ווען די מוסד שטייט, איך לייג אריין אינעם מוסד אלעס וואס איך האב צו קענען באצאלן די איינגעשטעלטע אז די מוסד זאל אנגיין און דו מאכסט זיך נישט וויסנדיג, עס איז א בושה און א חרפה.


איך ווארט צו הערן פונעם מנהל המוסד אז דו האסט אים גערופן און געמאכט א פלאן ווי אזוי צו באצאלן.


דער אייבערשטער זאל דיר געבן שכל דו זאלסט וויסן אז שכר לימוד איז די חשוב'סטע זאך, אז מען צאלט שכר לימוד איז מען מצליח מיט די קינדער.

#18 - באצאלן פאר די מלמדים פאר ביז נאך יום טוב
מוסדות, אידיש געלט, שכר לימוד

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש ברסלב.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


איך בעט דיר זייער אויב דו קענסט זיך אנשטרענגען מיט אלע כוחות צו באצאלן די מלמדים און איינגעשטעלטע די וואך פאר די קומענדיגע וואכן ביז נאך סכות; דאס הייסט אויף דריי וואכן: פרשת האזינו, די וואך פון יום טוב סוכות און פרשת בראשית. זיי ארבעטן אזוי געטריי א גאנץ יאר, איז יעצט ווען עס קומט יום טוב לאז זיי האבן א שמחת יום טוב זיי זאלן קענען משמח זיין די ווייב און קינדער.


פרוביר דאס צו געבן שוין היינט אדער מארגן, אז עס זאל נישט זיין וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (חגיגה ה.): "הַמַמְצִיא לוֹ מָעוֹת לֶעָנִי בְּשַׁעַת דָּחְקוֹ", ווער עס ברענגט גלעט פאר'ן ארימאן די לעצטע מינוט ווען ער קען נישט קויפן פאר ביליג, ער מוז קויפן פאר טייער, וואס דאן איז דאס פאר אים א קללה.


איך ווארט צו הערן די גוטע נייעס אז דו האסט זיי באצאלט אויף יום טוב, אזוי וועלן מיר קענען זאגן ביי תפילת נעילה: "לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ, וּתְקַבְּלֵנוּ בִּתְשׁוּבָה שְׁלֵמָה לְפָנֶיךָ".


איך וועל דיר אם ירצה ה' שיקן ד' מינים אויף יום טוב.


איך שיק דיר א בריוו וואס דו זאלסט שיקן צו די פאר משפחות וואס מאכן זיך נישט וויסנדיג א גאנץ יאר ווען דו רופסט זיי בעטן שכר לימוד; נישט נאר זיי צאלן נישט קיין שכר לימוד, נאר זיי מאכן א געשפעט ווען מען רופט זיי בעטן שכר לימוד.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.


א גמר חתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.


...

#17 - צוזאמנעמען צדקה פאר אלע צוועקן
צדקה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת בלק, י"ג תמוז, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


א גרויסן יישר כח פאר'ן מיר העלפן אזוי געטריי; דו העלפסט מיר דעקן די שווערע הוצאות פון די ישיבה. דו האסט אראפגענומען פון מיר דעם לחץ – זו הדחק צו קענען צאלן חודש'ליך די רענט פאר'ן בנין הישיבה, אין דעם זכות וועסטו זען נחת דקדושה ביי דיינע דורות.


עס דארף דיר נישט שטערן אז לעצטנס זענען דא נאך יונגעלייט וואס נעמען צוזאם געלט פון אנשי שלומינו פאר דעם בנין אין אומאן, פאר הדפסה, פאר'ן כולל וכו' וכו'. דו קענסט אוודאי די מעשה פונעם סאטמערער רבי'ן זכותו יגן עלינו וואס האט געבעטן א רב אין וויליאמסבורג צו מאכן שבת אן אפיל אין זיין בית המדרש פאר א צדקה צוועק, און דער רב האט זיך אנטזאגט דערפון, ער האט געזאגט אז ער קען נישט מאכן דעם שבת אן אפיל ווייל פאריגע וואך שבת איז שוין געווען אן אפיל פאר א צווייטע צדקה צוועק און מען קען נישט בעטן יעדע וואך פונעם עולם געלט, האט דער רבי זכותו יגן עלינו געזאגט: "עס איז פונקט פארקערט, ווי מער מען בעט פאר צדקה, מען געוואוינט צו דעם עולם צו געבן – אלץ מער געבט מען, און ווי מער מען געבט אכטונג נישט צו בעטן – אלץ ווייניגער געבט מען".


דעריבער זאל דיר נישט שטערן אז מען נעמט צוזאם געלט פאר נאך צוועקן וכו', עס וועט נאר העלפן אז די יונגעלייט זאלן טראכטן פון תכלית, צו אינוועסטירן די געלט אין צדקה.


מוהרא"ש האט דערציילט, עס איז אמאל געקומען א מגיד אין א שטאט צו מאכן אפאר דאללער, ער האט גערעדט פון דאס גרויסקייט פון געלט; וואס מען קען אלץ טון מיט געלט, די מצוה פון צדקה וכו', וכו'. נאך די דרשה האט ער געווארט מען זאל אים העלפן מיט גרויסע סכומים, אבער דער עולם האט נישט געגעבן וואס ער האט געהאט ערווארטעט. שפעטער איז געקומען א צדיק און גערעדט דיבורי אמונה, דיבורי תכלית פון תורה ותפלה און נאכ'ן שיעור האט אים דער עולם באווארפן מיט געלט... דער מגיד האט זיך זייער געוואונדערט וואס דא גייט פאר, פארוואס פאר אים וואס ער האט אזוי שטארק ארומגערעדט פון דאס גרויסקייט פון געלט האט מען נישט געגעבן קיין גרויסע סכומים, ווידעראום פאר'ן צדיק וואס האט בכלל נישט גערעדט פון געלט האט מען געברענגט גרויסע סכומים.


האט אים דער צדיק דאס געגעבן צו פארשטיין: "דו האסט גערעדט פון געלט; וואס מען קען אלץ טון מיט געלט, ממילא האט זיך יעדער געמאכט אזא חשבון: 'אויב געלט איז אזוי חשוב וועל איך דאס האלטן טייער און נישט מזלזל זיין דערין', אבער איך האב נאר גערעדט פון תכלית, תורה ותפלה, האט דער עולם פארשטאנען אז געלט איז נישט און עס איז א שאד דאס אוועקצולייגן".


פארשטיי גוט די מעשה נישט צו מאכן אן עסק פון געלט; דו בעט אלעמען ווער עס וויל האבן די זכי' צו אינוועסטירן אין אן אייביגן געשעפט וואס ברענגט אייביגע רווחים, וועסטו מצליח זיין.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.