בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#29 - אכטונג געבן אויף די ישיבה'ס געלט
ישיבה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת במדבר, כ"ו אייר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך בעט דיר נאכאמאל זאלסט אכטונג געבן אויף די ישיבה'ס געלט, זאלסט נישט באשטעלן מער עסן וויפיל מען דארף; די בחורים וואס רייניגן די ישיבה זאגן מיר אז זיי דארפן אוועק ווארפן יעדן טאג פעקלעך ברויט און נאך אנדערע עסן.


עס טוט מיר זייער וויי ווען מען ווארפט אוועק עסן, סיי אלס דער איסור פון בל תשחית און סיי אויף די אידיש געלט, צדקה געלט – וואס גייט לאיבוד; איך האב דיר שוין אפאר מאל געבעטן דו זאלסט אכטונג געבן אויף די געלט פון ישיבה, איך ווייס נישט פארוואס דו פאלגסט נישט.


אז דו ווילסט מיר העלפן מיט'ן אנגרייטן עסן דארפסטו אכטונג געבן עס זאל נישט גיין לאיבוד קיין איין פרוטה פון ממון הקדש.

#28 - ס'איז נישט גוט זיך צוצוגעוואוינען צו א טייער לעבן
חתונה, חיזוק פאר פרויען, חיזוק פאר מיידלעך, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת אחרי-קדושים, ג' אייר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד הכלה ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איר בעט פאר חיזוק אויף נישט אויסגעבן געלט פאר טייערע קליידער, וכדומה; דער אייבערשטער האט אייך געהאלפן איר האט באקומען א חתן א תלמוד חכם, מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וויל ער בלייבן לערנען און דאווענען נאך די חתונה, אבער דאס ווענדט זיך באמת נאר אין אייך.


די אלע גרויסע גאונים און צדיקים זענען אויסגעוואקסן וואס זיי זענען אויסגעוואקסן ווייל אונטער זייער גרויסקייט איז געשטאנען אן אשת חיל וואס האט מסכים געווען צו לעבן א פשוט'ע לעבן, אן ארעמע לעבן, אבי איר מאן זאל בלייבן לערנען; אלע גדולי ישראל האבן געקענט אנקומען וואו זיי זענען אנגעקומען נאר צוליב זייער ווייב, ווייל דער עיקר איז די פרוי. אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה דערציילן (בראשית רבה יז, ז): "מַעֲשֶׂה בְּחָסִיד אֶחָד שֶׁהָיָה נָשׂוּי לַחֲסִידָה אַחַת וְלֹא הֶעֱמִידוּ בָנִים זֶה מִזֶּה", עס איז געווען א מעשה מיט אן ערליכער איד וואס האט חתונה געהאט צו אן ערליכע פרוי, נאכדעם וואס עס זענען אריבער לאנגע יארן וואס זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער האבן זיי זיך גע'גט, "הָלַךְ זֶה וְנָשָׂא רְשָׁעָה אַחַת וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ רָשָׁע", דער ערליכער איד האט חתונה געהאט מיט א שלעכטע פרוי און זי האט אים געמאכט פאר א רשע, "הָלְכָה זֹאת וְנִשַּׂאת לְרָשָׁע אֶחָד וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ צַדִּיק", און די ערליכע פרוי האט חתונה געהאט מיט א רשע, און זי האט אים געמאכט פאר א גרויסער צדיק, פירט אויס דער מדרש: "הֱוֵי שֶׁהַכֹּל מִן הָאִשָּׁה", זעט מען פון דעם אז אלעס איז געוואנדן אין די פרוי.


אז איר הויבט אן אייער לעבן מיט טייערע קליידער וועט עס ווייטער אזוי אנגיין נאך אייער חתונה; איר וועט פארלאנגען נאך און נאך פון אייער מאן נרו יאיר, ביז ער וועט דארפן גיין בארגן געלט און פארשווארצט ווערן פאר זיינע זיבעציג יאר, ער וועט אפלאזן דאס לערנען, אפלאזן דאס דאווענען – כדי צו קענען דעקן אייערע פילע גרויסע געברויכן; פרעג איך אייך: "לוינט זיך דאס? איז דאס ווערד?!"


עס האט אמאל פאסירט א מעשה, א איד אן ארעמאן איז געקומען צום הייליגן רבי נתן און אים געזאגט מיט איין שמחה אז ער האט זיך געקויפט א טייערער מאנטל מיט די געלט וואס זיין טאטע האט אים איבערגעלאזט בירושה, זאגט אים רבי נתן: "פאלג מיר און ווארף עס אוועק, דו דארפסט עס נישט האבן!" דער איד האט נישט פארשטאנען פארוואס רבי נתן הייסט אים דאס אוועק ווארפן, האט ער געפרעגט רבי נתן: "וואס איז אזוי שלעכט מיט'ן מאנטל?" האט אים רבי נתן געענטפערט מיט א שמייכל: "א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אויף א פשוט'ן הענגער, מען דארף פארדעם קויפן א טייערער הענגער און א טייערער הענגער מיט א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אין אן אלטן שאפע, וועסטו דארפן גיין בארגן געלט צו קויפן א טייערער שאפע, נאך מער - זאגט אים רבי נתן - א טייערער שאפע פאסט נישט אריין אין אן ארעמע שטוב, דו וועסט דארפן בארגן געלט זיך איבער צו בויען דיין שטוב, דאס וועט אריין ציען אין שווערע טויזנטער דאללער, ווייל ווען מען בויט איבער א שטוב איז דאך א שאד נישט צו מאכן דאס און יענץ און יענץ און דאס, קומט אויס אז צוליב דיין מאנטל וועסטו פארשווארצט ווערן פאר דיינע זיבעציג יאר, אבער אז דו וועסט אוועק ווארפן דיין טייערער מאנטל וועסטו קענען ווייטער לעבן א גוט לעבן".


דאס זעלבע זאג איך אייך, אז איר הויבט אן דאס לעבן מיט טייערע קליידער וועט איר נאך די חתונה דארפן האבן א טייערער קערידזש (קינדער וועגעלע), און אז מען האט א טייערער קערידזש קען מען נישט גיין מיט אלטע גענוצטע שטיוול, דארף מען קויפן טייערע שטיוול און אזוי שלעפט דאס אריין אין טויזנטער דאללער, קען אזוי דער מאן נישט לערנען, ער האט נישט קיין קאפ צו קענען דינען דעם אייבערשטן ווייל ווען מען בארגט געלט, מען האט חובות - איז זייער שווער צו זיין אן ערליכער איד, אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות, אות תשובה, סימן מו): "מִי שֶׁרוֹצֶה לָשׁוּב, יִזָּהֵר מִלִּהְיוֹת בַּעַל חוֹב", ווער עס וויל תשובה טון זאל אכטונג געבן פון האבן חובות.


בעטס דעם אייבערשטן אז איר זאלט זיין פרייליך און צופרידן, דעמאלט וועט איר קוקן אויף די לעבן מיט אן אמת'ן בליק, איר וועט לעבן דעם תם'ס לעבן, וואס ער איז געווען פרייליך און צופרידן (סיפורי מעשיות, מעשה ט' – מחכם ותם); ער האט גארנישט געהאט און גארנישט געדארפט, ער האט געהאט ברויט מיט וואסער מיט איין פעלץ פאר אים און זיין ווייב און איז אלץ געווען פרייליך, און דער חכם זיין חבר איז אלץ געווען דיפרעסט און מרה שחורה'דיג, ווייל נאר אזוי קען מען זיין פרייליך אז מען איז צופרידן מיט וואס מען האט, מען איז קיינעם נישט מקנא.


בנוגע ווער עס זאל אייך לערנען און אייך אנגרייטן אויף נאך די חתונה; איר האט מיר שוין געפרעגט און איך האב אייך שוין געענטפערט, וואס דארפט איר איבער פרעגן? טראכטס נישט אז איך וויל אייך אוועקשטופן, ווייל נאר תלמידות קענען לערנען ביי דעם און די לערנען ביי דעם, איך וויל דאס בעסטע פאר אייך, און איר וועט אם ירצה ה' האבן דאס בעסטע.

#27 - אנגרייטן מוזיק פאר פורים און פאר די חתונות
חתונה, פורים, אידיש געלט, מוזיק

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת תצוה, ט' אדר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך בעט דיר אויב דו קענסט אנגרייטן מוזיק פאר פורים נאכמיטאג און פאר שושן פורים.


אויך וועט אם ירצה ה' זיין נאך צוויי חתונות אין ישיבה א וואך נאך פורים; אויב דו קענסט מיר העלפן זיך אנגרייטן מיט די מוזיק, אזוי וועסטו האבן א חלק אין אויפשטעלן א קהלה וואו מען קען לעבן, מען קען מאכן שמחות אן ווערן פארשווארצט און בלייבן א בעל חוב.

#26 - פעלט נישט אויס צו דינגען טייערע קליידער פאר די עטליכע שעה פון די חתונה
חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת יתרו, ט"ז שבט, שנת תש"פ לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מזל טוב פאר די שיינע שידוך וואס איר האט געטון מיט אייער זון, החתן ... נרו יאיר; איר האט זוכה געווען צו באקומען א טייערע שנור פאר א כלה, א תלמידה פון בית פיגא. א כלה מיט גוטע מידות, א כלה וואס צייכנט זיך אויס מיט צניעות; דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט זען נחת ביי זיי און ביי אלע אייערע קינדער צוזאמען מיט אייער מאן נרו יאיר.


אז די חתונה וועט פארקומען מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף אין ישיבה פעלט נישט אויס קיין טייערע קליידער אנצוטון די קינדער וכו'; עס קלעבט נישט מיט'ן פלאץ, אין בית המדרש קומט מען אנגעטון מיט שיינע איידעלע פשוט'ע קליידער, עס פעלט נישט אויס צו דינגען קליידער פאר די פאר שעה.


אז מען טראכט אריין מיט ישוב הדעת זעט מען אז דאס אויסגעבן געלט פאר די פאר שעה איז א גרויסע דמיון, עס איז נישט קיין אידישע מנהג; עס האט זיך אריין געכאפט פון די אומות העולם, אנצוטון פאר די נאכט פון די חתונה טייערע קליידער פאר די געשוויסטער, עס פעלט נישט אויס.


איך האף צום אייבערשטן אז איר וועט מיר העלפן אריין ברענגען אין די קהלה דאס וואס מוהרא"ש האט אלע יארן געוואלט אריין ברענגען, איר וועט זיין א ביישפיל צו ווייזן פאר די קומענדיגע דורות ווי אזוי מען מאכט חתונה א קינד, אן קיין זייטיגע זאכן נאר טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#25 - נעם אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף אין דיין ביזנעס
תפילה והתבודדות, פרנסה, אמונה, צדקה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת וישב, י"ח כסליו, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


דער אייבערשטער זאל דיר העלפן מיט דיין נייע ביזנעס, דו זאלסט מצליח זיין און האבן גרויס שפע.


נעם אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף אין דיין ביזנעס וועסטו האבן הצלחה; ווי אזוי נעמט מען אריין דעם אייבערשטן פאר א שותף? יעדע זאך וואס דו ווילסט טון בנוגע די ביזנעס זאלסטו זיך דורך שמועסן מיט אים, אזוי ווי צוויי שותפים ווען זיי ווילן עפעס טון אינעם ביזנעס רעדט מען זיך דורך אויף יעדע פרט ופרט, און נאר אזוי קויפט מען סחורה און מען פארקויפט סחורה וכו', וכו'; אזוי און נאך מער זאלסטו זיך דורך שמועסן מיט'ן אייבערשטן אויף יעדע פרט ופרט אויף פראסט אידיש, אזוי ווי מען רעדט מיט א חבר.


נאך א וויכטיגע זאך, ווי אזוי מען האט הצלחה אינעם געשעפט – אז מען געבט צדקה, מען מעשר'ט די רווחים און מען געבט אראפ פאר'ן שותף זיין חלק. אזוי ווי צוויי שותפים דארפן זיך טיילן מיט די רווחים, אזוי דארף מען אראפגעבן די חלק מעשר פאר צדקה, דאס איז די חלק פאר'ן אייבערשטן.


אז דו וועסט זיין שטארק אין די צוויי זאכן, דו וועסט יעדע זאך דורך שמועסן מיט'ן אייבערשטן; דו וועסט אים פרעגן פאר דו מאכסט א געשעפט: "רבונו של עולם, זאל איך מאכן דעם געשעפט?" "איז דאס גוט פאר מיר?" "וועל איך מצליח זיין?" און אזוי ווייטער; און דו וועסט געבן צדקה – וועסטו האבן גרויס הצלחה.


שרייב מיר ווען דו מאכסט א סיום משניות אדער א סיום מסכתא, וועסטו מיר מחי' זיין.

#24 - נישט ארויפציען די פרייז פון דירות אין שטעטל
אידיש געלט, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת חיי שרה, כ"ב חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע תלמידים וואס וואוינען אין שטעטל הי"ו.


אזוי ווי עס איז דא וואס קויפן דירות פון די גוים העכער די פרייז וואס מיר האבן באשטימט מיט די חברי הנהלה, און מיט דעם ציען זיי ארויף די פרייזן, (די וואך אליינס זענען פארקויפט געווארן אפאר דירות פאר העכער די פרייז).


וויל איך ענק בעטן מיינע טייערע תלמידים שיחיו איר זאלט נישט פארלוירן ווערן, איר זאלט בשום אין אופן נישט קויפן אדער דינגען פאר מער פון די פרייז וואס מיר האבן באשטימט, און אלע וואס קויפן פאר טייער וועלן נישט קענען מאכן אויף אונזער חשבון געלט; מען זאל זיי לאזן שטיין ליידיג ביז זיי וועלן דאס דארפן פארקויפן אדער פארדינגען לויט די פרייז וואס די חברי הנהלה באשטומען.


איך האף אז איר וועט טון מיין רצון, איר וועט מיר העלפן בויען דעם שטעטל מען זאל קענען לעבן דארט רואיג אן חובות.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


...


ווער עס וויל קויפן אדער דינגען א דירה און זיין א חלק אין די קהלה דארף רעדן מיט די אינגעלייט: ...,  ..., ... און ...

#23 - בארגן פאר גוים אויף רבית
פרנסה, שאלות, הלכה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת חיי שרה, כ"ב חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין ליבער תלמיד ... נרו יאיר.


אויף דיין פראגע צי מען מעג בארגן פאר גוים אויף רבית, דיינע חברים רעדן דיר אן זאלסט פארבארגן געלט אויף גרויסע רווחים.


אין שלחן ערוך ווערט גע'פסק'נט (יורה דעה סימן קנט, סעיף א): "וְהָאִדָּנָא מוּתָּר בְּכָל עִנְיָן, לְהַלְווֹת לְעוֹבֵד כּוֹכָבִים", מען מעג פארבארגן אויף רבית פאר גוים.


דו האסט מיר נישט געפרעגט צי דו זאלסט עס טון אדער נישט, האסט מיר געפרעגט די גלאטע הלכה, ענטפער איך דיר וואס די הלכה איז. וואלסטו מיר געפרעגט צי דו זאלסט מאכן די אינוועסטמענט וואלט איך דיר געראטן אז נישט.


דאס בעסטע פאר דיר איז, מאך התבודדות; פרעג דעם אייבערשטן וואס דו האט צו טון.


אין ברסלב האט מען זייער אכטונג געגעבן פון געבן עצות; מען האט קיינמאל נישט געזאגט פאר א צווייטן וואס צו טון. אפילו ווען יענער האט געפרעגט וכו', האט מען זיך אלץ ארויסגעדרייט. עס זענען דא אסאך סיפורים וואס האבן זיך אפגעשפילט ביים רבי'ן און ביי רבי נתן, אז מען האט קיינמאל נישט פאר יענעם טו יא, טו נישט; מען האט נאר מרמז געווען וכו', און בעיקר נאר געשטופט צו גיין צום אייבערשטן.


בעט איך דיר זייער מיין הארציגער ליבער ברודער, פרעג דעם אייבערשטן צי דו זאלסט מאכן דעם עסק; שמועס מיט אים אויס אלע צדדים וועסטו זוכה זיין צו וויסן ווי אזוי זיך צו פירן.


איך דאנק דיר פאר'ן העלפן די ישיבה חודש'ליך אזוי געטריי.


 

#22 - לאז אפ געלט, כאפ דיך אן אין אמונה
תפילה והתבודדות, אמונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת חיי שרה, כ' חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר וזוגתו תחי'.


איך בעט אייך זייער איר זאלט זיך שטארקן מיט די עצות פון רבי'ן, מיט די עצה פון תפלה והתבודדות. יעדע זאך וואס גייט אריבער וכו' זאלט איר זיך ווענדן צום אייבערשטן.


עס איז א שאד זיך צו פארלאזן אויף מענטשן, אויף א בשר ודם וואס היינט איז ער דא און מארגן איז ער שוין נישט דא; מען דארף זיך נאר פארלאזן אויפ'ן אייבערשטן.


חזר'ט אייך די ווערטער וואס אונזער הייליגער פרומער בעל תפלה פלעגט זאגן (סיפורי מעשיות, מעשה יב, מבעל תפלה): "און ווייטער איז נישט דא קיין תכלית אויף די וועלט נאר דינען גאט ברוך הוא, אלעס אנדערש איז נארישקייטן".


בעטס דעם אייבערשטן איר זאלט נישט פארכאפט ווערן אין די שרעקליכע תאוה פון תאוות ממון; דא ביי אונז אין אמעריקע איז זייער ביטער, כמעט יעדער מענטש וואס מען טרעפט רעדט פון געלט, געלט, געלט. עס זענען דא איינצעלנע אינגעלייט וואס מען קען מיט זיי שמועסן פון דאס נארישקייט פון געלט, איך האף אז איר זענט פון דעם בעל תפילה'ס לייט וואס רעדן נישט פון געלט נאר פון אמונה אין בורא כל עולמים.


איך האף אם ירצה ה' צו קומען פאר א באזוך אינעם נייעם בית המדרש היכל הקודש בית שמש, בקרוב.

#21 - א גראדער מח איז מער ווי געלט
עבודת השם, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת לך לך, י' חשון, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך געב דיר א ברכה: "זאלסט האבן פרנסה בריווח, זאלסט זיין א גרויסער עושר", און איך געב דיר נאך א בעסערע ברכה: "דיין קאפ זאל קיינמאל נישט ליגן אין געלט, דיין קאפ זאל בלייבן שטיין גראד ביים רבי'ן".


אך און וויי פאר די פרישע אינגעלייטלעך וואס האבן אמאל געהאט א טעם אין תורה, תפלה והתבודדות, זייער הארץ האט געפלאקערט און געברענגט צום אייבערשטן, און היינט איז זייער גאנצע מח מחשבה געלט, געלט און געלט.


איך וואונטש דיר, אז בזכות וואס דו העלפסט מיר אזוי געטריי זאלסטו האבן גרויס שפע, אבער דיין הארץ, קאפ און מח זאל בלייבן ביים רבי'ן.


זאג אמן; אסאך מאל געבט מען איינעם א ברכה און די ברכה בלייבט אין די לופט, ביז יענער זאגט נישט "אמן", קומסט עס נישט אן צו אים.

#20 - נישט גיין אין ערכאות צוריק צו ברענגען די גניבה
חובות, אידיש געלט, ערכאות

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך פריי זיך זייער אז דו האסט צעבראכן אלע מניעות און דו ביסט געקומען קיין אומאן; דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן א זיס יאר, א ליכטיג יאר, נחת ביי דיינע קינדער, שידוכים, פרנסה מיט אלעס גוטס.


איך ווארט צו הערן צי עס איז נאך דא א קלער פון צוריק באקומען די פופציג טויזנט דאללער וואס ער האט גע'גנב'ט, איך דערטרענק זיך אין חובות.


בנוגע גיין צו ערכאות וואס דארט קען מען באקומען די געלט ביז פיר און צוואנציג שעה; איך בין גרייט צו פארלירן די גאנצע געלט אבי נישט צו מחלל זיין שם שמים. אויב בית דין וועט אונז געבן א היתר ערכאות איז אן אנדערע זאך.


איך ווארט צו הערן פון דיר.


א גמר חתימה טובה.

#19 - מ'דארף באצאלן שכר לימוד
אידיש געלט, שכר לימוד

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


לכבוד משפחת ... שיחיו.


מען האט מיר מודיע געווען פון אפיס אז איר זענט שולדיג פאר שכר לימוד דער סכום פון ... טויזנט דאללער; נישט נאר דו צאלסט נישט קיין שכר לימוד, נאר דו מאכסט חוזק און א געשפעט פון די גאנצע זאך.


מיר גייען יעצט בעטן דעם אייבערשטן ביי תפילת נעילה: "אַתָּה נוֹתֵן יָד לַפּוֹשְׁעִים, וִימִינְךָ פְשׁוּטָה לְקַבֵּל שָׁבִים, וַתְּלַמְּדֵנוּ ה' אֱלהֵינוּ לְהִתְוַדּוֹת לְפָנֶיךָ עַל כָּל עֲוֹנוֹתֵינוּ, 'לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ' וּתְקַבְּלֵנוּ בִּתְשׁוּבָה שְׁלֵמָה לְפָנֶיךָ כְּאִשִּׁים וּכְנִיחוֹחִים" וכו', נאכדעם בעט מען נאכאמאל: "וַתִּתֶּן לָנוּ ה' אֱלֹהֵינוּ בְּאַהֲבָה אֶת יוֹם צוֹם הַכִּפֻּרִים הַזֶּה, קֵץ וּמְחִילָה וּסְלִיחָה עַל כָּל עֲוֹנוֹתֵינוּ, 'לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ' וְנָשׁוּב אֵלֶיךָ לַעֲשׂוֹת חֻקֵּי רְצוֹנְךָ בְּלֵבָב שָׁלֵם"; עס איז נישט פארהאן נאך תפילות וואס מען בעט צוויי מאל ביי נעילה, זעט מען פון דעם די הארבקייט פון זיין שולדיג פאר א צווייטן געלט.


איך בין נישט מוחל קיין איין פרוטה וואס דו קומסט מיר, איך בלוטיג אוועק יעדע רגע פאר די מוסד, פאר דיינע קינדער וכו'; דער אייבערשטער ווייסט אז איך נעם נישט קיין איין פרוטה פונעם מוסד פון ווען די מוסד שטייט, איך לייג אריין אינעם מוסד אלעס וואס איך האב צו קענען באצאלן די איינגעשטעלטע אז די מוסד זאל אנגיין און דו מאכסט זיך נישט וויסנדיג, עס איז א בושה און א חרפה.


איך ווארט צו הערן פונעם מנהל המוסד אז דו האסט אים גערופן און געמאכט א פלאן ווי אזוי צו באצאלן.


דער אייבערשטער זאל דיר געבן שכל דו זאלסט וויסן אז שכר לימוד איז די חשוב'סטע זאך, אז מען צאלט שכר לימוד איז מען מצליח מיט די קינדער.

#18 - באצאלן פאר די מלמדים פאר ביז נאך יום טוב
מוסדות, אידיש געלט, שכר לימוד

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת האזינו, ז' תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש ברסלב.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


איך בעט דיר זייער אויב דו קענסט זיך אנשטרענגען מיט אלע כוחות צו באצאלן די מלמדים און איינגעשטעלטע די וואך פאר די קומענדיגע וואכן ביז נאך סכות; דאס הייסט אויף דריי וואכן: פרשת האזינו, די וואך פון יום טוב סוכות און פרשת בראשית. זיי ארבעטן אזוי געטריי א גאנץ יאר, איז יעצט ווען עס קומט יום טוב לאז זיי האבן א שמחת יום טוב זיי זאלן קענען משמח זיין די ווייב און קינדער.


פרוביר דאס צו געבן שוין היינט אדער מארגן, אז עס זאל נישט זיין וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (חגיגה ה.): "הַמַמְצִיא לוֹ מָעוֹת לֶעָנִי בְּשַׁעַת דָּחְקוֹ", ווער עס ברענגט גלעט פאר'ן ארימאן די לעצטע מינוט ווען ער קען נישט קויפן פאר ביליג, ער מוז קויפן פאר טייער, וואס דאן איז דאס פאר אים א קללה.


איך ווארט צו הערן די גוטע נייעס אז דו האסט זיי באצאלט אויף יום טוב, אזוי וועלן מיר קענען זאגן ביי תפילת נעילה: "לְמַעַן נֶחְדַּל מֵעֹשֶׁק יָדֵינוּ, וּתְקַבְּלֵנוּ בִּתְשׁוּבָה שְׁלֵמָה לְפָנֶיךָ".


איך וועל דיר אם ירצה ה' שיקן ד' מינים אויף יום טוב.


איך שיק דיר א בריוו וואס דו זאלסט שיקן צו די פאר משפחות וואס מאכן זיך נישט וויסנדיג א גאנץ יאר ווען דו רופסט זיי בעטן שכר לימוד; נישט נאר זיי צאלן נישט קיין שכר לימוד, נאר זיי מאכן א געשפעט ווען מען רופט זיי בעטן שכר לימוד.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.


א גמר חתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.


...

#17 - צוזאמנעמען צדקה פאר אלע צוועקן
צדקה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת בלק, י"ג תמוז, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


א גרויסן יישר כח פאר'ן מיר העלפן אזוי געטריי; דו העלפסט מיר דעקן די שווערע הוצאות פון די ישיבה. דו האסט אראפגענומען פון מיר דעם לחץ – זו הדחק צו קענען צאלן חודש'ליך די רענט פאר'ן בנין הישיבה, אין דעם זכות וועסטו זען נחת דקדושה ביי דיינע דורות.


עס דארף דיר נישט שטערן אז לעצטנס זענען דא נאך יונגעלייט וואס נעמען צוזאם געלט פון אנשי שלומינו פאר דעם בנין אין אומאן, פאר הדפסה, פאר'ן כולל וכו' וכו'. דו קענסט אוודאי די מעשה פונעם סאטמערער רבי'ן זכותו יגן עלינו וואס האט געבעטן א רב אין וויליאמסבורג צו מאכן שבת אן אפיל אין זיין בית המדרש פאר א צדקה צוועק, און דער רב האט זיך אנטזאגט דערפון, ער האט געזאגט אז ער קען נישט מאכן דעם שבת אן אפיל ווייל פאריגע וואך שבת איז שוין געווען אן אפיל פאר א צווייטע צדקה צוועק און מען קען נישט בעטן יעדע וואך פונעם עולם געלט, האט דער רבי זכותו יגן עלינו געזאגט: "עס איז פונקט פארקערט, ווי מער מען בעט פאר צדקה, מען געוואוינט צו דעם עולם צו געבן – אלץ מער געבט מען, און ווי מער מען געבט אכטונג נישט צו בעטן – אלץ ווייניגער געבט מען".


דעריבער זאל דיר נישט שטערן אז מען נעמט צוזאם געלט פאר נאך צוועקן וכו', עס וועט נאר העלפן אז די יונגעלייט זאלן טראכטן פון תכלית, צו אינוועסטירן די געלט אין צדקה.


מוהרא"ש האט דערציילט, עס איז אמאל געקומען א מגיד אין א שטאט צו מאכן אפאר דאללער, ער האט גערעדט פון דאס גרויסקייט פון געלט; וואס מען קען אלץ טון מיט געלט, די מצוה פון צדקה וכו', וכו'. נאך די דרשה האט ער געווארט מען זאל אים העלפן מיט גרויסע סכומים, אבער דער עולם האט נישט געגעבן וואס ער האט געהאט ערווארטעט. שפעטער איז געקומען א צדיק און גערעדט דיבורי אמונה, דיבורי תכלית פון תורה ותפלה און נאכ'ן שיעור האט אים דער עולם באווארפן מיט געלט... דער מגיד האט זיך זייער געוואונדערט וואס דא גייט פאר, פארוואס פאר אים וואס ער האט אזוי שטארק ארומגערעדט פון דאס גרויסקייט פון געלט האט מען נישט געגעבן קיין גרויסע סכומים, ווידעראום פאר'ן צדיק וואס האט בכלל נישט גערעדט פון געלט האט מען געברענגט גרויסע סכומים.


האט אים דער צדיק דאס געגעבן צו פארשטיין: "דו האסט גערעדט פון געלט; וואס מען קען אלץ טון מיט געלט, ממילא האט זיך יעדער געמאכט אזא חשבון: 'אויב געלט איז אזוי חשוב וועל איך דאס האלטן טייער און נישט מזלזל זיין דערין', אבער איך האב נאר גערעדט פון תכלית, תורה ותפלה, האט דער עולם פארשטאנען אז געלט איז נישט און עס איז א שאד דאס אוועקצולייגן".


פארשטיי גוט די מעשה נישט צו מאכן אן עסק פון געלט; דו בעט אלעמען ווער עס וויל האבן די זכי' צו אינוועסטירן אין אן אייביגן געשעפט וואס ברענגט אייביגע רווחים, וועסטו מצליח זיין.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#16 - נישט אויפהויבן די פרייזן אין קרית ברסלב
אידיש געלט, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת שלח, כ"ד סיון, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


וואויל איז דיר און וואויל איז דיין חלק אז דו העלפסט מיר אויפשטעלן א שטעטל על שם רבינו; א פלאץ וואו מיר וועלן לעבן מיט די עצות פון רבי'ן און מיר וועלן קענען ערציען אונזערע קינדער אויף דעם וועג ווי מוהרא"ש האט אונז געלערנט.


איך וויל דיר בעטן א פערזענליכע טובה, זאלסט איבערגעבן פאר אלע וואס ווילן קויפן אדער דינגען א הויז אינעם שטעטל אז דאס קען מען נישט טון אליינס, מען מוז זיך ווענדן צום "ועד הקריה" און נאר דורך זיי קען מען קויפן אדער דינגען. ווער עס וויל גיין אליינס וכו' וועט נישט האבן א מקום ביי אונז אין מוסד.


עס זענען דא יחידים וואס זוכן נאר צו מאכן געלט, זיי קויפן פאר אינוועסטמענט וכו' און דורכדעם הייבן זיי די פרייז פונעם געגנט, דעריבער מוז איך שטיין אויף דעם און נישט לאזן אז די פרייזן זאלן זיך הייבן.


געדענק, דער בעל תפלה האט געזאגט (סיפורי מעשיות, מעשה יב) אז פון אלע תאוות קען מען ארויסנעמען דעם מענטש, נאר נישט פון תאוות ממון; מיר זענען פון די אנשי בעל תפלה און אונזער הצלחה איז נאר ווילאנג אונזער קאפ ליגט נישט אין תאות ממון.


דו געדענקסט דאך אוודאי ווי מוהרא"ש פלעגט זיך בארימען ביי די שיעורים, ער פלעגט אויפהייבן זיינע הייליגע צען פינגערס און זאגן מיט א שטארקייט: "איך בין ריין פון תאוות ממון", "איך וועל אוועק גיין פון די וועלט אן האבן גענומען א פרוטה פון א צווייטן"; איך קען נישט זאגן אזעלכע ווערטער, אבער איך קען זאגן אז איך ליג נישט אין תאות ממון און מען קען מיר נישט אונטערקויפן מיט געלט.


איך וויל נישט, און איך וועל שטיין אויף דעם אז מען זאל נישט אויפהייבן די פרייזן כדי אז יונגעלייט זאלן קענען לעבן מיט שלוות הנפש, מען זאל האבן גרויסע דירות פאר ביליג וואס מען זאל קענען דעקן די הוצאות.


איך האף אז דו וועסט טון מיין ווילן און דו וועסט דאס איבערגעבן פאר אלע וואס ווילן זיך ארויסצוען, זיי זאלן נישט דינגען א דירה פאר זיי רעדן צום "ועד הקריה", וואס זאלן זאגן צי די פרייז פון די רענט איז נארמאל אדער איבערגעטריבן.


דו קענסט ווייזן דעם בריוו פאר אלע וואס ווילן זיך דארט באזעצן.


בעפאר דו הייבסט אן דיין טאג זאלסטו גיין א שפאציר פאר אפאר מינוט רעדן צום אייבערשטן, וועסטו זען גרויסע וואונדער.

#15 - מסדר זיין די חתונות אין ישיבה על צד היותר טוב
סמארטפאון, שידוכים, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת אמור, ז' אייר, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, שמש בית מדרשינו.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


קומענדיגע וואך אום ל"ג בעומר וועלן מיר האבן נאך א חתונה אין ישיבה למזל טוב פון החתן ... נרו יאר.


בעט איך דיר זייער אויב דו קענסט מיר העלפן אויספירן רצונו של מוהרא"ש זכר צדיק לברכה וואס האט כל ימיו געשטרעבט חתונה צו מאכן בחורים און מיידלעך ווי יונגער. איינע פון די סיבות פארוואס מען פארשפעטיגט חתונה צו מאכן די קינדער איז ווייל עס קאסט אסאך געלט, דעריבער האט מוהרא"ש געבויט א זאל אין יבנאל אז חתונה מאכן זאל זיין בחנם פאר אנשי שלומינו. יעצט האבן מיר דאס נאכגעמאכט ביי אונז אין ישיבה, אז עס זאל נישט קאסטן קיין געלט חתונה צו האבן.


רוף אן די מחותנים זיי פרעגן וויפיל עסן מען זאל צושטעלן פאר די סעודה; די סעודה איז אויסדרוקליך נאר פאר די נאנטע משפחה. נישט אז מיר וועלן חס ושלום אוועק שיקן איינער וואס קומט צו די סעודה – כמעשה קמצא ובר קמצא (גיטין נה); חס ושלום אויפצוהייבן א גאסט פון א סעודה. אזוי אויך ווערט געברענגט אין ספר קב הישר (פרק כו; סד; ועוד) שרעקליכע סיפורים איבער אוועקשיקן מענטשן פון א סעודה, בפרט ביי א שמחה. - אבער מען איז נישט מחויב צו רופן די גאנצע שטאט וכו', אזוי ארום קען מען חתונה מאכן אן חובות.


אויך בעט איך דיר זאלסט זען זיך צו האלפטן צו די זמנים, נישט אריין צו ציען שפעטער ווי עלף אזייגער.


אויך וועט אם ירצה ה' פארקומען אסרו חג שבועות די חתונה פון מיין זון שלמה נרו יאיר; איך דאנק און איך לויב דעם אייבערשטן אז מען האלט שוין דא. מיין הארץ איז פול מיט דאנקבארקייט פאר'ן הייליגן באשעפער אז מיר האבן א פלאץ וואו מען לאזט לעבן, מען קען חתונה מאכן די קינדער מיט שמחה – אן חובות, אן דאגות, און אן לחץ וכו', וכו'.


ביז דערווייל קומט ביז יעצט אויס די קאסטן וואס עס קאסט מיר די חתונה – הכל, בכל, מכל, כל – ווייניגער ווי די תפילין וואס עס האט מיר געקאסט ביים דעם חתנ'ס בר מצוה.


איך דאנק דיר פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר; איך גיי אריבער יעצט אביסעלע שוועריקייטן וכו', וכו', אבער דער אייבערשטער וואס האט מיר ביז יעצט געהיטן פון אלעס שלעכטס וועט מיר ווייטער היטן פון אלעס שלעכטס. מיינע אויגן זענען געוואנדן נאר צום אייבערשטן און מיין האפענונג איז נאר צו אים.


בעט דעם אייבערשטן אז דו זאלסט נישט אריינפאלן אין די נעץ פון "סאושעל מידיע"; עס איז א גרויסע נפקא מינה פון הערן נייעס אויף "קול מבשר" ביז צו קוקן סטאטוס וכו'. בעט דעם אייבערשטן אז דו זאלסט זיך קענען דערהאלטן מיט די נסיונות הדור.


...

#14 - זיך נישט אן חובות'ן פאר נארישע כבוד און נארישע עטענשן
חובות, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת אחרי ב', אסרו חג, כ"ג ניסן, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


 לכבוד מיין טייערער מחותן ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך שרייב דיר פון אונטערוועגנס קיין ארץ ישראל וואו איך פאר מיט אפאר תלמידים צו קברי צדיקים, אויך מיין זון דער חתן קומט מיט.


ברוך ה' מיר קומען שוין נענטער און נענטער צו די חתונה; מיר הערן נישט אויף דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אויף די גרויסע נס וואס ער האט מיט אונז געטון, אז מיר האבן זוכה געווען צו טרעפן אזא חשוב'ע כלה פון אזא חשוב'ע שטוב.


וואו טרעפט מען היינט א כלה מיט מחותנים וואס זענען צופרידן מיט וואס מען האט, מען דארף נישט קיין שום נארישקייטן. מען איז פרייליך אפילו די חתונה איז אין ישיבה אן בלומען, אן א שפילער, זינגער, בדחן; אן פיקטשערס און אן סארווערס וכו', וכו'; חתן כלה זענען פרייליך מיט די שידוך אליינס, דאס אלעס קומט פון א גוטע חינוך וואס די קינדער באקומען אין שטוב.


בנוגע די טליתים; די שבת טלית, די וואכן טלית און די קיטל, דאס וועל איך באצאלן, דער מחותן דארף דאס נישט באצאלן. אויך דער שטריימל וועל איך אים קויפן, דער מחותן דארף נישט דאגה'נען דערפאר.


דער גאנצער חשבון וואס קאסט מיר פאר'ן צד החתן וועט לכאורה אויסקומען ווייניגער ווי עס האט מיר געקאסט די תפילין רש"י ור"ת פאר'ן חתן ביי זיין בר מצוה.


ווי גליקליך זענען מיר אז מיר האבן א צדיק מוהרא"ש וואס גראד אונז אויס אונזער קאפ, אונזער שכל אז מיר זאלן נישט פארשווארצט ווערן פאר אביסל כבוד המדומה. זיך נישט אן חובות'ן פאר נארישע כבוד, נארישע עטענשן. א רחמנות אויף אידישע קינדער וואס ווערן נעבעך בעלי חובות בעת שמחתם; אן שכל און אן קיין שום פשט פארשוועמט מען צענדליגער טויזנטער דאללער, אלץ מיט'ן תירוץ: "יענער טוט אזוי", "יענער וועט לאכן", יענער וועט זאגן", וכו', וכו'. פרעג איך דיר: איז נישט טויזנט מאל אשרינו?!


 א גריס פון דיין חתן; איך זיץ דא נעבן אים אויפ'ן פליגער, ער פירט זיך מיט יראת שמים.


דער אייבערשטער זאל העלפן אז די חתן כלה זאלן גיין צו די חתונה בשעה טובה ומוצלחת און אויפשטעלן שיינע ערליכע ליכטיגע דורות.


...

#13 - איך דארף נישט קיין געלט, מ'דארף אבער ענדיגן דעם בנין אין אומאן
אומאן, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת טהרה, שבת הגדול, ז' ניסן, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, תלמיד ישיבת תפארת התורה.


איך בעט דיר אויב דו קענסט מיר העלפן פסח'דיג מאכן די ישיבה גלייך נאך שבת הגדול; דעם שבת וועל איך עסן אין ישיבה מיט נאך אפאר משפחות וואס העלפן מיר ענדיגן דעם בנין אין אומאן. איך קען נישט ענדיגן דעם בנין אבער איך מוז עס ענדיגן; איך קען נישט לאזן עס זאל מיר חרוב גיין, מוז מען פארמאכן דעם דאך עס זאל נישט אריין רעגענען; דעריבער וועל איך עסן די וואך שבת מיט די פאר משפחות וואס העלפן מיר.


איינער פרעגט מיר: "וואס איז געשען לעצטנס אז אלעס איז געלט? אמאל האט מען נישט געמאכט די אלע זאכן פאר געלט, היינט בעט מען יעדע צווייטע טאג געלט, וואס גייט פאר?!" וויסן זאלסטו אז געלויבט דעם אייבערשטן וואס האט מיר געגעבן די זכיה צו ארבעטן מיט אידישע קינדער, און עס איז שוין באלד עלף יאר וואס איך זיץ אין ישיבה אן קיין געהאלט. פאר איך האב געעפנט די ישיבה פלעגט איך באקומען א גרויסע געהאלט, איך פלעג פארדינען צוויי טויזנט דאללער א וואך. מען האט מיר געווארנט און געסטראשט אז אויב איך וועל ווייטער רעדן צו די בחורים פון פשטות יהדות וועלן זיי מיר ארויס ווארפן, עס זענען געווען פון אנשי שלומינו וואס זענען געגאנגען רעדן צו מוהרא"ש אז מוהרא"ש זאל מיר זאגן איך זאל אויפהערן רעדן צו די בחורים אין יענע ישיבה פונעם אייבערשטן, ווייל מען וועט מיר ארויס ווארפן. אבער מוהרא"ש האט מיר געזאגט איך זאל ווייטער מחזק זיין די בחורים אז זיי זאלן לערנען משניות און רעדן צום אייבערשטן; מוהרא"ש האט מיר געזאגט: "קיינער פארשטייט נישט קיין בחורים; קיין שום רבי ווייסט נישט וואס גייט אריבער אויף בחורים, זיי ווערן נכשל אין פגם הברית - הוצאת זרע לבטלה רחמנא לצלן".


למעשה איז טאקע אזוי געווען, מען האט מיר בחסדי השם יתברך ארויסגעווארפן מיט גרויסע בזיונות, און פון דעמאלט - תשס"ט - ביז יעצט זיץ איך אין ישיבה אן קיין געהאלט.


געלויבט דעם אייבערשטן אז איך דארף נישט קיין געהאלט, איך באקום מיין געהאלט פונעם אייבערשטן אליינס; איך דארף נישט קיין געלט און איך האב נישט קיין געלט, איך וויל נאר אויפשטעלן א פלאץ וואו מיר זאלן ווייטער ממשיך זייין מיט די לימודים וואס מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש.


מיר פארן יעדעס יאר קיין אומאן אויף ראש השנה; מיר פארן מיט אלע אינגלעך פון העכער זיבן יאר און מיט אלע בחורים, דערפאר דארפן מיר האבן א ריינע פלאץ; ריין אין קדושה און ריין פון ליצנות. דאס איז די זאך וואס מיר מאכן יעדע פאר וואכן אן עסק פון די וואס שטרענגען זיך אן צו העלפן ענדיגן בויען דעם בנין.


איך האף אז דו וועסט מיר העלפן צוגרייטן דעם יום טוב פסח און אויסרוימען די ישיבה פון אלע חמץ.


זיי מיר מודיע צי מיר האבן א פסח'דיגע סאמאוואר (פערקיולעיטאר) פאר קאווע, ווייל מען קען נישט נוצן די חמצ'דיגע.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן שוין אלע זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.


א גוט שבת.

#12 - ס'לוינט צו צאלן מער געלט פאר א כשר'ע טעלעפאן
שלום בית, סמארטפאון, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת פקודי, כ"ו אדר א', שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


דאס וואס דו פרעגסט בנוגע א סעלפאון פאר דיין ווייב תחי', אז זי האט באקומען בחנם א סעלפאון וואס מען קען נישט פילטערן וכו'; בעט איך דיר טייערער ליבער תלמיד, געב אכטונג זאלסט נישט כאפן קיין מציאות וואס קען דיר אומגליקליך מאכן. דו ווייסט אליינס נישט ווי שעדליך א סעלפאון וואס האט אינטערנעט איז, מען קען דורכדעם אלעס פארלירן. אז מען קוקט אפאר מינוט שלעכטע זאכן קען מען אלעס פארלירן, ממש וואס דער רבי זאגט (ליקוטי מוהר"ן, חלק ב', סימן קח): "אַ מֶענְטְשׁ פוּן אֵיין תַּעֲנוּג'ל וֶועגְן פוּן אַ פֶערְטְל שָׁעָה, קָאן עֶר אָן וֶוערְן גָאר דֶעם עוֹלָם הַזֶּה מִיט דֶעם עוֹלָם הַבָּא".


אז דו פרעגסט מיר וואס צו טון, זאג איך דיר זאלסט קויפן א כשר'ע סעלפאון, אפילו עס קאסט געלט. ווייל אזוי איז די הלכה, אזוי ווי עס ווערט געברענגט אין די פוסקים (רשב"א בבא קמא ט.; ר"ן על הרי"ף סוכה טז.; רמ"א יורה דעה סימן קנז, סעיף א) אז א מענטש איז מחויב אוועק צו געבן זיין גאנצע פארמעגן נישט עובר צו זיין אויף א לא תעשה; אז מען האט א טעלעפאון וואס מען קען דערויף זען עבירות איז דאך זיכער אז מען דארף צאלן אלע געלטער אבי נישט צו האבן א סעלפאון וואס מען קען זיך מחבר זיין דערמיט מיט די אינטערנעט.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#11 - אנהויבן דעם טאג מיט לימוד גמרא
אידיש געלט, שמחות, גמרא

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת תצוה, ז' אדר א', שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, לומד בכולל "היכל הקודש" ברסלב.


איך האב דערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה; יישר כח.


איך פריי זיך זייער צו הערן ווי פלייסיג דו לערנסט אין כולל ביים ערשטן סדר דעם דף גמרא.


א טאג וואס מען הייבט אן מיט לימוד גמרא איז אינגאנצן אן אנדערע טאג; נאכדעם ווען דו גייסט ארבעטן איז אלעס גאר אנדערש. די אויגן איז אנדערש און די מח מחשבה איז אנדערש, ווייל די כח פון א בלאט גמרא איז אזוי הייליג און מעכטיג אז עס טוישט דאס קוקן, דאס טראכטן און דאס הערן פונעם מענטש.


מזל טוב פאר'ן אפשערן פון דיין זון נרו יאיר; דער אייבערשטער זאל דיר העלפן זאלסט האבן אידיש נחת פון דעם קינד און אלע קינדער צוזאמען מיט דיין ווייב תחי'.


אשריך ואשרי חלקיך אז דו האסט זיך נישט נאריש געמאכט ביים אפשערן; די גאנצע אפשערן – די ציצית, קאפל, פעקלעך און לחיים - האט דיר געקאסט אונטער הונדערט דאללער, זאל זיין "כן יכנס לחופה ולמעשים טובים" – אן קיין חובות און אן קיין הארץ וויי.

#10 - די שיינע חופה פאר די אומזיסטע חתונות
חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


יישר כח פאר די שיינע חופה וואס דו האסט אויפגענייט פאר די חתונות וואס קומען פאר אין ישיבה; עס איז כדאי דו זאלסט מאכן א לעקטער ארום און ארום די חופה כדי אז יעצט ווינטער זאל נישט זיין טונקל בשעת די חופה.


מענטשן פרעגן מיר: "וואס איז פשט וואס דו האסט געשריבן אויף די חופה: 'איך האב אויסגעפירט און איך וועל אויספירן?'" מענטשן מיינען אז דאס איז עפעס א טשעפע ווארט. איינער איז געקומען צו מיר דערציילן אז איינער האט זיך באליידיגט, היתכן אזאנס צו שרייבן?!


דאס האט מיר דערמאנט א מעשה, אז איינער איז אמאל געקומען צום רב פון שטאט זאגן אז ער וויל א דין תורה מיט פלוני וועלכער האט אים מבזה געווען; בשעת די דין תורה פרעגט אים דער רב: "וואס האט ער דיר פארשעמט?" האט דער תובע געענטפערט: "דער איד איז אריין געקומען אין בית המדרש און אויס געשריגן הויך: 'דער נַאר זאל ארויס גיין פון שול! איך צייל ביז דריי און ווען איך זאג דריי וויל איך אים שוין זען אינדרויסן'", איך בין פארשטייט זיך גלייך ארויס געלאפן - דערציילט דער איד - יעצט וויל איך אז ער זאל מיר באצאלן פארן מיר אזוי פארשעמען ברבים. האט אים דער רב געזאגט: "יענער האט דיר נישט פארשעמט, דו האסט זיך אליינס פארשעמט, ווער האט דיר געהייסן ארויס לויפן פון שול?"


רבי נתן זכרונו לברכה ברענגט (חיי מוהר"ן, סימן רכט): "איך האב געפרעגט דעם רבי'ן 'וואס וועט זיין מיט אלע דיבורים וואס מיר האבן געהערט פון רבי'ן וכו'?' ווייל עס האט אויסגעזען פון רבינ'ס ווערטער אז ער וועט בלייבן לעבן און אויס פירן אלעס וואס ער האט געוואלט בחייו וכו', האט זיך דער רבי אנגערופן צום עולם וואס זענען געשטאנען דארט: 'עטץ הערסט וואס ער פרעגט?' און דער רבי האט זיך אנגערופן: 'האב איך דען נישט אויסגעפירט? איך האב אויסגעפירט און וועל אויספירן'.


דאס זעט מען ממש בחוש - ווי דער רבי פירט אויס. צוביסלעך גייט אריין זיינע הייליגע דיבורים אין די וועלט; איבעראל רעדט מען שוין פון די עצה פון התבודדות און יעצט הייבט אן אריין גיין אין די וועלט דעם רבינ'ס 'סדר דרך הלימוד'; מען זעט שוין אין אלע מקומות ביי אלע חסידות'ן ווי בחורים און יונגעלייט זאגן משניות און דפים גמרא; דאס איז וואס דער רבי וויל - אז אלע אידן זאלן לערנען און דאווענען.


האסט דאך מיט געהאלטן די חתונה אין ישיבה, דא קען מען ממש זען ווי דער רבי פירט אויס, מען מאכט חתונה די קינדער יונג ווען זיי זענען נאך ריין און הייליג; איז דאך ממש וואס דער רבי האט געזאגט: "נִצַּחְתִּי וָאֲנַצֵּחַ".


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו קענען מגדל זיין אונזערע קינדער געזונטערהייט און זיי חתונה מאכן יונג און ביליג, און נישט זוכן קיין זייטיגע חשבונות פון כבוד המדומה נאר שטענדיג זוכן די טובה פון די קינדער.

#9 - ווי נאריש איז אויסצוגעבן טויזנטער דאללער פאר אפאר שעה
הכרת הטוב, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך דאנק אייך פארן העלפן אהער שטעלן אזא שיינע חתונה; פארן זארגן פאר די 'כלה בענקל' ביים קבלת פנים און פאר די 'שיינע בלומען' פאר די כלה. באטייליגטע ביי די שמחה האבן געפרעגט צי דאס איז עכטע בלומען, האבן מיר געזאגט אז דאס איז: 'עכטע פאלטשע בלומען'...


עס איז ממש א הארץ ווייטאג צו זען ווי די וואס רייניגן ביי חתונה ווארפן אוועק טייערע עכטע בלומען וואס מען האט געצאלט פאר דעם שווערע געלטער - אין מיסט אריין; בשעת מען ווייסט נאך נישט פון וואו מען גייט באצאלן די חובות וואס מען האט גענומען פאר די בלומען. דעריבער דאנק איך אייך פארן זארגן אז עס זאל זיין שיינע עכטע פאלטשע בלומען, וואס דאס לייגט מען אוועק פון איין חתונה פארן צווייטן.


איר האט אודאי מיט געהאלטן די חתונה און געזען ווי פרייליך עס איז געווען; מענטשן הערן נישט אויף רעדן פון די חתונה - ווי שיין עס איז און ווי נאריש עס איז אויס צו געבן טויזנטער דאללער פאר אפאר שעה ווען מען האט נישט דאס געלט און מען ווערט א בליטיגער ארימאן. מענטשן זענען צוגעקומען צו מיר ביי די חתונה פרעגן: "וואס פעלט פאר די חתנה? עס איז דאך אזוי שיין", האב איך זיי געענטפערט: "איין זאך פעלט – 'חובות'", על כל פנים חובות פון די חתונה נאכט איז נישט דא; האבן זיי אלע צוגעשטומט.


דעריבער דאנק איך אייך און איך דאנק אלע פרויען פון אנשי שלומינו וואס האבן געהאלפן עס זאל זיין אזא שיינע שמחה; אזוי אידיש, אזוי היימיש, אזוי בא'טעמ'ט, מיט אזויפיל חן.


איך האב געשריבן א בריוו פאר מרת ... תחי' איר צו דאנקען פארן זיך מתנדב זיין צו כאפן בילדער; אפשר זאלט איר מיר שיקן א ליסט פון אלע וואס האבן געמאכט די עסן וועל איך זיי אויך שרייבן.


מיין ווייב תחי' האט געקאכט די פיש און א פאטעטע קוגעל; מרת ... תחי' האט געמאכט די טאמעטא דיפ, די איבעריגע וואס האבן געהאלפן זאלט איר מיר מודיע זיין אלע זייערע נעמען וועל איך שרייבן פאר יעדן איינעם באזונדער א יישר כח. ווייל עס גייט מיר בנפשי אריין צו ברענגען ביי אנשי שלומינו וואס מוהרא"ש האט געוואלט.


א גריס פון אייער זון, הבחור ... נרו יאיר, ער פירט זיך מיט יראת שמים. איך האב אים געזאגט ער זאל נישט רעדן מיט ...; ער איז נישט קיין געזונטער אינגערמאן און ער טשעפעט בחורים רחמנא לצלן. איך וויל אז ער זאל עס הערן אויך פון אייך; ער זאל נישט האבן מיט אים צו טון, און פון די אנדערע זייט זאל ער אויך נישט יעצט ארום לויפן דערציילן פאר יעדן איינעם וכו', נאר ער זאל וויסן אז אויב איינער וויל אים טשעפען זאל ער יענעם נישט אפשוינען, אבער אז ער הערט א מעשה זאל ער פאר זיך שטיין ווייט, לֹא מִדֻּבְשְׁךָ וְלֹא מֵעֻקְצְךָ - איך בין נישט דיין חבר און אויך נישט דיין בר פלוגתא.

#8 - יישר כח פאר'ן ארויסהעלפן ביי די אומזיסטע חתונה
הכרת הטוב, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך דאנק אייך פארן מיר העלפן אוועק שטעלן ביי אונז אין די קהילה א וועג ווי אזוי מען זאל קענען חתונה מאכן די קינדער אן דעם וואס עס זאל קאסטן פאר די מחותנים אפילו איין דאללער! געלויבט דעם אייבערשטן אז די וואך איז געווען די פערטע חתונה אין בית המדרש פון ישיבה אן דעם וואס עס זאל קאסטן פאר ביידע מחותנים קיין איין פרוטה.


איר פארשטייט אליינס אז איך אליינס וואלט דאס נישט געקענט דורך ברעכן, נאר מיט די הילף פון אנשי שלומינו און מיינע געטרייע תלמידים וואס ארבעטן צוזאמען באחדות, קען מען אויפטון גאר אסאך.


דערפאר דאנק איך אייך פארן זיך אוועק געבן אין אייערע פארנומענע שעות; נאכמיטאג איז דאך די צייט וואס אלע מאמעס זענען פארנומען מיט די קינדער, זיי אפווארטן ביים אהיימקומען פון חדר און סקול - אין די שעות האט איר אוועק געגעבן פון אייער טייערע צייט צו קומען כאפן פיקטשערס פון די כלה און די משפחה.


זאל אייך דער אייבערשטער באצאלן איר זאלט זען נחת ביי אייערע קינדער און נאך אביסל וועט איר שוין זען מיטן אייבערשטנס הילף נחת ביי אייערע אייניקלעך; אויך זאל אייך דער אייבערשטער העלפן איר זאלט טרעפן א גוטע שידוך פאר אייער טאכטער ... תחי' און איר חתונה מאכן אין ישיבה בחינם.


א גריס פון אייערע קינדער - סיי ... נרו יאיר און סיי ... ; זיי זענען ליכטיגע קינדער. זיי לערנען און דאווענען ובעיקר פירן זיי זיך מיט דרך ארץ.


די הייליגע חכמים זאגן זאגן (שבת י:): "הַנּוֹתֵן מַתָּנָה לַחֲבֵירוֹ צָרִיךְ לְהוֹדִיעוֹ", ווען איינער געבט פאר איינעם א מתנה זאל ער אים מודיע זיין אז ער האט אים געגעבן א מתנה, זאגט רש"י (דבור המתחיל 'צריך להודיעו'): "שֶׁמִּתּוֹךְ כַּךְ יְהֵא אוֹהֲבוֹ", ווייל אזוי וועט ער מרבה זיין ליבשאפט; אויף דעם זאגן חז"ל (שם) אז ווען איינער געבט א עסן פאר א קינד זאל ער אנשמירן דעם קינד אביסל פון די עסן וואס ער געבט אים, כדי אז ווען דאס קינד וועט אהיים קומען זאל אים זיין מאמע פרעגן: "ווער האט דיר שמוציג געמאכט?" וועט דאס קינד דערציילן אז דער און דער האט אים געגעבן עסן, און דאס וועט ברענגען הכרת הטוב.


דאס זעלבע וויל איך אייך זאגן, איך ווייס נישט צי אייער בחור דערציילט אייך ווי שיין איך פיר זיך מיט אים און ווי איך געב אכטונג אים מחנך צו זיין מיט אהבה און סבלנות; דעריבער זאג איך אייך, איר זאלט וויסן אז איך געב זייער אכטונג אויף אים; ער וועט אם ירצה ה' אויסוואקסן אן ערליכער איד און טרעפן א גוטע שידוך.


נאכאמאל א גרויסן יישר כח.

#7 - א גוטע זאך קומט נישט אן גרינג
אומאן, אידיש געלט, רענט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת וישב, י"ט כסליו, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך זיץ יעצט אויפן פליגער אויפן וועג אהיים פון אומאן.


זייענדיג אין אומאן בין איך געווען קוקן דעם נייעם בנין אין אומאן; פון איין זייט טוט מיר וויי צו זען ווי דער בנין איז נאר האלב געבויעט און עס קומט מיר אן אזוי שווער דאס צו ענדיגן וכו', אבער פון די אנדערע זייט זע איך ווי עס בויען זיך בנינים מופלגים אין אומאן, יעדער בויט און יעדער האט געלט בשעת וואס מיר מוטשען זיך אזוי שטארק אויף יעדע איינציגע פרוטה, דאס איז א סימן אז עס איז א גוטע זאך, ווייל א גוטע זאך קומט נישט אן גרינג.


איך שרייב דיר דאס אלעס ווייל דו ביסט דער איינציגסטער וואס ברענגט מיר געלט צו קענען ווייטער בויען דעם בנין. אבער איך בין גארנישט באזארגט, איך וועל מיטן אייבערשטנס הילף ענדיגן דעם בנין נאך היי יאר.


ווער עס גלייבט נישט אין תפילה זאל קומען קוקן דעם בנין אין אומאן; מיר געפונען אין די גמרא (תענית כד:): פלימו האט געזאגט: "אֲנִי רָאִיתִי אוֹתוֹ הַבַּיִת וְהָיוּ קוֹרוֹתָיו יוֹצְאוֹת אַמָּה לְכַּאן וְאַמָּה לְכַּאן, וְאָמְרוּ לִי 'בַּיִת זֶּה שֶׁקִירָה רַבִּי חֲנִינָה בֶּן דּוֹסָא בִּתְפִלָּתוֹ'"; גענוי דאס וועט ער קענען זאגן אויפן בנין אין אומאן וואס מען האט געבויעט מיט תפלה. עס ליגט שוין אינעם בנין סחורה אין ווערד פון איבער א מיליאן דאללער; פון וואו דאס געלט קומט ווייס איך נישט, אבער עס איז א מציאות.


יישר כח פאר דיין הילף און אן עקסטערע יישר כח פארן ארויסהעלפן די ישיבה מיטן געבן פאר די רענט פון דעם חודש ... דאללער; דער אייבערשטער זאל דיר העלפן אז אין דעם זכות זאלסטו מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.


...

#6 - זיי נישט קארג אין שטוב אויף דיין ווייב'ס חשבון
שלום בית, אידיש געלט, קארגשאפט

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת מקץ, כ"ח כסליו, נר ד' דחנוכה, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


זיי נישט קארג אין שטוב אויף דיין ווייב'ס חשבון און זע עס זאל זיין שפע אין שטוב; דער זוהר הקדוש זאגט (תיקוני זוהר, הקדמה ב.): "קַמְצָן נָבָל בְּמָמוֹנֵיהּ, דְּלָאו אִיהוּ נָדִיב וְלָאו אִיהוּ מִזַרְעָא דְאֲבָהָן", א קמצן איז א נבל און דאס איז א סימן אז ער שטאמט נישט פון אידן רחמנא לצלן.


איך פארשטיי נישט וואס עס גייט פאר מיט דיר; דיין ווייב וויינט אז זי האט נישט וואס אנצוטון און זי גייט מיט צעריסענע וועש! פרעג איך דיר: "אזוי פירט זיך א איד?! דו שטעלסט א פנים ווי אן ארויפגעקוקטער מענטש, אין שול טיילסטו צדקות - און אויף דיין ווייב האסטו נישט קיין רחמנות?!


דער הייליגער רבי חיים ויטאל זכותו יגן עלינו שרייבט (שער המצוות, פרשת עקב) וזה לשונו: רָאִיתִי לְמוֹרִי זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה 'שֶׁלֹא הָיָה חוֹשֵׁשׁ בְּעַצְמוֹ לְהִתְכַבֵּד בְּמַלְבּוּשִׁים נָאִים יוֹתֵר מִדֵּי', איך האב געזען ביי מיין רבי דער הייליגער אריז"ל אז ווען עס איז געקומען צו קויפן בגדים פאר זיך האט ער נישט געקויפט קיין טייערע קליידער, 'גַּם בְּמַאֲכָלוֹ הָיָה אוֹכֵל דָּבָר מוּעָט מְּאֹד', אויך ביי עסן - ווען עס האט זיך גערעדט פאר זיך - האט ער נישט געגעסן קיין סאך, ער פלעגט עסן זייער ווייניג, 'אֲבָל בְּמַלְבּוּשֵׁי אִשְׁתּוֹ הָיָה זָהִיר מְּאֹד לְכַבְּדָהּ וּלְהַלְבִּישָׁהּ', אבער ווען עס איז געקומען צו זיין ווייב האט ער זייער אכטונג געגעבן איר צו מכבד זיין מיט שיינע קליידער, 'וְהָיָה מַפִּיק כָּל רְצוֹנָהּ אַף אִם לֹא הָיְתָה יָדוֹ מַשֶּׂגֶת כָּל כָּךְ', ער האט איר צופרידן געשטעלט דאס מערסטע וואס איז שייך, אפילו ער האט נישט געהאט קיין געלט דערצו.


איך האף אז דו וועסט אננעמען מיינע ווערטער, וועט דיר גוט זיין בזה ובבא.

#5 - הלואי זאל מען אריינברענגען אין מענטשן חתונה צו מאכן ביליג
הכרת הטוב, חתונה, ישיבה, אידיש געלט, רענט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת וישב, י"ט כסליו, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער חתן ... נרו יאיר.


דיין שוואגער האט מיר געבעטן איך זאל העלפן צוזאמשטעלן געלט פאר דיין טאטע יעצט ווען ער מאכט חתונה.


איך וועל דיר זאגן דעם אמת, אז איך אליינס דערטרענק זיך אין חובות פון די ישיבה, מוסד וכו' וכו', אבער איך האב א גרויסע הכרת הטוב פאר דיין טאטע שליט"א.


יארן צוריק, ראש חודש ניסן שנת תש"ע ווען די רבנים האבן זיך צוזאמגעזעצט דן זיין איבער דעם עקזיסטענץ פון די ישיבה איז דיין טאטע געקומען און געהאקט אויפן טיש ווען ער האט דערביי געשריגן צו די רבנים וכו' און דאס האט אסאך צוגעגעבן אז זיי זאלן נישט ארויסקומען מיט א "קול קורא" אנטקעגן די ישיבה.


איך האב געמאכט א ווינט ביי די תלמידים פון ישיבה אז זיי זאלן חתונה האבן אין ישיבה, אזוי האט מען נישט קיין חובות. מען מאכט די חתונה מיט א אידישן טעם מלא חן; הלוואי זאל איך דאס קענען אריינברענגען ביי אלעמען, אז מען זאל פראווען א שמחה בשעת מען פריידט זיך "באמת".


יעצט אז דו ביסט אין וויליאמסבורג וויל איך דיר מחזק זיין צו קומען אינדערפרי צו די שיעור אין גמרא, ווייל אויב מען הייבט אן דעם טאג מיט א בלאט גמרא איז דער גאנצער טאג אן אנדערע טאג.


א גרויסן יישר כח פארן ארויסהעלפן די ישיבה מיטן געבן פאר די רענט פון דעם חודש ... דאללער; דער אייבערשטער זאל דיר העלפן אז אין דעם זכות זאלסטו מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.


...