בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#30 - מ'טאר נישט רעדן צו א קינד קעגן די מוסד וואו ער לערנט
חינוך הילדים, שידוכים, חתונה, טערעפי

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ויצא, י' כסליו, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


דאס וואס דו טוסט מיט וכו' - איז נישט גערעכט; אז דו ווילסט - נעם אים ארויס פון חדר, אז ער לערנט אין חדר איז נישט גערעכט אוועק צו מאכן און אים זאגן ער זאל נישט רעדן מיט'ן ראש ישיבה.


מיר מאכן חוזק פון טערעפי, מיר גלייבן נישט אין די נארישקייטן; מיר ווייסן דעם אמת אז דאס איז א גניבה, עס העלפט נישט און קען נישט העלפן, והא ראי' אז דער טערעפיסט קען זיך אליינס נישט העלפן, ווי אזוי קען ער מיר העלפן?! אזוי ווי דער רבי זאגט (ליקוטי מוהר"ן, חלק א', סימן סא): "יֵשׁ מַנְהִיגִים שֶׁנִּקְרָאִים בְּשֵׁם רַבִּי, וְלֹא דַּי שֶׁאֵינָם יְכוֹלִים אֲפִילּוּ לְהַנְהִיג אֶת עַצְמָן, וּמִכָּל שֶׁכֵּן שֶׁאֵינָם יְכוֹלִים לְהַנְהִיג אֶת אֲחֵרִים", עס זענען דא פירערס וואס רופן זיך רבי'ס, אבער נישט נאר זיי קענען זיך אליינס נישט העלפן, איז דאך זיכער אז זיי קענען נישט העלפן א צווייטן.


טערעפי איז נישט קיין דרך התורה, דאס קומט פון די אומות העולם, דאס איז מדרכי האמורי; מיר היילן אויס אלע קינדער - אינגלעך, מיידלעך און בחורים מיט די וועג פון די תורה.


מיר זענען מחזק די בחורים און מיידלעך זאלן חתונה האבן וואס פריער; די גוי'שע קאפ זאגט: 'האב נישט חתונה, ביסט נאך נישט גרייט', און להבדיל אלף אלפי הבדלות - די הייליגע תורה זאגט: 'נאר חתונה האבן איז די עצה; חתונה האבן איז די וועג געראטעוועט צו ווערן פון עבירות'.


איך מיש זיך נישט ווי אזוי איר זאלט מחנך אייערע קינדער און אייער משפחה, אבער אזויפיל קען איך זיך יא מישן, אז דו שיקסט דיינע קינדער דא קענסטו נישט חוזק מאכן פון אונזער חינוך; ... איז אין א סכנה, ער ווערט צעריסן, אין חדר הערט ער איין זאך און פון דיר הערט ער א צווייטע זאך.


איך זוך זיך נישט צו קריגן און זיך צו מישן, אבער איך זאג דיר קלאר: "איך וועל טון וואס איך דארף טון על פי תורה; איך האב פון קיינעם נישט מורא, נאר פונעם בורא".


 

#29 - נישטא קיין חתונה אן א מחלוקת
מחלוקת, חתונה

בעזרת ה' יתברך


                                     יום א' פרשת ויצא, ו' כסליו, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד החתן ... נרו יאיר, תלמיד ישיבת תפארת התורה ברסלב.


דו זאלסט זיך נישט מישן אין קיין שום מחלוקת; חכמינו זכרונם לברכה זאגן שוין (שבת קל.): "לֵיכָּא כְּתוּבָה, דְּלָא רָמוּ בָּהּ תִּיגְרָא", נישטא קיין חתונה אן א מחלוקת; דאס איז פונעם יצר הרע וואס האט נישט חשק מען זאל חתונה האבן, אים לוינט בעסער ווען מען בלייבט א פלג גוף, דעריבער זוכט ער צו שטערן יעדע שמחה.


לאך זיך גוט אויס, דאנק און לויב דעם אייבערשטן אויף די גרויסע ניסים, אז דו האסט געפונען א כלה פון א חשוב'ע משפחה; מער פון דעם דארפסטו נישט, עס זאל דיר נישט אנגיין וואו די חתונה איז, ווער דער שפילער איז, דער בדחן וכדומה; גרייט זיך אן מיט תפלה והתבודדות. געדענק פונעם עיקר, דו גייסט מקיים זיין דעם רצון השם; אלעס אנדערש איז דברים של הבל.


 

#28 - אין זכות פון הכנסת כלה זאלסטו זוכה זיין צו ערליכע אידישע דורות
הכרת הטוב, חתונה, שמחות

בעזרת ה' יתברך


                                     יום א' פרשת ויצא, ו' כסליו, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


א גרויסן יישר כח פאר'ן מיר העלפן חתונה מאכן מיין זון הרב הגאון אלחנן חיים שליט"א.


אין דעם זכות פון הכנסת כלה זאלסטו זוכה זיין צו ערליכע אידישע דורות, נחת ביי אלעמען; דו און דיין ווייב אינאיינעם געזונטערהייט, אמן.


...


די חתונה וועט אם ירצה ה' פארקומען מיטוואך פרשת תרומה, ה' אדר בשעה טובה ומוצלחת, אין ישיבה אין וויליאמסבורג; איך ליידן דיר פערזענליך מיט דיין גאנצע משפחה.


 

#27 - לאז נישט אנדערע זיך אריינמישן אין דיין לעבן
לימוד התורה, חתונה, הדרכות, ניבול פה

בעזרת ה' יתברך


                   יום ג' פרשת תולדות, ראש חודש כסליו, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד החתן ... נרו יאיר.


מזל טוב! דו גייסט יעצט חתונה האבן, וועסטו קענען זיין אן ערליכער איד, לערנען תורה בטהרה; איך האף דו וועסט אויסנוצן דיינע יונגע יארן נאך די חתונה מיט תורה און עבודת השם.


געב אכטונג פון די וואס זוכן אריין צו שטעקן די נאז וכו'; רעד נישט מיט אנדערע קיין איין ווארט וואס איך האב דיר געלערנט, אלע הדרכות וואס דו האסט געלערנט איז נאר צווישן דיר און דיין ווייב תחי'.


געב אכטונג פון די וואס מאכן אן ערנסטן פנים און פרעגן קשיות וכו'; רעדן פון די זאכן איז ניבול פה, דאס איז נישט פאר שמועסן, דאס איז נאר פאר די וואס זענען מדריך חתנים. בפרט אז דו גייסט קיין ארץ ישראל, דארט זענען דא כמה בטלנים איכא בשוקא - אסאך גייען דארט ליידיג; געווענליך די ליידיגגייערס - די רעדן ניבול פה. דער רבי זאגט (ספר המדות, אות נאוף, חלק ב', סימן י): "אִישׁ בָּטֵל שֶׁאֵין עוֹסֵק בְּשׁוּם עֵסֶק, עַל יְדֵי זֶה תַּאֲוָתוֹ מְרֻבָּה בְּמִשְׁגָּל וּמְדַבֵּר דִּבְרֵי טִנוּף תָּמִיד", על פי רוב, די אלע וואס גייען ליידיג די ליגן אין די תאוה.


פיר זיך מיט די עצות וואס דו האסט געלערנט די אלע יארן אין ישיבה; זיי זיך קובע שיעורים בכל התורה כולה, יעצט איז די צייט צו לערנען פלייסיג. אויך זאלסטו זיך מתבודד זיין; מאך זיך א באשטומטע צייט צו רעדן מיט'ן אייבערשטן אויף דיין אייגענע שפראך און מאך פרייליך דיין ווייב.

#26 - מ'דארף נישט מאכן די חתונה אין ישיבה
שידוכים, מחלוקת, חתונה, ישיבה

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת וירא, י"ח מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


זאג פאר'ן מחותן ... נרו יאיר אז פון מיין זייט קען ער חתונה מאכן זיין טאכטער אין א זאל; איך זוך נישט צו מאכן קיין מחלוקת, איך האב אים נאר געוואלט העלפן. אז די אנדערע צד פארפירט, ער סטראשעט אז ער גייט פארברענען די ישיבה, ער גייט מיר ארעסטירן - זאל ער עס מאכן אין א זאל.


נישט אז איך האב מורא, פארקערט, איך בין צוגעוואוינט צו האנדלען מיט אזעלכע מעשיות, נאר עס פעלט נישט אויס קיין מחלוקת, וד"ל.


שטארק זיך, דו מאך נאך שידוכים; ווי מער דו קענסט מאכן שידוכים זאלסטו מאכן נאך און נאך, דאס איז די גרעסטע מצוה - מאכן שידוכים.


איך האף דו וועסט אים איבערגעבן די שליחות, ער זאל טון וואס איז גוט פאר אים, ער דארף נישט קומען מאכן די חתונה אין ישיבה.


 

#25 - מאכן א פשוטע חתונה אן קיין זייטיגע הוצאות
חתונה, אידיש געלט, שמחות

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת לך לך, ט' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע מחותנים שיחיו.


מיר זענען זייער דאנקבאר צום הייליגן באשעפער אז מיר האבן זוכה געווען זיך צו משדך זיין מיט אזא חשוב'ע משפחה, א משפחה מיט אלע מעלות, מיר האבן זוכה געווען צו באקומען א חשוב'ע כלה פאר אונזער זון, החתן המופלג בתורה ויראת שמים ... נרו יאיר, מיר זענען פרייליך ביז גאר אז מען האט שוין קובע געווען דעם זמן החתונה בשעה טובה ומוצלחת.


איך בעט אייך זייער איר זאלט נישט שיקן קיין מתנות; דער חתן דארף גארנישט, דער חתן איז פרייליך מיט זיין כלה תחי', ער איז פרייליך אז ער האט זוכה געווען צו באקומען א בת תלמוד חכם, דאס איז ביי אים דער עיקר, מער פון דעם דארף ער נישט; מיר זענען פשוט'ע מענטשן, מיר מאכן פשוט'ע שמחות אזוי ווי מוהרא"ש האט אונז געלערנט.


איך וויל זייער שטארק די חתונה זאל זיין אין ישיבה, אן קיין שום הוצאות; איך האף אז איר זענט איינשטימיג מיט דעם. מיר מאכן נישט קיין חתונה בריוולעך, מיר דארפן נישט קיין שום זייטיגע זאך.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו זען נחת ביי דעם פארפאלק און ביי אלע קינדער, עס זאל ארויסקומען ליכטיגע דורות פון זיי.

#24 - אנגרייטן עסן פאר די חתונות אין ישיבה
חתונה, ישיבה, אידיש געלט, חסד

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת לך לך, ח' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


פרעג דיין ווייב אויב זי קען מיר העלפן אנגרייטן עסן פאר די חתונות; אם ירצה ה' דעם ווינטער גייט זיין א שיינע פאר חתונות פון אנשי שלומינו, פרשת חיי שרה וועט פארקומען די זעכצנסטע חתונה אין בית המדרש.


איך וויל זייער עס זאל ווייטער גיין אויף דעם אופן ווי אזוי מוהרא"ש האט איינגעפירט, עס זאל זיין גענצליך בחנם, עס זאל נישט קאסטן קיין איין פרוטה פאר ביידע מחותנים.


בעט דיין ווייב תחי' זי זאל צאמנעמען אלע משפחות, יעדן פרעגן וואס מען קען מאכן; אז יעדער וועט אנטייל נעמען, איינער וועט מאכן א קוגל, איינער אביסל פלייש וכדומה, וועט עס קענען ווייטער גיין אויף דעם אופן און אלע וועלן הנאה האבן בעת שמחתם.


אינעם זכות פון העלפן חתן כלה, העלפן מחותנים חתונה מאכן אן חובות, העלפן דעם רבי'ן - וועט איר זען נחת ביי אייערע קינדער און אייניקלעך.

#23 - דו האסט חתונה געהאט, קענסטו יעצט לערנען תורה בטהרה
לימוד התורה, חתונה, כולל, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת לך לך, ח' מר-חשון, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך בעט דיר זייער נוץ אויס דיינע יונגע יארן מיט תורה ותפלה, יעצט איז דיין שענסטע צייט; דו האסט חתונה געהאט, האסט אן אשת חיל, קענסטו יעצט לערנען תורה בטהרה, מיט א ריינע מח.


קום צייטליך אין כולל און לאז זיך נישט שטערן פון קיינעם, אז עס קומען אריין אינגעלייט אינמיטן טאג, זיי זוכן צו שמועסן וכו', זאלסטו זיך ארויסדרייען; אין די צייט וואס מען לערנט איז גארנישט דא, נאר לערנען.


העלף מיר בויען דעם שטעטל "קרית ברסלב"; נאר מיט לערנען תורה, נאר דורך קביעת עתים לתורה - וועלן מיר האבן א שיינע שטאט.


די הייליגע חכמים זאגן (מגילה ג:) וואס מאכט א שטאט זאל ווערן א שטאט? אויב עס זענען דא צען מענטשן וואס לערנען און דאווענען.


ווייז דעם בריוו פאר די אנדערע כולל אינגעלייט.

#22 - דער עיקר איז נישט די חתונה נאכט, נאר דאס לעבן נאכדעם
חתונה, חתן, קאראנע וויירוס

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת וזאת הברכה, י"ב תשרי, שנת תשפ"א לפרט קטן


 


לכבוד החתן ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


די גאנצע וועלט איז יעצט צעשאקלט; דער אייבערשטער שאקלט אונז אויף, עס בוזשעוועט אין די וועלט די עפידעמיע פון קאראנע, לענדער זענען פארשלאסן און אסאך חתנים גייען אריבער די צער, זיי ווייסן נישט וואס צו טון ווען זיי קענען נישט גיין צו די חתונה מיט די משפחה וכו'.


די שאלה איז אויב פאר דיר אליינס איז יא דא א וועג אריין צו גיין אין ארץ ישראל, אויב יא, און אויב דיינע עלטערן זענען מסכים דו זאלסט חתונה האבן אן זיי, זאלסטו דאס זיכער טון, ווייל עס איז זייער א הארבע זאך אפצושטופן די זמן החתונה.


פרעג דיינע עלטערן וואס זיי זאגן; לויט וויפיל איך קען דיינע עלטערן וועלן זיי זיכער מסכים זיין דו זאלסט גיין צום חתונה און אויפשטעלן א שיינע שטוב, זיי ברענגען נחת.


מיר אידן האבן חתונה ווייל דער אייבערשטער האט געהייסן חתונה האבן און געהייסן מיר זאלן ברענגען קינדער; אודאי איז די נאכט פון די חתונה א פרייליכע צייט, אבער נישט דאס איז דער עיקר; דער עיקר איז אז די גאנצע לעבן וואס מען לעבט זאל מען לעבן מיט ליבשאפט און שלום.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט גיין צום חופה בשעה טובה ומוצלחת.

#21 - ס'איז נישט גוט זיך צוצוגעוואוינען צו א טייער לעבן
חתונה, חיזוק פאר פרויען, חיזוק פאר מיידלעך, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת אחרי-קדושים, ג' אייר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד הכלה ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איר בעט פאר חיזוק אויף נישט אויסגעבן געלט פאר טייערע קליידער, וכדומה; דער אייבערשטער האט אייך געהאלפן איר האט באקומען א חתן א תלמוד חכם, מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וויל ער בלייבן לערנען און דאווענען נאך די חתונה, אבער דאס ווענדט זיך באמת נאר אין אייך.


די אלע גרויסע גאונים און צדיקים זענען אויסגעוואקסן וואס זיי זענען אויסגעוואקסן ווייל אונטער זייער גרויסקייט איז געשטאנען אן אשת חיל וואס האט מסכים געווען צו לעבן א פשוט'ע לעבן, אן ארעמע לעבן, אבי איר מאן זאל בלייבן לערנען; אלע גדולי ישראל האבן געקענט אנקומען וואו זיי זענען אנגעקומען נאר צוליב זייער ווייב, ווייל דער עיקר איז די פרוי. אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה דערציילן (בראשית רבה יז, ז): "מַעֲשֶׂה בְּחָסִיד אֶחָד שֶׁהָיָה נָשׂוּי לַחֲסִידָה אַחַת וְלֹא הֶעֱמִידוּ בָנִים זֶה מִזֶּה", עס איז געווען א מעשה מיט אן ערליכער איד וואס האט חתונה געהאט צו אן ערליכע פרוי, נאכדעם וואס עס זענען אריבער לאנגע יארן וואס זיי האבן נישט געהאט קיין קינדער האבן זיי זיך גע'גט, "הָלַךְ זֶה וְנָשָׂא רְשָׁעָה אַחַת וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ רָשָׁע", דער ערליכער איד האט חתונה געהאט מיט א שלעכטע פרוי און זי האט אים געמאכט פאר א רשע, "הָלְכָה זֹאת וְנִשַּׂאת לְרָשָׁע אֶחָד וְעָשְׂתָה אוֹתוֹ צַדִּיק", און די ערליכע פרוי האט חתונה געהאט מיט א רשע, און זי האט אים געמאכט פאר א גרויסער צדיק, פירט אויס דער מדרש: "הֱוֵי שֶׁהַכֹּל מִן הָאִשָּׁה", זעט מען פון דעם אז אלעס איז געוואנדן אין די פרוי.


אז איר הויבט אן אייער לעבן מיט טייערע קליידער וועט עס ווייטער אזוי אנגיין נאך אייער חתונה; איר וועט פארלאנגען נאך און נאך פון אייער מאן נרו יאיר, ביז ער וועט דארפן גיין בארגן געלט און פארשווארצט ווערן פאר זיינע זיבעציג יאר, ער וועט אפלאזן דאס לערנען, אפלאזן דאס דאווענען – כדי צו קענען דעקן אייערע פילע גרויסע געברויכן; פרעג איך אייך: "לוינט זיך דאס? איז דאס ווערד?!"


עס האט אמאל פאסירט א מעשה, א איד אן ארעמאן איז געקומען צום הייליגן רבי נתן און אים געזאגט מיט איין שמחה אז ער האט זיך געקויפט א טייערער מאנטל מיט די געלט וואס זיין טאטע האט אים איבערגעלאזט בירושה, זאגט אים רבי נתן: "פאלג מיר און ווארף עס אוועק, דו דארפסט עס נישט האבן!" דער איד האט נישט פארשטאנען פארוואס רבי נתן הייסט אים דאס אוועק ווארפן, האט ער געפרעגט רבי נתן: "וואס איז אזוי שלעכט מיט'ן מאנטל?" האט אים רבי נתן געענטפערט מיט א שמייכל: "א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אויף א פשוט'ן הענגער, מען דארף פארדעם קויפן א טייערער הענגער און א טייערער הענגער מיט א טייערער מאנטל קען מען נישט אויפהענגען אין אן אלטן שאפע, וועסטו דארפן גיין בארגן געלט צו קויפן א טייערער שאפע, נאך מער - זאגט אים רבי נתן - א טייערער שאפע פאסט נישט אריין אין אן ארעמע שטוב, דו וועסט דארפן בארגן געלט זיך איבער צו בויען דיין שטוב, דאס וועט אריין ציען אין שווערע טויזנטער דאללער, ווייל ווען מען בויט איבער א שטוב איז דאך א שאד נישט צו מאכן דאס און יענץ און יענץ און דאס, קומט אויס אז צוליב דיין מאנטל וועסטו פארשווארצט ווערן פאר דיינע זיבעציג יאר, אבער אז דו וועסט אוועק ווארפן דיין טייערער מאנטל וועסטו קענען ווייטער לעבן א גוט לעבן".


דאס זעלבע זאג איך אייך, אז איר הויבט אן דאס לעבן מיט טייערע קליידער וועט איר נאך די חתונה דארפן האבן א טייערער קערידזש (קינדער וועגעלע), און אז מען האט א טייערער קערידזש קען מען נישט גיין מיט אלטע גענוצטע שטיוול, דארף מען קויפן טייערע שטיוול און אזוי שלעפט דאס אריין אין טויזנטער דאללער, קען אזוי דער מאן נישט לערנען, ער האט נישט קיין קאפ צו קענען דינען דעם אייבערשטן ווייל ווען מען בארגט געלט, מען האט חובות - איז זייער שווער צו זיין אן ערליכער איד, אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות, אות תשובה, סימן מו): "מִי שֶׁרוֹצֶה לָשׁוּב, יִזָּהֵר מִלִּהְיוֹת בַּעַל חוֹב", ווער עס וויל תשובה טון זאל אכטונג געבן פון האבן חובות.


בעטס דעם אייבערשטן אז איר זאלט זיין פרייליך און צופרידן, דעמאלט וועט איר קוקן אויף די לעבן מיט אן אמת'ן בליק, איר וועט לעבן דעם תם'ס לעבן, וואס ער איז געווען פרייליך און צופרידן (סיפורי מעשיות, מעשה ט' – מחכם ותם); ער האט גארנישט געהאט און גארנישט געדארפט, ער האט געהאט ברויט מיט וואסער מיט איין פעלץ פאר אים און זיין ווייב און איז אלץ געווען פרייליך, און דער חכם זיין חבר איז אלץ געווען דיפרעסט און מרה שחורה'דיג, ווייל נאר אזוי קען מען זיין פרייליך אז מען איז צופרידן מיט וואס מען האט, מען איז קיינעם נישט מקנא.


בנוגע ווער עס זאל אייך לערנען און אייך אנגרייטן אויף נאך די חתונה; איר האט מיר שוין געפרעגט און איך האב אייך שוין געענטפערט, וואס דארפט איר איבער פרעגן? טראכטס נישט אז איך וויל אייך אוועקשטופן, ווייל נאר תלמידות קענען לערנען ביי דעם און די לערנען ביי דעם, איך וויל דאס בעסטע פאר אייך, און איר וועט אם ירצה ה' האבן דאס בעסטע.

#20 - אנגרייטן מוזיק פאר פורים און פאר די חתונות
חתונה, פורים, אידיש געלט, מוזיק

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת תצוה, ט' אדר, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך בעט דיר אויב דו קענסט אנגרייטן מוזיק פאר פורים נאכמיטאג און פאר שושן פורים.


אויך וועט אם ירצה ה' זיין נאך צוויי חתונות אין ישיבה א וואך נאך פורים; אויב דו קענסט מיר העלפן זיך אנגרייטן מיט די מוזיק, אזוי וועסטו האבן א חלק אין אויפשטעלן א קהלה וואו מען קען לעבן, מען קען מאכן שמחות אן ווערן פארשווארצט און בלייבן א בעל חוב.

#19 - פעלט נישט אויס צו דינגען טייערע קליידער פאר די עטליכע שעה פון די חתונה
חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת יתרו, ט"ז שבט, שנת תש"פ לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


מזל טוב פאר די שיינע שידוך וואס איר האט געטון מיט אייער זון, החתן ... נרו יאיר; איר האט זוכה געווען צו באקומען א טייערע שנור פאר א כלה, א תלמידה פון בית פיגא. א כלה מיט גוטע מידות, א כלה וואס צייכנט זיך אויס מיט צניעות; דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט זען נחת ביי זיי און ביי אלע אייערע קינדער צוזאמען מיט אייער מאן נרו יאיר.


אז די חתונה וועט פארקומען מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף אין ישיבה פעלט נישט אויס קיין טייערע קליידער אנצוטון די קינדער וכו'; עס קלעבט נישט מיט'ן פלאץ, אין בית המדרש קומט מען אנגעטון מיט שיינע איידעלע פשוט'ע קליידער, עס פעלט נישט אויס צו דינגען קליידער פאר די פאר שעה.


אז מען טראכט אריין מיט ישוב הדעת זעט מען אז דאס אויסגעבן געלט פאר די פאר שעה איז א גרויסע דמיון, עס איז נישט קיין אידישע מנהג; עס האט זיך אריין געכאפט פון די אומות העולם, אנצוטון פאר די נאכט פון די חתונה טייערע קליידער פאר די געשוויסטער, עס פעלט נישט אויס.


איך האף צום אייבערשטן אז איר וועט מיר העלפן אריין ברענגען אין די קהלה דאס וואס מוהרא"ש האט אלע יארן געוואלט אריין ברענגען, איר וועט זיין א ביישפיל צו ווייזן פאר די קומענדיגע דורות ווי אזוי מען מאכט חתונה א קינד, אן קיין זייטיגע זאכן נאר טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#18 - א חתן דארף פארגעסן זיין גאנצע עבר און אנהייבן פונדאסניי
חתונה, תפלין, התחדשות

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת נח, כ"ט תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד החתן ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


דער הייליגער רבי האט אמאל נאכגעזאגט פאר א חתן דאס וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (כתובות יז.): "כֵּיצַד מְרַקְּדִין לִפְנֵי הַכַּלָּה", און דער רבי האט אים דאס מסביר געווען: "כֵּיצַד 'מְרַקְּדִין וּמְדַלְּגִין' עַל מַה שֶּׁהָיָה לִפְנֵי הַכַּלָּה, הַיְנוּ לִפְנֵי הַחֲתֻנָּה", מרקדים איז טייטש טאנצן און שפרינגען; מען דארף איבערשפרינגען וואס איז געווען פאר די חתונה; דאס הייסט, אז א חתן דארף פארגעסן זיין גאנצע עבר און אנהייבן פונדאסניי (חיי מוהר"ן, סימן תקפו).


דו דארפסט נישט ווארטן ביז נאך די חתונה צו לייגן תפילין דרבינו תם, הייב שוין אן היינט לייגן תפילין דרבינו תם; רבי נתן זאגט (ליקוטי הלכות תפילין, הלכה ה', אות כח): "וְעַל כֵּן כָּל מִי שֶׁרוֹצֶה לְקָרֵב אֶת עַצְמוֹ לְהַשֵּׁם יִתְבָּרַךְ וְכוּ' צָרִיךְ לְהָנִיחַ תְּפִילִין דְּרַבֵּנוּ תַּם כְּמוֹ שֶׁהִזְהִיר רַבֵּינוּ זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה אֶת אֲנָשָׁיו לְהָנִיחַ תְּפִילִין דְּרַבֵּנוּ תַּם", ווער עס וויל מקורב ווערן צום אייבערשטן זאל מקפיד זיין אנצוטון תפילין דרבינו תם, אזוי ווי דער הייליגער רבי האט מזהיר געווען זיינע מענטשן; און קוק אריין אין זיינע הייליגע ווערטער וואס ער שרייבט ווייטער, מורא'דיגע ווערטער (שם, אות כט): "וְעַל כֵּן עַכְשָׁיו בְּעִקְּבוֹת מְשִׁיחָא בְּסוֹף הַגָּלוּת צְרִיכִים לִזָּהֵר מְּאֹד לְהָנִיחַ תְּפִילִין דְּרַבֵּנוּ תַּם כְּמוֹ שֶׁהִזְהִירוּ כָּל הַצַּדִּיקִים אֲמִתִּיִּים שֶׁהָיוּ בְּיָמֵינוּ", אין די היינטיגע טעג וואס מען האלט שוין ממש ביי די גאולה, מיר גייען שוין אט אט ארויס פון גלות, דארף מען זייער אכטונג געבן אנצוטון תפילין דרבינו תם, אזוי ווי אלע צדיקים האבן אונז מזהיר געווען, "כִּי עַכְשָׁיו הִתְגַּבֵּר הַבַּעַל דָּבָר מְּאֹד מְּאֹד מַחֲמַת שֶׁרוֹאֶה שֶׁקָּרוֹב לָבֹא קִצּוֹ", ווייל דער יצר הרע איז זיך זייער מתגבר זעענדיג ווי זיין סוף קומט שוין, דערפאר דארפן מיר האבן ביידע פאר תפילין זיך צו קענען קריגן מיט אים; קוק נאך אינעווייניג די גאנצע אות וועסטו זען דאס גרויסקייט פון תפילין דרבינו תם.


איך ווייס נאך נישט ווען איך פאר קיין ארץ ישראל, איך האף מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף צו זיין בקרוב אין ארץ ישראל און זוכה זיין צו אלע גרויסע זאכן וואס דער רבי זאגט אז מען באקומט דורך ארץ ישראל; ווען איך וועל זיין אין ארץ ישראל וועל איך לערנען מיט דיר פנים בפנים ווי אזוי זיך צו פירן בדברים שבינו לבינה, נישט צו ווערן פארדרייט פון די אלע וואס לערנען חומרות ופרישות מיט חתנים וואס דאס איז אנטקעגן די תורה.


שטארק זיך ווייטער מיט'ן פארשפרייטן די ליכטיגע עצות פון רבי'ן אין גאנץ ארץ ישראל; מיר דארפן זיך שטארקן קעגן די קליפות, ווען די ערב רב זוכן אויסצורייסן די תורה דארפן מיר זוכן ווי מער אריין צו ברענגען די אמונה אין אלע אידן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.

#17 - ביי מיר איז שכחה א מעלה
חתונה, שכחה

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת בראשית, אסרו חג, כ"ד תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


אז זי האט זיך למעשה ארויסגעדרייט און זי האט נישט געכאפט וואס ער האט געוואלט טון וכו' וכו' און זי האט ברוך ה' חתונה געהאט און זי לעבט מיט דיר כדרך כל הארץ וכו', דארף זי גארנישט טון.


שטארק דיין ווייב און מאך איר פרייליך; מען דארף נישט אריין גריבלען אין אלטע זאכן נאכדעם וואס דער מניוול האט נישט מצליח געווען וכו', חזר'ט אייך איין וואס דער רבי האט געזאגט (שיחות הר"ן, סימן כו): "ביי די וועלט איז שכחה א חסרון, אבער ביי מיר איז שכחה א מעלה", מענטשן רעדן זיך אפ אז זיי האבן נישט קיין גוטע זכרון און זיי פארגעסן וואס איז געווען, מען מיינט אז דאס איז א חסרון, אבער עס איז פארקערט, עס איז נאר א מעלה, ווייל ווען עס וואלט ווען נישט געווען שכחה וואלט מען נישט געקענט דינען דעם אייבערשטן, מען וואלט נישט אויפגעהערט צו טראכטן פונעם פארגאנגענהייט, פון אלע דורכפעלער און אלע פראבלעמען וואס מען איז דורך, דאס וואלט גורם געווען אז דער מענטש זאל נישט וועלן נאכאמאל פרובירן צו זיין אן ערליכער איד, אבער יעצט אז עס איז דא שכחה, קען מען זיך באנייען און אנהייבן פונדאסניי.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.

#16 - קללות שאדט נאר פאר דעם מקלל
חתונה, קללות, שערן די האר

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת בראשית, אסרו חג, כ"ד תשרי, שנת תש"פ לפרט קטן


 


לכבוד הכלה ... תחי'.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


דו קענסט ארויסגיין פון שטוב און דו דארפסט נישט מורא האבן פון קללות; קללות שאדט נאר פאר דעם מקלל.


בנוגע זיך אפשערן; עס איז זייער א גרויסע זאך זיך אפצושערן די האר נאך די חתונה, רבי שמעון בן יוחאי זאגט צו גוטע דורות און פרנסה וכו' וכו' פאר די פרוי וואס שערט אפ אירע האר נאך די חתונה (עיין זוהר הקדוש פרשת נשא, דף קכה עמוד ב).


אויב איז ממש אזוי ווי דו שרייבסט אינעם בריוו, דו שפירסט אז אויב מען גייט דיר אפשערן איז דאס ווי מען גייט דיר אפהאקן דיין האנט וכו', דעמאלט קענסטו ווארטן וכו' און מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף, מיט אסאך תפילה והתבודדות וועסטו אנהייבן שפירן א געשמאק אין אידישקייט און דו וועסט זיין גרייט אויף דעם, וועסטו דאס טון בשמחה ובטוב לבב.


האב נישט מורא פון קללות; שלמה המלך זאגט (משלי כו, ב): "כַּצִּפּוֹר לָנוּד, כַּדְּרוֹר לָעוּף, כֵּן קִלְלַת חִנָּם לוֹ תָבֹא", אזוי ווי א פייגל פליט ארויס פון איר נעסט צו זוכן עסן און נאכדעם קערט זי זיך צוריק, אזוי אויך ווען איינער שעלט וועט דאס צוריק קומען צו דעם וואס שעלט.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.

#15 - אויב מ'היט די הלכות, האט מען געזונטע קינדער
חתונה, הלכה

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת מטות-מסעי, ראש חודש מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד החתן ... נרו יאיר.


מזל טוב טייערער ... נרו יאיר, דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט זוכה זיין אויפצושטעלן א בית נאמן בישראל מיט דיין כלה תחי', און זוכה זיין צו דורות ישרים ומבורכים.


איך געב דיר א מתנה דעם ספר און איך בעט דיר זייער דו זאלסט חזר'ן דעם ספר דיין גאנץ לעבן – אן א שיעור, ווייל אויב מען האלט טהרת המשפחה איז מען פארזיכערט מיט געזונטע קינדער און אויב חס ושלום מען היט נישט די הלכות, מען איז מזלזל חס ושלום אין דעם, דעמאלט איז זייער ביטער. מען רייסט זיך אפ פונעם אייבערשטן ה' ירחם.


פון דיין ראש ישיבה וואס בעט פאר דיין הצלחה.

#14 - יישר כח פאר אלעס וואס דו טוסט, שטארק דיך אויף ווייטער
חינוך הילדים, מלמדים, הכרת הטוב, חתונה

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שלח, כ"ג סיון, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


וואס בלייבט פונעם מענטש? נאר דאס ביסל וואס מען טוט פאר'ן אייבערשטנ'ס וועגן.


בפרט אז מען לייגט אריין די גאנצע כח אין בויען מוסדות על שם רבינו, א מקום פאר אונזערע קינדער אז זיי זאלן קענען אויפוואקסן בקדושה ובטהרה – דאס בלייבט פונעם מענטש.


שטארק זיך ווייטער אין דיין הייליגע ארבעט, סיי אין מלומדות און סיי אין די זייטיגע צייטן וואס דו העלפסט מיר מיט די קינדער; דו דאוונסט מיט זיי און דו זאגסט מיט זיי שיר השירים מיט אזא נעימות, אזוי אויך זיצטו מיט זיי ביי שלש סעודות.


יעדעס מאל ווען עס קומט פאר א חתונה אין ישיבה נעמסטו דעם עול אז אלעס זאל זיין על צד היותר טוב, ובפרטי פרטיות העלפסטו מיר צו פארדינגען די בעטן אין אומאן און דורכאויס דעם גאנצן יום טוב זעסטו אז אלעס זאל קלאפן און דאס אלעס טוסטו אן קיין שום נגיעה, אן קיין געלט נאר שלא על מנת לקבל שכר.


דאנק איך דיר פאר אלעס וואס דו טוסט און דו וועסט זען ווי דאס אלעס וועט דיר צוריק קומען, דו וועסט זען נחת ביי דיינע קינדער און אייניקלעך.

#13 - וויפיל האר מעג מען איבערלאזן?
חתונה, חיזוק פאר פרויען, שערן די האר

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת במדבר, ג' סיון, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


הכלה ... תחי'.


קודם כל וויל איך אייך וואונטשן א מזל טוב פאר אייער שידוך; איר האט זוכה געווען צו באקומען א חתן איינס אויף דער וועלט. א בחור א בעל מידות און א גרויסער ירא שמים; דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט אויפשטעלן א שיינע שטוב, דורות ישרים ומבורכים.


אייער חתן נרו יאיר האט מיר געפרעגט אין אייער נאמען, אז ווען מען שערט זיך אפ נאך די חתונה אויב מען דארף זיך אינגאנצן אפשערן אדער מען קען איבערלאזן אביסל האר אין פארנט; וויל איך אייך זאגן אז ווען איר וואלט ווען געוויסט דאס גרויסקייט און די שכר פון א פרוי וואס שערט זיך אפ אינגאנצן איר האר נאך די חתונה וואלט איר נישט געהאט קיין שום ספק אין דעם, נאר אדרבה, איר וואלט געווארט אויף די מינוט ווען איר וועט קענען טון דעם ווילן פונעם אייבערשטן.


דער הייליגער תנא רבי שמעון בר יוחאי זאגט (נשא קכה:): "'תּוּנְבָא לֵיתֵי', א קללה זאל קומען, 'עַל הַהוּא בַּר נָשׁ', אויף דעם מענטש, 'דְּשָׁבַק לְאִנְתְּתֵיהּ', וואס לאזט זיין ווייב, 'דְּתִתְחַזֵי מִשַׂעֲרָא דְּרֵישָׁה לְבַר', אז איר האר פון קאפ זאל זיך ארויסזען. 'וְדָא הוּא חַד מֵאִינּוּן צְנִיעוּתָא דְּבֵיתָה', דאס איז פון די יסודות פון א אידישע שטוב, אז מען זאל נישט זען די האר פון די פרוי. 'וְאִתְּתָא דַּאֲפִּיקַת מִשַׂעֲרָא דְּרֵישָׁה לְבַר', און א פרוי וואס גייט מיט אויפגעדעקטע האר, 'לְאִתְתַּקְּנָא בֵּיהּ', זיך שיין צו מאכן, 'גָּרִים מִסְכְּנוּתָא לְבֵיתָא', איז זי גורם אז עס זאל זיין ארימקייט אין שטוב, 'וְגָרִים לִבְנָהָא דְּלָא יִתְחַשְּׁבוּן בְּדָרָא', און זי איז גורם אז אירע קינדער וועלן נישט מצליח זיין און זיי וועלן נישט זיין חשוב. 'וְגָרִים מִלָּה אַחֲרָא דְּשַׁרְיָא בְּבֵיתָא', אזוי אויך איז זי גורם אז דער ס"מ און די נישט גוטע זאלן זיך געפונען אין איר שטוב. 'מַאן גָּרִים דָּא?' ווער איז דאס אלעס גורם? 'הַהוּא שַׂעֲרָא דְּאִתְחֲזֵי מֵרֵישָׁהּ לְבַר', די פרוי וואס איר האר זעט זיך ארויס; און פארקערט אויך, אז א פרוי וואס שערט זיך אפ איר האר וועט זוכה זיין צו האבן ערליכע דורות און זוכה זיין אז אירע קינדער זאלן זיין חשוב'ע מענטשן; זי וועט זוכה זיין אז די שכינה הקדושה וועט רוען אין איר שטוב און צו ברכות אן א שיעור. אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (סוטה יא.): "מִדָּה טוֹבָה מְרֻבָּה מִמִּדַּת פֻּרְעָנוּת", ווען עס קומט צו גוטס איז עס פיל מער ווי שלעכטס, איז דאך זיכער אז א פרוי וואס טוט דעם רצון פונעם אייבערשטן וועט זוכה זיין צו האבן אלעס גוטס אין איר לעבן.


איך שרייב אייך דעם בריוו בשעת אייער חתן נרו יאיר שטייט דא; ער זאגט מיר אז ער דארף 'דיר אליינס' ער דארף נישט אייער האר און ער וועט זיך זייער פרייען אז איר וועט זיך אפשערן. ער זאגט מיר אז ער האט אלע יארן מתפלל געווען צו באקומען א כלה וואס וועט זיך פירן ווי די צדיקים האבן אונז געזאגט צו טון; וואויל איז אייך אז איר האט זוכה געווען צו א חתן אן ערליכער איד וואס וויל פאלגן וואס צדיקים זאגן, ער וויל אויפשטעלן א שטוב אויף דעם וועג ווי אזוי אלע צדיקים האבן געהייסן.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט מצליח זיין אין אלע אייערע וועגן.

#12 - מסדר זיין די חתונות אין ישיבה על צד היותר טוב
סמארטפאון, שידוכים, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת אמור, ז' אייר, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, שמש בית מדרשינו.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


קומענדיגע וואך אום ל"ג בעומר וועלן מיר האבן נאך א חתונה אין ישיבה למזל טוב פון החתן ... נרו יאר.


בעט איך דיר זייער אויב דו קענסט מיר העלפן אויספירן רצונו של מוהרא"ש זכר צדיק לברכה וואס האט כל ימיו געשטרעבט חתונה צו מאכן בחורים און מיידלעך ווי יונגער. איינע פון די סיבות פארוואס מען פארשפעטיגט חתונה צו מאכן די קינדער איז ווייל עס קאסט אסאך געלט, דעריבער האט מוהרא"ש געבויט א זאל אין יבנאל אז חתונה מאכן זאל זיין בחנם פאר אנשי שלומינו. יעצט האבן מיר דאס נאכגעמאכט ביי אונז אין ישיבה, אז עס זאל נישט קאסטן קיין געלט חתונה צו האבן.


רוף אן די מחותנים זיי פרעגן וויפיל עסן מען זאל צושטעלן פאר די סעודה; די סעודה איז אויסדרוקליך נאר פאר די נאנטע משפחה. נישט אז מיר וועלן חס ושלום אוועק שיקן איינער וואס קומט צו די סעודה – כמעשה קמצא ובר קמצא (גיטין נה); חס ושלום אויפצוהייבן א גאסט פון א סעודה. אזוי אויך ווערט געברענגט אין ספר קב הישר (פרק כו; סד; ועוד) שרעקליכע סיפורים איבער אוועקשיקן מענטשן פון א סעודה, בפרט ביי א שמחה. - אבער מען איז נישט מחויב צו רופן די גאנצע שטאט וכו', אזוי ארום קען מען חתונה מאכן אן חובות.


אויך בעט איך דיר זאלסט זען זיך צו האלפטן צו די זמנים, נישט אריין צו ציען שפעטער ווי עלף אזייגער.


אויך וועט אם ירצה ה' פארקומען אסרו חג שבועות די חתונה פון מיין זון שלמה נרו יאיר; איך דאנק און איך לויב דעם אייבערשטן אז מען האלט שוין דא. מיין הארץ איז פול מיט דאנקבארקייט פאר'ן הייליגן באשעפער אז מיר האבן א פלאץ וואו מען לאזט לעבן, מען קען חתונה מאכן די קינדער מיט שמחה – אן חובות, אן דאגות, און אן לחץ וכו', וכו'.


ביז דערווייל קומט ביז יעצט אויס די קאסטן וואס עס קאסט מיר די חתונה – הכל, בכל, מכל, כל – ווייניגער ווי די תפילין וואס עס האט מיר געקאסט ביים דעם חתנ'ס בר מצוה.


איך דאנק דיר פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר; איך גיי אריבער יעצט אביסעלע שוועריקייטן וכו', וכו', אבער דער אייבערשטער וואס האט מיר ביז יעצט געהיטן פון אלעס שלעכטס וועט מיר ווייטער היטן פון אלעס שלעכטס. מיינע אויגן זענען געוואנדן נאר צום אייבערשטן און מיין האפענונג איז נאר צו אים.


בעט דעם אייבערשטן אז דו זאלסט נישט אריינפאלן אין די נעץ פון "סאושעל מידיע"; עס איז א גרויסע נפקא מינה פון הערן נייעס אויף "קול מבשר" ביז צו קוקן סטאטוס וכו'. בעט דעם אייבערשטן אז דו זאלסט זיך קענען דערהאלטן מיט די נסיונות הדור.


...

#11 - מזל טוב פאר דיין חתונה
שלום בית, חתונה, שמחות, גמרא

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת אחרי ב', אסרו חג, כ"ג ניסן, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


מזל טוב פאר דיין חתונה! איך האב געהאט בדעה צו קומען צו דיין חתונה, למעשה בין איך געווארן פארנומען און איך האב נישט געקענט ארויספארן צו די חתונה; וואונטש איך דיר יעצט אן אז דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט אויפשטעלן א בית נאמן בישראל, עס זאל זיין א בנין עדי עד און איר זאלט זוכה זיין אויפצושטעלן דורות נאמנים לה' ולתורתו, אמן.


זע צו לערנען יעדן טאג לכל הפחות א בלאט גמרא; אויב דו קענסט קובע זיין דעם שיעור אין שטוב – מה טוב ומה נעים, אזוי וועט דיין ווייב זען ווי דו לערנסט און זי וועט הנאה האבן, דורכדעם וועט זי דיר ארויף קוקן און שעצן.


אפילו דו פארשטייסט נישט וואס דו לערנסט זאלסטו זיין שטארק מיט'ן לערנען א בלאט גמרא א טאג; גיי כסדרן א בלאט נאך א בלאט, און יעדעס מאל דו ביסט זוכה צו מסיים זיין א מסכתא זאלסטו דאס מיטטיילן מיט דיין ווייב, זי וועט דיר צוגרייטן א שיינע סאפער פאר א שיינעם סיום, אזוי וועסטו האבן א גוטע שלום בית. זי וועט דאס נאכדעם דערציילן פאר איר משפחה, אזוי וועלן אלע האבן נחת פון דיר.


געדענק טייערער ... צו זיין דער געבער אין שטוב; דו זאלסט געבן גוטע ווערטער פאר דיין ווייב, ווארט נישט אויף איר און מאך נישט חשבונות צי עס קומט אריין יעצט א ווארט פון ליבשאפט. אז דו וועסט ווארטן אז זי זאל אנהייבן און זי וועט ווארטן אז דו זאלסט אנהייבן – וועט איר נישט זיין צוזאמען וכו', נאר דו זאלסט שטענדיג זיין דער וואס הייבט אן געבן גוטע ווערטער וכו'.


חכמינו זכרונם לברכה זאגן (סוטה כ:): "רוֹצֶה אִשָׁה בְּקַב וְתִּפְלוּת, מִתִּשְׁעָה קַבִּין וּפְרִישׁוּת", א פרוי דארף גארנישט, נאר איין זאך: זיין צוזאמען מיט איר מאן. מער פון תִּשְׁעָה קַבִּין געלט און מתנות, וּפְרִישׁוּת, אבער נישט זיין צוזאמען.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.

#10 - זיך נישט אן חובות'ן פאר נארישע כבוד און נארישע עטענשן
חובות, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום א' פרשת אחרי ב', אסרו חג, כ"ג ניסן, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


 לכבוד מיין טייערער מחותן ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך שרייב דיר פון אונטערוועגנס קיין ארץ ישראל וואו איך פאר מיט אפאר תלמידים צו קברי צדיקים, אויך מיין זון דער חתן קומט מיט.


ברוך ה' מיר קומען שוין נענטער און נענטער צו די חתונה; מיר הערן נישט אויף דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אויף די גרויסע נס וואס ער האט מיט אונז געטון, אז מיר האבן זוכה געווען צו טרעפן אזא חשוב'ע כלה פון אזא חשוב'ע שטוב.


וואו טרעפט מען היינט א כלה מיט מחותנים וואס זענען צופרידן מיט וואס מען האט, מען דארף נישט קיין שום נארישקייטן. מען איז פרייליך אפילו די חתונה איז אין ישיבה אן בלומען, אן א שפילער, זינגער, בדחן; אן פיקטשערס און אן סארווערס וכו', וכו'; חתן כלה זענען פרייליך מיט די שידוך אליינס, דאס אלעס קומט פון א גוטע חינוך וואס די קינדער באקומען אין שטוב.


בנוגע די טליתים; די שבת טלית, די וואכן טלית און די קיטל, דאס וועל איך באצאלן, דער מחותן דארף דאס נישט באצאלן. אויך דער שטריימל וועל איך אים קויפן, דער מחותן דארף נישט דאגה'נען דערפאר.


דער גאנצער חשבון וואס קאסט מיר פאר'ן צד החתן וועט לכאורה אויסקומען ווייניגער ווי עס האט מיר געקאסט די תפילין רש"י ור"ת פאר'ן חתן ביי זיין בר מצוה.


ווי גליקליך זענען מיר אז מיר האבן א צדיק מוהרא"ש וואס גראד אונז אויס אונזער קאפ, אונזער שכל אז מיר זאלן נישט פארשווארצט ווערן פאר אביסל כבוד המדומה. זיך נישט אן חובות'ן פאר נארישע כבוד, נארישע עטענשן. א רחמנות אויף אידישע קינדער וואס ווערן נעבעך בעלי חובות בעת שמחתם; אן שכל און אן קיין שום פשט פארשוועמט מען צענדליגער טויזנטער דאללער, אלץ מיט'ן תירוץ: "יענער טוט אזוי", "יענער וועט לאכן", יענער וועט זאגן", וכו', וכו'. פרעג איך דיר: איז נישט טויזנט מאל אשרינו?!


 א גריס פון דיין חתן; איך זיץ דא נעבן אים אויפ'ן פליגער, ער פירט זיך מיט יראת שמים.


דער אייבערשטער זאל העלפן אז די חתן כלה זאלן גיין צו די חתונה בשעה טובה ומוצלחת און אויפשטעלן שיינע ערליכע ליכטיגע דורות.


...

#9 - מאכט חתונה אייער זון באצייטנס
חינוך הילדים, חתונה, קינדער

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת בא, ראש חודש שבט, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מו"ה ... הי"ו.


איך שרייב אייך דעם בריוו אויפן בקשה פון אייער זון, הבחור ... נרו יאיר.


ער וויינט צו מיר אז ער האלט עס מער נישט אויס און ער וויל חתונה האבן.


ער זאגט מיר אז זיין גאנצע אידישקייט הענגט אויף א האר וד"ל, און ער בעט מיר נאכאנאנד איך זאל רעדן מיט אייך, און אייך בעטן איר זאלט אים חתונה מאכן. ער זאגט אז מען טראגט אן שידוכים, גוטע שידוכים אבער מען וויל נישט אויסהערן, און ער שעמט זיך צו רעדן מיט אייך און מיט אייער ווייב.


ער איז פריער דא געווען און אזוי ביטערליך געוויינט אז די ווענט האבן מיט געוויינט; ער זאגט מיר: "מיין טאטע מאמע ווייסן נישט וואס פאר א ביטערע נסיונות איך מאך מיט, איך קען מער נישט!" – האט ער געכליפערט.


דעריבער בעט איך אייך: "האט'ס רחמנות אויף אייער בחור און לאזט אים חתונה האבן; זאגט'ס נישט אפ קיין שידוכים, ווייל אז איר וועט ווארטן וועט איר אלעס פארלירן".


קוקט'ס אייך אום וואס גייט היינט פאר, וויפיל בחורים און מיידלעך פאלן אוועק פון אידישקייט. מען האט נישט געוויסט פאר דעם אז זיי גייען אפלאזן אידישקייט און מען האט זיי נישט אויסגעהערט, מען האט זיי אויך געזאגט אז זיי מאכן זיך וכו'.


זייט'ס נישט ברוגז אויף מיר פארן שרייבן דעם בריוו, איך וויל נאר איר זאלט האבן נחת. איך האב נישט קיין שום נגיעה נאר צו ראטעווען אייער זון.

#8 - קוק אויף די פרייליכע זייט, און דאנק דעם אייבערשטן
חתונה, חיזוק פאר פרויען, שמחות

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


דער ס"מ איז דאך אזוי כיטערע, ער זוכט נאר ווי ער קען פארדרייען דעם מענטש מיט אלע סארט בלבולים, אבי אוועק צו נעמען די קאפ פון פלאץ, מען זאל פארגעסן אויף וואס צו בעטן און אויף וואס צו דאנקען.


אז איר ווארט יעצט א שמחה, אנשטאט איר זאלט דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אויף די נס וואס דער אייבערשטער מאכט מיט אייך אז איר האט קינדער און איר גייט זוכה זיין צו ברענגען נאך קינדער אויף די וועלט, מאכט דער ס"מ אז איר זאלט וויינען אז איר וועט נישט קענען מיט האלטן א שמחה פון א ברודער וכו'.


אז מען קען נישט מיט האלטן א שמחה צוליב א אייגענע שמחה איז מען נישט קיין רחמנות; דער עיקר תפילות זאלט איר לייגן אויף אייערע קינדער, אז אייערע קינדער זאלן זיין ערליכע אידן און אז איר זאלט האבן גרינג אין די ריכטיגע צייט, און אז די ריכטיגע צייט וועט זיין ביי אייער ברודער'ס חתונה זאלט איר זיך פרייען, און דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן אז איר קענט נישט מיט האלטן די חתונה צוליב א שמחה.


איר דארפט פארשטיין אייערע עלטערן פארן זיך נישט רעכענען מיט אייך מיטן קובע זיין די זמן החתונה ווען איר דארפט האבן וכו'; עס איז נישט גרינג צו קובע זיין א טאג פאר א חתונה, קודם מיט די כלה, נאכדעם מיט די מחותנים פון ביידע זייטן; איז פארוואס זאלט איר זיין צעבראכן אז מען האט זיך נישט גערעכענט מיט אייך?! ענדערש זאלט איר זיין פרייליך אז עס איז דא שמחות אין די משפחה.


הערט'ס אויף וויינען און קרעכצן אז מען רעכנט זיך נישט מיט אייערע געפילן וכו', הייבט אן קוקן אויף די חסדים וואס דער אייבערשטער טוט מיט אייך; איר האט א טייערע מאן נרו יאיר, ער ברענגט פרנסה, ער העלפט אייך מיט די שטוב ווירטשאפט, ער לערנט און דאוונט - וואס נאך דארפט איר? איין זאך פעלט אייך: "אביסל פרייליכקייט"; איר זאלט מכיר זיין די חסדים וואס דער אייבערשטער טוט מיט אייך.


עס קומט מיר אויס צו הערן פון מענטשן וואס זיי ליידן נעבעך צאם אין זייער לעבן, ביטערע צרות רחמנא לצלן; דעריבער פארשטיי איך נישט פארוואס איר דארפט זיך זוכן אויף וואס צו קרעכצן. אז אייערע עלטערן ווילן נישט אז איר זאלט ארויס געבן די סידי וכו' זאלט איר אפלאזן אלעס און אריין לייגן אלע אייערע טאלאנטן אין אייער הויז און אין אייער שטוב; יעדע איבעריגע מינוט וואס איר האט זאלט איר בויען אייער גארטן.


דאס אז איר האט נישט קיין צייט צו זאגן תהילים און צו דאווענען; אזוי זענען אלע מאמעס מיט פיצלעך קינדער. זאלט איר אינמיטן די ארבעט רעדן צום אייבערשטן; בשעת איר מאכט די וועש זאלט איר זיך אונטער זינגען ניגונים פון לויב און דאנק צום אייבערשטן; בשעת איר קאכט און באקט פאר אייער מאן און קינדער זאלט איר רעדן צום אייבערשטן אויף אידיש, אזוי ווי דער רבי האט אונז געלערנט.


איך האף אז איר וועט אנעמען די חיזוק ווערטער און שוין אנהייבן קוקן אויף דאס גוטס וואס דער אייבערשטער טוט מיט אייך.

#7 - די שיינע חופה פאר די אומזיסטע חתונות
חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


יישר כח פאר די שיינע חופה וואס דו האסט אויפגענייט פאר די חתונות וואס קומען פאר אין ישיבה; עס איז כדאי דו זאלסט מאכן א לעקטער ארום און ארום די חופה כדי אז יעצט ווינטער זאל נישט זיין טונקל בשעת די חופה.


מענטשן פרעגן מיר: "וואס איז פשט וואס דו האסט געשריבן אויף די חופה: 'איך האב אויסגעפירט און איך וועל אויספירן?'" מענטשן מיינען אז דאס איז עפעס א טשעפע ווארט. איינער איז געקומען צו מיר דערציילן אז איינער האט זיך באליידיגט, היתכן אזאנס צו שרייבן?!


דאס האט מיר דערמאנט א מעשה, אז איינער איז אמאל געקומען צום רב פון שטאט זאגן אז ער וויל א דין תורה מיט פלוני וועלכער האט אים מבזה געווען; בשעת די דין תורה פרעגט אים דער רב: "וואס האט ער דיר פארשעמט?" האט דער תובע געענטפערט: "דער איד איז אריין געקומען אין בית המדרש און אויס געשריגן הויך: 'דער נַאר זאל ארויס גיין פון שול! איך צייל ביז דריי און ווען איך זאג דריי וויל איך אים שוין זען אינדרויסן'", איך בין פארשטייט זיך גלייך ארויס געלאפן - דערציילט דער איד - יעצט וויל איך אז ער זאל מיר באצאלן פארן מיר אזוי פארשעמען ברבים. האט אים דער רב געזאגט: "יענער האט דיר נישט פארשעמט, דו האסט זיך אליינס פארשעמט, ווער האט דיר געהייסן ארויס לויפן פון שול?"


רבי נתן זכרונו לברכה ברענגט (חיי מוהר"ן, סימן רכט): "איך האב געפרעגט דעם רבי'ן 'וואס וועט זיין מיט אלע דיבורים וואס מיר האבן געהערט פון רבי'ן וכו'?' ווייל עס האט אויסגעזען פון רבינ'ס ווערטער אז ער וועט בלייבן לעבן און אויס פירן אלעס וואס ער האט געוואלט בחייו וכו', האט זיך דער רבי אנגערופן צום עולם וואס זענען געשטאנען דארט: 'עטץ הערסט וואס ער פרעגט?' און דער רבי האט זיך אנגערופן: 'האב איך דען נישט אויסגעפירט? איך האב אויסגעפירט און וועל אויספירן'.


דאס זעט מען ממש בחוש - ווי דער רבי פירט אויס. צוביסלעך גייט אריין זיינע הייליגע דיבורים אין די וועלט; איבעראל רעדט מען שוין פון די עצה פון התבודדות און יעצט הייבט אן אריין גיין אין די וועלט דעם רבינ'ס 'סדר דרך הלימוד'; מען זעט שוין אין אלע מקומות ביי אלע חסידות'ן ווי בחורים און יונגעלייט זאגן משניות און דפים גמרא; דאס איז וואס דער רבי וויל - אז אלע אידן זאלן לערנען און דאווענען.


האסט דאך מיט געהאלטן די חתונה אין ישיבה, דא קען מען ממש זען ווי דער רבי פירט אויס, מען מאכט חתונה די קינדער יונג ווען זיי זענען נאך ריין און הייליג; איז דאך ממש וואס דער רבי האט געזאגט: "נִצַּחְתִּי וָאֲנַצֵּחַ".


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו קענען מגדל זיין אונזערע קינדער געזונטערהייט און זיי חתונה מאכן יונג און ביליג, און נישט זוכן קיין זייטיגע חשבונות פון כבוד המדומה נאר שטענדיג זוכן די טובה פון די קינדער.

#6 - ווי נאריש איז אויסצוגעבן טויזנטער דאללער פאר אפאר שעה
הכרת הטוב, חתונה, אידיש געלט

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך דאנק אייך פארן העלפן אהער שטעלן אזא שיינע חתונה; פארן זארגן פאר די 'כלה בענקל' ביים קבלת פנים און פאר די 'שיינע בלומען' פאר די כלה. באטייליגטע ביי די שמחה האבן געפרעגט צי דאס איז עכטע בלומען, האבן מיר געזאגט אז דאס איז: 'עכטע פאלטשע בלומען'...


עס איז ממש א הארץ ווייטאג צו זען ווי די וואס רייניגן ביי חתונה ווארפן אוועק טייערע עכטע בלומען וואס מען האט געצאלט פאר דעם שווערע געלטער - אין מיסט אריין; בשעת מען ווייסט נאך נישט פון וואו מען גייט באצאלן די חובות וואס מען האט גענומען פאר די בלומען. דעריבער דאנק איך אייך פארן זארגן אז עס זאל זיין שיינע עכטע פאלטשע בלומען, וואס דאס לייגט מען אוועק פון איין חתונה פארן צווייטן.


איר האט אודאי מיט געהאלטן די חתונה און געזען ווי פרייליך עס איז געווען; מענטשן הערן נישט אויף רעדן פון די חתונה - ווי שיין עס איז און ווי נאריש עס איז אויס צו געבן טויזנטער דאללער פאר אפאר שעה ווען מען האט נישט דאס געלט און מען ווערט א בליטיגער ארימאן. מענטשן זענען צוגעקומען צו מיר ביי די חתונה פרעגן: "וואס פעלט פאר די חתנה? עס איז דאך אזוי שיין", האב איך זיי געענטפערט: "איין זאך פעלט – 'חובות'", על כל פנים חובות פון די חתונה נאכט איז נישט דא; האבן זיי אלע צוגעשטומט.


דעריבער דאנק איך אייך און איך דאנק אלע פרויען פון אנשי שלומינו וואס האבן געהאלפן עס זאל זיין אזא שיינע שמחה; אזוי אידיש, אזוי היימיש, אזוי בא'טעמ'ט, מיט אזויפיל חן.


איך האב געשריבן א בריוו פאר מרת ... תחי' איר צו דאנקען פארן זיך מתנדב זיין צו כאפן בילדער; אפשר זאלט איר מיר שיקן א ליסט פון אלע וואס האבן געמאכט די עסן וועל איך זיי אויך שרייבן.


מיין ווייב תחי' האט געקאכט די פיש און א פאטעטע קוגעל; מרת ... תחי' האט געמאכט די טאמעטא דיפ, די איבעריגע וואס האבן געהאלפן זאלט איר מיר מודיע זיין אלע זייערע נעמען וועל איך שרייבן פאר יעדן איינעם באזונדער א יישר כח. ווייל עס גייט מיר בנפשי אריין צו ברענגען ביי אנשי שלומינו וואס מוהרא"ש האט געוואלט.


א גריס פון אייער זון, הבחור ... נרו יאיר, ער פירט זיך מיט יראת שמים. איך האב אים געזאגט ער זאל נישט רעדן מיט ...; ער איז נישט קיין געזונטער אינגערמאן און ער טשעפעט בחורים רחמנא לצלן. איך וויל אז ער זאל עס הערן אויך פון אייך; ער זאל נישט האבן מיט אים צו טון, און פון די אנדערע זייט זאל ער אויך נישט יעצט ארום לויפן דערציילן פאר יעדן איינעם וכו', נאר ער זאל וויסן אז אויב איינער וויל אים טשעפען זאל ער יענעם נישט אפשוינען, אבער אז ער הערט א מעשה זאל ער פאר זיך שטיין ווייט, לֹא מִדֻּבְשְׁךָ וְלֹא מֵעֻקְצְךָ - איך בין נישט דיין חבר און אויך נישט דיין בר פלוגתא.