בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#842 - מאך פרייליך, מאך ווערטלעך, מאך זיס אינדערהיים
שמחה, חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נח, כ"ח תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


זע עס זאל זיין פרייליך ביי דיר אין שטוב, עס זאל זיין א פרייליכע מצב, א לופטיגע אטמאספער, עס זאל זיין לופט פאר די קינדער צו אטעמען.


מען זעט אויף די קינדער אויב זיי קומען פון א פרייליכע שטוב, די קינדער זענען מער קלוג, מער שארף און געריבן, און אויב איז די שטוב מיט נערווען, מיט עצבות, מיט קולות, מיט קריטיק – ווערן די קינדער פארמאכט און פארקלאפט, זיי ווילן נאר אנטלויפן חס ושלום.


אויך די שבת'דיגע סעודות מאך פרייליך; מאך ווערטלעך, מאך זיס. אוודאי לערנט מען דורכאויס די וואך צו האבן דרך ארץ פאר עלטערן, אבער ביי די סעודות איז נישט א צייט פון אויסלערנען, באשטראפן, קנס'ענען, וויינען, פארהערן, פארלאנגען וכו' וכו', די סעודות דארפן זיין גאר געשמאק. אזוי ווי דער הייליגער זוהר זאגט (יתרו פח.): "וּבָעֵי בַּר נָשׁ לְאִתְעַנְגָּא בְּהוּ", מען דארף עסן די סעודות מיט פארגעניגן, "וּלְמֶחֱדֵי בְּהוּ", און זיך פרייען מיט די סעודות, נישט אנגעצויגן חס ושלום.

#841 - נישט דערשרעקן קינדער אין א טונקעלע שטוב
פחדים, חינוך הילדים, חיזוק פאר מחנכים

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת לך לך, ה' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי', מנהלת בית פיגא, קרית ברסלב ליבערטי


אויף די פראגע וכו'; מען טאר נישט דערשרעקן קינדער און זיכער נישט קליינע קינדער, זיי לייגן אין א טינקעלע שטוב און זאגן אז זיי גייען בלייבן דא א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט וכו', דאס איז א סכנה, עס קען שאטן זייער זעל און נאך אסאך זאכן.


וואס קען מען יא טון ווען א קינד איז זייער זייער ווילד און שטערט די טיטשער פון רעדן, שטערט די קלאס פון קענען אנגיין? מען קען לייגן די קינד אין א ליידיגע כיתה און זאגן די קינד: "דאס איז דיין כיתה, דא קענסטו רעדן, דא קענסטו ארומלויפן, דא קענסטו טון וואס דו ווילסט"; דאס דארף צו העלפן אז די קינד זאל אנהייבן הערן וואס מען רעדט. פארשטייט זיך אז דאס טאר נישט צוגיין מיט שרעק, עס טאר נישט זיין טונקל אדער שרעקעדיג, נאר מיט די געדאנק אז אין די געהעריגע כיתה קען מען זיין נאר אז מען הערט אויס וואס די טיטשער זאגט.


אויך איז וויכטיג צו וויסן וואס מוהרא"ש זאגט (קונטרס חינוך למחנכים): "והדבר שמעצבן ביותר את הילד שאין נותנים לו להפסקה לשחק", אז מען לאזט נישט דעם קינד גיין שפילן ביי הפסקה - דאס רעדט צו אים און מאכט אים פארשטיין אז ער דארף פאלגן, מוהרא"ש זאגט מען זאל זאגט דעם קינד: "היינט האסטו געשטערט אין קלאס, היינט קענסטו נישט גיין שפילן".


מען דארף געדענקען אז מיט די קנס דארף מען אויך געבן שיינע ווארעמע ווערטער, עס טאר נישט קומען מתוך כעס אדער מתוך נקמה חס ושלום, מען דארף שטענדיג געדענקען אז קינדער זענען קינדער, קינדער דארף מען אויסלערנען, קינדער דארף מען מחנך זיין, און אז דאס קינד הערט נישט - שטעלט מען אים אין א זייט מיט די חשבון אז דאס זאל אים מאכן דערהערן.


והעיקר דארף מען אסאך תפילה פאר אלע קינדער און פאר אלע טיטשערס און פאר די הצלחה פון די סקול.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#840 - מען מוז טון מער פאר די קינדער
חינוך הילדים, שלום בית, טעלעפאן, שמחות, אינטערנעט

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת לך לך, ח' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב דיר שוין געשריבן אביסל וועגן חינוך, אבער איך דארף דיר שרייבן נאך, ווייל מיר לעבן היינט אין א דור וואס איז ממש סכנת נפשות, קינדער פאלן, קינדער גייען ארויס לתרבות רעה, מען מוז טון מער פאר די קינדער, מען מוז זיך אויפפירן אין שטוב מיט דרך ארץ, טאטע מאמע מוזן זיין דרך ארץ'דיג, זיך נישט קריגן, נישט רעדן מיאוס'ע ווערטער, נישט אוועק מאכן איינער דעם צווייטן; אזוי איז מען זוכה צו גוטע ערליכע קינדער.


געב אכטונג אז דיינע קינדער זאלן נישט האבן קיין כלים וואס מען קען זיך מחבר זיין מיט אינטערנעט רחמנא לצלן, געב אכטונג וואס פאר א כלים זענען אין שטוב, זיי נישט נאריש, זיי נישט ווי די נארישע עלטערן וואס זאגן 'נע, מיינע קינדער וועלן נישט קוקן שלעכטס, מיינע קינדער טוען נישט שלעכטס', נארישע מענטשן, זיי ווייסן נישט וואס די קינדער טוען אונטער זייער נאז אין שטוב, אונטערן רוקן, עס ברענט א פייער פון מינות וכפירה און פון ניאוף, מיר האבן היינט סיי דעם דור המבול און סיי דעם דור הפלגה, מען מוז זייער אכטונג געבן אויף די קינדער.


קויפן פאר די קינדער מתנות - נישט דאס מאכט מען זאל זיין א גוטע טאטע, א גוטע מאמע, קושן און האלזן קינדער - דאס איז נישט געבן ליבשאפט, וואס יא? אכטונג געבן אויף די קינדער ווען זיי זענען נאך יונג, זיי אויסלערנען ווי זיך צו פירן, זיי אויסלערנען ברכות, זיי אויסלערנען דרך ארץ, דאווענען, לערנען, מידות טובות; דאס איז גוטע עלטערן.


גיי א שפאציר מיטן אייבערשטן, ערשט דאנק אים אז דו האסט חתונה געהאט, און דאנק אים פאר יעדן קינד באזונדער, און נאכדעם זאלסטו זיך צואוויינען צו אים ווי א קליין קינד, בעט אים פאר יעדן קינד, בעט פאר זיי מיט די נעמען אז זיי זאלן זיין ערליך, זיי זאלן חתונה האבן יונג און ריין, זיי זאלן לעבן מיט אמונה, מיט די תורה, בעט פאר אלע; נישט נאר פאר די קינדער וואס שיינען נישט אזוי שטארק, בעט פאר די וואס זענען די בעסטע אין כיתה פינקט אזוי ווי דו בעטסט פאר די אנדערע, ווייל עס גייען אריבער יארן און אויף די קינדער וואס מען האט געוויינט, מען האט געבעטן דעם אייבערשטן - די זענען מצליח, די שיינען אויף, ווייל מען האט זיי איבערגעגעבן פארן אייבערשטן, מען האט געזאגט: "אייבערשטער איך קען זיך קיין עצה נישט געבן מיט דאס קינד", און פארשטייט זיך אז תפילה מאכט ניסים.


די וואך זונטאג איז געווען א חתונה אין ישיבה, און אם ירצה ה' קומענדיגע וואך זונטאג איז דא נאך א חתונה אין ישיבה, און אזוי אויך זונטאג פרשת חיי שרה וועט זיין א חתונה אין ישיבה. מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון קראנק ווערן פון חובות, מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון מאכן שמחות מיט פיין און פלאג. איך זע מיינע חברים מאכן חתונה, זיי געבן אויס געלט פאר גארנישט און פאר נישט, די דמיון נעבעך שפילט אין זיי אז מען וועט קוקן אויף זיי ווי שיינע לייט און זיי בארגן און דרייען זיך ארום אן א קאפ השם ישמרינו, זיי האבן נישט קיין הנאה פון די שמחה אליינס, מוהרא"ש האט מיט מסירות נפש אונז געראטעוועט פון דעם, עס איז כדאי דו זאלסט קומען צו יעדע חתונה אין ישיבה, ברענג אויך דיין ווייב, זאלן זיי זען ווי די גאנצע זאך איז א דמיון, מען דארף נישט קיין זאל, מען דארף נישט קיין בענד, מען דארף נישט קיין עכטע בלומען, מען קען זיין משונה פרייליך פון די חתונה אליינס, די חתן כלה דארפן נישט די אלע זאכן ארום, זיי האבן אמת'ע שמחה פון די חתונה אליינס, הלואי זאלן אנדערע קהילות דאס נאכמאכן, ראטעווען אידישע קינדער פון די שרעקליכע צרה פון לעבן מיט חובות און נישט קענען הנאה האבן פון אייגענע שמחות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#839 - האסט ליב דיינע קינדער?
חינוך הילדים, חסד, אמונת חכמים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת לך לך, ו' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


זיי מחנך דיינע קינדער, ביסט פארנומען מיט אזויפיל עסקנות און פון דיינע אייגענע קינדער פארגעסטו. מוהרא"ש זאגט, מען זעט ביי אברהם אבינו, ער האט אריינגעברענגט אמונה אין די גאנצע וועלט, אבער ער האט נישט מחנך געווען זיין זון ישמעאל און ביים סוף האט ער אים געדארפט פארטרייבן פון שטוב, און אזוי איז מיט אסאך מענטשן, מען איז פארנומען אויפצוטון מיט די גאנצע וועלט, און פון די אייגענע קינדער פארגעסט מען, מען האט נישט קיין צייט פאר זיי.


אז דו קושט דיין קינד מיינט נישט אז דו האסט אים ליב, דו האסט דיך אליינס ליב, האסט א דאלי פאר דיר צו שפילן; אויב וואלסטו אים ליב געהאט - וואלסטו אים מחנך געווען, וואלסט געזארגט ער זאל לערנען, ער זאל דאווענען, ער זאל מאכן ברכות, ער זאל האבן גוטע מידות, וואלסט גערעדט מיט זיינע מלמדים ווען זיי זענען נאך יונג; דאס איז א סימן פון ליבשאפט, אז מען איז מחנך די קינדער צו לערנען און צו דאווענען.


חס ושלום אויב מען איז נישט מחנך די קינדער יונגערהייט דארף מען זיי שפעטער פארטרייבן פון שטוב, אזוי ווי אברהם אבינו האט געדארפט טון מיט ישמעאל, און אזוי האט אויך פאסירט מיט יצחק אבינו, ער האט נישט געהיטן אויף עשו, "וַיֶּאֱהַב יִצְחָק אֶת עֵשָׂו" (בראשית כה, כח), ער האט אים קיינמאל נישט געזאגט וואס צו פאררעכטן, וואס נישט צו טון, איז ער ביים סוף ארויס לתרבות רעה, אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (בבא בתרא טז:) ער האט עובר געווען אויף נערה המאורסה און אויף רציחה, ער האט כופר געווען בתחיית המתים און געלייקנט אינעם אייבערשטן רחמנא לצלן, און ער האט געוואלט הרג'ענען די ברודער יעקב, ביז יעקב אבינו האט געדארפט אנטלויפן פון שטוב; אלעס האט זיך אנגעהויבן אז די עלטערן האבן נישט געזארגט פאר אים.


געב אכטונג אויף דיינע קינדער, נעם נישט אוועק זייער תמימות, לאז זיי מיט זייער אמונת חכמים, לאז זיי מיט די תמימות וואס די מלמדים רעדן צו זיי, וויי פאר די קינדער וואס די עלטערן פארדרייען דעם קאפ מיט די סם פונעם נחש הקדמוני 'עס איז נישט ממש אזוי', 'עס איז נישט אזוי ווי דער מלמד זאגט', 'ווער זאגט ער איז א צדיק?' וויי אז מען צעמישט די קינדער, נאכדעם זענען די קינדער גארנישט מקבל, זיי קענען שוין גארנישט הערן.


איך האב דיר נאך אסאך צו שרייבן, אבער יעצט בין איך פארנומען אין שטוב מיט מיינע קינדער, מיין ווייב איז זיך געגאנגען אפרוען נאכן האבן די קינד, איך דארף זיין מיט די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#838 - אויסגעבן געלט מיט שמחה פאר מצות
חינוך הילדים, שלום בית, יום טוב, סוכות

בעזרת ה' יתברך - יום א', י"ג תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


האסט געקויפט עפעס א שיינע מתנה פאר דיין ווייב? קויף א שיינע זאך פאר דיין ווייב לכבוד יום טוב, און געב איר אפאר דאלער זי זאל זיך קענען קויפן קליידער וכדומה, און בעיקר זאלסט העלפן אין שטוב מיט די קינדער; ווארט נישט עס זאל זיך צערייסן חס ושלום אירע נערוון, איינמאל נערוון צערייסן זיך - איז שוין ביטער, העלף איר מיט די קינדער, מאך עס מיט שמחה.


אויך וויל איך דיר בעטן זאלסט נישט קארגן אויף מצוות, קויף די שענסטע ד' מינים און קויף פאר דיינע קינדער ד' מינים; קרעכץ נישט ווען עס קומט צו טון מצוות, עס זאל דיר נישט באנק טון אז די יום טוב קאסט געלט, פאר אלעס איז דא געלט; פאר א קאר, פאר א הויז, פאר מעבל, פאר שיינע זאכן, און אז מיר האבן די זכיה צו קענען טון די מצוות פונעם אייבערשטן - דארף מען זיך פרייען און מיט די גאנצע הארץ אויסגעבן געלט.


מען קען זען אין די בריוו ווי מוהרא"ש שרייבט פאר די וואס ברענגען אים אן אתרוג, מען האט געוואלט ברענגען מתנות, שרייבט מוהרא"ש אז פאר א מצוה דארף מען באצאלן. אזוי ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש (שמות, קכח.) אויפן פסוק (שמות כה, ב): "'וְיִקְחוּ לִי תְּרוּמָה מֵאֵת כָּל אִישׁ אֲשֶׁר יִדְּבֶנּוּ לִבּוֹ תִּקְחוּ אֶת תְּרוּמָתִי', הַאי מַאן דְּבָעֵי לְאִשְׁתַּדְּלָא בְּמִצְוָה, וּלְאִשְׁתַּדְּלָא בֵּיהּ בְּקוּדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא, אִצְטְרִיךְ דְּלָא יִשְׁתָּדַּל בֵּיהּ בְּרֵיקָנַיָּיא וּבְמַגָּנָא, אֶלָּא אִצְטְרִיךְ לֵיהּ לְבַר נָשׁ לְאִשְׁתַּדְּלָא בֵּיהּ כַּדְקָא יֵאוֹת כְּפוּם חֵילֵיהּ", ווען א מענטש טוט א מצוה דארף מען באצאלן געלט פאר די מצוה, דורכדעם איז מען זוכה צו ווערן נאנט צום אייבערשטן, עיין שם.


מאך א שיינע סוכה, באציר עס מיט די שענסטע נוי סוכה, לייג אריין דיין הארץ אין די מצוות; דיינע קינדער וועלן דאס נאכמאכן, זיי וועלן אויך מאכן שיינע סוכות. טראכט וואס וועט זיין אין יאר תת"ו, אין צוואנציג יאר ארום ווען עס וועלן זיין שווערע נסיונות. געב א גוטע חינוך פאר דיינע קינדער, ווייז זיי אז יום טוב איז די שענסטע זאך פאר דיר, וועלן זיי זיין גוטע ערליכע פרומע אידן.


והעיקר זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן: "הטעימנו נא טעם סוכה, רבונו של עולם געב מיר א טעם אין די סוכה. רבונו של עולם, העלף מיר אז די הייליגע אושפיזין זאלן קומען צו מיר אין די סוכה, רבונו של עולם העלף מיר, איך וויל זיין א גאנץ יאר ארומגענומען מיט די שכינה הקדושה".דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#837 - נישט אפלאכן פון וואס מ'רעדט אינעם מוסד
חינוך הילדים, מוסדות, הלכה, דאווענען

בעזרת ה' יתברך - יום ג' לסדר כי תבוא לאומאן, ט"ז אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


טייערער ... נרו יאיר וזוג' תחי', קרית ברסלב


אז דיין ווילן און דיין ווייב'ס ווילן איז צו זיין גוט – וועלן מיר אננעמען דיינע קינדער אין אונזערע מוסדות, ווייל אויב מען וויל זיין גוט, עס איז נאר שווער זיך צו טוישן וכו' וכו' – איז גוט, ביים סוף וועט מען זיין גוט און אויך די קינדער וועלן זיין גוט.


אפלאכן – דאס איז נישט גוט, שפעטן פון וואס מען רעדט אין די מוסד – דאס איז זייער שעדליך.


לכבוד די נייע יאר – זאלסטו זיך שטארקן אין קומען דאווענען אין שול אלע דריי תפילות מיט מנין, און אז דו ביסט פארשלאפן, עס איז שוין נישטא קיין מנין – זאלסטו נאכאלץ גיין אין שול דאווענען.


אויך איז גוט זאלסט האבן א שיעור מיט א חברותא, אדער גמרא אדער הלכה, עס דארף נישט זיין לאנג, אפילו נאר פאר צען פופצן מינוט.

#836 - דיינע קינדער זאלן זיין דיינע חברים אין שול
חינוך הילדים, שבת קודש, אומאן, חודש אלול

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר כי תבוא לאומאן, י"ט אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


די וואך שבת איז פאר אונז די לעצטע שבת פון תשפ"ה וואס מיר זיצן מיט די קינדער, מיט די משפחה, קומענדיגע וואך שבת וועלן מיר שוין זיין מיטן אייבערשטנ'ס הילף ביים הייליגן רבי'ן אין אומאן. זאלסטו פרובירן מיט אלע כוחות צו זיין פרייליך, מאך פרייליך דיין ווייב מיט די קינדער, טאנץ מיט די קינדער: "אוי ווי גוט איז צו זיין א איד, אוי ווי גוט איז צו זיין א איד"; מוהרא"ש זאגט, מיט איין שבת וואס מען איז פרייליך - פאררעכט מען אלעס.


מוצאי שבת זאגן מיר סליחות, איך וועל אם ירצה ה' זאגן סליחות אין שטעטל. די ספרדי'שע טייערע אידן זאגן שוין א גאנץ חודש אלול סליחות, מיר אשכנז'ישע אידן גייען אנהייבן זאגן סליחות מוצאי שבת, מיר גייען וויינען צום אייבערשטן ער זאל צערייסן אלע גזירות, די ביטערע גזירות וואס די מקטריגים ווילן גוזר זיין אויף די הייליגע פאלק. מיר גייען שרייען: "זוֹחֲלִים וְרוֹעֲדִים" מיר זענען אזוי דערשראקן און מיר ציטערן, "מִיּוֹם בּוֹאֶךָ" פון ראש השנה וואס קומט, "חָלִים כְּמַבְכִּירָה" מיר ציטערן אזוי שטארק, אזוי ווי א פרוי גייט צום ערשטן געבורט, מיר בעטן דיר, "טִנּוּפָם מְחֵה נָא" מעק אויס אונזערע זינד, זיי אונז מוחל אויף אלעס וואס מיר האבן געטון, "וְיוֹדוּ פִלְאֶךָ" און מיר וועלן דיך נאר לויבן.


איך וויל דיר בעטן נאכאמאל זאלסט שבת זיין נאר פרייליך, גיי אין שול, נעם דיינע קינדער מיט דיר, דיינע קינדער זאלן זיין דיינע חברים אין שול, זיץ מיט זיי, לויף נישט צו חברים, געב זיך מיט זיי אפ. מוהרא"ש האט אונז גוט געלערנט וואס חברים מיינען, מען שמייכלט אין פנים און הינטערן רוקן שטעכט מען מיט א מעסער. זיץ מיט דיינע קינדער, ווייז זיי ווי מען דאווענט, מיט שמחה, מיט געשמאק. נאכן דאווענען גיי אהיים צו דיין ווייב, צו דיין משפחה, בלייב נישט רעדן נארישקייטן, די מלאכים ווארטן אויף דיר, זיי ווילן זען דיין זמירות שבת.


גרייט אן די לעכט, ברען אפ די קנויטן און זיי זיך מתבודד, בעט פאר דיינע קינדער. בעט דעם אייבערשטן פאר הייליגע דורות, זיי זאלן שיינען אין תורה. בלייב אין שטוב ווען דיין ווייב צינדט לעכט, לויף נישט ארויס, גיי אין מקוה פרי, ביים לעכט צינדן זאלסטו זיצן מיט א סידור זאגן שיר השירים. בוי דיין שטוב געזונט, מיט יראת שמים. מאך נישט נאך די פליטעס וואס דערמאנען זיך ביים זמן אז מען דארף גיין אין מקוה און זיך אפבאדן לכבוד שבת, בוי דיין שטוב ריכטיג.


מיר זאגן סליחות ביינאכט ביי חצות מיט די בגדי שבת.


א פרייליכן שבת, א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#835 - אויפבויען די קינדער, זיי זאלן נישט זיין צעקלאפטע
חינוך הילדים, הדרכות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת שופטים, ג' אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך פריי זיך זייער אז איר גייט זיין א לערערין אין בית פיגא, דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן גרויס הצלחה.


לייגט אריין אין די בית פיגא תלמידות אמונה, יראת שמים מיט מידות טובות, אויך זאלט איר האבן איין ציל פאר אייך – אויפצובויען די קינדער, זיי זאלן נישט זיין צעקלאפטע.


זיין א טיטשער איז א חכמה, נישט קיין מלאכה, מען דארף קענען זיין שטארק מיט וואס מען איז מחנך און אין די זעלבע צייט זיין גוט און הארציג.


אויך זאלט איר בעטן יעדן אינדערפרי פאר אלע תלמידות זיי זאלן מצליח זיין.

#834 - געבן ווארעמקייט פאר יעדן איינציגסטן תלמיד
חינוך הילדים, מוסדות, פלעי, הדרכות, ליצנות

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ראה, כ"ה מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיין ליבער ... נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש בארץ הקודש


בנוגע וכו'; זייער גוט האסטו געטון אז דו האסט אויסגערופן אין חדר און אין ישיבה פאר אלע תלמידים נישט צו גיין צו די מושב לצים, די פלעי וואס איז היינט פארגעקומען אין אלעד; אזוי ווייסן אלע מיינע תלמידים אז דאס איז נישט לפי רוחי.


נעם זיך נישט צום הארצן די וואס האבן געזאגט ליגנט אז זיי דארפן אהיים גיין צום דאקטער וכו' און למעשה זענען זיי געגאנגען צו די פלעי. דאס יא, לערן זיי אויס נישט צו זאגן ליגנט, אבער דארפסט דאס נישט נעמען פערזענליך, מען דארף זיי דן זיין לכף זכות, זיי גרייטן זיך שוין וואכן און חדשים צו גיין צו די פלעי, און אז מען זאגט זיי די לעצטע מינוט נישט צו גיין - איז זיי שווער געווען צו אויספאלגן.


דער עיקר זאלסטו זיך שטארקן צו געבן ווארעמקייט פאר יעדן איינציגסטן תלמיד, גיי התבודדות, בעט פאר יעדן תלמיד, געב ווארעמקייט פאר די מלמדים. פון איין זייט, וואס מען דארף פאררעכטן - זאלסטו זיי פאררעכטן, אבער דאס מוז גיין מיט א שטארקע ליבשאפט.


א באזונדערע יישר כח פאר יעדע מאל דו גייסט אין יבנאל צום ציון פון מוהרא"ש און דו וויינסט דארט פאר מיר איך זאל האבן כח אויסצופירן די שליחות פון מוהרא"ש, און פאר די תפילות וואס דו בעטסט אין יבנאל ביי מוהרא"ש פאר די מוסדות, מיר זאלן קענען ווייטער אנגיין, אלע תלמידים ותלמידות זאלן אויסוואקסן ערליכע אידן און אויפשטעלן ערליכע דורות, מיר זאלן קענען אנטקעגן גיין משיח צדקינו במהרה בימינו.


בנוגע וכו'; א שאד איך האב נישט זומער קיין וועג צו קענען רעדן צו די בחורים אין ישיבה, איך בענק זיך אזוי שטארק צו זיי, איך ווארט זיי שוין צו טרעפן אין אומאן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#833 - יעדעס קינד שיינט אויף זיין וועג
חינוך הילדים, חיזוק פאר פרויען

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת עקב, כ' מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


בנוגע וכו'; יעדע מענטש האט א זאך וואס מען קען נישט טרעפן און געפינען ביי א צווייטן, דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן לד): "כי יש בכל אחד מישראל דבר יקר מה שאין בחבירו", יעדער איד האט עפעס וואס א טייערע שיינע זאך וואס מען קען עס נישט טרעפן ביי זיין חבר; אזוי דארף מען קוקן אויף אנדערע און זיכער ווען עס קומט צו די אייגענע קינדער, עלטערן דארף וויסן יעדע קינד איז א וועלט פאר זיך, מען טאר נישט לייגן קינדער אויפן וואגשאל, ערווארטן פון א קינד זאל זיין אזוי ווי דער ברודער אדער שוועסטער, דאס איז זייער נישט ריכטיג; אויך קען דאס גורם זיין אז די קינד זאל ווערן צעקלאפט און נישט קענען וואקסן, ווען די קינד שפירט אז מען איז נישט צופרידן וכו'.


אלע אייערע קינדער זענען ליכטיג און טייער, יעדע קינד שיינט אויף זיין וועג, און אז מען וועט אזוי קוקן אויף זיי – וועלן זיי זיך עפענען ווי שיינע בלומען און מען וועט זען פון זיי נחת און פרייד.


ווען איר שיידט אפ חלה און ווען איר צינדט די שבת לעכט, און ווען וכו'; ביי די דריי מצוות איז א צייט וואס פרויען קענען פועל'ן גרויסע זאכן.

#832 - נעם נישט יעצט בחורים צו סעודות
חינוך הילדים, שבת קודש, הכנסת אורחים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת עקב, י"ח מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, קרית ברסלב


בנוגע נעמען בחורים צו סעודות; מען דארף אכטונג געבן ווען מען האט טעכטער נישט צו נעמען בחורים אין שטוב. אויך יעצט זומער ווען די בחורים האבן פיינע סעודות אין שול – איז בכלל נישט קיין ענין צו נעמען בחורים, עס איז בעסער נישט צו נעמען, אז זיי זאלן עסן אינאיינעם אין ישיבה, מכמה טעמים.


נאך א וויכטיגע זאך, מאך פרייליכע שבת'דיגע סעודות. די קינדער ווילן גארנישט, קינדער דארפן גארנישט, נאר איין זאך, א פרייליכע טאטע, א רואיגע טאטע, א טאטע וואס רעדט מיט דרך ארץ צו די מאמע און א מאמע וואס רעדט מיט עהרע צום טאטן, אויב איז דאס דא אין שטוב – איז אלעס דא, און אז דאס פעלט – וועלן די קינדער אנטלויפן חס ושלום.


תפילה און נאכאמאל תפילה, און נאר תפילה – איז די עצה פאר שמחה און ישוב הדעת, און געדולד צו די קינדער...

#831 - זיך מוסר נפש זיין צו מאכן פרייליכע סעודות שבת
שמחה, חינוך הילדים, אמונה, שלום בית, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת עקב, כ"א מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שריי נישט אין שטוב, שריי נישט אויף דיין ווייב; אז מען שרייט אויף די ווייב, מען כעס'ט זיך - טרייבט מען ארויס די שכינה פון שטוב. א ברסלב'ער חסיד דארף רעדן שיין צו די ווייב, ווייל דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רסג), אז מען דארף רחמנות האבן אויף די ווייב, מען דארף רעדן שיין צו איר און איר האלטן טייער.


זיכער ווען עס קומט שבת דארף מען זיך זייער אכטונג געבן צו רעדן שיין, ערב שבת דארף מען מער זיין פארזיכטיג נישט צו מאכן קיין לחץ אין שטוב, דער הייליגער חיד"א שרייבט אין ספר עבודת הקודש (מורה באצבע סימן ד, אות קמ), אז ערב שבת קומט דער שטן אין יעדע שטוב און ער ווארט נאר אז עס זאל אויסברעכן א מחלוקת צווישן מאן און ווייב, ער האט זייער מורא ווען מאן און ווייב פארטראגן זיך, בעיקר שבת קודש, ווייל ווען די מאן און ווייב פארטראגן זיך און לעבן צוזאמען באהבה ושלום, דעמאלט האט ער נישט קיין שום שליטה אויף זיי, ער ווערט ארויס געטריבן פון אזא סארט שטוב.


א גאנץ שבת זאלסטו נאר טאנצן און זיין זייער פרייליך, דער רבי האט זייער אסאך גערעדט פון זיין פרייליך שבת. איינמאל פרייטאג צו נאכטס איז רבי נתן געווען ביים רבי'ן, דער רבי האט אים געפרעגט: "הַאַתָּה שָׂמֵחַ בְּשַׁבָּת", ביסט פרייליך שבת? האט רבי נתן געענטפערט: "איך ווער אסאך מאל זייער ערנסט", האט אים דער רבי געזאגט: "לֹא כָּךְ הוּא, הָעִקָּר הוּא שִׂמְחָה", שבת דארף מען זיין נאר פרייליך. דעמאלט האט דער רבי געזאגט די תורה (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז): "צָרִיךְ לִזָּהֵר מְאֹד לִהְיוֹת שָׂמֵחַ וְטוֹב לֵב בְּשַׁבָּת", שבת דארף מען זיין זייער פרייליך און גוטמוטיג, "כִּי מַעֲלוֹת וּקְדֻשּׁוֹת שַׁבָּת גְּדוֹלָה וִיקָרָה מְאֹד", ווייל שבת איז זייער הייליג און זייער טייער, עיין שם.


מאך פרייליכע סעודות, דיינע קינדער וועלן דאס געדענקען זייער גאנץ לעבן, און אויב חס ושלום דו וועסט שרייען ביי די סעודות וועלן דיינע קינדער ווערן צעקלאפטע נפשות. זאלסט זיך מוסר נפש זיין צו מאכן פרייליכע סעודות, ווייל די סעודות שבת זענען זייער הייליג. דער הייליגער זוהר זאגט (יתרו, פד.): "רַבִּי אַבָּא כַּד הֲוָה יָתִיב בִּסְעוּדָתָא דְשַׁבְּתָא הֲוָה חָדֵּי בְכָל חַד וְחַד", רבי אבא ווען ער איז געזיצן ביי די שבת'דיגע סעודה איז ער געווען זייער פרייליך; קוק אריין די שטיקל זוהר וואס מען פירט זיך צו זאגן ביי די סעודה, וואו עס ווערט דערציילט דאס גרויסקייט פון די דריי סעודות שבת, ווי אזוי די הייליגע צדיקים פלעגן עסן די שבת'דיגע סעודות; זיי זענען געזיצן ביי די סעודות מיט א מורא'דיגע פרייד, ווייל די סעודות שבת איז משפיע אמונה פאר זיך, פאר די שטוב און פאר די קינדער.


היינט איז דער יארצייט פון הייליגן בעלזער רב זכותו יגן עלינו, מיר דארפן זוכן ביי די צדיקים מיט וואס מיר קענען זיי נאכמאכן, מיט וואס מיר קענען זיך לערנען פון זייערע הייליגע וועגן. דער הייליגער בעלזא רב זכותו יגן עלינו, ווען ער איז געזיצן שבעה נאך זיין ברודער דער בילגורייער רב זכרונו לברכה איז געווען ביי אים איינער פון די גרויסע רבי'ס, נאכן זאגן דעם נוסח "המקום ינחם אתכם" וכו', האט ער צוגעלייגט: "מען זאל נישט וויסן פון קיין צער", דער הייליגער בעלזא רב איז געווארן זייער צעקאכט און זיך אנגערופן: "צער?! דער אייבערשטער האט מיר נאך קיינמאל נישט מצער געווען"; ער האט דאס איבערגעזאגט אפאר מאל: "צער?! דער אייבערשטער מאכט נישט קיין צער".


א פרייליכן שבת.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#830 - די אייגענע קינדער גייען א גאנג
חינוך הילדים, אומאן, טעלעפאן, אידישע שטוב, אינטערנעט, ווידיאו

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת עקב, י"ט מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מען טאר נישט האבן אין שטוב קיין שום זאך וואס מען קען קוקן אויף דעם ווידיאו, מאוויס, קליפס; צענדליגער שטיבער זענען שוין ליידער חרוב געווארן פון דעם וואס מען האט אריינגעברענגט אין שטוב א קאמפיוטער, טעבלעט, אייפאד, אייפעד וכו' וכו'; די אייגענע קינדער זענען געגאנגען א גאנג דורכדעם וואס די עלטערן האבן זיך געהאלטן קלוגער פון די רבנים.


מען טאר נישט האבן אין שטוב די כלים וואס זענען זיך מתחבר צום אינטערנעט, עס רייסט ארויס יעדעס ברעקל יראת שמים, עס קילט אפ די אמונה, עס איז גורם אז די גאנצע שטוב זאל צעפאלן ווערן, און צום סוף פאלט מען אראפ אין זייער א טיפע אפגרינד. איך בעט דיר זייער, מיין ליבער ברודער, מיין הארציגער חבר, פאלג מיך, פאלג מוהרא"ש, פאלג די צדיקים, זיי נישט קיין אויבער חכם וואס דו וועסט דערנאך אליין דערלייגן, טראג ארויס פון דיין שטוב אלע כלים וואס מען קען מחבר זיין צום אינטערנעט, און וואס מען קען זען מאוויס; די כלים רייסן אויס יעדעס פינטעלע יראת שמים.


איך וועל דיר דערציילן, אז ווען מיר האבן געעפנט די חדר האבן מיר נישט געוואוסט די הארבקייט פון ווייזן פאר קינדער קליפס, אמאל האט דער מנהל געוויזן פאר די קינדער א קליפ, (נישט דער מנהל פון יעצט, דעמאלט איז געווען א בחור דער מנהל), פארוואס האט ער דאס געטון? ווייל מיר האבן נישט געהאט קיין פלאץ וואו צו שפילן, מען פלעגט גיין יעדע מיטאג אין גאס שפילן, און דעמאלט, יענע טאג - האט גערעגנט, און די קינדער האבן געטאנצן אויף דעם מנהל'ס קאפ, האט ער געטראכט ער וועט זיי ווייזן עפעס א קליפ, און מוהרא"ש האט זיך פון דעם דערוויסט, און מוהרא"ש האט אונז געשריבן א שארפע בריוו מיר זאלן אראפנעמען זיין נאמען פון די חדר, ער וויל נישט עס זאל שטיין מער אויף אונזער חדר "בנשיאות מוהרא"ש שליט"א", נאר אויב מיר נעמען זיך פאר אז מיר וועלן מער נישט ווייזן פאר קינדער קיין קליפס, נאר אזוי קען מען לאזן זיין נאמען, (פארשטייט זיך אז מיר האבן זיך דאס מקבל געווען און דער נאמען פון מוהרא"ש איז געבליבן).


מען טאר נישט ווייזן פאר קינדער קיין שום ווידיאו, מאווי, אדער קליפ; א קינד טאר נישט קוקן קיין שום זאך אויפן קאמפיוטער, טעלעפאן, אייפאד, אייפעד וכדומה, א קינד'ס מח פארנעמט גאר אנדערש ווען ער קוקט אויפן סקרין, ווי אן ערוואקסענער מענטש; אפילו כשר'ע זאכן, למשל פארשטעלונגען, אדער קליפס וואס היימישע ארגאניזאציעס שטעלן ארויס פאר צאמנעמען געלט; דאס אלעס איז גוט פאר ערוואקסענע מענטשן, אבער נישט פאר קינדער. זייער מח קען דאס נישט נעמען, זיי בלייבן פאר'מח'ט און פאר'חלומ'ט נאכן קוקן אויפן סקרין, און נאכדעם קומען זיי אין חדר אן א קאפ, די מלמדים זעען גלייך אויף א קינד צי ביי זיי אין שטוב איז דא א קאמפיוטער.


איך בעט דיר מאך נישט חוזק פון די גדרים וסייגים, ווייל די אלע וואס מאכן חוזק פון די רבנים וואס האבן דאס גע'אסר'ט, די מאכן חוזק פון זיך אליין; שלמה המלך זאגט (משלי ט, יב): "אִם חָכַמְתָּ חָכַמְתָּ לָּךְ, וְלַצְתָּ לְבַדְּךָ תִשָּׂא", אויב ביסטו קלוג - ביסטו קלוג פאר דיר, און אויב מאכסטו ליצנות, מאכסטו נאר פאר דיר אליין ליצנות; דאס זאלסטו גוט ארייננעמען אין דיין קאפ: "וואס מען טוט, טוט מען פאר זיך אליין; אז א מענטש פאלגט וואס צדיקים זאגן, וואס ערליכע אידן זאגן, טוט ער פאר קיינעם נישט קיין טובה, נאר פאר זיך אליין, ער וועט עסן פון די שכר אויף די וועלט און אויף יענע וועלט. און ווען א מענטש מאכט ליצנות פון די ווערטער פון א צדיק - מאכט ער פון זיך ליצנות, נישט פונעם צדיק".


מיר גרייטן זיך שוין צו אונזער נסיעה קיין אומאן, צו זיין ביים רבי'ן ראש השנה, אין זעקס און דרייסיג טעג פארן מיר קיין אומאן, איך פריי זיך אז מיר פארן מיט א טשארטער, אזוי וועלן די קינדער זיין אויפן וועג אפגעהיטן פון קוקן מאוויס. איך בעט אלע וואס פארן מיט גרופעס זאלן אכטונג געבן אויף די קינדער, און אויב דו זיצט אין ביזנעס קלאס - זאלסטו נישט לאזן דיינע קינדער אויף הפקר; אדער זאלסטו זיי מיט נעמען, אדער זאלסטו זיי לייגן נעבן אן ערליכער מענטש וואס וועט אכטונג געבן אויף זיי.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#829 - מען מוז רעדן פון קדושה צו די קינדער
קדושה, חינוך הילדים, אומאן

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת עקב, י"ח מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מען מוז רעדן צו קינדער פון קדושה, נאר אזוי וועלן זיי אויפוואקסן ערליך און ריין. רעד צו דיינע קינדער זיי זאלן וויסן אז קיינער קען זיך נישט שפילן מיט זייער קערפער, קיינער קען זיי נישט אנרירן אין פריוואטע פלעצער, אפילו די אייגענע געשוויסטער; מען קען היינט נישט וויסן וכו', מען דארף אנגרייטן די קינדער זאלן וויסן אז די זאך פון זיך באהאלטן און זיך שפילן מיט א צווייטנס קערפער - איז א סכנה.


מען מוז רעדן פון קדושה צו די קינדער. דער רבי זכותו יגן עלינו פון סאטמער האט קלאר געזאגט פאר זיינע מלמדים זיי זאלן רעדן צו די קינדער אפענע דיבורים פון שמירת הברית, און עס איז דא א באקאנטע שמועס אסיפת מלמדים וואס מען הערט דעם רבי'ן זאגן פאר די מלמדים אז מען מוז רעדן צו די קינדער פון שמירת הברית, און דעמאלט האבן געוויסע גע'טענה'ט אז מען זאל נישט רעדן צו די קינדער פון שמירת הברית, מיטן טענה, אז מען וועט רעדן צו די קינדער וועלן זיי וויסן וכו', האט דער הייליגער רבי געקלאפט אין טיש און געזאגט אז מען דארף יא רעדן, און אז מען רעדט נישט ווייסן נישט די קינדער בכלל פון וואס זיך צו היטן.


ביי יענע אסיפה האט ער דערציילט די מעשה וואס ווערט געברענגט אין תנא דבי אליהו (פרק יח), אליהו הנביא האט דערציילט: איך האב אמאל אנגעטראפן א מלמד וואס האט געהאט זייער אסאך תלמידים - בערך צוויי הונדערט תלמידים; נאך א יאר בין איך צוריק געקומען צו די שטאט פון דעם מלמד, ווען איך האב אויפגעזוכט דעם מלמד זיך צו קענען טרעפן מיט אים האט מען מיר געזאגט אז דער מלמד איז שוין געשטארבן צוזאמען מיט זיין ווייב און קינדער, אזוי אויך זענען אלע זיינע תלמידים געשטארבן. האב איך אנגעהויבן זייער שטארק צו וויינען 'פארוואס דער מלמד מיט זיין משפחה, מיט די תלמידים, זענען אלע געשטארבן', ביז עס איז געקומען צו מיר א מלאך פון הימל און מיר געפרעגט: "אליהו, פארוואס וויינסטו?" האב איך אים געזאגט, "צי דען זאל איך נישט וויינען, אז די אלע זענען געשטארבן...?" האט מיר דער מלאך געזאגט: "וויין נישט אליהו, זיי האבן געטון שמוציגע מעשים, זיי האבן געטון עבירות איינער מיטן צווייטן, זיי האבן פוגם געווען באות ברית קודש דעריבער זענען זיי אלע געשטארבן יונג"; האט דער רבי זכותו יגן עלינו מסאטמער אויסגעפירט פאר די מלמדים: "דא זעט מען דער חיוב וואס מלמדים האבן צו רעדן צו קינדער פון וואס מען דארף זיך דערווייטערן".


מיר גרייטן זיך שוין צו אונזער נסיעה קיין אומאן זיין ביים רבי'ן ראש השנה, אין זיבן אין דרייסיג טעג פארן מיר קיין אומאן, און אז דו ברענגסט מיט דיינע קינדער זאלסטו אכטונג געבן אויף זיי ווי מען געבט אכטונג אויף די לעבן. עס קומען אין אומאן אלע סארט מענטשן, אלע וואס דארפן תיקונים, מען טאר נישט לאזן די קינדער דארט אויף הפקר, מען מוז האבן פאר זיי א ריינע פלאץ, א ריינע ד' אמות, דעריבער שטעלן מיר שמירה ביי אונזער בנין, אז נאר די אנשי שלומינו וואס מיר קענען זיי - קענען זיין אין בנין, פרעמדע קענען נאר זיין ביים דאווענען, און איך וויל דיר טאקע בעטן זאלסט נישט אויסשפילן די שומרים ווייל דו טוסט זיך אליין אפ, די שומרים זענען געשטעלט צו היטן אויף אונזערע קינדער, זיי נישט קיין אויבער חכם און אוועק שטופן א שומר און אריינברענגען דיינע געסט, דיינע חברים. אויסער דעם וואס איז גניבה, דער בנין איז א פריוואטע פלאץ, נאר ביים דאווענען קען מען קומען אויך נאר אין שול, איך האף דו וועסט טון וואס איז ריכטיג.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#828 - זיך חבר'ן נאר מיט די מיידלעך וואס טשעפען נישט
חינוך הילדים, מדות טובות, טשעפען

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ואתחנן, י"א מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע, משפחת ... נרו יאיר וזוגתו תחי', קרית ברסלב


איך וויל ענק בעטן ענק זאלן רעדן צו ... תחי' זי זאל זיך חבר'ן מיט די מיידלעך פון איר קלאס וואס טשעפען נישט אנדערע, ווייל אין די קלאס איז דא אפאר מיידלעך מיט זייער נישט גוטע מידות, וואס טשעפען זייער שטארק און פארשעמען, און ליידער איז ענקער טייערע טאכטער געווארן א חלק פון די גרופע וואס טשעפען, און וויפיל איך רעד און וויפיל די מנהלת רעדט – טאפן מיר א וואנט, ווייל די עלטערן פון די פאר קינדער ווילן נישט מיט ארבעטן, זיי נעמען זיך אן פאר די קינדער, און איך ציטער וואס וועט זיין מיט די קינדער, ווי זיי וועלן דארפן ליידן אין לעבן פארן מצער זיין און טשעפען.


ענקערע קינדער זענען איידעלע און עס איז ממש א ווייטאג צו זען ווי ... תחי' וואס איז אלץ געווען א גוטע נשמה מיט א גוט הארץ – האט זיך פארטשעפעט און טשעפעט אנדערע קינדער.


אדער אפשר איז כדאי איר ארויסצונעמען פון די כתה און לייגן אין א העכערע אדער נידריגערע כתה, ווי איידער באקומען די נישט גוטע השפעה פון טשעפען.


בעט דעם אייבערשטן אז די קינדער זאלן וואקסן ערליך מיט גוטע מידות.

#827 - צוגעוואוינען די קינדער צו העלפן
חינוך הילדים, חסד

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ואתחנן, י"א מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


... תחי'


נעמט אייערע טעכטער זיי זאלן אייך העלפן, לערנט זיי אויס העלפן, זיי זאלן אויספאקן די ארדער, צוזאמנעמען די שפילצייג, אויסקערן, אויפוועקיומען, אויפוואשן; סיי איר וועט נישט פאלן פון אייערע כוחות און סיי אייערע טעכטער וועלן אויפוואקסן געזונט, פארשטייט זיך איר זאלט זיי אויסרימען, דערציילן פאר אלעמען ווי שיין זיי העלפן, דערציילן פאר די לערערינס, דערציילן פאר די באבעס, דערציילן פאר אייערע געשוויסטער; קינדער דארפן אסאך גוטע ווערטער, קינדער דארפן אויפמערקזאמקייט, קינדער דארפן ווארעמקייט, און דאס וויכטיגסטע דארפן זיי דיסציפלין, זיי צוגעוואוינען צו העלפן.


איך באוואונדער אייער זכות מיטן נעמען א קינד פון א באקאנטע, א קינד וואס איז נאכנישט צוגעוואוינט צו גיין אין בית הכסא, און עס האט גענומען אסאך כח, און דאך האט איר נישט גערופן די טאטע צו קומען נעמען דאס קינד, איר האט געהאלטן דאס קינד אז די מאמע זאל זיך קענען אפרוען נאכן האבן די קינד; בזכות די מצוה זאלט איר זען נחת ביי אייערע קינדער, ערליכע דורות.

#826 - נישט גערעכט
חינוך הילדים, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת מטות מסעי, כ"ח תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד משפחת ... שיחיו


דער מנהל האט מיר דערציילט אז ענקער זון ... נרו יאיר, לעצטנס זעט מען אים אסאך מאל שלאגן אנדערע קינדער, שטופן, שטויסן און אראפווארפן. נעכטן האט דער מנהל אים נאכאמאל געזען שלאגן, האט ער אים צוגערופן און געגעבן א פאטש, און געזאגט שטארק אז מען טאר נישט שלאגן אנדערע קינדער. שפעטער באקומט ער א טעלעפאן פון דיר, און מען האט גערעדט און זיך פארשטאנען, דערנאך האסטו אים נאכאמאל גערופן און געזאגט אז דיין ווייב איז אויפן ליין און וויל רעדן מיט אים. זי האט גערעדט זייער נישט שיין, מיט א מורא'דיגע זלזול און שפעט, געשריגן און געזידלט, זי האט גערעדט צו אים ווי מען רעדט צו דער גרעסטער פארברעכער אין לאנד, אויף זייער א מיאוס'ע וועג, דער מנהל איז ממש אויסער זיך פון דעם, ער איז אזויפיל משקיע אין אייער קינד; סיי ער און סיי די מלמדים, מען לייגט אריין אין אים אן א שיעור כוחות, און איר האט נאך קיינמאל נישט גערופן זיך באדאנקען, יעצט איז די ערשטע מאל וואס איר רופט און שפייט אין פנים. דער מנהל שרייבט מיר "איך בין גלייך געפארן אין פעלד אויסגיסן מיין הארץ צום אייבערשטן, אבער נאכאלץ קען איך זיך נישט אפכאפן פון דעם, כפיות טובה עד היכן?"


איך פארלאנג ענק זאלן אים איבערבעטן און מיט ארבעטן מיט אים, ער איז מיין שליח, ער איז מיין פארטרעטער, איך האלט מיט יעדע ריר אין חדר; ווייל נאר אז מען וועט מיט ארבעטן מיט די מנהל און מלמדים וועלן ענק קענען ווייטער ממשיך זיין שיקן ביי אונז אין די מוסד.

#825 - רעד מיט זיי, שמועס מיט זיי, טרייב זיי נישט אוועק
חברים, קדושה, חינוך הילדים, תיקונים

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת דברים, ה' מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


היינט איז א גרויסע יארצייט, די יארצייט פון הייליגן אריז"ל. א איד איז געקומען צום הייליגן אריז"ל בעטן א תיקון אויף זיינע גראבע עבירות רחמנא לצלן, האט אים דער אריז"ל געזאגט ער זאל לערנען יעדן טאג פינף בלעטער תיקוני זוהר, דאס וועט זיין א תיקון פאר אים; זאלסטו זיך צוכאפן צו דעם, נעם דעם תיקון פאר דיר, מאך זיך א שיעור אין ספר תיקונים; דאס זאגן די ווערטער פון תיקונים איז מקדש ומטהר דעם נפש רוח ונשמה.


וואס ביסטו פארנומען מיט אלעס אויסער מיט וואס מען דארף זיין פארנומען? דאס וויכטיגסטע איז די קינדער, געב אוועק דיין צייט פאר דיינע קינדער; רעד מיט זיי, שמועס מיט זיי, טרייב זיי נישט אוועק פון דיר; ווען זיי ווילן זיין מיט דיר שיקסטו זיי אוועק... דיינע חברים זענען ביי דיר מער ווי זיי... די קינדער פרעגן מיר דאס, פארוואס ווען איך רוף מיין טאטע זאגט ער מיר איך האב א בי"פ, איך מוז אראפלייגן ווייל א צווייטער רופט; פארוואס זענען זיי וויכטיגער ווי מיך? זיי פרעגן גוט, זיי זענען גערעכט!


רעד צו דיינע קינדער פון זיך אכטונג געבן פון מניוולים. שיק זיי נישט וואו אימער, איידער דו ווילסט אוועק פארן, בפרט אויף א שבת - זאלסטו טראכטן פון דיינע קינדער, אויב עס לוינט זיי צו צוטיילן, אויב עס לוינט זיי מפקיר זיין. רעד צו זיי אז קיינער קען זיי נישט אנרירן, און ווען דו רעדסט צו זיי זאלסטו נישט רעדן מיט שרעק, אז זיי זאלן נישט באקומען א פחד פון קומען דיר דערציילן; איך האף דו פארשטייסט וואס איך זאג דיר.


אויך זאלסטו געדענקען פון דיינע קינדער - זייערע מלמדים און טיטשערס; זיך באדאנקען און געבן אפאר דאלער. ווייז הכרת הטוב, ווייז זיי ווי דו ביסט זיי מחשיב, און אזוי אויך זאלסטו האבן הכרת הטוב פאר די מוסד, פאר די מנהל, אדמיניסטראטער, מענידזשער, באס דרייווער, קעכער, העלפערס; אזויפיל מענטשן ארבעטן פאר דיר פריוואט, אזויפיל מענטשן לייגן אריין הארץ, קאפ און מח - פאר דיינע קינדער, מען מוז האבן הכרת הטוב, מוהרא"ש זאגט הכרת הטוב ווייזט אויף אלע מידות, און כפיות טובה איז אזוי געפערליך, אזוי געמיין.


איך האב נאך אסאך צו שרייבן, איך דארף לויפן צו די בחורים, זיי ווארטן אויף מיר.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#824 - א קינד האט אנגעהויבן רעדן מיט א 'ליספ'
חינוך הילדים, רעדן, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת דברים, ב' מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מיינע טייערע, משפחת ... שיחיו


בנוגע דיין קליין טאכטער וואס האט אנגעהויבן רעדן מיט א ליס"פ, פון דעם וואס זי מאכט נאך א קינד פון איר כיתה; ענק ווילן וויסן וואס צו טון.


פון מוהרא"ש האב איך געלערנט אז די זאכן און אויך אלע אזעלכע ביי קינדער וכו', ווי מער מען מאכט פון דעם אן עסק – ווערט עס נאר מער פראבלאמאטיש, די עצה איז – זיך נישט צוטון מאכן, (מען קען אמאל זאגן עס איז שענער די וועג ווי דו רעדסט, מאך נישט נאך, אבער נישט מאכן קיין עסק, קיין אנגעצויגנקייט).


בעט דעם אייבערשטן יעדן טאג פאר אלע קינדער, תפילות פון עלטערן זענען די שטערקסטע זאך, עס איז משפיע אויף די קינדער הייליגקייט.

#823 - נישט דערשרעקן קינדער מיט א חי'
פחדים, כיבוד אב ואם, חינוך הילדים, ווידיאו

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת פנחס, כ"א תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


טייערער ... נרו יאיר


בנוגע וואס מיר האבן גערעדט וכו'; מען טאר נישט זאגן פאר קינדער "א קאץ גייט קומען", "א הונט גייט קומען", דאס איז א גרויסע סכנה; קוק אין ספר קב הישר וואו ער שרייבט דארט די גרויסע סכנה פון זאגן פאר א קינד אז א חי' גייט קומען (עיין ספר של"ה שער האותיות אות ד, סימן לב).


אז מען וויל די קינד זאל נישט נעמען פון פריזער קעיק וכו', קען מען אויסלערנען די קינדער, און זאגן נאכאמאל און נאכאמאל נישט צו עפענען אליין די פריזער, דאס איז די וועג, אבער חס ושלום דערשרעקן מיט א קאץ, מיט א הונט...


ובנוגע די פראגע וואס מען טוט אז מען גייט צו עלטערן און די באבע ווייזט פאר די אייניקלעך ווידיאוס, קליפס וכו'; דאס איז זייער א הייקעלע פראגע, ווייל עלטערן דארף מען זייער מכבד זיין, און עס איז נישט שייך מוסר צו זאגן, די ריכטיגע וועג איז, זאגן איידל און שיין אז די קינדער זענען נישט צוגעוואוינט צו דעם, זיי ווערן דערשראקן, זיי קענען נישט נאכדעם אויסהערן אין חדר, אבער חס ושלום זאגן מוסר פאר עלטערן.

#822 - ווען קינדער פון שכנים שלאגן
חינוך הילדים, שלום, שכנים

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת מטות-מסעי, כ"ה תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


נישט יעדע מאמע ווייסט וואס צו טון ווען די קינדער קריגן זיך, חס ושלום אנרירן א פרעמדע קינד, און אז מען זעט א שכן'ס קינד שלאגט אייער קינד – טאר מען נישט שלאגן. (מען דארף אפשטעלן די קריגעריי אבער נישט שלאגן), און אז איר זעט ווי א שכן'טע שלאגט אייער קינד ווייל אייער קינד האט געשלאגן איר קינד – איז דאס נישט ריכטיג.


איך בעט דעם אייבערשטן עס זאל זיין ליבשאפט און שלום צווישן אנשי שלומינו און צווישן נשות אנשי שלומינו. מיר קענען זייער מצליח זיין מיט אחדות, בפרט צווישן די פרויען. אויב וועט זיין צווישן אונז ליבשאפט קענען מיר צוריק ברענגען די גאנצע וועלט צום אייבערשטן, און דעריבער זוכט דער סמ"ך מ"ם ווי ער קען מאכן מחלוקת צווישן אנשי שלומינו, אז מיר זאלן נישט מצליח זיין.


דורך קוקן אויף אנדערע מיט רחמנות – גייט ארויס די אכזריות, אזוי קען מען זיין מיט אלעמען בשלום.

#821 - א קינד וואס איז אנדערש פון די קלאס
תפילות אויף אידיש, חינוך הילדים, תפילה

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת מטות-מסעי, כ"ד תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


טייערער ... נרו יאיר, קרית ברסלב


בנוגע דיין טאכטער וואס מען רופט דיר פון בית פיגא אז זי איז אנדערש פון די קלאס, און אז זי דארף הילף, דו מיט דיין ווייב פרעגן וואס ענק קענען בעסער מאכן; איין זאך קענען ענק טון, יעדן טאג אוועק געבן אפאר מינוט צו בעטן דעם אייבערשטן פאר איר, ווייל תפילה איז די שטערקסטע סגולה, תפילה איז קעגן די טבע, אפילו על פי דרך הטבע זעט נישט אויס ווי מען קען טוישן די זאך, מיט אמונה און תפילה קען מען אלעס טוישן לטובה.


פאלג מיך, דו און דיין ווייב זאלן יעדן טאג מיט א קביעות בעטן דעם אייבערשטן פאר דריי מינוט אז זי זאל זיין א גוט קינד, זי זאל זיין א געזונט קינד, זי זאל מיט האלטן און אויפכאפן וואס זי דארף מיט האלטן און וויסן.


זאג: "הייליגער באשעפער איך דאנק דיך פאר מיינע קינדער, העלף מיר אז ... תחי' זאל אויפכאפן און פארשטיין וואס מען לערנט, אויך זיין א קינד וואס קומט זיך אויס מיט קינדער און לערערינס וכו'", וועסטו זען ווי ניסים וועט פאסירן מיט איר.

#820 - שיק נישט דיינע קינדער אין א שטוב מיט א קאמפיוטער
חינוך הילדים, קאמפיוטער

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת בהעלותך, ט"ז סיון, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


... נרו יאיר


געב אכטונג אויף דיינע קינדער, שיק זיי נישט צו שטובער וואס איז דא דארט אן אפענע קאמפיוטער, אפענע אינטערנעט. אויך משפחות וואס זענען אין היכל הקודש וואס האבן א קאמפיוטער, טעבלעט; זאלסטו אויך אכטונג געבן אז די קינדער זאלן נישט גיין צו זייער שטוב.


היט דיינע קינדער מער ווי דו היטסט די שווארץ אפפעל פון אויג.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#819 - פארשפרייטן דעם ספר פאר אלע וואס טוען אין חינוך
חינוך הילדים, הפצה, חיזוק פאר מחנכים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת חקת, ז' תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


טייערער ...


יעצט האט מען מיר באוויזן דעם ספר "ותחיין את הילדים" מהדורת וועבערמאן; וואס זאל איך דיר זאגן, מיר זענען אזוי גליקליך אז מיר האבן די זיסע עצות פון רבי'ן, ווי מוהרא"ש האט עס אונז איבער געגעבן.


די ספר דארף מען פארשפרייטן פאר אלע מחנכים און פאר אלע וואס האבן און טוען אין חינוך.


אינעם זכות פון נעמען די די מהדורה זאלסטו געבענטשט ווערן מיט נחת פון אלע קינדער און געזונט און הצלחה.

#818 - מקבל געווען בזיונות באהבה
צניעות, חינוך הילדים, שלום בית, צדיקים, בזיונות

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת בלק, י"ד תמוז, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


היינט נאכט איז די יארצייט פון הייליגן צדיק רבינו חיים [בן רבי משה] בן עטר זכותו יגן עלינו, דער אור החיים הקדוש. מיר קענען נישט פארשטיין דאס גרויסקייט פון די צדיקים, מיר דארפן זיך לערנען פון זייער וועג ווי זיך צו פירן, ווי זיי זענען געווען בטל ומבוטל צום אייבערשטן. דער צדיק דער אור החיים הקדוש האט געזאגט, ער איז צוגעקומען צו זיינע הייליגע מדריגות צוליב דעם וואס ער האט מקבל געווען בזיונות באהבה, ער האט נישט געענטפערט און נישט צוריק געקריגט; דארפן מיר זיך לערנען פון זיי מקבל זיין די בזיונות וכו'.


אויך די בזיונות וואס דו גייסט אריבער אין שטוב פון דיין ווייב - זאלסטו מקבל זיין מיט ליבשאפט, זאלסט איר חס ושלום נישט טשעפען, נישט צוריק טון, נאר אנעמען באהבה. מיר האבן דאך באקומען פון רבי'ן א וועג צו פאררעכטן אונזערע מעשים; נישט צו פאסטן, נישט צו מאכן סיגופים, נאר דורך ישמע בזיונו ידום וישתוק, דורך שווייגן און אנעמען אלעס באהבה, בפרט אין שטוב; נישט צו ענטפערן און נישט וויי צו טון.


געב אכטונג אויף די צניעות ביי דיינע טעכטער, טו זיי אן נאכט קליידער, טו זיי נישט אן קיין הויזן; הויזן פאר א מיידל, פאר א פרוי - איז פריצות. אזוי אויך זאלסטו אכטונג געבן ווי אזוי דיינע טעכטער שווימען, לערן זיי אויס שווימען הייליג, מיט א שווים קלייד, לאז נישט אין דיין שטוב קיין בעדינג סוט. דער הייליגער רבי זכותו יגן עלינו פון סאטמער האט געזאגט דאס איז א בגד פריצות וואס טאר נישט ארויפגיין אויף א אידישע טאכטער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.