בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#852 - פארהער נישט דיינע קינדער
מקוה, שמחה, חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת וישלח, ט"ו כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שבת אינדערפרי זאלסטו גיין אין מקוה; אפילו עס איז דיר שווער, און אפילו דו ביסט נישט אזוי מקפיד דורכן וואך צו גיין אין מקוה יעדן טאג - זאלסטו שבת זיך מוסר נפש זיין אויף מקוה.


שבת זאלסטו זיין זייער פרייליך, דער רבי האט זייער אסאך גערעדט פון זיין פרייליך שבת. איינמאל פרייטאג צו נאכטס איז רבי נתן געווען ביים רבי'ן, דער רבי האט אים געפרעגט: "הַאַתָּה שָׂמֵחַ בְּשַׁבָּת", ביסט פרייליך שבת? האט רבי נתן געענטפערט: "איך ווער אסאך מאל זייער ערנסט", האט אים דער רבי געזאגט: "לֹא כָּךְ הוּא, הָעִקָּר הוּא שִׂמְחָה", שבת דארף מען זיין נאר פרייליך. דעמאלט האט דער רבי געזאגט די תורה (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז): "צָרִיךְ לִזָּהֵר מְאֹד לִהְיוֹת שָׂמֵחַ וְטוֹב לֵב בְּשַׁבָּת", שבת דארף מען זיין זייער פרייליך און גוטמוטיג, "כִּי מַעֲלוֹת וּקְדֻשּׁוֹת שַׁבָּת גְּדוֹלָה וִיקָרָה מְאֹד", ווייל שבת איז זייער הייליג און זייער טייער, עיין שם.


פארהער נישט דיינע קינדער; קענסט איבער גיין די לימודים וואס זיי לערנען אין חדר, קענסט מיט זיי שמועסן, קענסט זיי העלפן פארשטיין דאס לערנען - אבער נישט זיך אוועק זעצן על דעת פארהערן, און זיי כאפן אויב זיי קענען אדער נישט; אזוי איז יצא שכרו בהפסדו, איז שוין ענדערש נישט.


א פרייליכן שבת.

#851 - צעפליקטע נשמות קומען פון שטיבער וואו עלטערן קריגן זיך
חינוך הילדים, שלום בית

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת וישלח, י"ד כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שריי נישט אין שטוב, שריי נישט אויף דיין ווייב; אז מען שרייט אויף די ווייב, מען כעס'ט זיך - טרייבט מען ארויס די שכינה פון שטוב. א ברסלב'ער חסיד דארף רעדן שיין צו די ווייב, ווייל דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רסג), אז מען דארף רחמנות האבן אויף די ווייב, מען דארף רעדן שיין צו איר און איר האלטן טייער.


איך זיץ מיט קינדער און מיט בחורים שוין איבער צוואנציג יאר, איין זאך קען איך דיר זאגן, די צעפליקטע נשמות קומען פון שטיבער וואו עלטערן זענען זיך נישט מכבד איינער דעם צווייטן, און די געזונטע נפשות, די קינדער וואס זענען הונדערט פראצענט גייסטיש געזונט - די קומען פון די פרייליכע שטיבער וואו טאטע מאמע רעדן שיין איינער צום צווייטן, מיט דרך ארץ.


אז דיין ווייב רעדט נישט שיין צו דיר - האט דאס אויך מיט דיר; דו רעד צו איר מיט דרך ארץ, דו פיר זיך מיט הכנעה - וועט זי מיט די צייט רעדן צו דיר שיין. ווייל שלמה המלך זאגט (משלי כז, יט): "כַּמַּיִם הַפָּנִים לַפָּנִים", אזוי ווי ווען מען קוקט אין וואסער שפיגלט מען זיך דערין, אז מען האט א שמייכלדיגע פנים זעט מען אין די וואסער א שמייכל, און אז מען האט א זויערע פנים זעט מען אין די וואסער א זויערע פנים - "כֵּן לֵב הָאָדָם לָאָדָם", אזוי אויך מאן און ווייב; ווען איינער שמייכלט צום צווייטן וועט דער צווייטער צוריק שמייכלען.


זוך נישט צו זיין גערעכט, זוך נישט אויסצופירן, זוך נאר איין זאך - עס זאל זיין שלום בית, די קינדער זאלן נישט ווערן צעריסן פון דיר, געב פאר דיינע קינדער א געזונטע זעל. בייג זיך אראפ, בייג איין די גאווה, "גָּחִין וְתִּלְחוֹשׁ לָהּ" - זאגן אונז די הייליגע חכמים (בבא מציעא נט:), בייג זיך אראפ צו איר - וועט זיין שלום אין שטוב.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#850 - דערנענטערן צום אייבערשטן מיט'ן סייבער טראק
חינוך הילדים, קאר

בעזרת ה' יתברך - ליל שישי פרשת תולדות, ראש חודש כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


נעכטן בין איך געווען אין שטעטל איך בין געווען אין מלמדים שטיבל, די מלמדים האבן מיר געפרעגט וואס איז ריכטיג ווען די קינדער זענען אזוי פארקאכט מיטן רעדן פון נייע סארט קארס; יעצט רעדן זיי פון די 'סייבער טראק', און אזוי ווי איינע פון די משפחות אין שטעטל האבן געקויפט די סארט פיק-אפ טראק, א 'סייבער טראק', און די קינדער רעדן פון דעם און מען חלומ'ט פון דעם, פרעגן זיי וואס איז די ריכטיגע צוגאנג וואס מלמדים זאלן טון?


איך האב זיי געזאגט אז איך זע נישט די פראבלעם פון דעם, וואס איז שלעכט אז איינער קויפט זיך אזא טראק צי אזא טראק, און אז די קינדער זענען פארקאכט פאר דעם, וואס איז שלעכט? דער עיקר זאלן זיי רעדן צו די קינדער פון רעדן צום אייבערשטן און פון גוטע מידות, זיי זאגן: "אז דו וועסט האבן א סייבער טראק זאלסטו זיך אפשטעלן געבן א היטש פאר א איד, און אז דו זיצט אין דיין סייבער טראק זאלסטו דארט זינגען צום אייבערשטן".


יעצט טראכט איך, אויב עס איז יא אזוי, אז די קינדער זענען אזוי צוקאכט פון דעם, אפשר קען מען מיט דעם זיי מאכן לערנען און דאווענען, אפשר זאלן ענק מאכן א פראגראם אז די אלע קינדער וואס פירן זיך מיט דרך ארץ גייען אריין אין א גורל צו קענען זיצן אינעם סייבער טראק, ארום פארן די שטעטל דערמיט. אדער פרעגן דעם אינגערמאן אויב מען קען אמאל קומען אין חדר מיט די סייבער טראק און ווייזן פאר די קינדער וואס דאווענען שיין אדער די קינדער וואס פאלגן - זיי זאלן קענען זיצן אינעווייניג; נעם די זאך אין וואס די קינדער זענען פארקאכט און מיט דעם ברענג זיי צום אייבערשטן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#849 - נישט צעמישן די קינדער פון אנדערע סארט שטיבער
חינוך הילדים, שערן די האר

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת תולדות, כ"ו מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי', לערערין אין בית פיגא, ירושלים


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


ווען איר רעדט אין כיתה צו די קינדער פון דאס גרויסקייט פון זיך אפשערן נאך די חתונה און עס זענען דא תלמידות אין כיתה וואס די עלטערן שערן זיך נישט אפ, זאלט איר אכטונג געבן ווי אזוי איר רעדט, נאר רעדן דאס גרויסקייט און דאס שיינקייט דערפון, נישט רעדן שארף, נישט וויי טון און נישט צעמישן די קינדער פון די שטיבער, זיי נישט וויי טון און דערשרעקן.


ווען איך בין געווען א מלמד האב איך אין אנהייב, אין די ערשטע טעג – גוט אויסגעפרעגט די תלמידים ווער זייערע עלטערן זענען, וואו זיי געהערן, וואו זיי דאווענען, ווער זענען די זיידעס פון אלע זייטן; כדי צו וויסן ווי אזוי צו רעדן און וואס נישט צו רעדן, ווייל אמאל קען מען איינעם וויי טון אומווילנדיג.


רעדט פון דאס גרויסקייט פון צניעות, פון דאס גרויסקייט פון זיך אפשערן, פון די ברכות וואס מען באקומט; אזוי וועלן דאס די תלמידות אננעמען.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#848 - די אמונה וואס ווערט אריינגעבאקן אין די קינדער
חינוך הילדים, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת ויצא, ד' כסליו, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


וויפיל דארפן מיר דאנקען דעם אייבערשטן אז מיר ווייסן פון רבי'ן וואס ברענגט אריין אין אונז א קלארע לויטערע אמונה, און וויפיל דארפן מיר דאנקען אז מיר האבן מוסדות פון רבי'ן וואו אונזערע קינדער ווייקן זיך מיט אמונה, ווי מוהרא"ש פלעגט אנרופן קהילת היכל הקודש 'א גרינהאו"ז פון אמונה', וואו מען רעדט נאכאמאל און נאכאמאל פון אמונה, אלעס דרייט זיך ארום פון אמונה.


איך וויל דיר דערציילן א מעשה וואס איך האב יעצט געהערט פון א טאטע וואס זיין זון לערנט ביי אונז אין חדר, ער דערציילט אז זיינע קינדער זענען יעצט ביי זיין שוויגער אינדערהיים, ווייל זיין ווייב איז א קימפעטארין. זיין שוועגערין א מיידל דערציילט היינט פאר זיין ווייב אז אינמיטן די נאכט מוצאי שבת האט זי געהערט וויינען, זי איז צוגעגאנגען און געהערט אז איינער וויינט אין בית הכסא, זי הערט ווי זיין זון וויינט און זאגט: "אייבערשטער העלף מיר, געב מיר אן עצה, איך ווייס נישט וואס צו טון, וואס זאל איך טון? אלע שלאפן און איך קען נישט ארויסגיין..."; בקיצור, עס האט פאסירט וכו' און עס האט שמוציג געמאכט זיינע נאכט קליידער, און ער האט נישט געהאט מיט וואס ארויסצוגיין פון בית הכסא, אנשטאט צו אויפוועקן די גאנצע שטוב האט ער פשוט גערעדט צום אייבערשטן און געבעטן הילף.


ווי נעמט א קינד אזא השגה, צו שמועסן מיטן אייבערשטן אזוי ווי מען שמועסט מיט א חבר? דאס הערט ער נאכאנאנד אין חדר, וואו מען באקט אריין אין די קינדער א קלארע לויטערע אמונה בתמימות ופשיטות; וואס איז דא צו זאגן? איין ווארט, "אשרינו מה טוב חלקינו!" אפילו די בילד איז נישט די בילד וואס איז דא ביי אנדערע, אבער די אמונה וואס ווערט איינגעבאקן - איז זייער קלאר און לויטער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#847 - עס לוינט דאס זיך אפגעבן מיט קינדער
חינוך הילדים, שבת קודש, ערב שבת

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת חיי שרה, מברכין החודש, כ"ג מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מאך פרייליכע סעודות, זינג און טאנץ מיט דיינע קינדער, ביי די סעודות זאלסטו זינגען פרייליכע ניגונים, דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז), שבת דארף מען זיין זייער פרייליך.


ביי די סעודה זאלסטו זיך היטן פון קנאת המלאכים, פון זיך אויפרעגן, פון ווערן בכעס חס ושלום, היט זיך פון כעס און פון מחלוקת. ווען עס קומט פרייטאג צו נאכטס זענען די מלאכים מקנא דעם מענטש און זיי זוכן אים אראפ צו ווארפן אין מחלוקת, אין כעס; געב זיך אכטונג, בעט דעם אייבערשטן: "הייליגער באשעפער איך וויל זיין פרייליך שבת, הייליגער באשעפער העלף מיר איך זאל זיך גארנישט אויפרעגן שבת".


נעם דיינע קינדער אין מקוה, נעם זיי אין א צייט וואס עס איז נישט אזוי איבערגעפילט. לערן זיי אויס צניעות און קדושה, לערן זיי אויס ווי אזוי מען טוט זיך אויס און ווי אזוי מען טוט זיך אן; ביים אויסטון הייבט מען אן פון די שיך און מען גייט אויף ארויף, און ביים אנטון הייבט מען אן פון אויבן אראפ. עס לוינט די אינוועסטמענט, עס לוינט דאס זיך אפגעבן מיט קינדער, שפעטער האט מען נאר נחת.


ברען אפ די לעכט, ווארט נישט אויף די לעצטע מינוט, טו עס שוין פרייטאג אינדערפרי, און ביים אנגרייטן די לעכט און ביים אפברענען די לעכט זאלסטו בעטן פאר דיינע קינדער זיי זאלן אלע זיין ערליכע אידן, זיי זאלן לערנען און דאווענען און טון מצוות ומעשים טובים.


ווען דיין ווייב צינד די לעכט זאלסטו זיין אין שטוב, זאלסט דעמאלט זאגן שיר השירים בקול, און טו זיך פארבענקען צום אייבערשטן ביי די זיסע פסוקים פון (שיר השירים א, ד): "מָשְׁכֵנִי אַחֲרֶיךָ נָּרוּצָה", הייליגער באשעפער צי מיך צו דיר, העלף מיר, איך וויל אזוי שטארק נאר לויפן צו דיר, טון דיין ווילן, "שְׁחוֹרָה אֲנִי", איך זע טאקע אויס ווי איך זע אויס, אבער רבונו של עולם – "וְנָאוָה", איך בין שיין ווייל איך טו מצוות (שם, ה), בעט איך דיר, "אַל תִּרְאוּנִי שֶׁאֲנִי שְׁחַרְחֹרֶת", קוק נישט אויף מיר אז איך בין אזוי פארשווארצט, וואס זאל איך טון, איך האב א ברענעדיגע יצר הרע, "שֶׁשֱּׁזָפַתְנִי הַשָּׁמֶשׁ", דער יצר הרע ברענט אין מיר אזוי ווי די ברענעדיגע זון, "בְּנֵי אִמִּי נִחֲרוּ בִי", איך בין אויסגעמישט מיט די פעלקער און דאס מאכט מיך פארשווארצט (שם, ו), אוי ווי זיס און ווי בענקעדיג איז דאס זאגן שיר השירים פרייטאג פאר נאכטס.


א פרייליכן שבת.

#846 - חלישות הדעת און בלבולים, און ווייטער אנגיין
חינוך הילדים, התחזקות, חלישות הדעת

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת תולדות, כ"ה מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


יעצט מיט אלע חלישות הדעת און בלבולים און מיט אלע שוועריקייטן וואס דו גייסט אריבער, יעצט איז דאס שיינקייט דיינע, ווי דו גייסט אן מיט דאווענען און לערנען, ווייל ווען אלעס איז גוט, מען האט נישט קיין בלבולים, מען האט נישט קיין ספיקות, אלעס גייט גוט, די פרנסה און אזוי ווייטער - איז דאס נישט קיין קונץ.


דער הייליגער רבי נתן זכרונו לברכה האט געהאט א תלמיד וואס האט געהייסן רבי שאול מטעפליק זכרונו לברכה, ער איז געווען א גרויסער עובד ה', ער האט געדאווענט און געלערנט מיט א געוואלדיגע ברען. איינמאל איז רבי נתן געווען אין טעפליק, און צוזעענדיג זיינע עבודות, ווי ער דינט דעם אייבערשטן מיט אזא התלהבות, האט אים רבי נתן געזאגט: "שאול שאול, איך האב פון דיר נאכנישט קיין הנאה; ווען איך וועל זען ווי שאול פאלט אראפ און הייבט זיך צוריק אויף און דינט ווייטער דעם אייבערשטן - דעמאלט וועל איך הנאה האבן".


שלאג נישט קיין קינדער, דער רבי האט נישט געלאזט שלאגן, אז זיי פאלגן נישט קענסטו ווארטן א טאג און זיי געבן א טאג שפעטער א קנס, צום ביישפיל צוריק האלטן פון קענען שפילן מיט געוויסע טויס אדער אוועקנעמען א גוטע נאש, אבער חס ושלום שלאגן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#845 - רעדן איידל, רעדן שיין, נישט שעלטן
חינוך הילדים, משניות, משלי

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת חיי שרה, י"ט מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


שלמה המלך זאגט (משלי ג, לג): "מְאֵרַת ה' בְּבֵית רָשָׁע", א קללה פונעם אייבערשטן איז אין הויז פונעם רשע, "וּנְוֵה צַדִּיקִים יְבָרֵךְ", און די וואוינונג פונעם צדיק איז געבענטשט.


אפשר לומר, ביים רשע אין שטוב שעלט מען, יעדע ווארט איז נאך א קללה, ווען עפעס גייט נישט גוט הייבט מען אן שעלטן, מה שאין כן "וּנְוֵה צַדִּיקִים", אין שטוב פון צדיק – "יְבָרֵךְ", הערט מען נאר ברכות; אפילו ווען זאכן גייען נישט אזוי ווי מען וויל – שעלט מען נישט, נאר מען בענטשט, מען איז מצדיק את הדין, מען זאגט 'דער אייבערשטער טוט נאר גוטס', אלעס איז נאר ברכות.


דאס דארף מען אריינלייגן אין די קינדער פון קליינווייז אן, זיי זאלן רעדן איידל, רעדן שיין, נישט שעלטן, נישט רעדן מיאוס'ע ווערטער, און ווען עפעס גייט נישט אזוי ווי מען וויל – זאל מען געדענקען אז דער אייבערשטער פירט אלעס, דער אייבערשטער מאכט אלעס, והבן למעשה.


זע צו זאגן אכצן פרקים משניות יעדן טאג, דאס וועט דיך משנה זיין אינגאנצן און עס וועט ריין מאכן דיין נשמ"ה, אותיות משנ"ה.

#844 - טונקעלע געלטער
חינוך הילדים, משלי, געלט

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת חיי שרה, י"ט מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, לעיקוואד


איך וויל דיר שרייבן וואס איז מיר נתחדש געווארן ביים לערנען ספר משלי, עס שטייט אין פסוק (משלי טו, כז): "עֹכֵר בֵּיתוֹ בּוֹצֵעַ בָּצַע", דער וואס גנב'עט – פארדארבט זיין הויז, "וְשׂוֹנֵא מַתָּנֹת יִחְיֶה", און דער וואס האט פיינט מתנות – דער וועט לאנג לעבן.


קען זיין נאך א פשט, "בּוֹצֵעַ בָּצַע", דער וואס זיין גאנצע לעבן איז בצע, געלט; ער טראכט פון געלט, ער גליסט געלט, ער רעדט פון געלט, דער איז -  "עֹכֵר בֵּיתוֹ", ער מאכט חרוב זיין הויז, די קינדער וואקסן אויף אן חינוך, אן תורה ותפילה, זיי זעען איין זאך, געלט, געלט און נאכאמאל געלט, "וְשׂוֹנֵא מַתָּנֹת", און דער וואס האט פיינט געלט, דער וואס פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן, און די חינוך הבנים והבנות איז אים וויכטיגער פון געלט – "יִחְיֶה", דער וועט זוכה זיין צו לאנג לעבן, מיט נחת, ערליכע אידישע דורות; ווייל וואס מען פלאנצט איין – דאס וואקסט, אז מען פלאנצט איין אמונה, מען פלאנצט שמחה – שניידט מען שיינע פירות, און אז מען פלאנצט געלט - "עֹכֵר בֵּיתוֹ", ווערט אלעס חרוב, עס ווערט חושך, מיתה, סטרא אחרא. אזוי ווי דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן כג), פנים דסטרא אחרא, אנפין חשוכין, מרה שחורה, אלהים אחרים, עבודת אלילים השם ישמרינו, והבן למעשה.

#843 - מחנך זיין די קינדער נישט וויי צו טון קיין שום איד
חינוך הילדים, מדות טובות

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת וירא, י"ד מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


איך בין מוחל די בזיונות וואס די קינדער מאכן מיר, און אז דיין זון איז פון די שכנים וואס פארשעמען מיך כסדר אין גאס, מען באזידלט מיך - בין איך מוחל, אבער וואס וועט זיין מיט זיין חינוך? דארפסט אים לערנען אז מען טאר נישט וויי טון קיין שום איד, מען שרייט נישט אויף קיין שום איד, דאס דארף מען לערנען מיט קינדער, אפילו מיר האלטן נישט פון די וועג דארף מען נאכאלץ מכבד זיין א צווייטע איד.


זאלסט האבן אסאך הצלחה.

#842 - מאך פרייליך, מאך ווערטלעך, מאך זיס אינדערהיים
שמחה, חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת נח, כ"ח תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר


זע עס זאל זיין פרייליך ביי דיר אין שטוב, עס זאל זיין א פרייליכע מצב, א לופטיגע אטמאספער, עס זאל זיין לופט פאר די קינדער צו אטעמען.


מען זעט אויף די קינדער אויב זיי קומען פון א פרייליכע שטוב, די קינדער זענען מער קלוג, מער שארף און געריבן, און אויב איז די שטוב מיט נערווען, מיט עצבות, מיט קולות, מיט קריטיק – ווערן די קינדער פארמאכט און פארקלאפט, זיי ווילן נאר אנטלויפן חס ושלום.


אויך די שבת'דיגע סעודות מאך פרייליך; מאך ווערטלעך, מאך זיס. אוודאי לערנט מען דורכאויס די וואך צו האבן דרך ארץ פאר עלטערן, אבער ביי די סעודות איז נישט א צייט פון אויסלערנען, באשטראפן, קנס'ענען, וויינען, פארהערן, פארלאנגען וכו' וכו', די סעודות דארפן זיין גאר געשמאק. אזוי ווי דער הייליגער זוהר זאגט (יתרו פח.): "וּבָעֵי בַּר נָשׁ לְאִתְעַנְגָּא בְּהוּ", מען דארף עסן די סעודות מיט פארגעניגן, "וּלְמֶחֱדֵי בְּהוּ", און זיך פרייען מיט די סעודות, נישט אנגעצויגן חס ושלום.

#841 - נישט דערשרעקן קינדער אין א טונקעלע שטוב
פחדים, חינוך הילדים, חיזוק פאר מחנכים

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת לך לך, ה' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי', מנהלת בית פיגא, קרית ברסלב ליבערטי


אויף די פראגע וכו'; מען טאר נישט דערשרעקן קינדער און זיכער נישט קליינע קינדער, זיי לייגן אין א טינקעלע שטוב און זאגן אז זיי גייען בלייבן דא א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט וכו', דאס איז א סכנה, עס קען שאטן זייער זעל און נאך אסאך זאכן.


וואס קען מען יא טון ווען א קינד איז זייער זייער ווילד און שטערט די טיטשער פון רעדן, שטערט די קלאס פון קענען אנגיין? מען קען לייגן די קינד אין א ליידיגע כיתה און זאגן די קינד: "דאס איז דיין כיתה, דא קענסטו רעדן, דא קענסטו ארומלויפן, דא קענסטו טון וואס דו ווילסט"; דאס דארף צו העלפן אז די קינד זאל אנהייבן הערן וואס מען רעדט. פארשטייט זיך אז דאס טאר נישט צוגיין מיט שרעק, עס טאר נישט זיין טונקל אדער שרעקעדיג, נאר מיט די געדאנק אז אין די געהעריגע כיתה קען מען זיין נאר אז מען הערט אויס וואס די טיטשער זאגט.


אויך איז וויכטיג צו וויסן וואס מוהרא"ש זאגט (קונטרס חינוך למחנכים): "והדבר שמעצבן ביותר את הילד שאין נותנים לו להפסקה לשחק", אז מען לאזט נישט דעם קינד גיין שפילן ביי הפסקה - דאס רעדט צו אים און מאכט אים פארשטיין אז ער דארף פאלגן, מוהרא"ש זאגט מען זאל זאגט דעם קינד: "היינט האסטו געשטערט אין קלאס, היינט קענסטו נישט גיין שפילן".


מען דארף געדענקען אז מיט די קנס דארף מען אויך געבן שיינע ווארעמע ווערטער, עס טאר נישט קומען מתוך כעס אדער מתוך נקמה חס ושלום, מען דארף שטענדיג געדענקען אז קינדער זענען קינדער, קינדער דארף מען אויסלערנען, קינדער דארף מען מחנך זיין, און אז דאס קינד הערט נישט - שטעלט מען אים אין א זייט מיט די חשבון אז דאס זאל אים מאכן דערהערן.


והעיקר דארף מען אסאך תפילה פאר אלע קינדער און פאר אלע טיטשערס און פאר די הצלחה פון די סקול.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#840 - מען מוז טון מער פאר די קינדער
חינוך הילדים, שלום בית, טעלעפאן, שמחות, אינטערנעט

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת לך לך, ח' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב דיר שוין געשריבן אביסל וועגן חינוך, אבער איך דארף דיר שרייבן נאך, ווייל מיר לעבן היינט אין א דור וואס איז ממש סכנת נפשות, קינדער פאלן, קינדער גייען ארויס לתרבות רעה, מען מוז טון מער פאר די קינדער, מען מוז זיך אויפפירן אין שטוב מיט דרך ארץ, טאטע מאמע מוזן זיין דרך ארץ'דיג, זיך נישט קריגן, נישט רעדן מיאוס'ע ווערטער, נישט אוועק מאכן איינער דעם צווייטן; אזוי איז מען זוכה צו גוטע ערליכע קינדער.


געב אכטונג אז דיינע קינדער זאלן נישט האבן קיין כלים וואס מען קען זיך מחבר זיין מיט אינטערנעט רחמנא לצלן, געב אכטונג וואס פאר א כלים זענען אין שטוב, זיי נישט נאריש, זיי נישט ווי די נארישע עלטערן וואס זאגן 'נע, מיינע קינדער וועלן נישט קוקן שלעכטס, מיינע קינדער טוען נישט שלעכטס', נארישע מענטשן, זיי ווייסן נישט וואס די קינדער טוען אונטער זייער נאז אין שטוב, אונטערן רוקן, עס ברענט א פייער פון מינות וכפירה און פון ניאוף, מיר האבן היינט סיי דעם דור המבול און סיי דעם דור הפלגה, מען מוז זייער אכטונג געבן אויף די קינדער.


קויפן פאר די קינדער מתנות - נישט דאס מאכט מען זאל זיין א גוטע טאטע, א גוטע מאמע, קושן און האלזן קינדער - דאס איז נישט געבן ליבשאפט, וואס יא? אכטונג געבן אויף די קינדער ווען זיי זענען נאך יונג, זיי אויסלערנען ווי זיך צו פירן, זיי אויסלערנען ברכות, זיי אויסלערנען דרך ארץ, דאווענען, לערנען, מידות טובות; דאס איז גוטע עלטערן.


גיי א שפאציר מיטן אייבערשטן, ערשט דאנק אים אז דו האסט חתונה געהאט, און דאנק אים פאר יעדן קינד באזונדער, און נאכדעם זאלסטו זיך צואוויינען צו אים ווי א קליין קינד, בעט אים פאר יעדן קינד, בעט פאר זיי מיט די נעמען אז זיי זאלן זיין ערליך, זיי זאלן חתונה האבן יונג און ריין, זיי זאלן לעבן מיט אמונה, מיט די תורה, בעט פאר אלע; נישט נאר פאר די קינדער וואס שיינען נישט אזוי שטארק, בעט פאר די וואס זענען די בעסטע אין כיתה פינקט אזוי ווי דו בעטסט פאר די אנדערע, ווייל עס גייען אריבער יארן און אויף די קינדער וואס מען האט געוויינט, מען האט געבעטן דעם אייבערשטן - די זענען מצליח, די שיינען אויף, ווייל מען האט זיי איבערגעגעבן פארן אייבערשטן, מען האט געזאגט: "אייבערשטער איך קען זיך קיין עצה נישט געבן מיט דאס קינד", און פארשטייט זיך אז תפילה מאכט ניסים.


די וואך זונטאג איז געווען א חתונה אין ישיבה, און אם ירצה ה' קומענדיגע וואך זונטאג איז דא נאך א חתונה אין ישיבה, און אזוי אויך זונטאג פרשת חיי שרה וועט זיין א חתונה אין ישיבה. מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון קראנק ווערן פון חובות, מוהרא"ש האט אונז געראטעוועט פון מאכן שמחות מיט פיין און פלאג. איך זע מיינע חברים מאכן חתונה, זיי געבן אויס געלט פאר גארנישט און פאר נישט, די דמיון נעבעך שפילט אין זיי אז מען וועט קוקן אויף זיי ווי שיינע לייט און זיי בארגן און דרייען זיך ארום אן א קאפ השם ישמרינו, זיי האבן נישט קיין הנאה פון די שמחה אליינס, מוהרא"ש האט מיט מסירות נפש אונז געראטעוועט פון דעם, עס איז כדאי דו זאלסט קומען צו יעדע חתונה אין ישיבה, ברענג אויך דיין ווייב, זאלן זיי זען ווי די גאנצע זאך איז א דמיון, מען דארף נישט קיין זאל, מען דארף נישט קיין בענד, מען דארף נישט קיין עכטע בלומען, מען קען זיין משונה פרייליך פון די חתונה אליינס, די חתן כלה דארפן נישט די אלע זאכן ארום, זיי האבן אמת'ע שמחה פון די חתונה אליינס, הלואי זאלן אנדערע קהילות דאס נאכמאכן, ראטעווען אידישע קינדער פון די שרעקליכע צרה פון לעבן מיט חובות און נישט קענען הנאה האבן פון אייגענע שמחות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#839 - האסט ליב דיינע קינדער?
חינוך הילדים, חסד, אמונת חכמים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת לך לך, ו' מרחשון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


זיי מחנך דיינע קינדער, ביסט פארנומען מיט אזויפיל עסקנות און פון דיינע אייגענע קינדער פארגעסטו. מוהרא"ש זאגט, מען זעט ביי אברהם אבינו, ער האט אריינגעברענגט אמונה אין די גאנצע וועלט, אבער ער האט נישט מחנך געווען זיין זון ישמעאל און ביים סוף האט ער אים געדארפט פארטרייבן פון שטוב, און אזוי איז מיט אסאך מענטשן, מען איז פארנומען אויפצוטון מיט די גאנצע וועלט, און פון די אייגענע קינדער פארגעסט מען, מען האט נישט קיין צייט פאר זיי.


אז דו קושט דיין קינד מיינט נישט אז דו האסט אים ליב, דו האסט דיך אליינס ליב, האסט א דאלי פאר דיר צו שפילן; אויב וואלסטו אים ליב געהאט - וואלסטו אים מחנך געווען, וואלסט געזארגט ער זאל לערנען, ער זאל דאווענען, ער זאל מאכן ברכות, ער זאל האבן גוטע מידות, וואלסט גערעדט מיט זיינע מלמדים ווען זיי זענען נאך יונג; דאס איז א סימן פון ליבשאפט, אז מען איז מחנך די קינדער צו לערנען און צו דאווענען.


חס ושלום אויב מען איז נישט מחנך די קינדער יונגערהייט דארף מען זיי שפעטער פארטרייבן פון שטוב, אזוי ווי אברהם אבינו האט געדארפט טון מיט ישמעאל, און אזוי האט אויך פאסירט מיט יצחק אבינו, ער האט נישט געהיטן אויף עשו, "וַיֶּאֱהַב יִצְחָק אֶת עֵשָׂו" (בראשית כה, כח), ער האט אים קיינמאל נישט געזאגט וואס צו פאררעכטן, וואס נישט צו טון, איז ער ביים סוף ארויס לתרבות רעה, אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (בבא בתרא טז:) ער האט עובר געווען אויף נערה המאורסה און אויף רציחה, ער האט כופר געווען בתחיית המתים און געלייקנט אינעם אייבערשטן רחמנא לצלן, און ער האט געוואלט הרג'ענען די ברודער יעקב, ביז יעקב אבינו האט געדארפט אנטלויפן פון שטוב; אלעס האט זיך אנגעהויבן אז די עלטערן האבן נישט געזארגט פאר אים.


געב אכטונג אויף דיינע קינדער, נעם נישט אוועק זייער תמימות, לאז זיי מיט זייער אמונת חכמים, לאז זיי מיט די תמימות וואס די מלמדים רעדן צו זיי, וויי פאר די קינדער וואס די עלטערן פארדרייען דעם קאפ מיט די סם פונעם נחש הקדמוני 'עס איז נישט ממש אזוי', 'עס איז נישט אזוי ווי דער מלמד זאגט', 'ווער זאגט ער איז א צדיק?' וויי אז מען צעמישט די קינדער, נאכדעם זענען די קינדער גארנישט מקבל, זיי קענען שוין גארנישט הערן.


איך האב דיר נאך אסאך צו שרייבן, אבער יעצט בין איך פארנומען אין שטוב מיט מיינע קינדער, מיין ווייב איז זיך געגאנגען אפרוען נאכן האבן די קינד, איך דארף זיין מיט די קינדער.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#838 - אויסגעבן געלט מיט שמחה פאר מצות
חינוך הילדים, שלום בית, יום טוב, סוכות

בעזרת ה' יתברך - יום א', י"ג תשרי, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


האסט געקויפט עפעס א שיינע מתנה פאר דיין ווייב? קויף א שיינע זאך פאר דיין ווייב לכבוד יום טוב, און געב איר אפאר דאלער זי זאל זיך קענען קויפן קליידער וכדומה, און בעיקר זאלסט העלפן אין שטוב מיט די קינדער; ווארט נישט עס זאל זיך צערייסן חס ושלום אירע נערוון, איינמאל נערוון צערייסן זיך - איז שוין ביטער, העלף איר מיט די קינדער, מאך עס מיט שמחה.


אויך וויל איך דיר בעטן זאלסט נישט קארגן אויף מצוות, קויף די שענסטע ד' מינים און קויף פאר דיינע קינדער ד' מינים; קרעכץ נישט ווען עס קומט צו טון מצוות, עס זאל דיר נישט באנק טון אז די יום טוב קאסט געלט, פאר אלעס איז דא געלט; פאר א קאר, פאר א הויז, פאר מעבל, פאר שיינע זאכן, און אז מיר האבן די זכיה צו קענען טון די מצוות פונעם אייבערשטן - דארף מען זיך פרייען און מיט די גאנצע הארץ אויסגעבן געלט.


מען קען זען אין די בריוו ווי מוהרא"ש שרייבט פאר די וואס ברענגען אים אן אתרוג, מען האט געוואלט ברענגען מתנות, שרייבט מוהרא"ש אז פאר א מצוה דארף מען באצאלן. אזוי ווי עס שטייט אין זוהר הקדוש (שמות, קכח.) אויפן פסוק (שמות כה, ב): "'וְיִקְחוּ לִי תְּרוּמָה מֵאֵת כָּל אִישׁ אֲשֶׁר יִדְּבֶנּוּ לִבּוֹ תִּקְחוּ אֶת תְּרוּמָתִי', הַאי מַאן דְּבָעֵי לְאִשְׁתַּדְּלָא בְּמִצְוָה, וּלְאִשְׁתַּדְּלָא בֵּיהּ בְּקוּדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא, אִצְטְרִיךְ דְּלָא יִשְׁתָּדַּל בֵּיהּ בְּרֵיקָנַיָּיא וּבְמַגָּנָא, אֶלָּא אִצְטְרִיךְ לֵיהּ לְבַר נָשׁ לְאִשְׁתַּדְּלָא בֵּיהּ כַּדְקָא יֵאוֹת כְּפוּם חֵילֵיהּ", ווען א מענטש טוט א מצוה דארף מען באצאלן געלט פאר די מצוה, דורכדעם איז מען זוכה צו ווערן נאנט צום אייבערשטן, עיין שם.


מאך א שיינע סוכה, באציר עס מיט די שענסטע נוי סוכה, לייג אריין דיין הארץ אין די מצוות; דיינע קינדער וועלן דאס נאכמאכן, זיי וועלן אויך מאכן שיינע סוכות. טראכט וואס וועט זיין אין יאר תת"ו, אין צוואנציג יאר ארום ווען עס וועלן זיין שווערע נסיונות. געב א גוטע חינוך פאר דיינע קינדער, ווייז זיי אז יום טוב איז די שענסטע זאך פאר דיר, וועלן זיי זיין גוטע ערליכע פרומע אידן.


והעיקר זאלסטו בעטן דעם אייבערשטן: "הטעימנו נא טעם סוכה, רבונו של עולם געב מיר א טעם אין די סוכה. רבונו של עולם, העלף מיר אז די הייליגע אושפיזין זאלן קומען צו מיר אין די סוכה, רבונו של עולם העלף מיר, איך וויל זיין א גאנץ יאר ארומגענומען מיט די שכינה הקדושה".דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#837 - נישט אפלאכן פון וואס מ'רעדט אינעם מוסד
חינוך הילדים, מוסדות, הלכה, דאווענען

בעזרת ה' יתברך - יום ג' לסדר כי תבוא לאומאן, ט"ז אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


טייערער ... נרו יאיר וזוג' תחי', קרית ברסלב


אז דיין ווילן און דיין ווייב'ס ווילן איז צו זיין גוט – וועלן מיר אננעמען דיינע קינדער אין אונזערע מוסדות, ווייל אויב מען וויל זיין גוט, עס איז נאר שווער זיך צו טוישן וכו' וכו' – איז גוט, ביים סוף וועט מען זיין גוט און אויך די קינדער וועלן זיין גוט.


אפלאכן – דאס איז נישט גוט, שפעטן פון וואס מען רעדט אין די מוסד – דאס איז זייער שעדליך.


לכבוד די נייע יאר – זאלסטו זיך שטארקן אין קומען דאווענען אין שול אלע דריי תפילות מיט מנין, און אז דו ביסט פארשלאפן, עס איז שוין נישטא קיין מנין – זאלסטו נאכאלץ גיין אין שול דאווענען.


אויך איז גוט זאלסט האבן א שיעור מיט א חברותא, אדער גמרא אדער הלכה, עס דארף נישט זיין לאנג, אפילו נאר פאר צען פופצן מינוט.

#836 - דיינע קינדער זאלן זיין דיינע חברים אין שול
חינוך הילדים, שבת קודש, אומאן, חודש אלול

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר כי תבוא לאומאן, י"ט אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


די וואך שבת איז פאר אונז די לעצטע שבת פון תשפ"ה וואס מיר זיצן מיט די קינדער, מיט די משפחה, קומענדיגע וואך שבת וועלן מיר שוין זיין מיטן אייבערשטנ'ס הילף ביים הייליגן רבי'ן אין אומאן. זאלסטו פרובירן מיט אלע כוחות צו זיין פרייליך, מאך פרייליך דיין ווייב מיט די קינדער, טאנץ מיט די קינדער: "אוי ווי גוט איז צו זיין א איד, אוי ווי גוט איז צו זיין א איד"; מוהרא"ש זאגט, מיט איין שבת וואס מען איז פרייליך - פאררעכט מען אלעס.


מוצאי שבת זאגן מיר סליחות, איך וועל אם ירצה ה' זאגן סליחות אין שטעטל. די ספרדי'שע טייערע אידן זאגן שוין א גאנץ חודש אלול סליחות, מיר אשכנז'ישע אידן גייען אנהייבן זאגן סליחות מוצאי שבת, מיר גייען וויינען צום אייבערשטן ער זאל צערייסן אלע גזירות, די ביטערע גזירות וואס די מקטריגים ווילן גוזר זיין אויף די הייליגע פאלק. מיר גייען שרייען: "זוֹחֲלִים וְרוֹעֲדִים" מיר זענען אזוי דערשראקן און מיר ציטערן, "מִיּוֹם בּוֹאֶךָ" פון ראש השנה וואס קומט, "חָלִים כְּמַבְכִּירָה" מיר ציטערן אזוי שטארק, אזוי ווי א פרוי גייט צום ערשטן געבורט, מיר בעטן דיר, "טִנּוּפָם מְחֵה נָא" מעק אויס אונזערע זינד, זיי אונז מוחל אויף אלעס וואס מיר האבן געטון, "וְיוֹדוּ פִלְאֶךָ" און מיר וועלן דיך נאר לויבן.


איך וויל דיר בעטן נאכאמאל זאלסט שבת זיין נאר פרייליך, גיי אין שול, נעם דיינע קינדער מיט דיר, דיינע קינדער זאלן זיין דיינע חברים אין שול, זיץ מיט זיי, לויף נישט צו חברים, געב זיך מיט זיי אפ. מוהרא"ש האט אונז גוט געלערנט וואס חברים מיינען, מען שמייכלט אין פנים און הינטערן רוקן שטעכט מען מיט א מעסער. זיץ מיט דיינע קינדער, ווייז זיי ווי מען דאווענט, מיט שמחה, מיט געשמאק. נאכן דאווענען גיי אהיים צו דיין ווייב, צו דיין משפחה, בלייב נישט רעדן נארישקייטן, די מלאכים ווארטן אויף דיר, זיי ווילן זען דיין זמירות שבת.


גרייט אן די לעכט, ברען אפ די קנויטן און זיי זיך מתבודד, בעט פאר דיינע קינדער. בעט דעם אייבערשטן פאר הייליגע דורות, זיי זאלן שיינען אין תורה. בלייב אין שטוב ווען דיין ווייב צינדט לעכט, לויף נישט ארויס, גיי אין מקוה פרי, ביים לעכט צינדן זאלסטו זיצן מיט א סידור זאגן שיר השירים. בוי דיין שטוב געזונט, מיט יראת שמים. מאך נישט נאך די פליטעס וואס דערמאנען זיך ביים זמן אז מען דארף גיין אין מקוה און זיך אפבאדן לכבוד שבת, בוי דיין שטוב ריכטיג.


מיר זאגן סליחות ביינאכט ביי חצות מיט די בגדי שבת.


א פרייליכן שבת, א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#835 - אויפבויען די קינדער, זיי זאלן נישט זיין צעקלאפטע
חינוך הילדים, הדרכות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת שופטים, ג' אלול, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך פריי זיך זייער אז איר גייט זיין א לערערין אין בית פיגא, דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן גרויס הצלחה.


לייגט אריין אין די בית פיגא תלמידות אמונה, יראת שמים מיט מידות טובות, אויך זאלט איר האבן איין ציל פאר אייך – אויפצובויען די קינדער, זיי זאלן נישט זיין צעקלאפטע.


זיין א טיטשער איז א חכמה, נישט קיין מלאכה, מען דארף קענען זיין שטארק מיט וואס מען איז מחנך און אין די זעלבע צייט זיין גוט און הארציג.


אויך זאלט איר בעטן יעדן אינדערפרי פאר אלע תלמידות זיי זאלן מצליח זיין.

#834 - געבן ווארעמקייט פאר יעדן איינציגסטן תלמיד
חינוך הילדים, מוסדות, פלעי, הדרכות, ליצנות

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ראה, כ"ה מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיין ליבער ... נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש בארץ הקודש


בנוגע וכו'; זייער גוט האסטו געטון אז דו האסט אויסגערופן אין חדר און אין ישיבה פאר אלע תלמידים נישט צו גיין צו די מושב לצים, די פלעי וואס איז היינט פארגעקומען אין אלעד; אזוי ווייסן אלע מיינע תלמידים אז דאס איז נישט לפי רוחי.


נעם זיך נישט צום הארצן די וואס האבן געזאגט ליגנט אז זיי דארפן אהיים גיין צום דאקטער וכו' און למעשה זענען זיי געגאנגען צו די פלעי. דאס יא, לערן זיי אויס נישט צו זאגן ליגנט, אבער דארפסט דאס נישט נעמען פערזענליך, מען דארף זיי דן זיין לכף זכות, זיי גרייטן זיך שוין וואכן און חדשים צו גיין צו די פלעי, און אז מען זאגט זיי די לעצטע מינוט נישט צו גיין - איז זיי שווער געווען צו אויספאלגן.


דער עיקר זאלסטו זיך שטארקן צו געבן ווארעמקייט פאר יעדן איינציגסטן תלמיד, גיי התבודדות, בעט פאר יעדן תלמיד, געב ווארעמקייט פאר די מלמדים. פון איין זייט, וואס מען דארף פאררעכטן - זאלסטו זיי פאררעכטן, אבער דאס מוז גיין מיט א שטארקע ליבשאפט.


א באזונדערע יישר כח פאר יעדע מאל דו גייסט אין יבנאל צום ציון פון מוהרא"ש און דו וויינסט דארט פאר מיר איך זאל האבן כח אויסצופירן די שליחות פון מוהרא"ש, און פאר די תפילות וואס דו בעטסט אין יבנאל ביי מוהרא"ש פאר די מוסדות, מיר זאלן קענען ווייטער אנגיין, אלע תלמידים ותלמידות זאלן אויסוואקסן ערליכע אידן און אויפשטעלן ערליכע דורות, מיר זאלן קענען אנטקעגן גיין משיח צדקינו במהרה בימינו.


בנוגע וכו'; א שאד איך האב נישט זומער קיין וועג צו קענען רעדן צו די בחורים אין ישיבה, איך בענק זיך אזוי שטארק צו זיי, איך ווארט זיי שוין צו טרעפן אין אומאן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#833 - יעדעס קינד שיינט אויף זיין וועג
חינוך הילדים, חיזוק פאר פרויען

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת עקב, כ' מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


בנוגע וכו'; יעדע מענטש האט א זאך וואס מען קען נישט טרעפן און געפינען ביי א צווייטן, דער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א', סימן לד): "כי יש בכל אחד מישראל דבר יקר מה שאין בחבירו", יעדער איד האט עפעס וואס א טייערע שיינע זאך וואס מען קען עס נישט טרעפן ביי זיין חבר; אזוי דארף מען קוקן אויף אנדערע און זיכער ווען עס קומט צו די אייגענע קינדער, עלטערן דארף וויסן יעדע קינד איז א וועלט פאר זיך, מען טאר נישט לייגן קינדער אויפן וואגשאל, ערווארטן פון א קינד זאל זיין אזוי ווי דער ברודער אדער שוועסטער, דאס איז זייער נישט ריכטיג; אויך קען דאס גורם זיין אז די קינד זאל ווערן צעקלאפט און נישט קענען וואקסן, ווען די קינד שפירט אז מען איז נישט צופרידן וכו'.


אלע אייערע קינדער זענען ליכטיג און טייער, יעדע קינד שיינט אויף זיין וועג, און אז מען וועט אזוי קוקן אויף זיי – וועלן זיי זיך עפענען ווי שיינע בלומען און מען וועט זען פון זיי נחת און פרייד.


ווען איר שיידט אפ חלה און ווען איר צינדט די שבת לעכט, און ווען וכו'; ביי די דריי מצוות איז א צייט וואס פרויען קענען פועל'ן גרויסע זאכן.

#832 - נעם נישט יעצט בחורים צו סעודות
חינוך הילדים, שבת קודש, הכנסת אורחים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת עקב, י"ח מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר, קרית ברסלב


בנוגע נעמען בחורים צו סעודות; מען דארף אכטונג געבן ווען מען האט טעכטער נישט צו נעמען בחורים אין שטוב. אויך יעצט זומער ווען די בחורים האבן פיינע סעודות אין שול – איז בכלל נישט קיין ענין צו נעמען בחורים, עס איז בעסער נישט צו נעמען, אז זיי זאלן עסן אינאיינעם אין ישיבה, מכמה טעמים.


נאך א וויכטיגע זאך, מאך פרייליכע שבת'דיגע סעודות. די קינדער ווילן גארנישט, קינדער דארפן גארנישט, נאר איין זאך, א פרייליכע טאטע, א רואיגע טאטע, א טאטע וואס רעדט מיט דרך ארץ צו די מאמע און א מאמע וואס רעדט מיט עהרע צום טאטן, אויב איז דאס דא אין שטוב – איז אלעס דא, און אז דאס פעלט – וועלן די קינדער אנטלויפן חס ושלום.


תפילה און נאכאמאל תפילה, און נאר תפילה – איז די עצה פאר שמחה און ישוב הדעת, און געדולד צו די קינדער...

#831 - זיך מוסר נפש זיין צו מאכן פרייליכע סעודות שבת
שמחה, חינוך הילדים, אמונה, שלום בית, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת עקב, כ"א מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שריי נישט אין שטוב, שריי נישט אויף דיין ווייב; אז מען שרייט אויף די ווייב, מען כעס'ט זיך - טרייבט מען ארויס די שכינה פון שטוב. א ברסלב'ער חסיד דארף רעדן שיין צו די ווייב, ווייל דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן רסג), אז מען דארף רחמנות האבן אויף די ווייב, מען דארף רעדן שיין צו איר און איר האלטן טייער.


זיכער ווען עס קומט שבת דארף מען זיך זייער אכטונג געבן צו רעדן שיין, ערב שבת דארף מען מער זיין פארזיכטיג נישט צו מאכן קיין לחץ אין שטוב, דער הייליגער חיד"א שרייבט אין ספר עבודת הקודש (מורה באצבע סימן ד, אות קמ), אז ערב שבת קומט דער שטן אין יעדע שטוב און ער ווארט נאר אז עס זאל אויסברעכן א מחלוקת צווישן מאן און ווייב, ער האט זייער מורא ווען מאן און ווייב פארטראגן זיך, בעיקר שבת קודש, ווייל ווען די מאן און ווייב פארטראגן זיך און לעבן צוזאמען באהבה ושלום, דעמאלט האט ער נישט קיין שום שליטה אויף זיי, ער ווערט ארויס געטריבן פון אזא סארט שטוב.


א גאנץ שבת זאלסטו נאר טאנצן און זיין זייער פרייליך, דער רבי האט זייער אסאך גערעדט פון זיין פרייליך שבת. איינמאל פרייטאג צו נאכטס איז רבי נתן געווען ביים רבי'ן, דער רבי האט אים געפרעגט: "הַאַתָּה שָׂמֵחַ בְּשַׁבָּת", ביסט פרייליך שבת? האט רבי נתן געענטפערט: "איך ווער אסאך מאל זייער ערנסט", האט אים דער רבי געזאגט: "לֹא כָּךְ הוּא, הָעִקָּר הוּא שִׂמְחָה", שבת דארף מען זיין נאר פרייליך. דעמאלט האט דער רבי געזאגט די תורה (לקוטי מוהר"ן חלק ב', סימן יז): "צָרִיךְ לִזָּהֵר מְאֹד לִהְיוֹת שָׂמֵחַ וְטוֹב לֵב בְּשַׁבָּת", שבת דארף מען זיין זייער פרייליך און גוטמוטיג, "כִּי מַעֲלוֹת וּקְדֻשּׁוֹת שַׁבָּת גְּדוֹלָה וִיקָרָה מְאֹד", ווייל שבת איז זייער הייליג און זייער טייער, עיין שם.


מאך פרייליכע סעודות, דיינע קינדער וועלן דאס געדענקען זייער גאנץ לעבן, און אויב חס ושלום דו וועסט שרייען ביי די סעודות וועלן דיינע קינדער ווערן צעקלאפטע נפשות. זאלסט זיך מוסר נפש זיין צו מאכן פרייליכע סעודות, ווייל די סעודות שבת זענען זייער הייליג. דער הייליגער זוהר זאגט (יתרו, פד.): "רַבִּי אַבָּא כַּד הֲוָה יָתִיב בִּסְעוּדָתָא דְשַׁבְּתָא הֲוָה חָדֵּי בְכָל חַד וְחַד", רבי אבא ווען ער איז געזיצן ביי די שבת'דיגע סעודה איז ער געווען זייער פרייליך; קוק אריין די שטיקל זוהר וואס מען פירט זיך צו זאגן ביי די סעודה, וואו עס ווערט דערציילט דאס גרויסקייט פון די דריי סעודות שבת, ווי אזוי די הייליגע צדיקים פלעגן עסן די שבת'דיגע סעודות; זיי זענען געזיצן ביי די סעודות מיט א מורא'דיגע פרייד, ווייל די סעודות שבת איז משפיע אמונה פאר זיך, פאר די שטוב און פאר די קינדער.


היינט איז דער יארצייט פון הייליגן בעלזער רב זכותו יגן עלינו, מיר דארפן זוכן ביי די צדיקים מיט וואס מיר קענען זיי נאכמאכן, מיט וואס מיר קענען זיך לערנען פון זייערע הייליגע וועגן. דער הייליגער בעלזא רב זכותו יגן עלינו, ווען ער איז געזיצן שבעה נאך זיין ברודער דער בילגורייער רב זכרונו לברכה איז געווען ביי אים איינער פון די גרויסע רבי'ס, נאכן זאגן דעם נוסח "המקום ינחם אתכם" וכו', האט ער צוגעלייגט: "מען זאל נישט וויסן פון קיין צער", דער הייליגער בעלזא רב איז געווארן זייער צעקאכט און זיך אנגערופן: "צער?! דער אייבערשטער האט מיר נאך קיינמאל נישט מצער געווען"; ער האט דאס איבערגעזאגט אפאר מאל: "צער?! דער אייבערשטער מאכט נישט קיין צער".


א פרייליכן שבת.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#830 - די אייגענע קינדער גייען א גאנג
חינוך הילדים, אומאן, טעלעפאן, אידישע שטוב, אינטערנעט, ווידיאו

בעזרת ה' יתברך - יום ד' פרשת עקב, י"ט מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מען טאר נישט האבן אין שטוב קיין שום זאך וואס מען קען קוקן אויף דעם ווידיאו, מאוויס, קליפס; צענדליגער שטיבער זענען שוין ליידער חרוב געווארן פון דעם וואס מען האט אריינגעברענגט אין שטוב א קאמפיוטער, טעבלעט, אייפאד, אייפעד וכו' וכו'; די אייגענע קינדער זענען געגאנגען א גאנג דורכדעם וואס די עלטערן האבן זיך געהאלטן קלוגער פון די רבנים.


מען טאר נישט האבן אין שטוב די כלים וואס זענען זיך מתחבר צום אינטערנעט, עס רייסט ארויס יעדעס ברעקל יראת שמים, עס קילט אפ די אמונה, עס איז גורם אז די גאנצע שטוב זאל צעפאלן ווערן, און צום סוף פאלט מען אראפ אין זייער א טיפע אפגרינד. איך בעט דיר זייער, מיין ליבער ברודער, מיין הארציגער חבר, פאלג מיך, פאלג מוהרא"ש, פאלג די צדיקים, זיי נישט קיין אויבער חכם וואס דו וועסט דערנאך אליין דערלייגן, טראג ארויס פון דיין שטוב אלע כלים וואס מען קען מחבר זיין צום אינטערנעט, און וואס מען קען זען מאוויס; די כלים רייסן אויס יעדעס פינטעלע יראת שמים.


איך וועל דיר דערציילן, אז ווען מיר האבן געעפנט די חדר האבן מיר נישט געוואוסט די הארבקייט פון ווייזן פאר קינדער קליפס, אמאל האט דער מנהל געוויזן פאר די קינדער א קליפ, (נישט דער מנהל פון יעצט, דעמאלט איז געווען א בחור דער מנהל), פארוואס האט ער דאס געטון? ווייל מיר האבן נישט געהאט קיין פלאץ וואו צו שפילן, מען פלעגט גיין יעדע מיטאג אין גאס שפילן, און דעמאלט, יענע טאג - האט גערעגנט, און די קינדער האבן געטאנצן אויף דעם מנהל'ס קאפ, האט ער געטראכט ער וועט זיי ווייזן עפעס א קליפ, און מוהרא"ש האט זיך פון דעם דערוויסט, און מוהרא"ש האט אונז געשריבן א שארפע בריוו מיר זאלן אראפנעמען זיין נאמען פון די חדר, ער וויל נישט עס זאל שטיין מער אויף אונזער חדר "בנשיאות מוהרא"ש שליט"א", נאר אויב מיר נעמען זיך פאר אז מיר וועלן מער נישט ווייזן פאר קינדער קיין קליפס, נאר אזוי קען מען לאזן זיין נאמען, (פארשטייט זיך אז מיר האבן זיך דאס מקבל געווען און דער נאמען פון מוהרא"ש איז געבליבן).


מען טאר נישט ווייזן פאר קינדער קיין שום ווידיאו, מאווי, אדער קליפ; א קינד טאר נישט קוקן קיין שום זאך אויפן קאמפיוטער, טעלעפאן, אייפאד, אייפעד וכדומה, א קינד'ס מח פארנעמט גאר אנדערש ווען ער קוקט אויפן סקרין, ווי אן ערוואקסענער מענטש; אפילו כשר'ע זאכן, למשל פארשטעלונגען, אדער קליפס וואס היימישע ארגאניזאציעס שטעלן ארויס פאר צאמנעמען געלט; דאס אלעס איז גוט פאר ערוואקסענע מענטשן, אבער נישט פאר קינדער. זייער מח קען דאס נישט נעמען, זיי בלייבן פאר'מח'ט און פאר'חלומ'ט נאכן קוקן אויפן סקרין, און נאכדעם קומען זיי אין חדר אן א קאפ, די מלמדים זעען גלייך אויף א קינד צי ביי זיי אין שטוב איז דא א קאמפיוטער.


איך בעט דיר מאך נישט חוזק פון די גדרים וסייגים, ווייל די אלע וואס מאכן חוזק פון די רבנים וואס האבן דאס גע'אסר'ט, די מאכן חוזק פון זיך אליין; שלמה המלך זאגט (משלי ט, יב): "אִם חָכַמְתָּ חָכַמְתָּ לָּךְ, וְלַצְתָּ לְבַדְּךָ תִשָּׂא", אויב ביסטו קלוג - ביסטו קלוג פאר דיר, און אויב מאכסטו ליצנות, מאכסטו נאר פאר דיר אליין ליצנות; דאס זאלסטו גוט ארייננעמען אין דיין קאפ: "וואס מען טוט, טוט מען פאר זיך אליין; אז א מענטש פאלגט וואס צדיקים זאגן, וואס ערליכע אידן זאגן, טוט ער פאר קיינעם נישט קיין טובה, נאר פאר זיך אליין, ער וועט עסן פון די שכר אויף די וועלט און אויף יענע וועלט. און ווען א מענטש מאכט ליצנות פון די ווערטער פון א צדיק - מאכט ער פון זיך ליצנות, נישט פונעם צדיק".


מיר גרייטן זיך שוין צו אונזער נסיעה קיין אומאן, צו זיין ביים רבי'ן ראש השנה, אין זעקס און דרייסיג טעג פארן מיר קיין אומאן, איך פריי זיך אז מיר פארן מיט א טשארטער, אזוי וועלן די קינדער זיין אויפן וועג אפגעהיטן פון קוקן מאוויס. איך בעט אלע וואס פארן מיט גרופעס זאלן אכטונג געבן אויף די קינדער, און אויב דו זיצט אין ביזנעס קלאס - זאלסטו נישט לאזן דיינע קינדער אויף הפקר; אדער זאלסטו זיי מיט נעמען, אדער זאלסטו זיי לייגן נעבן אן ערליכער מענטש וואס וועט אכטונג געבן אויף זיי.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#829 - מען מוז רעדן פון קדושה צו די קינדער
קדושה, חינוך הילדים, אומאן

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת עקב, י"ח מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


מען מוז רעדן צו קינדער פון קדושה, נאר אזוי וועלן זיי אויפוואקסן ערליך און ריין. רעד צו דיינע קינדער זיי זאלן וויסן אז קיינער קען זיך נישט שפילן מיט זייער קערפער, קיינער קען זיי נישט אנרירן אין פריוואטע פלעצער, אפילו די אייגענע געשוויסטער; מען קען היינט נישט וויסן וכו', מען דארף אנגרייטן די קינדער זאלן וויסן אז די זאך פון זיך באהאלטן און זיך שפילן מיט א צווייטנס קערפער - איז א סכנה.


מען מוז רעדן פון קדושה צו די קינדער. דער רבי זכותו יגן עלינו פון סאטמער האט קלאר געזאגט פאר זיינע מלמדים זיי זאלן רעדן צו די קינדער אפענע דיבורים פון שמירת הברית, און עס איז דא א באקאנטע שמועס אסיפת מלמדים וואס מען הערט דעם רבי'ן זאגן פאר די מלמדים אז מען מוז רעדן צו די קינדער פון שמירת הברית, און דעמאלט האבן געוויסע גע'טענה'ט אז מען זאל נישט רעדן צו די קינדער פון שמירת הברית, מיטן טענה, אז מען וועט רעדן צו די קינדער וועלן זיי וויסן וכו', האט דער הייליגער רבי געקלאפט אין טיש און געזאגט אז מען דארף יא רעדן, און אז מען רעדט נישט ווייסן נישט די קינדער בכלל פון וואס זיך צו היטן.


ביי יענע אסיפה האט ער דערציילט די מעשה וואס ווערט געברענגט אין תנא דבי אליהו (פרק יח), אליהו הנביא האט דערציילט: איך האב אמאל אנגעטראפן א מלמד וואס האט געהאט זייער אסאך תלמידים - בערך צוויי הונדערט תלמידים; נאך א יאר בין איך צוריק געקומען צו די שטאט פון דעם מלמד, ווען איך האב אויפגעזוכט דעם מלמד זיך צו קענען טרעפן מיט אים האט מען מיר געזאגט אז דער מלמד איז שוין געשטארבן צוזאמען מיט זיין ווייב און קינדער, אזוי אויך זענען אלע זיינע תלמידים געשטארבן. האב איך אנגעהויבן זייער שטארק צו וויינען 'פארוואס דער מלמד מיט זיין משפחה, מיט די תלמידים, זענען אלע געשטארבן', ביז עס איז געקומען צו מיר א מלאך פון הימל און מיר געפרעגט: "אליהו, פארוואס וויינסטו?" האב איך אים געזאגט, "צי דען זאל איך נישט וויינען, אז די אלע זענען געשטארבן...?" האט מיר דער מלאך געזאגט: "וויין נישט אליהו, זיי האבן געטון שמוציגע מעשים, זיי האבן געטון עבירות איינער מיטן צווייטן, זיי האבן פוגם געווען באות ברית קודש דעריבער זענען זיי אלע געשטארבן יונג"; האט דער רבי זכותו יגן עלינו מסאטמער אויסגעפירט פאר די מלמדים: "דא זעט מען דער חיוב וואס מלמדים האבן צו רעדן צו קינדער פון וואס מען דארף זיך דערווייטערן".


מיר גרייטן זיך שוין צו אונזער נסיעה קיין אומאן זיין ביים רבי'ן ראש השנה, אין זיבן אין דרייסיג טעג פארן מיר קיין אומאן, און אז דו ברענגסט מיט דיינע קינדער זאלסטו אכטונג געבן אויף זיי ווי מען געבט אכטונג אויף די לעבן. עס קומען אין אומאן אלע סארט מענטשן, אלע וואס דארפן תיקונים, מען טאר נישט לאזן די קינדער דארט אויף הפקר, מען מוז האבן פאר זיי א ריינע פלאץ, א ריינע ד' אמות, דעריבער שטעלן מיר שמירה ביי אונזער בנין, אז נאר די אנשי שלומינו וואס מיר קענען זיי - קענען זיין אין בנין, פרעמדע קענען נאר זיין ביים דאווענען, און איך וויל דיר טאקע בעטן זאלסט נישט אויסשפילן די שומרים ווייל דו טוסט זיך אליין אפ, די שומרים זענען געשטעלט צו היטן אויף אונזערע קינדער, זיי נישט קיין אויבער חכם און אוועק שטופן א שומר און אריינברענגען דיינע געסט, דיינע חברים. אויסער דעם וואס איז גניבה, דער בנין איז א פריוואטע פלאץ, נאר ביים דאווענען קען מען קומען אויך נאר אין שול, איך האף דו וועסט טון וואס איז ריכטיג.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה, א גוט געבענטשט יאר.

#828 - זיך חבר'ן נאר מיט די מיידלעך וואס טשעפען נישט
חינוך הילדים, מדות טובות, טשעפען

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת ואתחנן, י"א מנחם-אב, שנת תשפ"ה לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע, משפחת ... נרו יאיר וזוגתו תחי', קרית ברסלב


איך וויל ענק בעטן ענק זאלן רעדן צו ... תחי' זי זאל זיך חבר'ן מיט די מיידלעך פון איר קלאס וואס טשעפען נישט אנדערע, ווייל אין די קלאס איז דא אפאר מיידלעך מיט זייער נישט גוטע מידות, וואס טשעפען זייער שטארק און פארשעמען, און ליידער איז ענקער טייערע טאכטער געווארן א חלק פון די גרופע וואס טשעפען, און וויפיל איך רעד און וויפיל די מנהלת רעדט – טאפן מיר א וואנט, ווייל די עלטערן פון די פאר קינדער ווילן נישט מיט ארבעטן, זיי נעמען זיך אן פאר די קינדער, און איך ציטער וואס וועט זיין מיט די קינדער, ווי זיי וועלן דארפן ליידן אין לעבן פארן מצער זיין און טשעפען.


ענקערע קינדער זענען איידעלע און עס איז ממש א ווייטאג צו זען ווי ... תחי' וואס איז אלץ געווען א גוטע נשמה מיט א גוט הארץ – האט זיך פארטשעפעט און טשעפעט אנדערע קינדער.


אדער אפשר איז כדאי איר ארויסצונעמען פון די כתה און לייגן אין א העכערע אדער נידריגערע כתה, ווי איידער באקומען די נישט גוטע השפעה פון טשעפען.


בעט דעם אייבערשטן אז די קינדער זאלן וואקסן ערליך מיט גוטע מידות.