בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#913 - תפלת השל"ה ערב ראש חודש סיון
חינוך הילדים, תפילה

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר


היינט ערב ראש חודש סיון [מוקדם] איז א טאג וואס מען קען זיך אויסבעטן פאר ערליכע דורות, דער הייליגן צדיק דער של"ה הקדוש זאגט (מסכת תמיד פרק נר מצוה, אות קלב-קלג): "לבי אומר", מיין הארץ זאגט מיר אז ערב ראש חודש סיון איז א גוטע צייט צו זאגן די תפילה, צו בעטן אויף קינדער; דער של"ה הקדוש האט א תפילה, א מורא'דיגע תפילה צו בעטן פאר ערליכע געראטענע דורות.


איך שיק דיר דא די תפילה, זאלסט דאס זאגן מיט הייסע טרערן, אויך דיין ווייב זאל דאס זאגן מיט הייסע טרערן:


"אַתָּה הוּא ה' אֱלֹקֵינוּ עַד שֶׁלֹּא בָרָאתָ הָעוֹלָם, וְאַתָּה הוּא אֱלֹקֵינוּ מִשֶּׁבָּרָאתָ הָעוֹלָם, וּמֵעוֹלָם וְעַד עוֹלָם אַתָּה אֵ-ל, וּבָרָאתָ עוֹלָמְךָ בְּגִין לְאִשְׁתְּמוֹדַע אֱלָקוּתָךְ בְּאֶמְצָעוּת תּוֹרָתְךָ הַקְּדוֹשָׁה, כְּמוֹ שֶׁאָמְרוּ רַבּוֹתֵינוּ זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה, בְּרֵאשִׁית - בִּשְׁבִיל תּוֹרָה וּבִשְׁבִיל יִשְׂרָאֵל, כִּי הֵם עַמְּךָ וְנַחֲלָתְךָ אֲשֶׁר בָּחַרְתָּ בָּהֶם מִכָּל הָאֻמּוֹת, וְנָתַתָּ לָהֶם תּוֹרָתְךָ הַקְּדוֹשָׁה, וְקֵרַבְתָּם לְשִׁמְךָ הַגָּדוֹל. וְעַל קִיּוּם הָעוֹלָם וְעַל קִיּוּם הַתּוֹרָה בָּאוּ לָנוּ מִמְּךָ ה' אֱלֹקֵינוּ שְׁנֵי צִוּוּיִים: כָּתַבְתָּ בְּתוֹרָתְךָ פְּרוּ וּרְבוּ, וְכָתַבְתָּ בְּתוֹרָתְךָ וְלִמַּדְתֶּם אֹתָם אֶת בְּנֵיכֶם, וְהַכַּוָּנָה בִשְׁתֵּיהֶן אֶחָת, כִּי לֹא לְתֹהוּ בָרָאתָ כִּי אִם לָשֶׁבֶת, וְלִכְבוֹדְךָ בָּרָאתָ יָצַרְתָּ אַף עָשִׂיתָ, כְּדֵי שֶׁנִּהְיֶה אֲנַחְנוּ וְצֶאֱצָאֵינוּ וְצֶאֱצָאֵי כָּל עַמְּךָ בֵּית יִשְׂרָאֵל יוֹדְעֵי שְׁמֶךָ וְלוֹמְדֵי תוֹרָתֶךָ.


וּבְכֵן אָבוֹא אֵלֶיךָ ה' מֶלֶךְ מַלְכֵי הַמְּלָכִים, וְאַפִּיל תְּחִנָּתִי, וְעֵינַי לְךָ תְּלוּיוֹת עַד שֶׁתְּחָנֵּנִי וְתִשְׁמַע תְּפִלָּתִי לְהַזְמִין לִי בָּנִים וּבָנוֹת, וְגַם הֵם יִפְרוּ וְיִרְבּוּ הֵם וּבְנֵיהֶם וּבְנֵי בְנֵיהֶם עַד סוֹף כָּל הַדּוֹרוֹת לְתַכְלִית שֶּׁהֵם וַאֲנִי כֻּלָּנוּ יַעַסְקוּ בְּתוֹרָתְךָ הַקְּדוֹשָׁה לִלְמֹד וּלְלַמֵּד לִשְׁמֹר וְלַעֲשׂוֹת וּלְקַיֵּם אֶת כָּל דִּבְרֵי תַלְמוּד תּוֹרָתְךָ בְּאַהֲבָה, וְהָאֵר עֵינֵינוּ בְּתוֹרָתֶךָ וְדַבֵּק לִבֵּנוּ בְּמִצְוֹתֶיךָ לְאַהֲבָה וּלְיִרְאָה אֶת שְׁמֶךָ.


אָבִינוּ אָב הָרַחֲמָן, תֵּן לְכֻלָּנוּ חַיִּים אֲרוּכִים וּבְרוּכִים, מִי כָמוֹךָ אָב הָרַחֲמִים זוֹכֵר יְצוּרָיו לְחַיִּים בְּרַחֲמִים, זָכְרֵנוּ לְחַיִּים נִצְחִיִּים, כְּמוֹ שֶׁהִתְפַּלֵּל אַבְרָהָם אָבִינוּ לוּ יִחְיֶה לְפָנֶיךָ, וּפֵרְשׁוּ רַבּוֹתֵינוּ זִכְרוֹנָם לִבְרָכָה, בְּיִרְאָתֶךָ. כִּי עַל כֵּן בָּאתִי לְבַקֵּשׁ וּלְחַנֵּן מִלְּפָנֶיךָ שֶׁיְּהֵא זַרְעִי וְזֶרַע זַרְעִי עַד עוֹלָם זֶרַע כָּשֵׁר, וְאַל יִמָּצֵא בִי וּבְזַרְעִי וּבְזֶרַע זַרְעִי עַד עוֹלָם שׁוּם פְּסוּל וָשֶׁמֶץ, אַךְ שָׁלוֹם וֶאֱמֶת וְטוֹב וְיָשָׁר בְּעֵינֵי אֱלֹקִים וּבְעֵינֵי אָדָם, וְיִהְיוּ בַּעֲלֵי תוֹרָה, מָארֵי מִקְרָא, מָארֵי מִשְׁנָה, מָארֵי תַלְמוּד, מָארֵי רָזָא, מָארֵי מִצְוָה, מָארֵי גוֹמְלֵי חֲסָדִים, מָארֵי מִדּוֹת תְּרוּמִיּוֹת, וְיַעַבְדּוּךָ בְּאַהֲבָה וּבְיִרְאָה פְּנִימִית, לֹא יִרְאָה חִיצוֹנִית, וְתֵן לְכָל גְּוִיָּה וּגְוִיָּה מֵהֶם דֵּי מַחְסוֹרָה בְּכָבוֹד, וְתֵן לָהֶם בְּרִיאוּת וְכָבוֹד וָכֹחַ, וְתֵן לָהֶם קוֹמָה וְיֹפִי וְחֵן וָחֶסֶד, וְיִהְיֶה אַהֲבָה וְאַחֲוָה וְשָׁלוֹם בֵּינֵיהֶם, וְתַזְמִין לָהֶם זִוּוּגִים הֲגוּנִים מִזֶּרַע תַּלְמִידֵי חֲכָמִים מִזֶּרַע צַדִּיקִים, וְגַם זִוּוּגָם יִהְיוּ כְּמוֹתָם כְּכָל אֲשֶׁר הִתְפַּלַּלְתִּי עֲלֵיהֶם, כִּי זִכָּרוֹן אֶחָד עוֹלֶה לְכָאן וּלְכָאן.


אַתָּה ה' יוֹדֵעַ כָּל תַּעֲלוּמוֹת, וּלְפָנֶיךָ נִגְלוּ מַצְפּוּנֵי לִבִּי, כִּי כַוָּנָתִי בְּכָל אֵלֶּה לְמַעַן שִׁמְךָ הַגָּדוֹל וְהַקָּדוֹשׁ וּלְמַעַן תּוֹרָתְךָ הַקְּדוֹשָׁה, עַל כֵּן עֲנֵנִי ה' עֲנֵנִי בַּעֲבוֹר הָאָבוֹת הַקְּדוֹשִׁים אַבְרָהָם יִצְחָק וְיַעֲקֹב, וּבִגְלָלָם תּוֹשִׁיעַ בָּנִים לִהְיוֹת הָעֲנָפִים דּוֹמִים לְשָׁרְשָׁם, וּבַעֲבוּר דָוִד עַבְדֶּךָ רֶגֶל רְבִיעִי בַּמֶּרְכָּבָה, הַמְשׁוֹרֵר בְּרוּחַ קָדְשֶׁךָ.


שִׁיר הַמַּעֲלוֹת, אַשְׁרֵי כָּל יְרֵא ה' הַהֹלֵךְ בִּדְרָכָיו: יְגִיעַ כַּפֶּיךָ כִּי תֹאכֵל אַשְׁרֶיךָ וְטוֹב לָךְ: אֶשְׁתְּךָ כְּגֶפֶן פֹּרִיָּה בְּיַרְכְּתֵי בֵיתֶךָ, בָּנֶיךָ כִּשְׁתִלֵי זֵיתִים סָבִיב לְשֻׁלְחָנֶךָ: הִנֵּה כִּי כֵן יְבֹרַךְ גָּבֶר יְרֵא ה': יְבָרֶכְךָ ה' מִצִּיּוֹן, וּרְאֵה בְּטוּב יְרוּשָלָיִם, כֹּל יְמֵי חַיֶּיךָ: וּרְאֵה בָנִים לְבָנֶיךָ, שָׁלוֹם עַל יִשְׂרָאֵל.


אָנָּא ה' שׁוֹמֵעַ תְּפִלָּה, יְקֻיַּם בָּנוּ הַפָּסוּק, וַאֲנִי זֹאת בְּרִיתִי אוֹתָם אָמַר ה', רוּחִי אֲשֶׁר עָלֶיךָ וּדְבָרַי אֲשֶׁר שַׂמְתִּי בְּפִיךָ, לֹא יָמוּשׁוּ מִפִּיךָ וּמִפִּי זַרְעֲךָ וּמִפִּי זֶרַע זַרְעֲךָ אָמַר ה' מֵעַתָּה וְעַד עוֹלָם, יִהְיוּ לְרָצוֹן אִמְרֵי פִי וְהֶגְיוֹן לִבִּי לְפָנֶיךָ ה' צוּרִי וְגֹאֲלִי".


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#912 - ווי אזוי וואלט איך געשפירט ווען מיין קינד טוט דאס
חינוך הילדים, התחזקות, טעלעפאן, דאווענען

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, ער"ח סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד הרב ... שליט"א


היינט איז א טאג וואס אלע בעטן פאר גוטע קינדער, מען לויפט צו קברי צדיקים, מען זאגט יום כיפור קטן און מען וויינט זיך אויס מיט תפילת השל"ה.


איך ווייס פון דיינע שווערע נסיונות, איך טראכט אן עצה פאר דיר, יעדע מאל דו ווילסט גיין אין קיאסק קוקן וכו' – זאלסט טראכטן: 'ווי אזוי וואלט איך געשפירט ווען מיין זון אדער מיין טאכטער טוען דאס? ווי אזוי וועל איך רעאגירן? וואס וועל איך טון?'


וויסן זאלסטו, אלעס וואס דו טוסט, אפילו דו טוסט עס באהאלטענערהייט – וועט זיין פאר דיינע קינדער שווערע נסיונות, דאס וואס דו ווילסט אז דיינע קינדער זאלן זיין – דאס דארפסטו טון.


דער הייליגער רבי זאגט (ספר המדות אות ספר חלק ב, סימן ה): "מִי שֶׁאֵין מִסְתַּכֵּל עַל נָשִׁים", ווער עס היט זיינע אויגן, "זוֹכֶה שֶׁזַּרְעוֹ יְחַבְּרוּ פֵּרוּשִׁים עַל הַתּוֹרָה", איז זוכה צו קינדער תלמידי חכמים וואס וועלן ארויסגעבן ספרים, שרייבן חידושי תורה.


ליבער ברודער, יעצט ווען עס קומט די הייליגע יום טוב שבועות, פון יעצט זאלסטו מער נישט אריבערטרעטן די שוועל פון קיאסק, גיי מער נישט אהין, זיי מקבל די תורה; דו ביסט דאך אזא גוטער מענטש, האסט אזעלכע איידלקייטן, האסט אזא גוטע נאטור, מיט א הייליגע נשמה, האסט א וואוילע ווייב מיט זיסע קינדער, גיי מער נישט קוקן וכו', טו עס פאר דיינע קינדער; איך קען נישט טראכטן און איך וויל נישט טראכטן פון די צער וואס טאטע מאמע גייען אריבער ווען זיי זעען ווי די קינדער נעמען די סמארטפאון וכו', אדער גייען קוקן וכו'.


הייב אן משניות, זאג יעדן טאג אכצן פרקים משניות מיט דעם יום תהלים; די תורה וועט דיר אויסוואשן דיין נשמה, עס וועט דיך מאכן פאר א גרויסער צדיק, און זיי מקפיד צו דאווענען די דריי תפילות מיט מנין.


איך האב דיך ליב, איך ווייס אז דו ווילסט זיין גוט, דו ביסט פשוט געפאנגען – איינגעשפארט אין תפיסה, אבער מיט די חיזוק פון הייליגן רבי'ן, די עצות און חיזוק פון צדיק – קען מען ארויסגיין פון אלע תפיסות.

#911 - ווי אזוי וואלט איך געשפירט ווען מיין קינד טוט דאס
חינוך הילדים, התחזקות, טעלעפאן, מנין

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, ער"ח סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד הרב ... שליט"א


היינט איז א טאג וואס אלע בעטן פאר גוטע קינדער, מען לויפט צו קברי צדיקים, מען זאגט יום כיפור קטן און מען וויינט זיך אויס מיט תפילת השל"ה.


איך ווייס פון דיינע שווערע נסיונות, איך טראכט אן עצה פאר דיר, יעדע מאל דו ווילסט גיין אין קיאסק קוקן וכו' – זאלסט טראכטן: 'ווי אזוי וואלט איך געשפירט ווען מיין זון אדער מיין טאכטער טוען דאס? ווי אזוי וועל איך רעאגירן? וואס וועל איך טון?'


וויסן זאלסטו, אלעס וואס דו טוסט, אפילו דו טוסט עס באהאלטענערהייט – וועט זיין פאר דיינע קינדער שווערע נסיונות, דאס וואס דו ווילסט אז דיינע קינדער זאלן זיין – דאס דארפסטו טון.


דער הייליגער רבי זאגט (ספר המדות אות ספר חלק ב, סימן ה): "מִי שֶׁאֵין מִסְתַּכֵּל עַל נָשִׁים", ווער עס היט זיינע אויגן, "זוֹכֶה שֶׁזַּרְעוֹ יְחַבְּרוּ פֵּרוּשִׁים עַל הַתּוֹרָה", איז זוכה צו קינדער תלמידי חכמים וואס וועלן ארויסגעבן ספרים, שרייבן חידושי תורה.


ליבער ברודער, יעצט ווען עס קומט די הייליגע יום טוב שבועות, פון יעצט זאלסטו מער נישט אריבערטרעטן די שוועל פון קיאסק, גיי מער נישט אהין, זיי מקבל די תורה; דו ביסט דאך אזא גוטער מענטש, האסט אזעלכע איידלקייטן, האסט אזא גוטע נאטור, מיט א הייליגע נשמה, האסט א וואוילע ווייב מיט זיסע קינדער, גיי מער נישט קוקן וכו', טו עס פאר דיינע קינדער; איך קען נישט טראכטן און איך וויל נישט טראכטן פון די צער וואס טאטע מאמע גייען אריבער ווען זיי זעען ווי די קינדער נעמען די סמארטפאון וכו', אדער גייען קוקן וכו'.


הייב אן משניות, זאג יעדן טאג אכצן פרקים משניות מיט דעם יום תהלים; די תורה וועט דיר אויסוואשן דיין נשמה, עס וועט דיך מאכן פאר א גרויסער צדיק, און זיי מקפיד צו דאווענען די דריי תפילות מיט מנין.


איך האב דיך ליב, איך ווייס אז דו ווילסט זיין גוט, דו ביסט פשוט געפאנגען – איינגעשפארט אין תפיסה, אבער מיט די חיזוק פון הייליגן רבי'ן, די עצות און חיזוק פון צדיק – קען מען ארויסגיין פון אלע תפיסות.

#910 - די בעסטע פלאץ צו אינוועסטירן איז אין ערליכע מוסדות
חינוך הילדים, צדקה, מוסדות, פרנסה

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת במדבר, כ"ז אייר, ער"ח סיון, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר וזוגתו תחי'


די גבאים פונעם "קרן הבנין", האברך שבתי מיט אשר בער נרם יאיר האבן מיר דערציילט אז ענק האבן מנדב געווען צוויי כיתות אין "בית פיגא" אין שטעטל, איך וויל ענק בענטשן, דער אייבערשטער זאל ענק געבן נחת ביי ענקערע קינדער, ערליכע אידישע דורות מיט הצלחה, געזונט און סייעתא דשמיא.


נ.ב. דאס איז די בעסטע אינוועסטמענט אין די היינטיגע טעג; מענטשן זוכן גוטע אינוועסטמענטס, קיינער ווייסט נישט וואס מארגן גייט זיין, וואו לוינט זיך צו אינוועסטירן; די בעסטע פלאץ צו אינוועסטירן איז אין ערליכע תלמידי תורה, ערליכע בתי חינוך, ישיבות, כוללים וכדומה, דארט איז זיכערע פארדינסטן.

#909 - מאכט א חשבון אויב איך האב אייך פארפירט
חינוך הילדים, שלום בית, מוסדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת בהר בחקותי, י"ז אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית ברסלב


איך האב געהערט אלע טענות וכו'.


איך וויל דיר בעטן זאלסט זיך מאכן א חשבון אויב איך האב דיך אפגענארט ביז אהער; מאך זיך א חשבון, פון ווען דו ביסט אריינגעקומען אין ישיבה, האסט אויסגעזען ווי אזוי דו האסט אויסגעזען וכו', און ברוך השם קוק ווי דו שטייסט, האסט חתונה געהאט, האסט א גוטע שלום בית, האסט ערליכע קינדער, האסט נחת פון דיינע קינדער, אלע זענען אזוי וואויל און טייער, מאך זיך א חשבון וואס דו האסט באקומען דא ביים רבי'ן, און אז ביז אהער האב איך דיך נישט פארנארט - איז פארוואס זאלסטו יעצט ווערן ברוגז אויף מיר אז איך האב גענומען דיין טאכטער'ס כיתה און צאמגעשטעלט מיט נאך א כיתה? פארוואס זאלסטו ווערן אנגעדרייט און אויפגעברויזט? איך האב דען א נגיעה דיר צו מאכן שלעכט? איך ווייס אויך פון אלע סיבות פארוואס נישט צו מאכן אזוי, און אז מען האט יא צאמגעשטעלט - וואס דארפסטו זיין ברוגז אויף מיר?


דאס אז דיין טאכטער וויל נישט, און זי איז נישט פרייליך - דאס קענסטו אליינס מיט דיין ווייב פאררעכטן, קינדער זינגען די ניגונים וואס מען הערט אין שטוב; די הייליגע חכמים זאגן (תנחומא וישלח, ז): "כְּאִמָּה, בִּתָּהּ", די זעלבע ניגון וואס די עלטערן זינגען - זינגען די קינדער, "שׁוּתָּא דְּיָנוּקָא בְּשׁוּקָא, אוֹ דַּאֲבוּהָ אוֹ דְּאִימֵיהּ" (סוכה נו:), די שפראך וואס קינדער רעדן - איז אדער פון טאטן אדער פון מאמען; אז דו וועסט איר מחנך זיין זי זאל זיין דרך ארץ'דיג און זיך חבר'ן מיט אלע קינדער און קיינעם נישט וויי טון - וועט זי זיין פרייליך און צופרידן; איך בעט דיר זייער, מאך מיר נישט שווערער מיין ארבעט, ענדערש זאלסטו מיר העלפן; זאג דיין ווייב זי זאל קוקן ווי שיין מען האט געמאכט ביז אהער און עס וועט נאך ווערן בעסער און שענער.


אונזער שיטה איז אז מיידלעך דארפן לערנען נאר איין זאך: 'אמונה', 'יראת שמים' און 'גוטע מידות'; דאס איז בית פיגא, און דאס קען מען לערנען מיט אלע אינאיינעם, מען דארף נישט באזונדערע טיטשערס פאר יעדע יארגאנג; ווען מיר האבן געעפנט די סקול האבן מיר לכתחילה געלייגט אלע כיתות אינאיינעם, נאר מיט די צייט, אז עס איז געווארן גאר אסאך קינדער - האבן מיר אפגעטיילט די כיתות לויט די יארגענג, אבער נישט אז עס איז א חסרון צו לערנען יונגערע מיט עלטערע, און נישט אז עפעס וועט פעלן פאר די קינדער.


יארן צוריק איז געווען אין די וויליאמסבורגע סקול פינקט אזא מעשה, (פרעג זיך נאך ביי דיינע חברים, די וואס האבן געהאט קינדער אין יענע כיתה); איך האב צאמגעשטעלט צוויי כיתות, און וואס מען האט מיט מיר געטון וויל איך נישט איבער'חזר'ן, ווייל איך האב אסאך מתפלל געווען עס זאל ארויס גיין פון מיין הארץ, איך זאל אלעמען פארגעבן, עס זאל קיינעם נישט שאטן, די עלטערן האבן זיך צאמגענומען און מיך געסטראשעט, עד כדי כך, אז גאנצע משפחות זענען אוועק פון היכל הקודש. איך האב דעמאלט אסאך מתפלל געווען, איך האב געבעטן דעם אייבערשטן: "וואס טו איך? איך וויל נאר טון וואס איז ריכטיג, איך וויל קיינעם נישט מאכן שלעכט"; פרעג דיינע חברים וואס פאר א שיינע נחת זיי האבן פון די קינדער וואס האבן געלערנט אין די צאמגעשטעלטע כיתות.


מיינע קינדער האבן אלע יארן געלערנט אין צאמגעשטעלטע כיתות, און געלויבט דעם אייבערשטן זיי זענען זייער פרייליך און פירן שיינע שטיבער, און אז דו וועסט מיך נישט שטערן, דו וועסט מיר העלפן - וועסטו אויך זען מיט דיינע אויגן די שיינע נחת.


איך בעט דיר זייער, מאך זיך א חשבון, און אויב די חשבון קומט אויס אז דו ווערסט דא פארפירט - זאלסטו זיך נישט לאזן פארפירן, זאלסט בעטן דעם אייבערשטן זאלסט זוכה זיין צו טרעפן א פלאץ וואו מען וועט דיך נישט פארנארן און פארפירן חס ושלום. דאס האט אונז דער רבי אויסגעלערנט, מען זאל שרייען צום אייבערשטן, מען זאל זיך נישט אפנארן. דער הייליגער רבי זאגט (שיחות הר"ן, סימן נא): "אֶת זֶה תְּקַבְּלוּ מִמֶּנִּי, שֶׁלֹּא יַטְעֶה אֶתְכֶם הָעוֹלָם, כִּי הָעוֹלָם מַטְעֶה מְּאֹד", דאס זאלט איר מקבל זיין פון מיר, די וועלט נארט אייך, לאזט אייך נישט נארן; מען דארף זייער אכטונג געבן מען זאל זיך נישט אפנארן, מען קען זיין אפילו אין ברסלב און זיך פאררופן א ברסלב'ער חסיד און מען נארט זיך, מען דאווענט נישט, מען לערנט נישט וכו' וכו'; זאלסט זיך מאכן א חשבון הנפש: 'וואס באקום איך אין האנט?' און אז איך האב דיך נישט פארפירט ביז אהער - זאלסטו מיר העלפן מיט וואס מיר טוען, און אז דו וועסט מיר העלפן - וועסטו גאר שיין פארדינען.


נאכאמאל, אז דו ווילסט דיין טאכטער זאל זיין פרייליך - האט דאס נאר מיט דיר און מיט דיין ווייב; ענק זאלן איר אויסלערנען זיין פרייליך און זיך פירן ריכטיג, איר אויסלערנען צו האבן גוטע מידות; נישט וויי טון קינדער וואס זענען א יאר ארויף אדער א יאר אראפ, און זיך פירן מיט דרך ארץ. ברוך השם אז מיר האבן אויך קינדער, און מיינע קינדער האבן אויך זייערע געפילן און זאכן וואס זיי ווילן, און מיר די עלטערן לערנען די קינדער וואס די לעבן איז, זיך פרייליך מאכן, זיך זיס מאכן.


קענסט מאכן קאפיס פון דעם בריוו און דאס ווייזן פאר די עלטערן וואס רופן דיין ווייב וכו', זיי מחזק זיין זיי זאלן זיך אויך מאכן די חשבון אויב זיי ווערן פארפירט, ווייל חס ושלום זיך צו לאזן פארפירן, אבער אז די חשבון קומט ארויס אז מען איז זוכה צו באקומען ביים רבי'ן וואס מען באקומט – זאל מען ווייטער געטרויען די מוסד.


איך דארף מקצר זיין.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#908 - מאכט א נחת פאר אייער טאטע מאמע
חינוך הילדים, התחזקות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת בהר בחקותי, י"ח אייר, ל"ג בעומר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... תחי', תלמידה בית פיגא


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איר זענט מיר זייער חשוב, אויך אייערע טייערע עלטערן זענען ביי מיר זייער באליבט און טייער, איך בעט פאר אייך איר זאלט זיין פרייליך, איר זאלט ליב האבן די וועג פון אייערע עלטערן.


נעמט די עצה פון הייליגן רבי'ן, די עצה פון התבודדות, בעטס א תפילה אויף אייער אייגענע שפראך, בעטס דעם אייבערשטן איר זאלט גיין אויף די גוטע וועג, איר זאלט ליב האבן דעם אייבערשטן, איר זאלט ליב האבן די וועג פון צדיקים, איר זאלט טרעפן א גוטע שידוך, אן ערליכע שידוך, איר זאלסט זוכה זיין אויפצושטעלן אן ערליכע שטוב מיט ערליכע דורות.


טייערע ... תחי', מאכט א נחת פאר אייער טאטע מאמע, מאכט זיי פרייליך; אז מען מאכט פרייליך א טאטע מאמע באצאלט דער אייבערשטער מיט זייער אסאך גוטס; בלייבט אין די ערליכע וועג פון אייערע עלטערן, וועט דער אייבערשטער געבן אסאך גוטס.


שרייבט מיר יעדע וואך א בריוו.

#907 - איבערזאגן אן א שיעור מאל מיט סבלנות
חינוך הילדים, התחזקות, מוסדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך וועל זיך זייער פרייען אז דו וועסט אננעמען די פאסטן וואס דער מנהל מרדכי נרו יאיר האט דיר פארגעשלאגן, צו קומען זיין א מלמד ביי אונז אין שטעטל פאר קומענדיגע יאר שנת תשפ"ז פאר די עלצטע כתה, "כתה ט'"; דער אייבערשטער זאל דיר געבן הצלחה, חן און סייעתא דשמיא מיט די תלמידים.


די סוד פון חינוך איז דאס איבערזאגן און איבערזאגן אן א שיעור מאל מיט סבלנות, דער הייליגער רבי זאגט (חיי מוהר"ן, סימן שצא), אפילו מען זעט ווי אלע דרשות און אלעס וואס מען טוט מיטן קינד גייט לאיבוד – דאך וועט אריינגיין איין טראפ פון די חיזוק און פון די ווערטער וואס מען רעדט און מען חזר'ט, און פון דעם וועט ווערן שיינע זאכן; דאס איז די יסוד פון א מחנך, זיין גרייט צו איבערזאגן און איבערזאגן מיט סבלנות און מיט ליבשאפט; דאס וואס דער רבי טוט מיט אונז, וויפיל סממנים גיסט ער אויף אונז און אלעס גייט לאיבוד, דאך גייט אריין א טראפ דא, א טראפ דארט; אזוי דארפן מיר טון מיט די קינדער.


שכוח, זאלסט מצליח זיין.

#906 - די יסוד פון זיין א גוטער מלמד איז 'שמחה'
חינוך הילדים, אמונה, התחזקות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


שטארק זיך אין דיין הייליגע ארבעט פון זיין א מלמד פאר תינוקות של בית רבן, די יסוד פון זיין א גוטער מלמד איז 'שמחה', דער מלמד זאל זיין פרייליך, 'בגדלות המוחין'; אויב חס ושלום דער מלמד איז אין עצבות ומרה שחורה, בקטנות המוחין – קען זיין סכנת נפשות, מען קען צעקלאפן די קינדער און זיי מאכן פאר בעלי מומין השם ישמרינו.


מוהרא"ש זאגט, דערפאר ליינט מען פרשת במדבר א וואך פאר יום טוב שבועות, מען ליינט ווי די תורה ציילט די אידן, זאגט רש"י (במדבר א, א): "מתוך חבתן לפניו מונה אותם כל שעה", פון גרויס ליבשאפט וואס דער אייבערשטער האט ליב אונז אידישע קינדער ציילט ער אונז שטענדיג; ווייל מתן תורה און קבלת התורה קען נאר זיין פון גרויס ליבשאפט, נאר אזוי קענען די תלמידים מקבל זיין.


על כן זאלסטו זיך שטארקן מיט אלע כוחות צו זיין פרייליך, לאז זיך נישט פארנארן פון די פרומע קליפות, פון די פרומע שטן, וואס מאכט דיך 'זייער ערנסט', און מאכט דיך זען נאר חסרונות, ניץ דעם רבינ'ס עצות פון זוכן נאר דאס גוטס ביי דיר, ביי די קינדער; בוי זיי אויף.


איך האב נאך אסאך צו זאגן, אבער כל זמן דו ביסט בקטנות המוחין, דו ביסט נישט גרייט צו הערן – וועל איך זיך צוריק האלטן...

#905 - נאכ'ן דאנקען, זאלן ענק ווייטער דאנקען
חינוך הילדים, אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית יואל


מזל טוב! מזל טוב! דער אייבערשטער זאל העלפן דו אינאיינעם מיט דיין ווייב זאלן זוכה זיין צו מגדל זיין דעם נייעם געבוירענע מיידל לתורה ולחופה ולמעשים טובים, און זען אסאך אידיש ערליכע נחת ביי אלע קינדער אינאיינעם.


דאנקט און לויבט דעם אייבערשטן, הערט נישט אויף צו זאגן: "שכוח אייבערשטער", דאנקט אים פאר אלע חסדים, און נאכן דאנקען זאלן ענק ווייטער דאנקען; דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן ב), דאס דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן ברענגט דעם מענטש זייער נאנט צום אייבערשטן, מען איז זוכה שוין דא בזה העולם צו שפירן די טעם פון גן עדן, פון שעשוע עולם הבא.

#904 - זיין א לערערין אין בית פיגא, איז אן אחריות
צניעות, חינוך הילדים, התבודדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


איר שיקט מיר מעסעדזשעס אן אויפהער היתכן מען געבט אייך נישט קיין ארבעט אין "בית פיגא", איר זענט פארווייטאגט און פול מיט טענות.


איך וויל איר זאלט וויסן אז זיין א טיטשער איז אן אחריות, און מען דארף טון אלעס וואס די סקול זאגט צו טון; מען קען נישט ארום דרייען, און ווען מען האלט פאר – שטענדיג האבן גוטע תירוצים; זיין א טיטשער איז נאר אז מען וויל, און מען האט די געפיל צו לערנען מיט אידישע טעכטער די הייליגע אמונה, די שיינקייט פון צניעות, די עצה פון רבי'ן, די עצה פון משיח; רעדן צום אייבערשטן וכו' וכו'.


בית פיגא איז מיין טייערסטע זאך, יעדע ריר פון בית פיגא ווערט געטון נאר נאך אסאך התבודדות, איך בעט זייער אסאך דעם אייבערשטן מיר זאלן האבן די בעסטע טיטשערס, טיטשערס וואס האבן א געפיל פאר א קינד, טיטשערס וואס האבן ליב קינדער, וואס זענען סענסעטיוו פאר קינדער, איך דארף נישט טיטשערס זאלן מיר אויסלערנען חינוך, איך דארף טיטשערס זאלן פאלגן וואס מען זאגט און אויסהערן די מנהל און מנהלת, (אוודאי קען מען זאגן מיינונגען און דערציילן וואס מען זעט, און אז מען האלט אז זאכן זענען נישט ריכטיג), טון וואס מען זאגט צו טון, נישט טון וואס מען וויל און נאכדעם געבן תירוצים.


אז איר ווילט זיין א טיטשער אין בית פיגא – זאלט איר רעדן מיט די מנהל און מנהלת, מיר דארפן נאך טיטשערס, מיר זוכן גוטע טיטשערס, און יעדע פרוי פון די קהילה וואס וויל קומען טיטשן אין בית פיגא – זאל זיך מעלדן, אבער דאס קען נאר ארבעטן אז מען וויל די זעלבע וואס מיר ווילן, און אז מען האט א געפיל צו איידלקייט, מען האט ליב צניעות און מען עקלט זיך פון די גאס. א טיטשער דארף קומען אנגעטון איידל, נישט מיט די לאנגע שמאטעס וואס קערט אויף די ערד, און נישט מיט ווייסע קליידער, ווייסע שיך, א טיטשער דארף זיין א ביישפיל אז אן רעדן זאלן אירע קליידער שוין לערנען ווי אזוי עס איז שיין צו גיין.

#903 - זיכער מאכן אז די קינדער האבן א גוטע חברותא
חינוך הילדים, התחזקות, תפילה, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


אונז – די סקול בית פיגא – זאגן נישט פאר א מיידל: "רעד נישט מיט א געוויסע מיידל"; מיר טארן דאס נישט טון, מכמה טעמים, אבער ענק עלטערן וואס ענק שפירן אז די חבר'טע איז נישט גוט פאר ענקער טאכטער, זענען ענק מחויב צו טון וואס ענק קענען אפצוהאקן די שייכות צווישן זיי; עלטערן דארפן האלטן אן אפענעם אויג אויף די קינדער און זען אויב זיי האבן א גוטע חברותא.


על כן זייט געווארנט און געבט דאס מערסטע ליבשאפט און געפיל פאר די קינדער, און אין די זעלבע צייט זייער אכטונג געבן אז די קינדער זאלן האבן חברים און חבר'טעס וואס האבן תמימות און אמונת חכמים צו גיין אין די וועג פון הייליגן רבי'ן, ווי מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש זכותו יגן עלינו.


זיי מער אין שטוב, קום אהיים פארברענגען מיט די קינדער, ביינאכט ווען די קליינע קינדער שלאפן זאלסטו פארברענגען מיט די עלטערע, שפיל א געים מיט זיי, עס מיט זיי אייסעס, אייזקרים, פאפקארן... זע עס זאל זיין געשמאק אין שטוב.


ועל כולם, תפילה; בעט דעם אייבערשטן יעדן טאג פאר אלע קינדער, בעט פאר אלע באזונדער, נישט בנשימה אחת; עשרת בני המן זאגט מען בנשימה אחת, מען דארף פאר יעדן קינד בעטן באזונדער זיי זאלן האבן גוטע חברים מיט תמימות, מיט אמונת חכמים...

#902 - יעדער בחור זאל זיין א שמש
חינוך הילדים, התחזקות, מוסדות, משמש דעם רבי'ן, ל"ג בעומר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


ישראל יוסף נרו יאיר, קרית ברסלב


זיי מחזק די בחורים אלע זאלן העלפן, אלע זאלן האבן א חלק אין משמש זיין דעם רבי'ן; אדער אין ישיבה אדער אין שול, אדער ווען עס קומט צו ימים טובים וכדומה.


עס האט מיר געשטערט ביי די ל"ג בעומר מעמד צו זען אין שול גויים טיילן עסן און רייניגן, פארוואס נישט אונזערע בחורים? פארוואס זאלן די בחורים נישט האבן די געפיל? און אז זיי האבן נישט די געפיל צו העלפן – פארוואס זאל מען זיי נישט מאכן האבן דעם געפיל? אלע יארן אין ישיבה אין וויליאמסבורג איז אזוי געווען געבויט די ישיבה, אז בחורים העלפן, בחורים טוען, בחורים מאכן.


וויסן זאלסטו, עס איז אדער אדער, אדער לייגסטו אריין א געפיל אין א בחור צו העלפן, מען מאכט אים א סדרן, א גבאי, א שמש וכו', דעמאלט נעמט ער זיין חיות פון דעם, און אז נישט – וועט ער זיך באהאלטן מיט צוגארעטלעך, מיט א טעלעפאן, מיט נישט גוטע זאכן.


איך בעט דיר זייער, בלאז אריין אין די בחורים א חיות צו משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן, טו מיט זיי וואס איך האב געטון מיט דיר, געדענק ווען דו ביסט געקומען אין ישיבה, נאך פאר דיין בר מצוה, ווי איך האב דיר געגעבן א בעזעם אין האנט און דיר געלערנט רייניגן; פארוואס נאר הבחור חיים זאנוויל, מיט הבחור אלימלך נרו יאיר, און יוסף שלמה, אברהם יצחק? א שאד אז נישט אלע האבן א חלק אין משמש זיין, און ווען עס קומט א יום טוב, א מעמד – ווער דארף גוי'אישע וועיטערס? עס גייט אוועק די חן; וואו זענען אונזערע בחורים?


איך בעט דיר זייער זאלסט מיר העלפן מיט דעם, און זען אז יעדער בחור זאל זיין א שמש פאר די קהילה; עס איז אזוי געזונט און אזוי הייליג.


שיק מיר יעדן טאג א מעסעדזש מיט יעדע פרט ופרט וואס טוט זיך אין ישיבה.

#901 - א מנהל דארף האבן אחריות אויף אלעס ארום די חדר
חינוך הילדים, מוסדות, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרדכי אינדיג נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט אכטונג געבן אויך אויפן קאך אין תלמוד תורה; איך הער זאגן אז מען צינדט דארט אן איזראעלישע מוזיק פון פרייע זינגערס, איין שטיק ניבול פה, און דארט קאכט מען עסן פאר אונזערע היייליגע קינדער, און אויך גייען קינדער פון תלמוד תורה העלפן דארט; איך בין נישט צופרידן אז ביי אונז איז דא אזא הפקירות.


על כן וויל דיך דיר בעטן דו זאלסט אויך זיין מנהל אויפן קאך און אויפן קעכער, זאלסט אכטונג געבן וועלכע מוזיק מען צינדט אן, אויך די בחורים וואס העלפן אין חדר ביי די קליינע קינדער, זאלסטו האלטן אויף זיי אן עינא פקיחא זיי זאלן האבן יראת שמים. איך האב מורא עס ווערט לעכער וכו', ווייל ווען די חדר פלעגט זיין אין וויליאמסבורג מיט די ישיבה האב איך געזען יעדע זאך און געשמעקט יעדע זאך, און אכטונג געגעבן, יעצט זע איך נישט, איך בין נישט דארט, וויל איך נישט חס ושלום עס זאל זיין לעכער פאר עבירות, איך וויל דו זאלסט זיין דער אחראי פון יעדע זאך, סיי די תלמוד תורה, סיי די מלמדים, עוזרים, באס דרייווערס, קעכער וכו'.


גיי אינדערפרי התבודדות, גיי נישט אין חדר אן התבודדות, הייב אן די טאג מיט התבודדות – וועסטו זיין בגדלות המוחין, וועסטו האבן הצלחה און כח, חס ושלום אן התבודדות קען זיין סכנת נפשות, מען קען חס ושלום הרג'ענען די קינדער; פיזיש – מיט שלאגן, און גייסטיש – מיט זיי פארשעמען, חס ושלום, חס ושלום.

#900 - די דורות זאלן וואקסן הייליג
תפילה והתבודדות, חינוך הילדים, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת אחרי קדושים, ב' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... תחי'


זאגט תהלים און פלעכטס אריין אייערע אייגענע לויב ווערטער צום אייבערשטן.


אויך זאלט איר אים בעטן פאר אייערע דורות, זיי זאלן וואקסן הייליג און זיין גרויסע צדיקים.

#899 - אלעס רופט מען אויס אין הימל
חינוך הילדים, אמונה, ל"ג בעומר, מירון

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת אחרי קדושים, ו' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


יואל מנחם גרשון נרו יאיר


איך וויל מאכן א מעשה'לעך פאר די קינדער לכבוד ל"ג בעומר, די מעשה פון ירושלמי וואס רבי שמעון בר יוחאי האט געהאט ביים ארויסגיין פון הייל.


בעט דעם מעלער זאל מאכן א בילד ווי א פאנגער פאנגט פייגלעך און ווי אפאר פייגעלעך זענען שוין אין די נעץ, און ווי א פייגל פליט אוועק פונעם נעץ אויף ארויף, און ווי צוויי מענטשן איינער עלטער און איינער יונגער, איינער ווייזט אויפן פייגעלע. דער פאנגער זאל אויסקוקן אביסל מיט א שרעקעדיגע פנים אז די קינדער זאל זיך וועלן פארטון אינעם בילד. די פייגלעך זאלן זיין גרויסע; בכלל גלייך איך מער די גרויסע בילדער.


איינס... צוויי... דריי... נישט געלונגען, א מחוצף די פייגעלע, איך וועל אים נאך באלד כאפן.


איינס... צוויי... דריי... נישט געלונגען, וואס גייט פאר? די פייגלעך פליען אזוי שנעל אוועק... איך גיי פרובירן נאך איינמאל, איינס... צוויי... דריי... כאפ...! געלונגען, אריינגעכאפט!


האסט געהערט די בת קול: "ספיקולא"? דאס מיינט געכאפט.


טייערע קינדער, די מעשה האט פאסירט ווען דער הייליגער תנא רבי שמעון בר יוחאי איז ארויס פון די הייל נאכן זיך באהאלטן פון די רוימער פאר דרייצן יאר, די רוימער האבן געוואלט הרג'ענען רבי שמעון בר יוחאי ווייל ער האט געזאגט אז מען דארף אכטונג געבן פון די גוים, זיי ווילן מאכן די אידן זאלן טון עבירות, רבי שמעון בר יוחאי האט זיך געדארפט באהאלטן, און ווען ער איז ארויס געקומען האט ער געזען ווי א פאנגער פאנגט פייגלעך און עס גייט אים נישט, ביז ער הערט א בת קול וואס זאגט: "ספיקולא", דאס מיינט געכאפט; האט רבי שמעון בר יוחאי געזאגט פאר זיין זון רבי אלעזר: "קוק, אפילו א קליינע פייגעלע קען מען נישט פאנגען נאר נאכדעם וואס מען זאגט אין הימל מען זאל איר פאנגען, איז דאך זיכער אז קיין שום זאך קען נישט פאסירן מיט א מענטש נאר אז מען רופט דאס אויס אין הימל".


טייערע קינדער, מיר גייען בעטן דעם אייבערשטן מיר זאלן האבן א שטארקע אמונה, מיר זאלן וויסן אז קיינער קען גארנישט טון, קיינער קען נישט שלעכט טון; מען דארף זיך פארלאזן נאר אויפן אייבערשטן.


ואמרתם כה לחי... רבי שמעון בר יוחאי..."


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#898 - קינדער ווילן נאר זיין מעכטיג
חינוך הילדים, התחזקות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת אמור, י' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


בנוגע דיין זון וואס וויל גיין מיט קורצע ערמל און ביי ענק אין די משפחה גייט מען מיט לאנגע ערמל, דו פרעגסט וואס איז ריכטיג; פון איין זייט ווילסטו בלייבן מיט די וועג ווי אזוי מען גייט ביי ענק, און פון די אנדערע זייט ווילסטו וויסן וואס צו טון מיט דיין זון, ער קומט אהיים פון חדר מוטשען טאג נאך טאג אז ער וויל גיין ווי די אנדערע קינדער וכו'.


זיי קלוג און בעט דעם מלמד און מנהל און נאך - וואס זעען דיין זון – אז זיי זאלן אים פריוואט געבן א גוט ווארט פאר די וועג ווי אזוי ער גייט; ווייל עס איז נישט די קורצע ערמל אדער לאנגע ערמל, עס איז די מעכטיגקייט וואס די קינדער ווילן זיין, קינדער ווילן נישט זיין בטלנ'יש, און אז אין כיתה איז דא מעכטיגע קידער וואס גייען די סארט וועג - ווילן אלע דאס נאכמאכן; דארף מען זיין קלוג, זיי געבן גוטע ווערטער און זיי אויך מאכן מעכטיג.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#897 - אויפהייבן די הענט צום הימל
חינוך הילדים, התחזקות, מוסדות, חדר, תפילה, ל"ג בעומר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת בהר בחקותי, ט"ז אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


יצחק פאפנהיים נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש בארץ הקודש


איך האב ערהאלטן דיין הודעה.


זיי מברר פארוואס דער קינד וויל נישט מער קומען אין חדר, אפשר איז דא עפעס וואס מען דארף פאררעכטן.


ל"ג בעומר אין ארץ ישראל מאכט מען נישט קיין חדר און סקול.


עס איז ריכטיג צו בעטן די עלטערן וואס מען רעדט ביי זיי אין שטוב נישט אידיש אז זיי זאלן לערנען אידיש.


שטארק זיך מיט אלע דיינע כוחות, און אז דו טראכסט פון אויפהייבן די הענט און אפלאזן וכו' - זאלסטו אויפהייבן די הענט צום הימל; קוק ארויף און בעט דעם אייבערשטן זאל דיך העלפן, ער זאל דיר געבן כח.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#896 - דיין קאפ און מח זאל זיין אין די חדר
חינוך הילדים, מוסדות, בית המדרש, חדר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת אמור, ט' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, טברי'


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


בנוגע וכו'; עס זעט נישט אויס ריכטיג צו בויען אויף יענעמ'ס דאך.


דו לייג אריין דיין קאפ און מח אין די חדר; וועט זיין א שול פאר אונזער חבורה אין טברי' - מה טוב ומה נעים, און אז נישט - קענסטו צוריק גיין דאווענען אין ...; דיין דאגה זאל זיין די חינוך פון חדר, לאז די אנדערע חברים דאגה'נען פאר א שול, דיין קאפ און מח זאל זיין אז אונזערע קינדער זאלן באקומען די בעסטע חינוך.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#895 - גיי אין חדר לערנען תורה, וועט די בויך וויי אוועק גיין
חינוך הילדים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת אחרי קדושים, ו' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך הער זאגן אז דו שפירסט זיך נישט גוט, דו האסט בויך ווייטאג; איך וועל בעטן פאר דיר דו זאלסט האבן א רפואה שלימה.


וויסן זאלסטו, די איינציגסטע רפואה איז דורך לערנען תורה, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (עירובין נד.): "חש במעיו", ווער עס האט בויך וויי, "יעסוק בתורה", זאל לערנען תורה; אנשטאט בלייבן אינדערהיים מיט די בויך ווייטאג זאלסטו גיין אין חדר און לערנען חומש, משניות, גמרא - וועט די בויך וויי אוועק גיין.


איך בעט פאר דיר און פאר דיין גאנצע משפחה אלע זאלן זיין געזונט.


איך האב דיך זייער ליב.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#894 - כח, פלאג, און קישקעס, פאר ערליכע אידישע דורות
חינוך הילדים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


איך האב גערעדט מיט איינע פון די מלמדים ביי דיר אין חדר, ער זאגט מיר אז ער איז מצליח נאר ווייל ער האט אזא גוטע מנהל ווי דיר, ער זאגט מיר אז דו האסט א וועג ווי אזוי דו פאררעכסט און דו בעסערסט אויס די מלמדים מיט זייער אן איידעלע וועג, דאס איז א חכמה, צו קענען זאגן מוסר און מאכן דעם מלמד גוט פילן, נישט מזלזל זיין אין זיין כבוד. איך בין זייער צופרידן צו הערן די גוטע גריסן, ספעציעל די פרט ווי דו געבסט אכטונג אויף די כבוד פון די מלמדים, זיי צו הייבן, זיי פרייליך צו מאכן.


בנוגע די משפחה ... וואס ווילן נעמען זייער קינד צו טעראפי; איך בעט דיר זייער, קיינמאל זאלסטו נישט אפרעדן א מענטש פון גיין צו טעראפי, און זיכער זיך נישט קעגנשטעלן עלטערן וואס ווילן נעמען זייער קינד זיך אויסרעדן וכו'; עלטערן זענען דאך עלטערן, און אז זיי שפירן אז זיי ווילן העלפן דאס קינד מיט טעראפי - זאלסטו זיי נישט אוועק מאכן.


דאס וואס דו האסט געהערט ווי ... רעדט זיך אפ אין שול אויפן מלמד פון כתה ...; איך עצה דיר אים צו רופן און אים פרעגן וואס גייט פאר, און אים זאגן דעם אמת. דארפסט פארשטיין עלטערן, די ביסט דאך אויך א טאטע פון קינדער, און אז דיין קינד וועט קומען דערציילן וכו', אהיים קומען דערשראקן און פארשעמט - וועסטו אויך ווערן אויפגעפלאקערט; דאס איז דאך די נאטור ווי אזוי דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, אז עלטערן ווילן דאס בעסטע פאר קינדער. שמועס מיט אים, הער אים אויס און פאררעכט וואס מען דארף פאררעכטן.


בנוגע דאס וואס ער צערעדט זיך אין שול וכו'; לאז אפ, מאך נישט קיין עסק דערפון, דאס מיינט נישט העצן, דאס איז דער מהות וכו', אזוי זענען מענטשן; עס זענען דא וואס קענען זיך האלטן דאס מויל און גיין צום מנהל, צום מלמד; נאכדעם זענען דא וואס קענען זיך נישט האלטן דאס מויל, און זיי גייען נישט, זיי רופן נישט; דארט דארף דער מנהל, דער מלמד - גיין צו זיי.


אשרינו אז אונזער כח און פלאג, אונזערע קישקעס - גייען אוועק פאר אויפברענגען ערליכע אידישע דורות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#893 - לאז דיך נישט פון קיינעם צעברעכן
חינוך הילדים, אמונה, מוסדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין ליבער טייערער ... נרו יאיר, טברי'


איך האב ערהאלטן דיין בריוו, דיין הארץ.


עס איז נישט ריכטיג וואס מען טשעפעט דיך אין מיין נאמען אז איך וואלט פארמאכט די מוסדות אין טברי' וכו' וכו'; איך בין זייער צופרידן פון די מוסדות ביי ענק, איך האב גרויסע פארגעניגן פון די חינוך ביי ענק.


פון היינט אין ווייטער ווען איינער קומט דיר עפעס זאגן בשמי, אין מיין נאמען - זאלסטו טון אזוי: איז דאס א גוטע זאך - זאלסטו דאס אננעמען, איז דאס א זאך וואס דו ווערסט צעבראכן - זאלסטו דאס בודק זיין, דו קענסט מיך אליינס פרעגן; קענסט מיר שרייבן, אדער רופן, אדער שיקן א שליחות מיט איינעם וואס דרייט זיך אין ישיבה זאל אנפרעגן; לאז דיך נישט פון קיינעם צעברעכן.


איך בין זייער פרייליך מיט די חדר אין טברי' און מיט די בית פיגא, זיי ממשיך מיט דיין הארץ און מיט דיין נשמה, לייג אריין אין די קינדער אמונה, יראת שמים, מידות טובות; אויך זאלסטו רעדן צו זיי פון קדושה, זיי זאלן זיך היטן די אויגן וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#892 - מנהגים ביים אפשערן און מאכן פיאות
חינוך הילדים, צדקה, אפשערן, חאלאקע

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת אמור, י' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר, וזוגתו שיחיו


מזל טוב פאר די אפשערן און מאכן פיאות פאר ענקער בכור, דער אייבערשטער זאל העלפן ענק זאלן זוכה זיין צו אידיש נחת, ערליכע דורות אינאיינעם.


האסט מיר געבעטן איך זאל דיר שרייבן די מנהגים וואס מען פירט זיך ביי אונז ביים אפשערן די האר און מאכן די הייליגע פיאות; ווען מען שערט אפ א קינד, מען מאכט אים די הייליגע פיאות - דארפן די עלטערן די ערשטע זאך דאנקען דעם אייבערשטן אז מען איז זוכה צו דעם, מען האלט שוין דא; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף שידוכים, מען קען זיך נישט פארשטעלן די צער וואס בחורים און מיידלעך גייען אריבער, און נאכדעם וואס מען האט שוין חתונה; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף קינדער, אזויפיל אידישע קינדער דארפן ישועות; און אז מען האלט שוין דא, מען פירט א קינד אין חדר לעקן די האניג וואס דער מלמד שמירט אן אויף די הייליגע א"ב - דארפן די עלטערן דאנקען דעם אייבערשטן, ארויס זאגן מיטן מויל: "שכוח אייבערשטער אז מיר זענען זוכה צו קענען פירן אונזער קינד צום מלמד זאגן די הייליגע א"ב", און די עלטערן דארפן געבן צדקה און אויך געבן דעם קינד זאל געבן צדקה, און בעטן: "הייליגער באשעפער העלף אונזער קינד זאל זיין גאנץ לעבן זיך פרייען מיט די פיאות, ער זאל קיינמאל נישט שניידן בארד און פיאות, ער זאל בלייבן ערליך און הייליג".


דאס זענען מער ווייניגער אונזערע מנהגים, עס זענען דא וואס פירן זיך צו מאכן א סעודה פאר די משפחה, עס זענען דא וואס מאכן נאר א לחיים; דאס האט שוין יעדע משפחה מיט זייער וועג, דער עיקר האב איך דיר געשריבן - דאנק און לויב דעם אייבערשטן און געב צדקה מיט בכיות נוראות אז דיין קינד זאל בלייבן מיט די פיאות, קיינמאל נישט שניידן די בארד און פיאות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#891 - נאר אמת קלעבט זיך אן אין תלמידים ותלמידות
חינוך הילדים, אמונת חכמים, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר טהרה, א' דראש חודש אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך האב ערהאלטן די פראגע.


לערנט מיט די תלמידות אמת'דיגע זאכן, נאר אמת קלעבט זיך אן אין תלמידים ותלמידות, אז מען לערנט ליגנט - מאכט דאס נאר א חורבן; עס איז נישט אמת צו לערנען מיט קינדער אז נאר דא ביי אונז האט מען א חיים טובים, נאר ביי אונז איז דא שלום בית און נאר ביי אונז זענען די מענער ערליך, דאס איז ליגנט, און אז איר וועט ממשיך זיין צו לערנען מיט די תלמידות אויף דעם אופן - וועט איר זיי נאר דערווייטערן פון די אמת.


דער אמת איז נאר איין זאך: "מֹשֶׁה אֱמֶת, וְתוֹרָתוֹ אֱמֶת" (בבא בתרא עד.), "וַה' אֱלֹהִים אֱמֶת" (ירמיה י, י), פון דעם דארף מען רעדן צו תלמידים ותלמידות, נאר די תורה איז אמת, נאר דער אייבערשטער איז אמת.


די אלע וואס רעדן פון 'ביי אונז איז די אמת' און 'נאר ביי אונז איז דא לעבן' און נאכאמאל 'ביי אונז ...' - די זענען נארנים און די מאכן חרבנות, עס איז בכלל נישט אמת, ווייל אמת איז נאר דער אייבערשטער און די תורה; עס איז דא אסאך קהילות בישראל מיט ערליכע אידן וואס לעבן מיט די תורה און מיט דעם באשעפער, עס איז נאריש צו זאגן אז נאר ביי אונז איז די וועג, נאריש און טפשות און שקר.


לערנט די תלמידות אז אויב מען וויל האבן א גוט לעבן גייט דאס נאר מיט די תורה, און צו וויסן וואס די תורה זאגט דארף מען האבן א רב, א דיין, אן ערליכער איד וואס איז מדריך, און אז די תלמידה וואס זאגט אייך אז זי וויל גיין קיין ..., אז איר וועט איר זאגן: 'דארט איז נישטא קיין גוטע לעבן' - דאס איז ליגנט; וואס דען? זאגט איר: "קענסט גיין קיין ..., אבער אויך דארט וועסטו דארפן האבן א רב, א דיין, אן ערליכער איד וועם צו פרעגן ווי אזוי זיך צו פירן".


איך זע אז איך דארף נאכאמאל אנהייבן פונדאסניי אויסלערנען די טיטשערס וואס צו רעדן, מען זאל נישט רעדן איבריגע רייד.


איך דארף מקצר זיין.

#890 - שבת זאלסטו פארברענגען מיט דיינע קינדער
חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר טהרה, א' דראש חודש אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שבת איז א צייט פון חינוך הילדים, שבת זאלסטו פארברענגען מיט דיינע קינדער; שמועס מיט זיי פון אמונה, שמועס מיט זיי פון צדיקים, באזונדער אויפן וועג צום שול און אויפן וועג אהיים; דעמאלט איז א גוטע צייט צו רעדן מיט די קינדער, און אויך ביי די סעודה זאלסטו זיין פרייליך און זיי פרייליך מאכן.


שבת אין שול זאלסטו נישט זיצן מיט חברים וואס שמועסן, דיינע קינדער זעען דאס און זיי באקומען א נישט גוטע חינוך, שפעטער ווען זיי וועלן גרויס ווערן וועלן זיי בכלל נישט קומען אין שול, זיי וועלן אלעס אפלאזן, און אפילו דו מיינסט אז דיינע קינדער זענען נאך קליין, זיי כאפן נישט, דאס איז א געלעכטער; די קינדער ווייסן אלעס און כאפן אלעס, אין א בחינה ווייסן זיי נאך מער ווי דו ווייסט אליינס, די קינדער קענען דעם טאטן בעסער ווי דער טאטע קען זיך אליינס. איך בעט דיר, שבת אין שול זאלסטו זיצן מיט דרך ארץ, שמועס נישט מיט קיינעם, זעץ זיך מער ארויף, מער פון אויבן, נישט ביים עק, אויך ביי שלש סעודות זיץ מיט די אידן וואס זיצן ביים טיש מיט שטריימל און בעקיטשע און זינגען זמירות, זיץ נישט ביים עק טיש וואו מען שמועסט, אדער גאר מיט די מתמידים וואס זאגן משניות וכו'.


יעצט זומער איז דא לאנגע פרייטאגס און לאנגע שבת נאכמיטאגס, זאלסטו זיך קובע זיין צו לערנען דיינע שיעורים, שבת איז א צייט פון לערנען תורה; לערן משניות, גמרא וכו'.


אויך זאלסטו נישט מאכן קיין שלש סעודות אין שטוב פאר חברים, עס איז נישט כדאי; סיי דו גיי נישט אין דיין חבר'ס הויז און סיי רוף נישט קיין חברים אין דיין הויז, האלט דיין הויז פריוואט.


א גוט שבת און א גוטן חודש.

#889 - חס ושלום צו פרעגן פראגעס פון עי איי
קדושה, חינוך הילדים, מורה דרך, עי איי

בעזרת ה' יתברך - יום ד' לסדר טהרה, כ"ח ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


יעדע שאלה וואס דו האסט - פרעג דעם דיין; חברים זענען נישט אויף וועם מען קוקט ווי אזוי זיך צו פירן. אז מען איז נישט זיכער ווי אזוי זיך צו פירן - קוקט מען נישט אויפן חבר וכו', און זיכער נישט עי איי; א פחד און א שרעק אז טייערע ערליכע אינגעלייט באניצן זיך מיט דעם. חס ושלום צו פרעגן פראגעס פון עי איי, מען קען חס ושלום פארלירן די אמונה, מען קען פארפאלן ווערן רחמנא לצלן.


רעד צו דיינע קינדער זיי זאלן זיך היטן פון דעם, זאג פאר דיינע קינדער זיי זאלן נישט נעמען קיין שום נאמבער פון א חבר, פון א צווייטן; ווייל מען קען פארלירן די אמונה, מען קען אריינפאלן אין מינות וכפירה השם ישמרינו, א איד פרעגט אלעס א רב, א דיין, אן ערליכער איד.


אויך זאלסטו רעדן צו דיינע קינדער פון קדושה וטהרה, רעד צו זיי פון קדושת הברית, אז מען טאר נישט אנרירן אות ברית קודש. אויך פון זיך אכטונג געבן פון אנדערע, אויב איינער וויל אנרירן אדער ער הייסט אים אנרירן - זאל ער אוועק גיין און אוועק לויפן, און אז ער קען נישט אנטלויפן זאל ער שרייען: "ראטעוועט!" און מען זאל דערציילן פאר די עלטערן און פאר די מלמד אדער טיטשער.


איך ווייס אז עס איז נישט באקוועם צו רעדן פון דעם, עס איז גרינגער נישט צו רעדן, אבער מען מוז רעדן, מען מוז אנגרייטן די קינדער זיי זאלן זיין אפגעהיטן פון שלעכטס, די דור איז פול מיט מופקרים און מען מוז היטן די קינדער זיי זאלן וואקסן ערליך און הייליג.


מען דארף אכטונג געבן וואס מען רעדט, נישט רעדן איבריגע רייד, מען דארף רעדן פשוט'ע וועטער, אז דער אייבערשטער לאזט נישט אנרירן, מען דארף זיין הייליג, מען דארף זיין אפגעהיטן, און ווען די קינדער זענען שוין עלטער, מיט דעת - קען מען צולייגן אז אלע צרות ויסורים ליידט מען אויב מען היט זיך נישט אפ.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.