בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#906 - די יסוד פון זיין א גוטער מלמד איז 'שמחה'
חינוך הילדים, אמונה, התחזקות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


שטארק זיך אין דיין הייליגע ארבעט פון זיין א מלמד פאר תינוקות של בית רבן, די יסוד פון זיין א גוטער מלמד איז 'שמחה', דער מלמד זאל זיין פרייליך, 'בגדלות המוחין'; אויב חס ושלום דער מלמד איז אין עצבות ומרה שחורה, בקטנות המוחין – קען זיין סכנת נפשות, מען קען צעקלאפן די קינדער און זיי מאכן פאר בעלי מומין השם ישמרינו.


מוהרא"ש זאגט, דערפאר ליינט מען פרשת במדבר א וואך פאר יום טוב שבועות, מען ליינט ווי די תורה ציילט די אידן, זאגט רש"י (במדבר א, א): "מתוך חבתן לפניו מונה אותם כל שעה", פון גרויס ליבשאפט וואס דער אייבערשטער האט ליב אונז אידישע קינדער ציילט ער אונז שטענדיג; ווייל מתן תורה און קבלת התורה קען נאר זיין פון גרויס ליבשאפט, נאר אזוי קענען די תלמידים מקבל זיין.


על כן זאלסטו זיך שטארקן מיט אלע כוחות צו זיין פרייליך, לאז זיך נישט פארנארן פון די פרומע קליפות, פון די פרומע שטן, וואס מאכט דיך 'זייער ערנסט', און מאכט דיך זען נאר חסרונות, ניץ דעם רבינ'ס עצות פון זוכן נאר דאס גוטס ביי דיר, ביי די קינדער; בוי זיי אויף.


איך האב נאך אסאך צו זאגן, אבער כל זמן דו ביסט בקטנות המוחין, דו ביסט נישט גרייט צו הערן – וועל איך זיך צוריק האלטן...

#905 - נאכ'ן דאנקען, זאלן ענק ווייטער דאנקען
חינוך הילדים, אמונה, התחזקות, בטחון

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, קרית יואל


מזל טוב! מזל טוב! דער אייבערשטער זאל העלפן דו אינאיינעם מיט דיין ווייב זאלן זוכה זיין צו מגדל זיין דעם נייעם געבוירענע מיידל לתורה ולחופה ולמעשים טובים, און זען אסאך אידיש ערליכע נחת ביי אלע קינדער אינאיינעם.


דאנקט און לויבט דעם אייבערשטן, הערט נישט אויף צו זאגן: "שכוח אייבערשטער", דאנקט אים פאר אלע חסדים, און נאכן דאנקען זאלן ענק ווייטער דאנקען; דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק ב, סימן ב), דאס דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן ברענגט דעם מענטש זייער נאנט צום אייבערשטן, מען איז זוכה שוין דא בזה העולם צו שפירן די טעם פון גן עדן, פון שעשוע עולם הבא.

#904 - זיין א לערערין אין בית פיגא, איז אן אחריות
צניעות, חינוך הילדים, התבודדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרת ... תחי'


איר שיקט מיר מעסעדזשעס אן אויפהער היתכן מען געבט אייך נישט קיין ארבעט אין "בית פיגא", איר זענט פארווייטאגט און פול מיט טענות.


איך וויל איר זאלט וויסן אז זיין א טיטשער איז אן אחריות, און מען דארף טון אלעס וואס די סקול זאגט צו טון; מען קען נישט ארום דרייען, און ווען מען האלט פאר – שטענדיג האבן גוטע תירוצים; זיין א טיטשער איז נאר אז מען וויל, און מען האט די געפיל צו לערנען מיט אידישע טעכטער די הייליגע אמונה, די שיינקייט פון צניעות, די עצה פון רבי'ן, די עצה פון משיח; רעדן צום אייבערשטן וכו' וכו'.


בית פיגא איז מיין טייערסטע זאך, יעדע ריר פון בית פיגא ווערט געטון נאר נאך אסאך התבודדות, איך בעט זייער אסאך דעם אייבערשטן מיר זאלן האבן די בעסטע טיטשערס, טיטשערס וואס האבן א געפיל פאר א קינד, טיטשערס וואס האבן ליב קינדער, וואס זענען סענסעטיוו פאר קינדער, איך דארף נישט טיטשערס זאלן מיר אויסלערנען חינוך, איך דארף טיטשערס זאלן פאלגן וואס מען זאגט און אויסהערן די מנהל און מנהלת, (אוודאי קען מען זאגן מיינונגען און דערציילן וואס מען זעט, און אז מען האלט אז זאכן זענען נישט ריכטיג), טון וואס מען זאגט צו טון, נישט טון וואס מען וויל און נאכדעם געבן תירוצים.


אז איר ווילט זיין א טיטשער אין בית פיגא – זאלט איר רעדן מיט די מנהל און מנהלת, מיר דארפן נאך טיטשערס, מיר זוכן גוטע טיטשערס, און יעדע פרוי פון די קהילה וואס וויל קומען טיטשן אין בית פיגא – זאל זיך מעלדן, אבער דאס קען נאר ארבעטן אז מען וויל די זעלבע וואס מיר ווילן, און אז מען האט א געפיל צו איידלקייט, מען האט ליב צניעות און מען עקלט זיך פון די גאס. א טיטשער דארף קומען אנגעטון איידל, נישט מיט די לאנגע שמאטעס וואס קערט אויף די ערד, און נישט מיט ווייסע קליידער, ווייסע שיך, א טיטשער דארף זיין א ביישפיל אז אן רעדן זאלן אירע קליידער שוין לערנען ווי אזוי עס איז שיין צו גיין.

#903 - זיכער מאכן אז די קינדער האבן א גוטע חברותא
חינוך הילדים, התחזקות, תפילה, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


אונז – די סקול בית פיגא – זאגן נישט פאר א מיידל: "רעד נישט מיט א געוויסע מיידל"; מיר טארן דאס נישט טון, מכמה טעמים, אבער ענק עלטערן וואס ענק שפירן אז די חבר'טע איז נישט גוט פאר ענקער טאכטער, זענען ענק מחויב צו טון וואס ענק קענען אפצוהאקן די שייכות צווישן זיי; עלטערן דארפן האלטן אן אפענעם אויג אויף די קינדער און זען אויב זיי האבן א גוטע חברותא.


על כן זייט געווארנט און געבט דאס מערסטע ליבשאפט און געפיל פאר די קינדער, און אין די זעלבע צייט זייער אכטונג געבן אז די קינדער זאלן האבן חברים און חבר'טעס וואס האבן תמימות און אמונת חכמים צו גיין אין די וועג פון הייליגן רבי'ן, ווי מיר האבן מקבל געווען פון מוהרא"ש זכותו יגן עלינו.


זיי מער אין שטוב, קום אהיים פארברענגען מיט די קינדער, ביינאכט ווען די קליינע קינדער שלאפן זאלסטו פארברענגען מיט די עלטערע, שפיל א געים מיט זיי, עס מיט זיי אייסעס, אייזקרים, פאפקארן... זע עס זאל זיין געשמאק אין שטוב.


ועל כולם, תפילה; בעט דעם אייבערשטן יעדן טאג פאר אלע קינדער, בעט פאר אלע באזונדער, נישט בנשימה אחת; עשרת בני המן זאגט מען בנשימה אחת, מען דארף פאר יעדן קינד בעטן באזונדער זיי זאלן האבן גוטע חברים מיט תמימות, מיט אמונת חכמים...

#902 - יעדער בחור זאל זיין א שמש
חינוך הילדים, התחזקות, מוסדות, משמש דעם רבי'ן, ל"ג בעומר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


ישראל יוסף נרו יאיר, קרית ברסלב


זיי מחזק די בחורים אלע זאלן העלפן, אלע זאלן האבן א חלק אין משמש זיין דעם רבי'ן; אדער אין ישיבה אדער אין שול, אדער ווען עס קומט צו ימים טובים וכדומה.


עס האט מיר געשטערט ביי די ל"ג בעומר מעמד צו זען אין שול גויים טיילן עסן און רייניגן, פארוואס נישט אונזערע בחורים? פארוואס זאלן די בחורים נישט האבן די געפיל? און אז זיי האבן נישט די געפיל צו העלפן – פארוואס זאל מען זיי נישט מאכן האבן דעם געפיל? אלע יארן אין ישיבה אין וויליאמסבורג איז אזוי געווען געבויט די ישיבה, אז בחורים העלפן, בחורים טוען, בחורים מאכן.


וויסן זאלסטו, עס איז אדער אדער, אדער לייגסטו אריין א געפיל אין א בחור צו העלפן, מען מאכט אים א סדרן, א גבאי, א שמש וכו', דעמאלט נעמט ער זיין חיות פון דעם, און אז נישט – וועט ער זיך באהאלטן מיט צוגארעטלעך, מיט א טעלעפאן, מיט נישט גוטע זאכן.


איך בעט דיר זייער, בלאז אריין אין די בחורים א חיות צו משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן, טו מיט זיי וואס איך האב געטון מיט דיר, געדענק ווען דו ביסט געקומען אין ישיבה, נאך פאר דיין בר מצוה, ווי איך האב דיר געגעבן א בעזעם אין האנט און דיר געלערנט רייניגן; פארוואס נאר הבחור חיים זאנוויל, מיט הבחור אלימלך נרו יאיר, און יוסף שלמה, אברהם יצחק? א שאד אז נישט אלע האבן א חלק אין משמש זיין, און ווען עס קומט א יום טוב, א מעמד – ווער דארף גוי'אישע וועיטערס? עס גייט אוועק די חן; וואו זענען אונזערע בחורים?


איך בעט דיר זייער זאלסט מיר העלפן מיט דעם, און זען אז יעדער בחור זאל זיין א שמש פאר די קהילה; עס איז אזוי געזונט און אזוי הייליג.


שיק מיר יעדן טאג א מעסעדזש מיט יעדע פרט ופרט וואס טוט זיך אין ישיבה.

#901 - א מנהל דארף האבן אחריות אויף אלעס ארום די חדר
חינוך הילדים, מוסדות, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת במדבר, כ"ג אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מרדכי אינדיג נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט אכטונג געבן אויך אויפן קאך אין תלמוד תורה; איך הער זאגן אז מען צינדט דארט אן איזראעלישע מוזיק פון פרייע זינגערס, איין שטיק ניבול פה, און דארט קאכט מען עסן פאר אונזערע היייליגע קינדער, און אויך גייען קינדער פון תלמוד תורה העלפן דארט; איך בין נישט צופרידן אז ביי אונז איז דא אזא הפקירות.


על כן וויל דיך דיר בעטן דו זאלסט אויך זיין מנהל אויפן קאך און אויפן קעכער, זאלסט אכטונג געבן וועלכע מוזיק מען צינדט אן, אויך די בחורים וואס העלפן אין חדר ביי די קליינע קינדער, זאלסטו האלטן אויף זיי אן עינא פקיחא זיי זאלן האבן יראת שמים. איך האב מורא עס ווערט לעכער וכו', ווייל ווען די חדר פלעגט זיין אין וויליאמסבורג מיט די ישיבה האב איך געזען יעדע זאך און געשמעקט יעדע זאך, און אכטונג געגעבן, יעצט זע איך נישט, איך בין נישט דארט, וויל איך נישט חס ושלום עס זאל זיין לעכער פאר עבירות, איך וויל דו זאלסט זיין דער אחראי פון יעדע זאך, סיי די תלמוד תורה, סיי די מלמדים, עוזרים, באס דרייווערס, קעכער וכו'.


גיי אינדערפרי התבודדות, גיי נישט אין חדר אן התבודדות, הייב אן די טאג מיט התבודדות – וועסטו זיין בגדלות המוחין, וועסטו האבן הצלחה און כח, חס ושלום אן התבודדות קען זיין סכנת נפשות, מען קען חס ושלום הרג'ענען די קינדער; פיזיש – מיט שלאגן, און גייסטיש – מיט זיי פארשעמען, חס ושלום, חס ושלום.

#900 - די דורות זאלן וואקסן הייליג
תפילה והתבודדות, חינוך הילדים, תפילה, התבודדות

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת אחרי קדושים, ב' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... תחי'


זאגט תהלים און פלעכטס אריין אייערע אייגענע לויב ווערטער צום אייבערשטן.


אויך זאלט איר אים בעטן פאר אייערע דורות, זיי זאלן וואקסן הייליג און זיין גרויסע צדיקים.

#899 - אלעס רופט מען אויס אין הימל
חינוך הילדים, אמונה, ל"ג בעומר, מירון

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת אחרי קדושים, ו' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


יואל מנחם גרשון נרו יאיר


איך וויל מאכן א מעשה'לעך פאר די קינדער לכבוד ל"ג בעומר, די מעשה פון ירושלמי וואס רבי שמעון בר יוחאי האט געהאט ביים ארויסגיין פון הייל.


בעט דעם מעלער זאל מאכן א בילד ווי א פאנגער פאנגט פייגלעך און ווי אפאר פייגעלעך זענען שוין אין די נעץ, און ווי א פייגל פליט אוועק פונעם נעץ אויף ארויף, און ווי צוויי מענטשן איינער עלטער און איינער יונגער, איינער ווייזט אויפן פייגעלע. דער פאנגער זאל אויסקוקן אביסל מיט א שרעקעדיגע פנים אז די קינדער זאל זיך וועלן פארטון אינעם בילד. די פייגלעך זאלן זיין גרויסע; בכלל גלייך איך מער די גרויסע בילדער.


איינס... צוויי... דריי... נישט געלונגען, א מחוצף די פייגעלע, איך וועל אים נאך באלד כאפן.


איינס... צוויי... דריי... נישט געלונגען, וואס גייט פאר? די פייגלעך פליען אזוי שנעל אוועק... איך גיי פרובירן נאך איינמאל, איינס... צוויי... דריי... כאפ...! געלונגען, אריינגעכאפט!


האסט געהערט די בת קול: "ספיקולא"? דאס מיינט געכאפט.


טייערע קינדער, די מעשה האט פאסירט ווען דער הייליגער תנא רבי שמעון בר יוחאי איז ארויס פון די הייל נאכן זיך באהאלטן פון די רוימער פאר דרייצן יאר, די רוימער האבן געוואלט הרג'ענען רבי שמעון בר יוחאי ווייל ער האט געזאגט אז מען דארף אכטונג געבן פון די גוים, זיי ווילן מאכן די אידן זאלן טון עבירות, רבי שמעון בר יוחאי האט זיך געדארפט באהאלטן, און ווען ער איז ארויס געקומען האט ער געזען ווי א פאנגער פאנגט פייגלעך און עס גייט אים נישט, ביז ער הערט א בת קול וואס זאגט: "ספיקולא", דאס מיינט געכאפט; האט רבי שמעון בר יוחאי געזאגט פאר זיין זון רבי אלעזר: "קוק, אפילו א קליינע פייגעלע קען מען נישט פאנגען נאר נאכדעם וואס מען זאגט אין הימל מען זאל איר פאנגען, איז דאך זיכער אז קיין שום זאך קען נישט פאסירן מיט א מענטש נאר אז מען רופט דאס אויס אין הימל".


טייערע קינדער, מיר גייען בעטן דעם אייבערשטן מיר זאלן האבן א שטארקע אמונה, מיר זאלן וויסן אז קיינער קען גארנישט טון, קיינער קען נישט שלעכט טון; מען דארף זיך פארלאזן נאר אויפן אייבערשטן.


ואמרתם כה לחי... רבי שמעון בר יוחאי..."


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#898 - קינדער ווילן נאר זיין מעכטיג
חינוך הילדים, התחזקות

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת אמור, י' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


בנוגע דיין זון וואס וויל גיין מיט קורצע ערמל און ביי ענק אין די משפחה גייט מען מיט לאנגע ערמל, דו פרעגסט וואס איז ריכטיג; פון איין זייט ווילסטו בלייבן מיט די וועג ווי אזוי מען גייט ביי ענק, און פון די אנדערע זייט ווילסטו וויסן וואס צו טון מיט דיין זון, ער קומט אהיים פון חדר מוטשען טאג נאך טאג אז ער וויל גיין ווי די אנדערע קינדער וכו'.


זיי קלוג און בעט דעם מלמד און מנהל און נאך - וואס זעען דיין זון – אז זיי זאלן אים פריוואט געבן א גוט ווארט פאר די וועג ווי אזוי ער גייט; ווייל עס איז נישט די קורצע ערמל אדער לאנגע ערמל, עס איז די מעכטיגקייט וואס די קינדער ווילן זיין, קינדער ווילן נישט זיין בטלנ'יש, און אז אין כיתה איז דא מעכטיגע קידער וואס גייען די סארט וועג - ווילן אלע דאס נאכמאכן; דארף מען זיין קלוג, זיי געבן גוטע ווערטער און זיי אויך מאכן מעכטיג.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#897 - אויפהייבן די הענט צום הימל
חינוך הילדים, התחזקות, מוסדות, חדר, תפילה, ל"ג בעומר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת בהר בחקותי, ט"ז אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


יצחק פאפנהיים נרו יאיר, מנהל מוסדות היכל הקודש בארץ הקודש


איך האב ערהאלטן דיין הודעה.


זיי מברר פארוואס דער קינד וויל נישט מער קומען אין חדר, אפשר איז דא עפעס וואס מען דארף פאררעכטן.


ל"ג בעומר אין ארץ ישראל מאכט מען נישט קיין חדר און סקול.


עס איז ריכטיג צו בעטן די עלטערן וואס מען רעדט ביי זיי אין שטוב נישט אידיש אז זיי זאלן לערנען אידיש.


שטארק זיך מיט אלע דיינע כוחות, און אז דו טראכסט פון אויפהייבן די הענט און אפלאזן וכו' - זאלסטו אויפהייבן די הענט צום הימל; קוק ארויף און בעט דעם אייבערשטן זאל דיך העלפן, ער זאל דיר געבן כח.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#896 - דיין קאפ און מח זאל זיין אין די חדר
חינוך הילדים, מוסדות, בית המדרש, חדר

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת אמור, ט' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, טברי'


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


בנוגע וכו'; עס זעט נישט אויס ריכטיג צו בויען אויף יענעמ'ס דאך.


דו לייג אריין דיין קאפ און מח אין די חדר; וועט זיין א שול פאר אונזער חבורה אין טברי' - מה טוב ומה נעים, און אז נישט - קענסטו צוריק גיין דאווענען אין ...; דיין דאגה זאל זיין די חינוך פון חדר, לאז די אנדערע חברים דאגה'נען פאר א שול, דיין קאפ און מח זאל זיין אז אונזערע קינדער זאלן באקומען די בעסטע חינוך.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#895 - גיי אין חדר לערנען תורה, וועט די בויך וויי אוועק גיין
חינוך הילדים

בעזרת ה' יתברך - יום ה' פרשת אחרי קדושים, ו' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר


איך הער זאגן אז דו שפירסט זיך נישט גוט, דו האסט בויך ווייטאג; איך וועל בעטן פאר דיר דו זאלסט האבן א רפואה שלימה.


וויסן זאלסטו, די איינציגסטע רפואה איז דורך לערנען תורה, חכמינו זכרונם לברכה זאגן (עירובין נד.): "חש במעיו", ווער עס האט בויך וויי, "יעסוק בתורה", זאל לערנען תורה; אנשטאט בלייבן אינדערהיים מיט די בויך ווייטאג זאלסטו גיין אין חדר און לערנען חומש, משניות, גמרא - וועט די בויך וויי אוועק גיין.


איך בעט פאר דיר און פאר דיין גאנצע משפחה אלע זאלן זיין געזונט.


איך האב דיך זייער ליב.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#894 - כח, פלאג, און קישקעס, פאר ערליכע אידישע דורות
חינוך הילדים

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


... נרו יאיר, מנהל תלמוד תורה היכל הקודש קרית ברסלב ליבערטי


איך האב גערעדט מיט איינע פון די מלמדים ביי דיר אין חדר, ער זאגט מיר אז ער איז מצליח נאר ווייל ער האט אזא גוטע מנהל ווי דיר, ער זאגט מיר אז דו האסט א וועג ווי אזוי דו פאררעכסט און דו בעסערסט אויס די מלמדים מיט זייער אן איידעלע וועג, דאס איז א חכמה, צו קענען זאגן מוסר און מאכן דעם מלמד גוט פילן, נישט מזלזל זיין אין זיין כבוד. איך בין זייער צופרידן צו הערן די גוטע גריסן, ספעציעל די פרט ווי דו געבסט אכטונג אויף די כבוד פון די מלמדים, זיי צו הייבן, זיי פרייליך צו מאכן.


בנוגע די משפחה ... וואס ווילן נעמען זייער קינד צו טעראפי; איך בעט דיר זייער, קיינמאל זאלסטו נישט אפרעדן א מענטש פון גיין צו טעראפי, און זיכער זיך נישט קעגנשטעלן עלטערן וואס ווילן נעמען זייער קינד זיך אויסרעדן וכו'; עלטערן זענען דאך עלטערן, און אז זיי שפירן אז זיי ווילן העלפן דאס קינד מיט טעראפי - זאלסטו זיי נישט אוועק מאכן.


דאס וואס דו האסט געהערט ווי ... רעדט זיך אפ אין שול אויפן מלמד פון כתה ...; איך עצה דיר אים צו רופן און אים פרעגן וואס גייט פאר, און אים זאגן דעם אמת. דארפסט פארשטיין עלטערן, די ביסט דאך אויך א טאטע פון קינדער, און אז דיין קינד וועט קומען דערציילן וכו', אהיים קומען דערשראקן און פארשעמט - וועסטו אויך ווערן אויפגעפלאקערט; דאס איז דאך די נאטור ווי אזוי דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט, אז עלטערן ווילן דאס בעסטע פאר קינדער. שמועס מיט אים, הער אים אויס און פאררעכט וואס מען דארף פאררעכטן.


בנוגע דאס וואס ער צערעדט זיך אין שול וכו'; לאז אפ, מאך נישט קיין עסק דערפון, דאס מיינט נישט העצן, דאס איז דער מהות וכו', אזוי זענען מענטשן; עס זענען דא וואס קענען זיך האלטן דאס מויל און גיין צום מנהל, צום מלמד; נאכדעם זענען דא וואס קענען זיך נישט האלטן דאס מויל, און זיי גייען נישט, זיי רופן נישט; דארט דארף דער מנהל, דער מלמד - גיין צו זיי.


אשרינו אז אונזער כח און פלאג, אונזערע קישקעס - גייען אוועק פאר אויפברענגען ערליכע אידישע דורות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#893 - לאז דיך נישט פון קיינעם צעברעכן
חינוך הילדים, אמונה, מוסדות, בית פיגא

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


מיין ליבער טייערער ... נרו יאיר, טברי'


איך האב ערהאלטן דיין בריוו, דיין הארץ.


עס איז נישט ריכטיג וואס מען טשעפעט דיך אין מיין נאמען אז איך וואלט פארמאכט די מוסדות אין טברי' וכו' וכו'; איך בין זייער צופרידן פון די מוסדות ביי ענק, איך האב גרויסע פארגעניגן פון די חינוך ביי ענק.


פון היינט אין ווייטער ווען איינער קומט דיר עפעס זאגן בשמי, אין מיין נאמען - זאלסטו טון אזוי: איז דאס א גוטע זאך - זאלסטו דאס אננעמען, איז דאס א זאך וואס דו ווערסט צעבראכן - זאלסטו דאס בודק זיין, דו קענסט מיך אליינס פרעגן; קענסט מיר שרייבן, אדער רופן, אדער שיקן א שליחות מיט איינעם וואס דרייט זיך אין ישיבה זאל אנפרעגן; לאז דיך נישט פון קיינעם צעברעכן.


איך בין זייער פרייליך מיט די חדר אין טברי' און מיט די בית פיגא, זיי ממשיך מיט דיין הארץ און מיט דיין נשמה, לייג אריין אין די קינדער אמונה, יראת שמים, מידות טובות; אויך זאלסטו רעדן צו זיי פון קדושה, זיי זאלן זיך היטן די אויגן וכו' וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#892 - מנהגים ביים אפשערן און מאכן פיאות
חינוך הילדים, צדקה, אפשערן, חאלאקע

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת אמור, י' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


לכבוד ... נרו יאיר, וזוגתו שיחיו


מזל טוב פאר די אפשערן און מאכן פיאות פאר ענקער בכור, דער אייבערשטער זאל העלפן ענק זאלן זוכה זיין צו אידיש נחת, ערליכע דורות אינאיינעם.


האסט מיר געבעטן איך זאל דיר שרייבן די מנהגים וואס מען פירט זיך ביי אונז ביים אפשערן די האר און מאכן די הייליגע פיאות; ווען מען שערט אפ א קינד, מען מאכט אים די הייליגע פיאות - דארפן די עלטערן די ערשטע זאך דאנקען דעם אייבערשטן אז מען איז זוכה צו דעם, מען האלט שוין דא; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף שידוכים, מען קען זיך נישט פארשטעלן די צער וואס בחורים און מיידלעך גייען אריבער, און נאכדעם וואס מען האט שוין חתונה; וויפיל אידישע קינדער ווארטן אויף קינדער, אזויפיל אידישע קינדער דארפן ישועות; און אז מען האלט שוין דא, מען פירט א קינד אין חדר לעקן די האניג וואס דער מלמד שמירט אן אויף די הייליגע א"ב - דארפן די עלטערן דאנקען דעם אייבערשטן, ארויס זאגן מיטן מויל: "שכוח אייבערשטער אז מיר זענען זוכה צו קענען פירן אונזער קינד צום מלמד זאגן די הייליגע א"ב", און די עלטערן דארפן געבן צדקה און אויך געבן דעם קינד זאל געבן צדקה, און בעטן: "הייליגער באשעפער העלף אונזער קינד זאל זיין גאנץ לעבן זיך פרייען מיט די פיאות, ער זאל קיינמאל נישט שניידן בארד און פיאות, ער זאל בלייבן ערליך און הייליג".


דאס זענען מער ווייניגער אונזערע מנהגים, עס זענען דא וואס פירן זיך צו מאכן א סעודה פאר די משפחה, עס זענען דא וואס מאכן נאר א לחיים; דאס האט שוין יעדע משפחה מיט זייער וועג, דער עיקר האב איך דיר געשריבן - דאנק און לויב דעם אייבערשטן און געב צדקה מיט בכיות נוראות אז דיין קינד זאל בלייבן מיט די פיאות, קיינמאל נישט שניידן די בארד און פיאות.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#891 - נאר אמת קלעבט זיך אן אין תלמידים ותלמידות
חינוך הילדים, אמונת חכמים, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר טהרה, א' דראש חודש אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מרת ... תחי'


איך האב ערהאלטן די פראגע.


לערנט מיט די תלמידות אמת'דיגע זאכן, נאר אמת קלעבט זיך אן אין תלמידים ותלמידות, אז מען לערנט ליגנט - מאכט דאס נאר א חורבן; עס איז נישט אמת צו לערנען מיט קינדער אז נאר דא ביי אונז האט מען א חיים טובים, נאר ביי אונז איז דא שלום בית און נאר ביי אונז זענען די מענער ערליך, דאס איז ליגנט, און אז איר וועט ממשיך זיין צו לערנען מיט די תלמידות אויף דעם אופן - וועט איר זיי נאר דערווייטערן פון די אמת.


דער אמת איז נאר איין זאך: "מֹשֶׁה אֱמֶת, וְתוֹרָתוֹ אֱמֶת" (בבא בתרא עד.), "וַה' אֱלֹהִים אֱמֶת" (ירמיה י, י), פון דעם דארף מען רעדן צו תלמידים ותלמידות, נאר די תורה איז אמת, נאר דער אייבערשטער איז אמת.


די אלע וואס רעדן פון 'ביי אונז איז די אמת' און 'נאר ביי אונז איז דא לעבן' און נאכאמאל 'ביי אונז ...' - די זענען נארנים און די מאכן חרבנות, עס איז בכלל נישט אמת, ווייל אמת איז נאר דער אייבערשטער און די תורה; עס איז דא אסאך קהילות בישראל מיט ערליכע אידן וואס לעבן מיט די תורה און מיט דעם באשעפער, עס איז נאריש צו זאגן אז נאר ביי אונז איז די וועג, נאריש און טפשות און שקר.


לערנט די תלמידות אז אויב מען וויל האבן א גוט לעבן גייט דאס נאר מיט די תורה, און צו וויסן וואס די תורה זאגט דארף מען האבן א רב, א דיין, אן ערליכער איד וואס איז מדריך, און אז די תלמידה וואס זאגט אייך אז זי וויל גיין קיין ..., אז איר וועט איר זאגן: 'דארט איז נישטא קיין גוטע לעבן' - דאס איז ליגנט; וואס דען? זאגט איר: "קענסט גיין קיין ..., אבער אויך דארט וועסטו דארפן האבן א רב, א דיין, אן ערליכער איד וועם צו פרעגן ווי אזוי זיך צו פירן".


איך זע אז איך דארף נאכאמאל אנהייבן פונדאסניי אויסלערנען די טיטשערס וואס צו רעדן, מען זאל נישט רעדן איבריגע רייד.


איך דארף מקצר זיין.

#890 - שבת זאלסטו פארברענגען מיט דיינע קינדער
חינוך הילדים, שבת קודש

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש לסדר טהרה, א' דראש חודש אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שבת איז א צייט פון חינוך הילדים, שבת זאלסטו פארברענגען מיט דיינע קינדער; שמועס מיט זיי פון אמונה, שמועס מיט זיי פון צדיקים, באזונדער אויפן וועג צום שול און אויפן וועג אהיים; דעמאלט איז א גוטע צייט צו רעדן מיט די קינדער, און אויך ביי די סעודה זאלסטו זיין פרייליך און זיי פרייליך מאכן.


שבת אין שול זאלסטו נישט זיצן מיט חברים וואס שמועסן, דיינע קינדער זעען דאס און זיי באקומען א נישט גוטע חינוך, שפעטער ווען זיי וועלן גרויס ווערן וועלן זיי בכלל נישט קומען אין שול, זיי וועלן אלעס אפלאזן, און אפילו דו מיינסט אז דיינע קינדער זענען נאך קליין, זיי כאפן נישט, דאס איז א געלעכטער; די קינדער ווייסן אלעס און כאפן אלעס, אין א בחינה ווייסן זיי נאך מער ווי דו ווייסט אליינס, די קינדער קענען דעם טאטן בעסער ווי דער טאטע קען זיך אליינס. איך בעט דיר, שבת אין שול זאלסטו זיצן מיט דרך ארץ, שמועס נישט מיט קיינעם, זעץ זיך מער ארויף, מער פון אויבן, נישט ביים עק, אויך ביי שלש סעודות זיץ מיט די אידן וואס זיצן ביים טיש מיט שטריימל און בעקיטשע און זינגען זמירות, זיץ נישט ביים עק טיש וואו מען שמועסט, אדער גאר מיט די מתמידים וואס זאגן משניות וכו'.


יעצט זומער איז דא לאנגע פרייטאגס און לאנגע שבת נאכמיטאגס, זאלסטו זיך קובע זיין צו לערנען דיינע שיעורים, שבת איז א צייט פון לערנען תורה; לערן משניות, גמרא וכו'.


אויך זאלסטו נישט מאכן קיין שלש סעודות אין שטוב פאר חברים, עס איז נישט כדאי; סיי דו גיי נישט אין דיין חבר'ס הויז און סיי רוף נישט קיין חברים אין דיין הויז, האלט דיין הויז פריוואט.


א גוט שבת און א גוטן חודש.

#889 - חס ושלום צו פרעגן פראגעס פון עי איי
קדושה, חינוך הילדים, מורה דרך, עי איי

בעזרת ה' יתברך - יום ד' לסדר טהרה, כ"ח ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


יעדע שאלה וואס דו האסט - פרעג דעם דיין; חברים זענען נישט אויף וועם מען קוקט ווי אזוי זיך צו פירן. אז מען איז נישט זיכער ווי אזוי זיך צו פירן - קוקט מען נישט אויפן חבר וכו', און זיכער נישט עי איי; א פחד און א שרעק אז טייערע ערליכע אינגעלייט באניצן זיך מיט דעם. חס ושלום צו פרעגן פראגעס פון עי איי, מען קען חס ושלום פארלירן די אמונה, מען קען פארפאלן ווערן רחמנא לצלן.


רעד צו דיינע קינדער זיי זאלן זיך היטן פון דעם, זאג פאר דיינע קינדער זיי זאלן נישט נעמען קיין שום נאמבער פון א חבר, פון א צווייטן; ווייל מען קען פארלירן די אמונה, מען קען אריינפאלן אין מינות וכפירה השם ישמרינו, א איד פרעגט אלעס א רב, א דיין, אן ערליכער איד.


אויך זאלסטו רעדן צו דיינע קינדער פון קדושה וטהרה, רעד צו זיי פון קדושת הברית, אז מען טאר נישט אנרירן אות ברית קודש. אויך פון זיך אכטונג געבן פון אנדערע, אויב איינער וויל אנרירן אדער ער הייסט אים אנרירן - זאל ער אוועק גיין און אוועק לויפן, און אז ער קען נישט אנטלויפן זאל ער שרייען: "ראטעוועט!" און מען זאל דערציילן פאר די עלטערן און פאר די מלמד אדער טיטשער.


איך ווייס אז עס איז נישט באקוועם צו רעדן פון דעם, עס איז גרינגער נישט צו רעדן, אבער מען מוז רעדן, מען מוז אנגרייטן די קינדער זיי זאלן זיין אפגעהיטן פון שלעכטס, די דור איז פול מיט מופקרים און מען מוז היטן די קינדער זיי זאלן וואקסן ערליך און הייליג.


מען דארף אכטונג געבן וואס מען רעדט, נישט רעדן איבריגע רייד, מען דארף רעדן פשוט'ע וועטער, אז דער אייבערשטער לאזט נישט אנרירן, מען דארף זיין הייליג, מען דארף זיין אפגעהיטן, און ווען די קינדער זענען שוין עלטער, מיט דעת - קען מען צולייגן אז אלע צרות ויסורים ליידט מען אויב מען היט זיך נישט אפ.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#888 - שלאגן איז נישט חינוך
חינוך הילדים, דף גמרא

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת אחרי קדושים, ד' אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


שלאג נישט דיינע קינדער, דער רבי האט אונז געזאגט מען זאל נישט שלאגן קינדער, און אז דער רבי האט געזאגט נישט שלאגן - איז פערטיג, געענדיגט מיט שלאגן, קלאפ עס ארויס פון קאפ, נישטא קיין שלאגן.


מוהרנ"ת האט דערציילט פארן רבי'ן אז זיין זון האט נישט געוואלט אריינקומען שבת ביי די סעודה צום טיש זיצן נעבן א גאסט וואס ער האט אהיים געברענגט, ווייל עס איז געגאנגען פון אים א שלעכטע גערוך וכו', און ער האט אים געגעבן א פאטש אז ער זאל פאלגן און אריינקומען צו די סעודה, האט דער רבי געזאגט פאר רבי נתן: "א קינד שלאגט מען? אויך וויל איך דו זאלסט נישט אהיים ברענגען די סארט געסט".


אז מען לייגט צו קאפ, מען טראכט אריין זעט מען אז שלאגן איז נישט חינוך, עס איז נאר זיך אויסצובלאזן די נערווען, אזוי אויך שרייען און רעדן סארקאסטיש איז נישט חינוך, עס איז פארקערט פון חינוך, עס מאכט די קינדער זאלן נישט אויסהערן די עלטערן.


איך בעט דיר און איך ווארען דיך, שלאג נישט און שריי נישט און רעד נישט אויף א וועג פון טשעפען, און אז דו ביסט נערוועז - זאלסטו גיין אין א שטילע פלאץ זיך אויסבלאזן דיינע נערווען.


קומענדיגע וואך, פסח שני - וועלן מיר מסיים זיין מסכת מנחות און מיר הייבן אן מסכת חולין; הלואי זאלסטו זיך מיט כאפן מיט די סדר פון לערנען יעדן טאג גמרא. הייב אן היינט מנחות דף ק, לערן יעדן טאג א בלאט, זאג די ווערטער אפילו אן פארשטיין; וועט דאס דיך בארואיגן, דו וועסט מער נישט שרייען, שלאגן, פליקן וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.

#887 - ציפעס ביים שבת טיש
חינוך הילדים, שבת טיש

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת צו, ה' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


מיין ליבער טייערער הארציגער ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


געב אכטונג אויף דיין זון נרו יאיר, און אז דו דארפסט אים עפעס פאררעכטן, מוסר'ן - זאלסטו עס טון איידל. דיין זון איז זייער הייקל, ער איז זייער איידל, מען דארף אויף אים זייער אכטונג געבן. עס שטייט (משלי כב, ו): "חֲנֹךְ לַנַּעַר עַל פִּי דַרְכּוֹ, גַּם כִּי יַזְקִין לֹא יָסוּר מִמֶּנָּה", מען דארף מחנך זיין קינדער "עַל פִּי דַרְכּוֹ" – לויט זיין וועג; יעדעס קינד האט זיין נאטור, זיין מח, זיין וועג - ווי אזוי ער וואקסט, מען דארף גיין מיט יעדן איינעם אויף זיין וועג; מיט דעם קינד דארפסטו זיך אפגעבן זייער איידל, לויט זיין וועג.


דאס וואס ער זאגט: "איך בין א גוי וכו'" - דאס קומט פון צעבראכנקייט, אויב ער זאגט עס נאכאמאל זאלסטו אים זאגן זייער איידל מיט א שמייכל: "חס ושלום, דו ביסט נישט קיין גוי דו ביסט א איד, א איד קען נישט ווערן אויס איד, א איד בלייבט א איד בזה ובבא, א איד איז א חלק אלוקי ממעל", זאג אים: "טאטי האט דיך זייער ליב, דו ביסט מיר זייער טייער, דו ביסט א איד און דו בלייבסט א איד".


בנוגע וואס צו טון ביים שבת טיש ווען אלע ארום כאפן ציפעס וכו'; וויסן זאלסטו, א קינד וואס אלע שכנים ביים טיש כאפן פון אים - דארף מען מיט חכמה אויסשטעלן די פלעצער עס זאל זיין דאס בעסטע וואס קען זיין, אדער נעמט מען אים נעבן זיך און מען געבט אים די כבוד, אדער מאכט מען אים פאר דער גבאי וכו'; צום ביישפיל, ער גייט טיילן די טרינקען פאר די יונגערע געשוויסטער, מען געבט כבוד און מען באשעפטיגט אים.


אויך אין חדר, אז דער מלמד זעט א קינד וואס קאכט אין אים א פייער און די ארומיגע ווערן געשטערט, דארף מען אים געבן א גבאות, אדער אים זעצן אויבן אן און געבן אויפמערקזאמקייט און אים אויפבויען, ביז ער וועט אויפוואקסן ערליך און געזונט.


והעיקר זאלסטו יעדן טאג מתפלל זיין פאר דיינע קינדער. מוהרא"ש חזר'ט אין די בריוון א מעשה מיט א ברסלב'ער חסיד וואס האט געהאט זייער טייערע געראטענע קינדער, און ווען איינער האט אים געפרעגט: "ווי אזוי האסטו אזעלכע וואוילע קינדער, אלע אזוי געראטן?" האט ער אלעמען געענטפערט מיט א לשון: "וואס מיינט איר, קינדער זענען עפעלעך וואס מען רייסט אראפ פון בוים? איך האב אסאך געוויינט צום אייבערשטן זיי זאלן זיין ערליכע אידן".


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#886 - בדיקת חמץ מיט שמחה
חינוך הילדים, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ג' פרשת שמיני-א, י"ג ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


היינט נאכט איז בדיקת חמץ; מען רוימט אויף די שטוב איידער מען איז בודק חמץ, אז אלעס פון דער ערד איז אוועקגעלייגט און צאמגעפאקט - איז גרינגער בודק חמץ זיין, און ווי מער זאכן זענען אנגעלייגט איז שווערער די בדיקה; זאלסטו אלעס אנגרייטן פון פאראויס, אז אלעס זאל זיין מסודר, אויך איז דער מנהג צו לייגן צען ברעקלעך חמץ, עס איז אויך דא אין דעם א גרויסער סוד.


דער עיקר זאלסטו טון אלעס מיט גרויס שמחה, ווייל יעצט פסח ווערט אנטפלעקט דאס הייליגקייט פון אידישע קינדער, ווי אלע אידן טוען אויסרוימען די חמץ. דער הייליגער קדושת לוי זכותו יגן עלינו איז אמאל ארום געגאנגען פסח פון איין איד צום צווייטן זיך נאכפרעגן צי ער האט אפשר אביסל ביר פאר אים, אלע האבן אים געענטפערט: "חס ושלום! ביר איז חמץ", האט ער געפרעגט: "אויב איך וועל דיר באצאלן דערפאר מער, צוויי מאל דער ווערד פון א פלעשל ביר וועסטו מיר יא געבן?" האט מען אים ווידער געענטפערט: "ניין! ביר איז חמץ", ווייסטו וואס - זאגט דער הייליגער בארדיטשובער רב - "איך דארף זייער וויכטיג א פלעשל ביר, איך בין אפילו גרייט צו צאלן ביז טויזנט רובל", אבער יענער האלט זיך ביי דאס זייניגע און שרייט ווייטער אז ביר איז חמץ. איז ער צוגעגאנגען צו א גוי און אים געפרעגט צי ער האט אים צו פארקויפן זיידן, דעמאלט האט די רעגירונג נישט געלאזט האנדלען מיט זיידן, האט דער גוי געזאגט: "ניין, מען טאר נישט האנדלען מיט זיידן, מען קען באקומען פאר דעם תפיסה", ווייסטו וואס - זאגט דער הייליגער בארדיטשובער רב - "איך דארף זייער וויכטיג האבן זיידן, איך בין גרייט צו צאלן ביז טויזנט רובל", האט דער גוי געזאגט: "ווארט מיך דארט און דארט, איך וועל דיר ברענגען זיידן"; האט זיך דער הייליגער קדושת לוי זכותו יגן עלינו אנגערופן פארן באשעפער: "הייליגער באשעפער, קוק אן אידישע קינדער; דו שרייבסט אין די תורה (שמות יג, יז): "וְלֹא יֵרָאֶה לְךָ חָמֵץ וְלֹא יֵרָאֶה לְךָ שְׂאֹר בְּכָל גְּבֻלֶךָ', עס זענען נישטא קיין פאליציי וואס קוקן דאס נאך, מיט דעם אלעם קען מען נישט טרעפן קיין ברעקל חמץ ביי קיין איין איד, (דברי הימים-א יז, כא): 'מִי כְּעַמְּךָ יִשְׂרָאֵל גּוֹי אֶחָד בָּאָרֶץ'".


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#885 - אויסלויבן און אויסרימען, און זיי ליב האבן
חינוך הילדים, הדרכות

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת שמיני-ב, כ"ג ניסן, אסרו חג, מברכין אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


משפחת ... שיחיו


דאס וואס מיר האבן גערעדט וכו'; מען דארף וויסן אז מען קען נישט טאג און נאכט קריטיקירן, מוהרנ"ת האט אונז געלערנט אז פאר יעדע לעפל מוסר דארף מען גיסן א שיסל התחזקות; בפרט פאר קינדער, מען דארף זיי אויסלויבן און אויסרימען, און זיי ליב האבן, אז די מוסר זאל האבן ווי חל צו זיין; אמאל טראכטן קינדער 'וואס האב איך צו פרובירן צו זיין גוט און פאלגן וכו' – אז איך בין סיי ווי נישט גוט, איך בין סיי ווי א שלעכט קינד, מיינע עלטערן האבן מיך סיי ווי נישט ליב...'


רוב פעלער, אויב נישט אלע, וואס קינדער גייען אוועק פון די וועג פון די עלטערן – איז צוליב דעם וואס זיי האבן א געפיל אז מען האלט סיי ווי נישט פון זיי, מען האט נישט קיין טראסט אין זיי; דאס איז די גורם זיי זאלן זיך נישט גוט פירן.


זעט אויסצולויבן, אויסרימען און פארלאנגען, אבער מיט אסאך ליבשאפט.

#884 - נאר רעדן מיט אים, דאס איז די עצה
חינוך הילדים, מורה דרך, עי איי

בעזרת ה' יתברך - ערב שבת קודש פרשת שמיני-ב, כ"ג ניסן, אסרו חג, מברכין אייר, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


... נרו יאיר, קרית ברסלב


דו פרעגסט וואס דו זאלסט טון, דו האסט געפונען אויף דיין זון'ס טעלעפאן נומערן פון עי-איי, דו פרעגסט אויב עס איז ריכטיג אוועק צו נעמען זיין טעלעפאן.


ריכטיג איז אז ענק זאלן רעדן מיט אים פון דאס שעדליכקייט פון רופן די נומערן און פרעגן שאלות, אים מחזק זיין זיך אפצוהיטן פון די פרייע אפיקורסי'שע לעבן; ווייל אוועקנעמען די טעלעפאן פון א בחור איז נישט קיין עצה, סיי ווייל ער קען ווייטער האבן צוטריט צו א טעלעפאן, אויך וואס וועט זיין נאך זיין חתונה... דאס איז נישט די עצה, נאר רעדן מיט אים, דאס איז די עצה.


אויך זאלן ענק רעדן צו אים פון דאס וויכטיגקייט פון האבן א וועג-ווייזער אין לעבן, יעדע זאך פרעגן, יעדע זאך, אפילו מען ווערט פארשעמט פון פרעגן איז ריכטיג צו פרעגן, ווייל נאר אזוי קען מען זיין זיכער אז מען פארקריכט נישט. אזוי ווי דער הייליגער רבי זאגט (לקוטי מוהר"ן חלק א, סימן קמג): "מעלת המקבל עצה מחכמי הדור, כי הוא המתקת הדינים", אז מען פרעגט אן עצה ביי די חכמי הדור ווערט אלעס זיס, און אזוי איז אלעס על פי משפט מלמעלה, עיין שם.


אויך זאלן די עלטערן יעדן טאג גיין אביסל התבודדות און בעטן פאר אלע קינדער באזונדער מיט זייערע נעמען.

#883 - דורות האלטן זיך נאר אז מען פירט זיך איידל
צניעות, חינוך הילדים, פסח

בעזרת ה' יתברך - יום ב' פרשת צו, ה' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


זע מען זאל גיין ביי דיר אין שטוב איידל און הייליג, לויב אויס דיין ווייב מיט איר צניעות. אז די פרוי מיט די טעכטער גייען אנגעטון איידל - רוט די שכינה אין שטוב, און חס ושלום אויב עס איז נישטא קיין צניעות - פאטרייבט מען די שכינה. אזוי ווי עס שטייט (דברים כג, טו): "וְלֹא יִרְאֶה בְךָ עֶרְוַת דָּבָר וְשָׁב מֵאַחֲרֶיךָ", 'דורך פריצות, דורך זיך נישט פירן איידל, דורך גיין אנגעטון נישט איידל - פארטרייבט מען מיך'; און זיכער ווען עס קומט אזעלכע הייליגע יום טוב טעג וואס דער זוהר זאגט אז די שכינה מיט אלע מלאכים קומען אין שטוב ביים סדר נאכט, זאלן אלע גיין אנגעטון איידל און הייליג נישט צו פארטרייבן די שכינה.


אז דיין ווייב פרעגט דיר אויף א קלייד פאר די טעכטער און פאר זיך אויב דאס איז גוט און שיין, אויב דו זעסט אז דאס איז נישט דאס מערסטע איידל - זאלסטו זאגן, און אז דו ווייסט נישט - זאלסטו איר מחזק זיין צו פרעגן די מאמע; זיי נישט מקיל אין די זאכן, ווייל ווער עס איז מקיל אין די זאכן - איז מקיל מיט זיין לעבן, ווייל אן צניעות - איז גארנישט דא, די דורות האלטן זיך נאר אז מען פירט זיך איידל.


איך האב נאך אסאך צו שרייבן, אבער איך בין איבערגעשטרענגט פון שאפן געלט צו באצאלן מיינע און דיינע ארבעטערס; די מלמדים, די טיטשערס, די אפיס פון אונזערע קינדער אין תלמוד תורה און בית פיגא. קענסט מיר נאך העלפן איך זאל קענען גיין צום סדר און האבן אויסגעצאלט אלע מלמדים און טיטשערס וכו'; פארבינד זיך מיט אברהם משה שטראססער נרו יאיר, ער העלפט מיר שאפן געלט צו קענען באצאלן אלע מלמדים, טיטשערס, אפיס וכו'.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.

#882 - די קינדער זאלן ליב האבן פסח
חינוך הילדים, פסח, סדר נאכט

בעזרת ה' יתברך - יום א' פרשת צו, ד' ניסן, שנת תשפ"ו לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר


איך האב ערהאלטן דיינע פראגעס וכו'.


דו פרעגסט ווי לאנג בערך זאל געדויערן א סדר; טייערער ברודער דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, ביי יעדן איינעם גייט עס אנדערש, איינער איז מער א זריז - נעמט אלעס שנעלער, און ביי א צווייטן - נעמט אלעס לענגער; דאס איז נישט אויף וואס מען דארף קוקן, דער עיקר דארף מען זען עס זאל זיין געשמאק מיט א חיות און א טעם.


ווען מען ברענגט אריין די הייליגע יום טוב פסח - דארף מען דאס מאכן מיט ליבשאפט און געשמאק, אז די קינדער זאלן דאס ליב האבן; ווייל אויב די קינדער באקומען די מצוות מיט אנגעצויגנקייט און מיט נערוועזקייט - איז דאס גורם זיי צו דערווייטערן פון אידישקייט.


אלעס וואס דו טוסט; אלע מנהגים, אלעס אלעס - זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט פרייד, די סדר נאכט, די הגדה, אפגערעדט דאס הכנה פאר פסח, דאס אויסרוימען די חמץ, דאס כשר'ן, דאס בודק חמץ זיין וכו' וכו'; אלעס זאל געטון ווערן מיט געשמאק און מיט טעם, אז די קינדער זאלן ווארטן אויף דעם, זיי זאלן ארויסקוקן און פרעגן: 'ווען קומט שוין פסח? ווען גייט מען שוין כשר'ן? ווען גייט זיין די סדר נאכט', אז נישט לויפן די קינדער אוועק, זיי ווילן נישט הערן פון אידישקייט רחמנא לצלן.


די נסיונות זענען זייער גרויס, די צד הטומאה לאקערט זייער אויף די יוגענט, זיי שטעלן א פנים ווי זיי האבן ליבשאפט, זיי קומען מיט א פנים אז ביי זיי איז דא ווארעמקייט און געפיל, און די יוגענט ווערט צו זיי צוגעשלעפט השם ירחם; דארפן מיר זיך זייער אנשטרענגען אז אין שטוב זאל זיין ווארעם, די קינדער זאלן זען א שיינע שטוב, די קינדער זאלן זען ווי טאטע מאמע לעבן בשלום; אזוי וועלן זיי קיינמאל נישט אוועקגיין פון שטוב, זיי וועלן גיין אין די וועג פון די עלטערן.


דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן זוכה זיין צו (פסחים קטז:): "וְנֹאכַל שָׁם מִן הַזְּבָחִים וּמִן הַפְּסָחִים"; און צו (מיכה ז, טו): "כִּימֵי צֵאתְךָ מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אַרְאֶנּוּ נִפְלָאוֹת", אמן.