בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א

#853 - די גרעסטע כיבוד אב ואם איז ווען מ'פירט זיך ערליך
לימוד התורה, תפילה והתבודדות, כיבוד אב ואם, הלכה

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ראה, כ"ח מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער תלמיד ... נרו יאיר, תלמוד ישיבת תפארת התורה.


איך האב ערהאלטן דיין בריוו.


וואויל איז דיר אז דו נוצט אויס דיינע יונגע יארן מיט'ן לערנען די הייליגע תורה; איך האב זיך זייער געפרייט צו זען דעם חשבון וויפיל דו האסט זוכה געווען צו לערנען דעם יאר, אזויפיל פרקים משניות און דפים גמרא, וכו', וכו'.


איך שיק דיר צוריק דעם בריוו וואס דו האסט מיר געשריבן, איך וויל דו זאלסט דאס ווייזן פאר דיין טאטע און מאמע; זאלן זיי זען נחת פון דיר. ווייז זיי דעם בריוו, דעם חשבון וואס דו האסט אפגעשריבן, וויפיל תורה דו האסט געלערנט דעם יאר – וועסטו זיי מחי' זיין.


דאס איז די גרעסטע כיבוד אב ואם, אז עלטערן זעען ווי זייער קינד לערנט און פירט זיך מיט גוטע מידות, אזוי ווי חכמינו זכרונם לברכה זאגן (יומא פו.) אויפ'ן פסוק (דברים ו, ה): "וְאָהַבְתָּ אֵת ה' אֱלֹהֶיךָ" - "שֶׁיְּהֵא שֵּׁם שָׁמַיִם מִתְאַהֵב עַל יָדְךָ", א מענטש דארף זען אז דורך אים זאלן מענטשן ליב האבן דעם אייבערשטן; ווען א מענטש לערנט די הייליגע תורה און ער איז משמש תלמידי חכמים, אויב פירט ער זיך אויף מיט דרך ארץ, וואס זאגן מענטשן? "אַשְׁרֵי אָבִיו, אַשְׁרֵי רַבּוֹ, שֶׁלִּמְּדוֹ תּוֹרָה", וואויל זענען זיינע עלטערן און וואויל איז פאר זיינע רבי'ס וואס האבן אים געלערנט תורה. ווידער פארקערט, ווען מען זעט א מענטש וואס לערנט נישט, זאגט מען: "אוֹי לָהֶם לַבְּרִיוֹת שֶׁלא לָּמְדוּ תּוֹרָה", וויי איז פאר די מענטשן וואס לערנען נישט קיין תורה; קוק ווי שיין דער מענטש וואס לערנט תורה פירט זיך אויף, אויף אים איז געזאגט געווארן דער פסוק (ישעיהו מט, ג): "וַיֹּאמֶר לִי עַבְדִּי אָתָּה, יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר בְּךָ אֶתְפָּאָר", דער אייבערשטער זאגט: "איך בארים זיך מיט דיר". אבער דער וואס פירט זיך נישט אויף מיט דרך ארץ, וואס זאגן מענטשן? "אוֹי לּוֹ לִפְלוֹנִי שֶׁלָּמַד תּוֹרָה, אוֹי לּוֹ לְאָבִיו וּלְרַבּוֹ שֶׁלִּמְּדוֹ תּוֹרָה", וויי פאר אים און וויי פאר זיינע עלטערן און רבי'ס וואס האבן אים געלערנט וכו'; עיין שם.


בנוגע עסן פאר'ן דאווענען וכו', דו ווילסט וויסן וואס צו טון מחמת דיין רגילות צו עסן פאר'ן דאווענען; די בעסטע זאך איז דו זאלסט דאווענען גלייך ווען דו שטייסט אויף. גיי אין מקוה, זוך א מנין און שטעל זיך דאווענען, ווייל מען טאר נישט עסן פאר'ן דאווענען, דאס איז א בפירוש'ע הלכה (שלחן ערוך אורח חיים, סימן פט, סעיף ג).


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#852 - אנפילן די קינדער מיט יראת שמים און אהבת ה' יתברך
תפילה והתבודדות, חינוך הילדים, מלמדים, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת ראה, כ"ה מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


שטארק זיך זייער און גיי ווייטער אן בעבודתך הקדושה, אזוי אויך מיט די עבודת הקודש פון מלמדות; לייג אריין דיין גאנצע קאפ, מח און הארץ אין די קינדער, זיי אנצופולן מיט יראת שמים און אהבת ה' יתברך.


לעת עתה, ביז איך וועל טרעפן דעם פאסיגן מענטש אויפצונעמען פאר א מנהל וויל איך אז דו זאלסט זיין אחראי אויף אלע קינדער פון תלמוד תורה; דו זאלסט פירן דעם חדר אזוי ווי דו האסט געלערנט ביי מיר אלע יארן אין ישיבה, איך וויל דיר שטיין צו הילף מיט וואס דו דארפסט.


מאך זיך א קביעות יעדן אינדערפרי צו גיין אביסל שפאצירן צווישן די וועלדער און פעלדער פון שטעטל; רעד זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן, בעט אים אז דו זאלסט מצליח זיין מיט יעדע איינציגסטע קינד, אזוי ווי דער הייליגער רבי זאגט (ספר המדות, אות למוד, סימן ע): "צָרִיךְ לְהִתְפַּלֵּל, שֶׁיִּזְכֶּה לְתַלְמִידִים הֲגוּנִים", מען דארף בעטן אויף גוטע ערליכע תלמידים; וועסטו זען וואס פאר א שיינע פירות דו וועסט ארויסגעבן.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.


 

#851 - אז איר ווילט זיין גוט, זענט איר א חלק פון די קהלה
חיזוק פאר פרויען, היכל הקודש, שערן די האר, קעמפ

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ראה, כ"ח מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


איך בעט אייך זייער איר זאלט זיך שטארקן מיט אלע אייערע כוחות, און ווערט נישט צעבראכן פון קיינעם. ביי מיר זענט איר זייער חשוב; איך פריי זיך זייער אז איר זענט געקומען אין קעמפ מיט אייער מאן נרו יאיר, איר זענט א חלק אין אונזער קהלה. דער אינגערמאן וואס איז געשטעלט צו פארדינגען באנגעלאוס פרעגט מיר יעדע משפחה צי מען קען זיי פארדינגען א באנגעלאו, איך האב אים געזאגט אז פאר משפחת ... מיט זיין ווייב זאל ער זיכער מאכן צו פארדינגען א באנגעלאו.


עס טוט מיר וויי צו הערן אז איינער האט אייך געזאגט אז איר זענט נישט קיין חלק פון די קהלה "ווייל איר שערט זיך נישט אפ די האר"; איך ווייס נישט ווער עס האט אייך דאס געזאגט און איך וויל נישט וויסן ווער דאס איז, איך זאג אייך אז איר זענט א חלק פון די קהלה ווייל איר ווילט זיין גוט און איר זענט גוט.


בנוגע אפשערן די האר וכו'; דאס איז געווען מוהרא"ש'ס רצון, אז מען זאל זיך אפשערן און ווער עס קען נישט און איז נישט מסוגל אויף דעם וכו' וכו' זאל זייער אכטונג געבן אז די האר זאל זיין אינגאנצן צוגעדעקט. אבער מען מיינט נישט צו זאגן אז ווער עס שערט נישט די האר איז נישט א חלק פון קהלת היכל הקודש; פארקערט, מיר פרייען זיך מיט אייער משפחה און מיר קוקן אויף אייך שיין, די וואס מאכן מחלוקת און זענען מחרחרי ריב - זיי זענען נישט א חלק פון אונזער קהלה אפילו זיי דרייען זיך אונטער די פיס און שטעלן זיך אהער ווי ווער ווייסט וואס וד"ל.


וואויל איז אייך אז איר טוט זיך אן בצניעות; קוקטס נישט אויף קיינעם, דער עיקר זאלט איר ווייטער לעבן מיט אייער טייערער מאן באהבה ובשלום. איך האב זייער ליב אייער מאן, ער איז א טייערער מענטש און איר זענט אויך זייער גוט און ערליך.


דער אייבערשטער זאל העלפן איר זאלט האבן הצלחה אין אלע ענינים.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#850 - אויב וועט איר זיך האלטן צוזאמען וועט איר מיר ממשיך זיין צו אייך
אחדות, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת ראה, כ"ז מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד תלמידיי היקרים הגרים ב"קרית ברסלב" ליבערטי נ.י, ה' עליהם ישרה שכינתו תמיד.


איך פריי זיך זייער צו הערן אז ענק האלטן זיך באחדות, איר העלפט זיך איינער דעם צווייטן און איר האט זיך ליב איינער מיט'ן צווייטן; אז איר וועט זיך ווייטער אזוי פירן וועט איר האבן גרויס הצלחה.


איר ווייסט דאך וואס דער רבי האט געזאגט בשעת ער איז אוועק געפארן פון ברסלב קיין אומאן; דער רבי איז געשטאנען ביים טיר פון זיין שטוב, ער האט געלייגט זיין האנט אויף די מזוזה און געזאגט: "תִּרְאוּ לְהִתְקַבֵּץ יַחַד, וּלְהִתְפַּלֵּל יַחַד", איר זאלט זיך האלטן צוזאמען און דאווענען צוזאמען, "כִּי אִם תִּתְפַּלְּלוּ בְּכַוָּנָה, אוּלַי תּוּכְלוּ לְהַמְשִׁיךְ אוֹתִי לְכָאן עוֹד הַפָּעַם". ווייל אויב איר וועט זיך האלטן צוזאמען און דאווענען צוזאמען, וועט איר מיר קענען ממשיך זיין צו אייך (חיי מוהר"ן, סימן קפז)".


איך האב ערהאלטן א בילד פונעם שיעור גמרא, עס האט אריין געבלאזן אין מיר פרישע כוחות ווייטער אנצוגיין. דאס איז מיין שטרעבן; אריין ברענגען אין ענק איר זאלט לערנען יעדן טאג די הייליגע תורה.


איך האף צו זיין ביי אייך בקרוב אויף א שבת זיך מחזק זיין אינאיינעם.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#849 - אריינלייגן א געשמאק אין די קינדער ביים דאווענען
תפילה והתבודדות, חינוך הילדים, מלמדים

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת ראה, כ"ה מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


זייער גוט טוסטו אז דו לייגסט אריין א געשמאק אין די קינדער ביים דאווענען; דער הייליגער רבי האט געזאגט (שיחות הר"ן, סימן רט): "אַייעֶרֶע קִינְדֶער זָאלְט אִיר מוֹדִיעַ זַיין וָואס דָא הָאט זִיך גֶעטוּן", און ר' נתן שרייבט (שם) אז דער רבי האט דאס געזאגט: "בְּרֶתֶת וְזִיעַ בְּהִתְלַהֲבוּת נוֹרָא".


עס פעלט נישט אויס אז ביים דאווענען זאלסטו צוזאמנעמען די קינדער דאווענען נעבן דיר, לאז די קינדער זיצן נעבן זייערע עלטערן; זאלן די עלטערן זיין פאראנטווארטליך אויף זייער דאווענען. דו זאלסט ארומגיין צוויי דריי מאל ביי יעדע תפלה ארום דעם בית המדרש און געבן טיקעטס פאר אלע קינדער וואס זיצן שיין נעבן די עלטערן און דאווענען אויפ'ן קול.


ביי שלש סעודות, דעמאלט זאלסטו זיצן מיט אלע קינדער פון גרויס ביז קליין און זינגען מיט זיי אלע זמירות, וואס דאס איז א יסוד – ביים רבי'ן – אין אידישקייט. מוצאי שבת קודש זאלסטו מאכן א גורל אויף פרסים און ספרים וכו', וכו'.


טראכט שטענדיג וואס דו האסט געזען אלע יארן אין ישיבה, אזוי זאלסטו נאכמאכן אין שטעטל; לייג נישט צו און נעם נישט אראפ.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט מצליח זיין אין אלע דיינע וועגן.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#848 - עס דארף דיר נישט אנגיין וואס מענטשן זאגן דיר
שלום בית, חינוך הילדים, יענער

בעזרת ה' יתברך


יום ב' פרשת ראה, כ"ה מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


עס איז א שווערע שאלה צו ענטפערן, בפרט ווען מען קען נישט די זאך פון דער נאנט.


אז אייער טענה איז אז איר ווילט געבן א ריינע חינוך פאר די קינדער, און אייער מאנ'ס גאנצע פראבלעם איז מה יאמרו הבריות, וואס וועלן מענטשן זאגן אז ער האט ארויסגענומען וכו', - איז כדאי אז אייער מאן זאל נאכגעבן כדי צו געבן א ריינע ערליכע חינוך פאר די קינדער.


איך שיק אייך א בריוו פאר אייער מאן נרו יאיר.


...


לכבוד ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן א בריוו פון דיין ווייב תחי'.


עס גייט אין לעבן פאר דיין ווייב צו מחנך זיין די קינדער על טהרת הקודש, בעט איך דיר זאלסט איר מחזק זיין און טון איר ווילן.


עס דארף דיר נישט אנגיין וואס מענטשן זאגן דיר, און וואס מענטשן פרעגן דיר אויס פון דיין פריוואטע לעבן. דו דארפסט פאר קיינעם נישט אפגעבן דין וחשבון פארוואס דו האסט ארויס גענומען דיינע קינדער פונעם מוסד וכו'; מיר דארפן טון וואס דער אייבערשטער וויל, מיר דארפן געבן פאר אונזערע קינדער א ריינע חינוך וכו'.


לדעתי זאלסטו נאכגעבן פאר דיין ווייב און שיקן די קינדער אין א ערליכע מוסד וואו די מלמדים לערנען אויפ'ן וועג ווי אזוי אונזערע עלטערן האבן געלערנט, על טהרת הקודש.


דער הייליגער רבי האט אונז געגעבן די זיסע וועג פון לעבן מיט די בחינה פון "אֶחָד הָיָה אַבְרָהָם (ליקוטי מוהר"ן, השמטה, תחלת חלק שני)"; דער רבי געבט צו פארשטיין דאס וואס שטייט (יחזקאל לג, כד): "אֶחָד הָיָה אַבְרָהָם", אז אברהם אבינו האט געדינט דעם אייבערשטן וויבאלד ער איז געווען איינער אליינס, "וְכֵן כָּל הָרוֹצֶה לִכְנֹס בַּעֲבוֹדַת ה'", און דאס איז די וועג פאר יעדער איינער וואס וויל דינען דעם אייבערשטן, "אִי אֶפְשָׁר לוֹ לִכְנֹס כִּי אִם עַל יְדֵי בְּחִינַת שֶׁיַּחֲשֹׁב שֶׁאֵין בָּעוֹלָם כִּי אִם הוּא לְבַדּוֹ יְחִידִי בָּעוֹלָם", ער זאל טראכטן ביי זיך: 'איך בין איינער אליין', 'איך האב קיינעם נישט; איך האב נאר דעם אייבערשטן', "וְא יִסְתַּכֵּל עַל שׁוּם אָדָם הַמוֹנְעוֹ", און ער זאל נישט קוקן אויף קיינער וואס שטערט אים און האלט אים אפ פון דינען דעם אייבערשטן.


נעם אריין אין דיר וואס מוהרא"ש זכרונו לברכה פלעגט שטענדיג זאגן: "א מענטש האט נישט קיין חברים, אויב יא איז דאס נאר די ווייב"; ווייל אלע חברים זענען נאר חברים ווי לאנג זיי קענען האבן א טובת הנאה פון דיר, אבער ווען דו וועסט זיין אין א צרה וועט קיינער נישט קוקן אויף דיר.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.


 

#847 - לייגט אריין יראת שמים אין אייערע קינדער
קדושה, חינוך הילדים, חיזוק פאר פרויען, קינדער

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת ראה, כ"ז מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן אייער בריוו.


אויב דאס אלעס וואס איר שרייבט איז אמת; ער איז א מניוול, א קראנקער מענטש ה' ירחם. אייער קינד דערציילט אז ער איז אים מטמא רחמנא לצלן - זאלט איר נישט שיקן מער די קינדער צו אים, און זיכער נישט אויף ראש השנה.


איר דארפט אויסארבעטן אז די קינדער זאלן זען זייער טאטע און רעדן מיט אים נאר ווען נאך איינער געפונט זיך דארט.


לייגט אריין יראת שמים אין אייערע קינדער, זיי זאלן זיך דערווייטערן פון הונט; נישט צורירן צי הונט, ווייל דאס ברענגט א שטארקע טומאה אויפ'ן מענטש, אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות, אות המתקת דין, סימן צב): "מִי שֶׁמְּגַדֵּל כֶּלֶב מְעוֹרֵר דִּין", ווער עס ציט אויף ביי זיך א הונט ברענגט אויף זיך דינים.


דער אייבערשטער זאל שוין רחמנות האבן אויף אונז, מיר זאלן ארויס גיין פון דעם ביטערן גלות.

#846 - שטארק זיך מיט אלע כחות ווייטער ממשיך זיין צו משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן
שטעטל, חדר, משמש דעם רבי'ן

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת עקב, כ' מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער חבר ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך בעט דיר זייער, שטארק זיך מיט אלע כחות ווייטער ממשיך זיין צו משמש זיין דעם הייליגן רבי'ן. דו האסט זיך אזוי שיין דערהאלטן ביז אהער, יעצט דארף מען גיין ווייטער.


דו האסט א גאר גרויסער חלק אין אלעס; אנגעפאנגען מיט די ישיבה, דו ביסט מיר געשטאנען אלע יארן צו מיין רעכטע האנט מיר צו העלפן, אויך מיט די תלמוד תורה און מיידל סקול וכו', יעצט בעט איך דיר דו זאלסט מיר העלפן אויפבויען א קרי' אויפ'ן רבינ'ס נאמען.


ביז דערווייל נעם איך נישט אויף א מנהל פאר'ן תלמוד תורה; בעט איך דיר דו זאלסט האבן דיין אפיס ביים תלמוד תורה כדי דו זאלסט זיך קענען אומקוקן אויף די מלמדים צי זיי זענען צייטליך וכו' און טוען זייער ארבעט בנאמנות; זאלסט מיר יעדן טאג שרייבן אפאר ווערטער מיט אלע פרטים.


דראפע זיך און דערהאלט זיך מיט אלע דיינע כחות; זע עס זאל זיין ביי ענק אין שול אן אויר הזך והנח, א לויטערע לופט, א לופט פון אהבה, אחוה, שלום וריעות.


פון דיין חבר וואס האט דיר זייער ליב.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#845 - די פרויען אין שטעטל זיך מחזק זיין אינאיינעם
חיזוק פאר פרויען, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת עקב, כ' מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן די נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך פריי זיך זייער אז איר זענט זיך נעכטן נאכט צוזאמגעקומען, אלע ווייבלעך פון שטעטל – זיך מחזק זיין און זיך פרייען אז מיר ווייסן פון הייליגן רבי'ן.


חכמינו זכרונם לברכה רעכענען אויס אויף עטליכע פאלן (ברכות סג:) אז ווען מען געבט אוועק די שטוב מען זאל עס נוצן פאר אן אכסניא של תורה, איז מען זוכה צו געבענטשט ווערן פונעם אייבערשטן; איז דאך זיכער אז דו נעמסט צוזאמען די פרויען ביי דיר אין שטוב זיך מחזק זיין מיט די חיזוק פון רבי'ן – וועסטו זען גרויסע ישועות ביי דיר און ביי דיינע קינדער.


דאנק און לויב דעם אייבערשטן אויף די ניסים וואס ער טוט מיט דיר; דו האסט א טייערע מאן און ליכטיגע קינדער – וואס נאך דארפסטו? וואס נאך דארף א אידישע פרוי?! נאר דאס; אן ערליכע שטוב, א מאן וואס פירט זיך בדרך התורה און קינדער וואס לערנען און דאווענען.


אז דו וועסט דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן וועסטו זען שטענדיג ניסים.


 


 

#844 - מאך א שיעור פארצולערנען גמרא יעדן טאג אין שטעטל
גמרא, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ד' פרשת עקב, כ' מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך בעט דיר זייער זאלסט צוזאמנעמען די אינגעלייט וועלכע האבן זיך ארויסגעצויגן אין שטעטל – לערנען מיט זיי יעדן טאג דעם דף גמרא.


איך לערן פאר יעדן טאג דעם דף גמרא; דו קענסט דאס מיט האלטן אויפ'ן טעלעפאן (קול ברסלב), אדער קענסטו דאס אויסהערן דורכ'ן טאג, וועסטו דאס קענען קלאר.


איך האף אז דו וועסטו טון מיין ווילן מיט'ן פארלערנען יעדן טאג דעם דף גמרא, ווייל עס גייט מיר אין לעבן אז מיינע תלמידים זאלן זיין ערליכע אידן, און נאר דורך לערנען די הייליגע תורה קען מען זיין אן ערליכער איד.


איך וועל פון מיין זייט שרייבן פאר אלע אינגעלייט זיי זאלן מיט האלטן דעם שיעור, און דו פון דיין זייט זאלסט זיך האלטן צו א פונקטליכע צייט און פארלערנען בטוב טעם ודעת.


נאכן שיעור זאלסטו נישט בלייבן שמועסן נאר גלייך אהיימגיין שלאפן כדי דו זאלסט קענען זיין גוט אויסגערוט, צו האבן סבלנות צו די קינדער אין חדר.


א כתיבה וחתימה טובה און א גוט געבענטשט יאר.

#843 - חמשה עשר באב - א פרישע התחלה
לימוד התורה, בארד און פאות, התחדשות

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת ואתחנן, ט"ו מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


היינט איז א גרויסער טאג – חמשה עשר באב, וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן אויף דעם טאג (תענית כו:): "לֹא הָיוּ יָמִים טוֹבִים לְיִשְׂרָאֵל כַּחֲמִשָּׁה עָשָׂר בְּאָב וּכְיוֹם הַכִּפּוּרִים", עס איז נישט געווען אזעלכע שיינע טעג ביי אידן ווי יום כיפור און חמשה עשר באב; היינט איז א גוטע צייט זיך באנייען מיט א פרישע התחלה צו לערנען די הייליגע תורה. חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שם לא.): "מִכַּאן וְאֵילָךְ דְּמוֹסִיף יוֹסִיף", דער וואס הייבט אן חמשה באב לערנען מער פלייסיג די הייליגער תורה – וועט לעבן לאנג.


בעט איך דיר טייערער ... נרו יאיר, באניי זיך; הייב אן מיט א פרישע התחלה מוסיף צו זיין בלימוד גמרא ומשניות.


וואויל איז דיר אז דו טשעפעסט נישט דיין בארד און פיאות; דו האסט א צלם אלקים, דו ביסט מלא חן! האלט זיך שטארק און זיי פעלזן פעסט צו בלייבן מיט דיין בארד און פיאות. הער נישט אויס די אלע וואס מאכן חוזק פון דיר.


דיינע עלטערן האבן זייער הנאה פון דיר, זיי שעפן פון דיר הויפענעס נחת; ווען איך טרעף זיי זאגן זיי מיר אז דו ברענגסט זיי נאר נחת.


פון דיין ראש ישיבה וואס האט דיר ליב.

#842 - "עצתו אמונה" אין ענגליש, איז אזוי שיין און הערליך
הפצה, עצתו אמונה, בריוו, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן די נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איר קענט זיך נישט פארשטעלן ווי גרויס אייער זכות איז.


איך האב יעצט געזען די שאלות ותשובות פון "ספר עצתו אמונה" וואס איר האט איבערגעטייטשט אויף די ענגלישע שפראך; דאס איז אזוי שיין און אזוי הערליך, עס ליינט זיך זייער געשמאק. איר קענט זיך נישט פארשטעלן אייער זכות.


איך בעט אייך זייער, שטארקטס אייך און זייטס ממשיך מיט די הייליגע ארבעט; עס איז נישט דא קיין גרעסערע זאך ביים אייבערשטן ווי צוריק ברענגען אידישע קינדער צו די אמונה.


איך פריי זיך זייער אז מען הייבט שוין אן בויען ענקער הויז אין שטעטל; מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וועט איר דארט האבן מער ישוב הדעת און מער הרחבת הדעת, וועט איר קענען עוסק זיין ווייטער אין איבערטייטשן די בריוון ביתר שאת וביתר עוז.

#841 - קרית ברסלב
שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער תלמיד ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


געלויבט דעם אייבערשטן אז מיר האלטן שוין דא; ווער וואלט זיך געקענט פארשטעלן אז מיר זאלן האלטן שנת ה'תשע"ט ביים בויען א קריה על שם רבינו – "קרית ברסלב".


פאר צען יאר צוריק – שנת ה'תשע"ט – האבן מיר געעפנט די ישיבה, אלע האבן געקאכט און געזידט אז מען זאל פארמאכן די ישיבה, למעשה רוח הקודש אומרת: "כן ירבה וכן יפרץ"; ה'תש"ע - א יאר נאכן עפענען די ישיבה האבן מיר געעפנט די ערשטע ברסלב'ע חדר בארצות הברית, נאכדעם – בשנת ה'תשע"ב האבן מיר געעפנט אונזער סקול "בית פיגא", אויך האבן מיר געעפנט דעם "בית הדפוס" יענעם יאר. פאריאר – שנת ה'תשע"ח האבן מיר געעפנט דעם כולל און יעצט האלטן מיר ביי א קריה.


ביז מיר וועלן זוכה זיין צו בויען און ענדיגן דעם בית המדרש הגדול בין איך זיך מתנדב אז מען זאל מאכן דעם בית המדרש און כולל ביי מיר אין בעיסמענט.


גלייך נאכן זוממער וועל איך אם ירצה ה' קומען צו ענק אין שטעטל אויף שבת.

#840 - וואס איך זאג פאר איינעם איז נישט שייך פאר יעדן איינעם
הדרכות, חיזוק פאר פרויען, דרייוון

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת ואתחנן, ט"ו מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


בנוגע וואס דו פרעגסט מיר וועגן דיין ווייב, צי זי זאל דרייוון א קאר וכו'; אז דו פרעגסט מיר מן הסתם ווילסטו הערן וואס איך וועל דיר זאגן און דאס אננעמען: "קלאפ דיר דאס ארויס פון קאפ, דער זאך איז בכלל נישט שייך פאר דיר".


איך בעט דיר זייער זאלסט נישט קוקן אויף א צווייטן. וואס איך זאג פאר איינעם איז נישט שייך פאר יעדן איינעם; אויך מאכט דאס נישט מער און נישט ווייניגער, עס מיינט נישט צו זאגן אז די וואס דרייוון יא זענען עפעס ווייניגער חס ושלום. עס זענען דא משפחות וואס איך האב זיי געזאגט צו דרייוון וכו', אבער דיר זאג איך: "קלאפ דיר עס ארויס פון קאפ".


זיי מכבד דיין ווייב, העלף איר מיט די שטוב ארבעט, און וואו זי דארף גיין און קומען זאלסטו איר דרייוון.


נאכאמאל, איך שרייב דיר וואס צו טון נאר ווייל דו פרעגסט מיר.

#839 - מגיה זיין דעם לוח פון שנת ה'תש"פ
הפצה

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך בעט דיר זייער זאלסט היינט מגיה זיין דעם לוח פון שנת ה'תש"פ, ווייל פון די וואך – שבת נחמו – הייבט מען אן אלע יארן מפיץ זיין דעם לוח פונעם קומענדיגן יאר. די מפיצים ווארטן אויף דעם עס זאל שוין ארויסקומען פון דרוק.


לעת עתה קען מען דאס נאכנישט דרוקן ווייל עס פעלט די הגהה.


רעד צו הבחור ... נרו יאיר, ער האט מסדר געווען די שיעורים כסדרן פונעם לוח, פרעג אים צי מען דארף דאס מגיה זיין נאכאמאל אדער עס איז גוט.


איך האף אז דו וועסט דאס נאך היינט ענדיגן כדי מען זאל דאס שוין קענען דרוקן, ווייל דער לוח איז א זאך וואס אלע נעמען; אפילו די מתנגדים וואס נעמען נישט קיין ספרים און קונטרסים נעמען אבער יא דעם לוח.


שטארק זיך ווייטער מיט דיינע שיעורים כסדרן, דאס וועט בלייבן פון אונז.

#838 - צניעות איז א חשיבות
צניעות, שטעטל, קעמפ

בעזרת ה' יתברך


ערב שבת קודש פרשת ואתחנן, ט"ו מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיינע טייערע תלמידים, משפחת ... שיחיו.


איך האב ערהאלטן די נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך האב זייער הנאה געהאט אז איר זענט געקומען זוממער אין קעמפ "מחנה תפארת התורה ברסלב, מאנטיסעלאו" - זיין צוזאמען מיט אנשי שלומינו, זיך מחזק זיין מיט די ליכטיגע עצות פון הייליגן רבי'ן.


איך הער אז איר הייבט אן בקרוב בויען אייער הויז אין שטעטל קרית ברסלב; דאס איז פאר מיר א גרויסע שמחה, איך פריי זיך צו האבן אזעלכע חשוב'ע משפחות ביי אונז אין קרי'. משפחות וואס צניעות איז ביי זיי א חשיבות, אן ארויפגעקוקטע זאך. דאס וועט העלפן אונזערע קינדער און קינד'ס קינדער זאלן זיך האלטן ערליך און הייליג.


דאנקט און לויבט דעם אייבערשטן אויף די ניסים וואס ער טוט מיט ענק, וועט איר זוכה זיין צו נאך ניסים ונפלאות.

#837 - די פרויען זאלן זיך מחזק זיין אינאיינעם
חיזוק פאר פרויען, התחזקות, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


מרת ... תחי'.


איך האב ערהאלטן די נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך פריי זיך זייער צו הערן אז איר האט זיך צוזאמגענומען מיט אלע פרויען פון שטעטל זיך מחזק זיין מיט די זיסע געשמאקע עצות פון רבי'ן.


איך האב צוריק געהערט פון די אינגעלייט, אלע זאגן זיי אז די פרויען האבן זיך זייער מחי' געווען.


וויל איך דיר בעטן דו זאלסט ווייטער ממשיך זיין מיט די מצוה פון מחזק זיין די פרויען און יעדע וואך זאלט איר זיך צוזאמקומען; מאכט א קביעות אויף דעם, צום ביישפיל אז יעדע דינסטאג אדער אן אנדערע טאג – קומט מען זיך צוזאם.


גרייט אן א שפיל און אזוי אויך זאלסטו אנגרייטן יעדע וואך איינע פון די פרויען וואס זאלן רעדן (נישט צו לאנג, בערך צוואנציג מינוט).


נאכדעם זאלט איר טאנצן צוזאמען, אזוי ווי מוהרא"ש האט איינגעפירט אין יבניאל, אז מען קומט זיך צוזאם איינמאל א וואך.


געב איבער פאר דיין מאן נרו יאיר אז נאכ'ן זוממער וועל איך אם ירצה ה' זיין אויף א שבת אין שטעטל.

#836 - מען קען זיין אין ישיבה אפילו מען איז נישט אין ישיבה
ישיבה

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך בין זייער פרייליך יעדעס מאל איך זע דיר קומען אין ישיבה; הלוואי וואלסטו געקומען מער אפט.


יעדעס מאל ווען דו ענדיגסט ארבעטן זאלסטו קומען אין ישיבה זיך אויפפרישן מיט די עצות פון רבי'ן.


מען קען זיין אין ישיבה אפילו מען איז נישט אין ישיבה; אפילו מען איז ארויס פון ישיבה, מען איז געגאנגען ארבעטן וכדומה – קען מען זיין ווייטער אין ישיבה, אז מען טוט דאס וואס מען לערנט אין ישיבה; מען לערנט אביסל חומש רש"י יעדן טאג, פרקים משניות און גמרא, אזוי אויך דאווענט מען שחרית, מנחה און מעריב מיט מנין, מען איז פרייליך און מען מאכט אלעמען פרייליך – דאן איז מען א תלמיד הישיבה.


שטארק זיך, דער אייבערשטער איז מיט דיר, ביי דיר און נעבן דיר.

#835 - אריינלייגן אין די מיידלעך אמונה
חינוך הילדים, לערערין, שטעטל, סקול

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


... תחי', תלמידה בית פיגא ברסלב.


איך האב ערהאלטן די נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך האב שוין גערעדט צו דיין טאטע אז דו וועסט אם ירצה ה' זיין א טיטשער ביי אונזער נייע סקול "בית פיגא" – ליבערטי.


איך וויל דיר בעטן דו זאלסט זיין בקשר מיט אונזער מנהלת מרת ... תחי', די מנהלת פון "בית פיגא" – וויליאמסבורג. דו האסט דאך אסאך מקבל געווען פון איר די אלע יארן ווען דו האסט געלערנט אין סקול. זי ווייסט וואס איך וויל; זי פירט די סקול אזוי ווי מוהרא"ש האט אוועקגעשטעלט דעם גרונדשטיין ווי אזוי צו מחנך זיין די קינדער, איך וויל אז די סקול אין קרי' זאל זיך פירן אויף דעם וועג.


דער עיקר זאל זיין אריינלייגן אין די מיידלעך אמונה, מען זאל לעבן מיט אמונה; נישט עס זאל זיין א פארשלאפענע זאך וואס מען נוצט נאר מזמן לזמן, נאר דאס גאנצע חיות זאל זיין אמונה און תפלה, אזוי ווי דוד המלך זאגט (תהלים מב, ט): "תְּפִלָּה לְאֵל חַיָּי", זאגט אויף דעם דער הייליגער רבי (ליקוטי מוהר"ן, חלק א', סימן ט): אז די גאנצע חיות באקומט מען פון תפלה.


אויך זאלסטו אריינלייגן אין די קינדער דאס שיינקייט פון צניעות און גוטע מידות.


פון דיין ראש ישיבה.

#834 - ביסטו גרייט אנצונעמען די מלמדות?
חינוך הילדים, מלמדים

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך ווארט צו הערן פון דיר א קלארע ענטפער - יא צי ניין - אויב דו ביסט גרייט אנצונעמען די מלמדות אדער דו ווייסט נאכנישט.


ווייל פון נעכטן דריי וואכן הייבן מיר אן דעם נייעם יאר אין חדר און עס פעלט מיר מלמדים. איך ווייס נאכנישט וואו איך שטיי, ווייל צוויי מלמדים האבן זיך ארויסגעצויגן קיין ליבערטי נ.י. וואו מיר בויען יעצט דעם נייעם שטעטל "קרית ברסלב", זיי וועלן זיין די מלמדים דארט. דעריבער ווארט איך פון דיר א קלארע תשובה – יא אדער ניין – ווי שנעלער.


מלמדות איז נישט א קינדער שפיל; זיין א מלמד איז זייער א גרויסע אחריות, ווייל א מלמד קען בויען וועלטן און חס ושלום חרוב מאכן וועלטן.


ביי די וועלט איז אנגענומען אז מען נעמט אינגעלייט וואס טויגן אויף גארנישט – פאר מלמדים, בפרט ביי די יונגערע קלאסן. מען כאפט נישט אז דער מלמד איז ממש צוגעגליכן לחומר ביד היוצר, ברצותו וכו'; דעם גאנצן פיוט וואס מען זאגט ליל יום כיפור גייט אן ביי מלמדים, בפרט ביי די יונגערע כיתות – דארט דארף מען האבן די גרעסטע מומחים; מומחים מיינט מען צו זאגן געדולדיגע מענטשן וואס נוצן נישט זייערע הענט חס ושלום צו שלאגן, ציפן און שטויסן וכו'.


פון די אנדערע זייט איז די שכר פון א מלמד זייער גרויס.


איך ווארט צו הערן פון דיר א תשובה וואס פריער.

#833 - חסד איינער מיט'ן צווייטן
חסד

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


זאג דיין ווייב תחי' אז איך דאנק איר פאר'ן העלפן מיין ווייב תחי' און אין זכות פון טון חסד מיט א צווייטן וועט איר זוכה זיין צו געהאלפן ווערן מיט קינדער בקרוב.


דאס איז ממש מיין חלום וואס איך וויל באווייזן, אויפצושטעלן א קהלה בישראל וואס יעדער איינער אן אויסנאם – מענער, פרויען, קינדער און בחורים זאלן טון חסד איינער מיט'ן צווייטן. אז מען זעט א פרוי איז אנגעשטרענגט מיט איר ארבעט זאל מען איר ארויסהעלפן – זה בכה וזה בכה, פרויען זאלן זיך ארענזשירן צו העלפן קימפעטארנ'ס מיט'ן קאכן נאכטמאל וכדו'; מען זאל נעמען קינדער איינער פון צווייטן ווען מען דארף וכו'.


איך פריי זיך זייער יעדעס מאל איך זע דיר אריין קומען אין ישיבה עפענען א משניות, א גמרא; נאר דאס וועט איבערבלייבן פונעם גאנצן מענטש, דאס איז די ריכטיגע הכנה ליום הדין.


א כתיבה וחתימה טובה.

#832 - דו זאלסט קיינמאל נישט ענדערן דיין חסידי'שע לבוש
שידוכים, מדות טובות, בארד און פאות, לבוש

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ליבער תלמיד, הבחור ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך דאנק דיר זייער פאר'ן מיר העלפן אזוי געטריי. אזוי אויך בין איך זייער איבערגענומען פון דיינע גוטע מידות, דו גרויסט זיך נישט אויף קיינעם, דו העלפסט אזוי סאך און דו טוסט דאס אן טרעטן אויף אנדערע בחורים.


איך בעט דיר זייער דו זאלסט קיינמאל נישט ענדערן דיין חסידי'שע לבוש; גיי נישט נאך די וואס טוישן זיך – היינט דאס און מארגן עפעס אנדערש, בלייב פעלזן פעסט מיט די חסידי'שע קליידער. געדענק וואס דער הייליגער רבי האט געזאגט פאר'ן בן מלך וואס איז געווארן אן אינדיק: "מען קען בלייבן אין אינדיק אפילו מען איז אנגעטון"; דאס זעלבע זאג איך דיר: "מען קען זיין א פרייליכער בחור, הנאה האבן פון אלע תענוגים אויף די וועלט און בלייבן מיט די בארד און פיאות, מיט חסידי'שע העמדער און הויזן וכו', וכו'".


בית פיגא תלמידות וועלן נאר נעמען בחורים פון ישיבה וואס ווילן אויפשטעלן א חסידי'שע שטוב, גיין אנגעטון חסידי'ש וכו', וכו'.


בקרוב וועסטו זוכה זיין צו טרעפן דיין שידוך.

#831 - ברענגען א מתנה פאר'ן רבי'ן
אומאן, מדות טובות, סיום הש"ס

בעזרת ה' יתברך


יום ג' פרשת ואתחנן, י"ב מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


דיין שווער און שוויגער זענען געווען אין קעמפ באזוכן די קינדער, האבן זיי מיר דערציילט וועגן דיר זייער שיינע זאכן. זיי זענען אזוי פרייליך מיט דיר, זיי זאגן אז יעדעס מאל ווען די משפחה קומט זיך צוזאמען באקומען זיי גוטע גריסן אויף דיר; איך האב זיך זייער געפריידט צו הערן די גוטע גריס.


איך האף אז דו האלסט אן מיט דיינע שיעורים כסדרן; אנשי שלומינו פירן זיך אז ווען מען קומט צום רבי'ן אויף ראש השנה ברענגט מען א מתנה פאר'ן רבי'ן, מען קומט נישט מיט ליידיגע הענט. זע צו קומען מיט פולע הענט מיט משניות און גמרא.


מיר מאכן אם ירצה ה' דעם קומענדיגן יאר א שבת התוועדות פאר אלע תלמידי הישיבה, - א שבת סיום הש"ס; סיי פאר די וואס האבן מסיים געווען ש"ס אז זיי זאלן זיך קענען מחזק זיין אינאיינעם און סיי פאר די וואס האבן נישט געענדיגט ש"ס אז זיי זאלן שטיין און זען צו וואס מען קען זוכה זיין ווען מען פאלגט דעם רבי'ן און מען לערנט יעדן טאג א בלאט גמרא, ביז מען ענדיגט גאנץ ש"ס.


איך האף אז דו וועסט מיטהאלטן דעם שבת מיט'ן סיום.

#830 - שבת זאלסטו זיצן און פארברענגען נאר מיט דיין פאמיליע
בחור, שבת קודש, הכנסת אורחים, שטעטל

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


איך בעט דיר זייער און איך ווארן דיר, פאר דיין טובה וועגן זאלסטו בשום אין אופן זאלסטו בשום אין אופן נישט ארייננעמען בחורים צו דיר אין שטוב. אז דו ווילסט רופן געסט – בחורים – פאר א סעודה איז איין זאך, און ביי דעם דארף מען אויך וויסן ווי איין און ווי אויס; עס זאל האבן א פנים פון א סעודה, מען זאל רעדן פון רבי'ן וכו', אזוי ווי דער הייליגער רבי האט געזאגט פאר רבי נתן: "איך וויל דו זאלסט רופן אזעלכע געסט וואס דו וועסט קענען שמועסן מיט זיי דברי תורה"; אבער דו זאלסט נישט ארייננעמען בחורים אין שטוב.


געב איבער פאר אלע אינגעלייט וואס האבן זיך ארויס געצויגן אין שטעטל אז זיי זאלן בשום אין פנים ואופן נישט ארייננעמען בחורים אין שטוב; איך האף בקרוב צו פארטיגן מיין הויז אין שטעטל, וועל איך האבן א באזונדערע פלאץ נעבן דעם בית המדרש פאר בחורים צו שלאפן וכו'.


א גאנצע וואך ביסטו פאריאגט על המחי' ועל הכלכלה, שבת איז די איינציגסטע טאג וואס דו קענסט זיצן מיט דיין ווייב תחי' און מיט דיינע קינדער, זאלסטו א גאנץ שבת נאר עוסק זיין מיט דיין משפחה, וועסטו האבן נחת פון זיי.


בדרך כלל זאג איך נישט פאר קיינעם וואס צו טון - סיידן מען פרעגט מיר, איך האב דיר ליב און איך וויל נישט דו זאלסט האבן פראבלעמען וכו', דערפאר זאג איך דיר וואס צו טון אפילו אן פרעגן.

#829 - טון חסד נאר אויפ'ן ריכטיגן וועג
חסד

בעזרת ה' יתברך


יום ה' פרשת ואתחנן, י"ד מנחם-אב, שנת תשע"ט לפרט קטן


 


לכבוד מיין טייערער ... נרו יאיר.


איך האב ערהאלטן דיין נדבה פאר די ישיבה, יישר כח.


וואויל איז דיר און וואויל איז דיין חלק אז דו האסט גענומען אויף זיך אזא געוואלדיגע מצוה פון ברענגען עסן פאר אנשי שלומינו.


איך האף אז דו וועסט פון יעצט אנהייבן ברענגען עסן אויך אין שטעטל פאר די משפחות וואס האבן נישט אויף שבת, אין דעם זכות וואס דו געבסט זיך אוועק בלב ונפש פאר אידישע קינדער זאלסטו האבן גרויס שפע און נחת ביי דיינע קינדער.


בנוגע העלפן ... נרו יאיר ער זאל נוצן דיין נאמען צו קויפן א קאר; אז דו ווילסט אים העלפן זאלסטו אים העלפן אויפבויען זיין אייגענע נאמען, דאס איז די ריכטיגע וועג פון העלפן. עס איז נישט כדאי צו געבן דיין נאמען וכו'; אז מען טוט חסד אויף די נישט ריכטיגע וועג ברענגט דאס נאכדעם צו גרויסע פראבלעמען וד"ל.


זע ווייטער ממשיך צו זיין מיט'ן טיילן עסן פאר די משפחות, סיי אין ישיבה אין וויליאמסבורג און סיי אין שטעטל.


דער אייבערשטער זאל העלפן זאלסט האבן הצלחה אין אלע ענינים.